तत्त्वविवेकः

change script to

स्वतन्त्रं परतन्त्रं च प्रमेयं द्विविधं मतम् ।
स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः निर्दोषाखलिसद्गुणः ॥1॥
द्विविधं परतन्त्रं च भावोभाव इतीरितः ।
पूर्वापरसदात्वेन त्रिविधोभाव इष्यते ॥2॥
भावाभावस्वरूपत्वान्नान्योन्याभावता पृथक् ।
चेतनाचेतनश्चेति भावश्च द्विविधः स्मृतः ॥3॥
नित्यमुक्तश्च सृतियुक् परतन्त्रोपि चेतनः ।
द्विधैव श्रीर्नित्यमुक्ता सृतियुक्च द्विधा मतः ॥4॥
मुक्तोमुक्त इति ह्यत्र ब्रह्मान्ता उत्तरोत्तरम् ।
मुक्ताः शतगुणाः प्रोक्ताः रमा तेभ्योखिलैर्गुणैः ॥5॥
नित्यं बहुगुणोद्रिक्ता ततोनन्तगुणो हरिः ।
अमुक्तास्त्रिविधास्तत्र नीचमध्योच्चभेदतः ॥6॥
मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः ।
नीचा नित्यतमोयोग्या द्विधैवाचेतनं मतम् ॥7॥
नित्यानित्यत्वभेदेन देशः कालः श्रुतिस्तथा ।
भूतेन्द्रियप्राणगुणसूक्ष्मरूपं च नित्यकम् ॥8॥
एषां विकारोनित्यः स्यान्नित्या एव हि चेतनाः ।
गुणक्रियाजातिपूर्वा धर्मा सर्वेपि वस्तुनः ॥9॥
रूपमेव द्विधं तच्च यावद्वस्तु च खण्डितम् ।
खण्डिते भेद ऐक्यं च यावद्वस्तु न भेदवत् ॥10॥
खण्डितं रूपमेवात्र विकारोपि विकारिणः ।
कार्यकारणोश्चैव तथैव गुणतद्वतोः ॥11॥
क्रियाक्रियावतोस्तद्वत् तथा जातिविशेषयोः ।
विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥12॥
य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा ।
वशमित्येव जानाति संसारात् मुच्यते हि सः ॥13॥
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितः तत्त्वविवेकः ॥