JSON:Rigbhashyam

schema	1
doc	slug "Rigbhashyam" title "श्रीश्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् ऋग्भाष्यम्" type "bhashya" docId "RG" parent null related Empty array nextId 630
blocks	id "Rigbhashyam-1" oldKey "RG_C01_I01_V01" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "नारायणं निखिलपूर्णगुणार्णमुच्चसूर्यामितद्युतिमशेषनिरस्तदोषम् । सर्वेश्वरं गुरुमजेशनुतं प्रणम्य वक्ष्याम्यृगर्थमतितुष्टिकरं तदस्य ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-2" oldKey "RG_C01_I01_V02" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ओमशेषगुणाधार इति नारायणोऽप्यसौ । पूर्णो भूतिवरोऽनन्तसुखो यद् व्याहृतीरितः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-3" oldKey "RG_C01_I01_V03" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "गुणैस्ततः प्रसविता वरणीयो गुणोन्नतेः । भारतिज्ञानरूपत्वाद् भर्गो ध्येयोऽखिलैर्जनैः ॥" id "Rigbhashyam-4" oldKey "RG_C01_I01_V04" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "प्रेरकोऽशेषबुद्धीनां स गायत्र्यर्थ ईरितः ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-5" oldKey "RG_C01_I01_V05" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स पूर्णत्वात् पुमान्नाम पौरुषे सूक्त ईरितः । स एवाखिलवेदार्थः सर्वशास्त्रार्थ एव च ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-6" oldKey "RG_C01_I01_V06" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स एव सर्वशब्दार्थः इत्याहोपनिषत् परा ।" id "Rigbhashyam-7" oldKey "RG_C01_I01_V07" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "‘यो देवानाम्’ इति श्रुत्या देवनाम्नां विशेषतः । स्पष्टत्वात् तद्गतत्वेन" id "Rigbhashyam-8" oldKey "RG_C01_I01_V08" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्रणीत्वं यदग्नित्वमित्यग्रे नाम तद्भवेत् ।" id "Rigbhashyam-9" oldKey "RG_C01_I01_V09" type "verse" parent "RG_C01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "(ऋग्भाष्यम्) यथैवाग्न्यादयः शब्दाः प्रवर्तन्ते जनार्दने । तथा निरुक्तिं वक्ष्यामो ज्ञानिनां ज्ञानसिद्धये ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-10" oldKey "RG_C01_S01" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "अग्निसूक्तम्" id "Rigbhashyam-11" oldKey "RG_C01_S01_V01" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ओ३म् ॥ अग्निमीळेे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् ॥ होतारं रत्नधातमम् ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-12" oldKey "RG_C01_S01_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "........अग्निशब्दोऽयमग्र एवाभिपूज्यताम् । अग््रयत्वमग्रनेतृत्वमत्तिमङ्गागनेतृताम् ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-13" oldKey "RG_C01_S01_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "आह तं स्तौम्यशेषस्य पूर्वमेव हितं प्रभुम् । ऋत्विङि्नयामकत्वेन यज्ञानामृत्विजं सदा ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-14" oldKey "RG_C01_S01_V01_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "द्योतनाद्विजयात् कान्त्या स्तुत्या व्यवहृतेरपि । गत्या रत्या च देवाख्यं होतृसंस्थं विशेषतः ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-15" oldKey "RG_C01_S01_V01_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अग्निसंस्थेन रूपेण यतोऽग्निर्होतृदेवता ।" id "Rigbhashyam-16" oldKey "RG_C01_S01_V01_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "इन्द्रियाग्निषु चार्थानां यद्धोता होतृनामकः ॥ रतिधारकोत्तमत्वात् स रत्नधातम ईरितः ॥ १२ ॥" id "Rigbhashyam-17" oldKey "RG_C01_S01_V02" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्निः पूर्वेभिर्ऋषिभिरीड्यो नूतनैरुत॥ स देवा एह वक्षति ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-18" oldKey "RG_C01_S01_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "स पूर्वैर्नूतर्नैरेष्यैर्विज्ञानादृषिनामकैः । ईड्यो देवादिभिस्सर्वैस्स च देवानिहानयेत् ॥ १३ ॥॥" id "Rigbhashyam-19" oldKey "RG_C01_S01_V03" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्निना रयिमश्नवत् पोषमेव दिवेदिवे । यशसं वीरवत्तमम् ॥३॥" id "Rigbhashyam-20" oldKey "RG_C01_S01_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तेनैव रयिमाप्नोति वित्तं विद्याधनात्मकम् । दिवसे दिवसे नित्यं पुष्टिमेव न हीनताम् ॥ यशश्च पुत्रसंयुक्तं वीर्यवत्तममेव वा ॥ १४ ॥॥" id "Rigbhashyam-21" oldKey "RG_C01_S01_V04" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्ने यं यज्ञमध्वरं विश्वतः परिभूरसि । स इद्देवेषु गच्छति ॥" id "Rigbhashyam-22" oldKey "RG_C01_S01_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "यं यज्ञं परितो भूत्वा रक्षसि त्वं सदैव च । विधिमार्गस्थितं देवान् स एवाप्नोत्यसंशयम् ॥ १५ ॥" id "Rigbhashyam-23" oldKey "RG_C01_S01_V05" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्निर्होता कविक्रतुस्सत्यश्चित्रश्रवस्तमः ॥ देवो देवेभिरागमत् ॥ ५, १ ॥" id "Rigbhashyam-24" oldKey "RG_C01_S01_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सोऽखिलग्रहणप्रज्ञः सद्गुणैः सन्ततोऽखिलम् । यमयत्यग््रयकीर्तीनाम् उत्तमो विबुधैः सह । आगन्ताऽखिलभक्तानां पूजास्वीकारतत्परः ॥ १६ ॥ ॥" id "Rigbhashyam-25" oldKey "RG_C01_S01_V06" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यदङ्ग दाशुषे त्वमग्ने भद्रङ्करिष्यसि ॥ तवेत्तत् सत्यमङ्गिरः ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-26" oldKey "RG_C01_S01_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "यजमानाय यद्भद्रं कर्तुमिच्छसि सत्प्रिय । त्वच्चेष्टयैव कर्माणि वर्तयित्वा तदीहनम् ॥ १७ ॥" id "Rigbhashyam-27" oldKey "RG_C01_S01_V06_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तवैव सत्यमङ्गानां रसयद्वह्निगो हरिः । अङ्गिरा अङ्गिरःपुत्रो यतोऽग्निरभवत् क्वचित् ॥ १८ ॥" id "Rigbhashyam-28" oldKey "RG_C01_S01_V07" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोषावस्तर्धियावयम् ॥ नमो भरन्त एमसि ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-29" oldKey "RG_C01_S01_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "वस्तर्दिनमहोरात्रमभीष्ट प्राणिनां सदा । अल्पा अपि वयं बुद्ध्या त्वामुच्चगुणमीश्वरम् । उपयाम मनःकर्मवाग्भिस्त्वन्नमसम्भराः ॥ १९ ॥" id "Rigbhashyam-30" oldKey "RG_C01_S01_V08" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "राजन्तमध्वराणा ङ्गोपामृतस्य दीदिविम् । वर्धमानं स्वे दमे ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-31" oldKey "RG_C01_S01_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "देदीप्यमानं स्वे सद्मन्यध्वरेशं सदावृधम् । यथार्थज्ञानगोपं त्वामुपेमसि पितेव नः ॥ २० ॥" id "Rigbhashyam-32" oldKey "RG_C01_S01_V09" type "verse" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव ॥ सचस्वानस्स्वस्तये ॥ ९, २, १ ॥" id "Rigbhashyam-33" oldKey "RG_C01_S01_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सूपाश्रयो भव त्वं च यद्वदौरससूनवे । रक्ष सन्ततसौख्याय सम्यक्सत्त्वाय वा सदा ॥ २१ ॥ ॥" id "Rigbhashyam-34" oldKey "RG_C01_S01_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "मुनिस्तु सर्वविद्यानां भगवान् पुरुषोत्तमः । विशेषतश्च वेदानां ‘यो ब्रह्माणम्’ इति श्रुतिः ॥" id "Rigbhashyam-35" oldKey "RG_C01_S01_V09_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋग्वेदादिकमस्यैव श्वसितं प्राह चापरा ॥ २२ ॥" id "Rigbhashyam-36" oldKey "RG_C01_S01_V09_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘वाचो बभूवुरुशतीर्हयग्रीवात्’ इति स्फुटम् । वचो भागवतेऽप्यस्ति ब्रह्माण्डेऽपि तथा परम् ॥ २३॥" id "Rigbhashyam-37" oldKey "RG_C01_S01_V09_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "हयग्रीवादिमा विद्याः श्वसितत्वेन निःसृताः । ब्रह्मणा स्वीकृतास्ताश्च रुद्रशेषविपा अपि ॥ २४ ॥" id "Rigbhashyam-38" oldKey "RG_C01_S01_V09_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "दक्षाद्याः सनकाद्याश्च शक्राद्या मनवस्तथा । जगृहुस्ते च विश्वस्मिंश्चक्रुर्व्याप्तास्ततोऽखिलाः ॥ २५ ॥" id "Rigbhashyam-39" oldKey "RG_C01_S01_V09_B07" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "उक्तं पद्मपुराणे च ‘कपिलो भगवानजः । प्रोवाच ब्रह्मणे विद्याः’ ‘हृदिस्थो बादरायणः ॥ २६॥" id "Rigbhashyam-40" oldKey "RG_C01_S01_V09_B08" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ओङ्कारपूर्विका विद्याः प्रेरयत्यखिलेष्वपि । सदैव ब्रह्मणे पूर्वम्’ इति सात्वतसंहिता ॥ २७॥" id "Rigbhashyam-41" oldKey "RG_C01_S01_V09_B09" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सकृन्निगदमात्रेण गृहीतं ब्रह्मणाऽखिलम् । अन्तर्गतस्य व्यासस्य प्रसादान्नित्यशक्तितः ॥ २८ ॥" id "Rigbhashyam-42" oldKey "RG_C01_S01_V09_B10" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तेन चानन्तशक्तित्वात् युुगपत् समुदीरितम् । प्रथमप्रतिपत्तृत्वान्मुनिर्ब्रह्माऽखिलस्य च ॥ २९ ॥" id "Rigbhashyam-43" oldKey "RG_C01_S01_V09_B11" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सुपर्णोऽखिलवेदानां पञ्चरात्रस्य नागरा ।" id "Rigbhashyam-44" oldKey "RG_C01_S01_V09_B12" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "द्वितीयप्रतिपत्तृत्वान्मुनित्वे सम्प्रकीर्तितौ ॥ ३० ॥" id "Rigbhashyam-45" oldKey "RG_C01_S01_V09_B13" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "यः पश्यति स्वयं वाक्यं स ऋषिस्तस्य कीर्तितः । अर्वाक्तु द्वादशावृत्तेरधीत्याप्यृषिरेव सः ॥ ३१॥" id "Rigbhashyam-46" oldKey "RG_C01_S01_V09_B14" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "यत्स्वयं प्रतिभातस्य संशयार्थं गुरोर्वचः । सुपर्णादेर्विरिञ्चस्य केवलं धर्मकारणम् ॥ ३२ ॥" id "Rigbhashyam-47" oldKey "RG_C01_S01_V09_B15" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋचामृषिस्ततः शक्रो यजुषां सूर्य एव च । सोमः साम्नां तृतीयास्ते प्रतिपत्तार ईरिताः ॥ ३३ ॥" id "Rigbhashyam-48" oldKey "RG_C01_S01_V09_B16" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अथर्वाङ्गिरसामग्निरेकर्षिश्चाप्यथर्वणाम् । इत्युक्ताः समुदायस्य सन्त्यन्ये च पृथक् पृथक् ॥ ३४ ॥" id "Rigbhashyam-49" oldKey "RG_C01_S01_V09_B17" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "एतज्ज्ञानाददृष्टस्य फलस्याप्तिः स्फुटं भवेत् । द्रष्टॄणां तु चतुर्थानां ज्ञानादप्यैहिकं भवेत् ॥ ३५ ॥" id "Rigbhashyam-50" oldKey "RG_C01_S01_V09_B18" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ते चैकस्यापि बहवः स्युः सूक्तस्यर्च एव वा ॥" id "Rigbhashyam-51" oldKey "RG_C01_S01_V09_B19" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तस्यां तस्यामवस्थायां तत्तत्प्राप्तिविशेषतः ॥ ३६॥" id "Rigbhashyam-52" oldKey "RG_C01_S01_V09_B20" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तेषां वाक्यस्वरूपेण प्रार्थनादिषु पश्यति । विष्णुर्ब्रह्मा सुपर्णो वा तत्तद्योग्यार्थभेदतः ॥ ३७ ॥" id "Rigbhashyam-53" oldKey "RG_C01_S01_V09_B21" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सर्ववेदाभिमानित्वाच्छ्रीर्ब्रह्माणी च भारती । द्रष्ट्र्यश्च सर्वविद्यानां व्याख्यातो ब्रह्मणा मरुत् ॥ ३८ ॥" id "Rigbhashyam-54" oldKey "RG_C01_S01_V09_B22" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "स्वभर्त्रनन्तरं द्रष्ट्र्यस्तेभ्यस्तन्नोदिता हिरुक् । ताः स्तुवन्ति हरिं नित्यं विद्याभिस्ते च सर्वशः ॥ ३९ ॥" id "Rigbhashyam-55" oldKey "RG_C01_S01_V09_B23" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "छन्दस्त्वेन मुनित्वेन तासां स्मृतिरुदीरिता । स्मर्तव्यास्ते च सर्वेऽपि मुनित्वेन पृथक्पृथक् ॥ ४०॥" id "Rigbhashyam-56" oldKey "RG_C01_S01_V09_B24" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "गायत्री बृहती चैव ताः सर्वा गरुडस्तथा । ब्रह्माण्यनुष्टुबिन्द्राणी त्रिष्टप् स्वाहेति चोच्यते ॥ ४१ ॥" id "Rigbhashyam-57" oldKey "RG_C01_S01_V09_B25" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "गायत्री जगती चैव वारुणी रोहिणी तथा । अनुष्टुप् बृहती चैव तारा पङ्क्तिः शची तथा ॥ ४२ ॥" id "Rigbhashyam-58" oldKey "RG_C01_S01_V09_B26" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "उष्णिक् सौरी जगत्यश्च सर्वदेवस्त्रियो मताः । विराण्मित्रावरुणयोर्भार्ये इति च कीर्तिते ॥ ४३ ॥" id "Rigbhashyam-59" oldKey "RG_C01_S01_V09_B27" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अतिछन्दांसि सर्वाणि सर्वदेव्यः प्रकीर्किताः । विराडिति च नामासां तास्ता ऊनाधिकेष्वपि ॥ ४४ ॥" id "Rigbhashyam-60" oldKey "RG_C01_S01_V09_B28" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "निचृद् भुरिग् विरा सञ्ज्ञा प्रस्तारेत्यादि नाम च । बह्वीनामेकमानेन त्वेकं नाम च युज्यते ॥ सर्वाभिमानिता चैव तिसृणां तु यथाक्रमम् ॥ ४५ ॥" id "Rigbhashyam-61" oldKey "RG_C01_S01_V09_B29" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "देवता सर्वविद्यानां स्वयं नारायणः प्रभुः । ऋते तत्र प्रसिद्धाश्च देवता श्रीस्तथाऽत्र च ॥ ४६ ॥" id "Rigbhashyam-62" oldKey "RG_C01_S01_V09_B30" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋते प्रसिद्धा ब्रह्मैव ततस्तेन क्रमेण च ।" id "Rigbhashyam-63" oldKey "RG_C01_S01_V09_B31" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "पूर्वप्रसिद्धवर्जं तु शक्रान्ता देवता मताः ॥ ४७॥" id "Rigbhashyam-64" oldKey "RG_C01_S01_V09_B32" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ब्रह्मवायू गिरौ वीन्द्रशेषरुद्राश्च तत्स्त्रियः । शक्रकामौ कामपुत्रमनुदक्षाङ्गिरस्सुताः ॥ ४८ ॥" id "Rigbhashyam-65" oldKey "RG_C01_S01_V09_B33" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तद्वच्छची रतिः सूर्यसोमधर्मादितत्स्त्रियः । प्रधानमरुतो वारिपतिरग्निश्च मारुताः ॥ ४९ ॥" id "Rigbhashyam-66" oldKey "RG_C01_S01_V09_B34" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "निर्ऋतिः स्त्रियश्च सूर्यादेरश्विनावितरे तथा । अनन्तकोटिशतकदशार्धाद्यंशतः क्रमात् ॥ ५० ॥" id "Rigbhashyam-67" oldKey "RG_C01_S01_V09_B35" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ज्ञानभक्तिबलैश्वर्यपूर्वाखिलगुणैरपि । मुक्तावपि क्रमो ह्येष देवता उदिता इमाः ॥ ५१ ॥" id "Rigbhashyam-68" oldKey "RG_C01_S01_V09_B36" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "इन्द्रावरा विशेषेण लिङ्गेनैव पृथक्पृथक् । देवतास्तत्र तत्र स्युरेष एव परो विधिः ॥ ५२॥" id "Rigbhashyam-69" oldKey "RG_C01_S01_V09_B37" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "वेदादिवर्णपर्यन्तैर्मूर्तयः केशवस्य तु । समासव्यासयोगेन वाच्यास्तात्पर्यतः पृथक् । यथायोगं यथान्यायमन्यासामपि मूर्तयः ॥ ५३ ॥" id "Rigbhashyam-70" oldKey "RG_C01_S01_V09_B38" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋक्संहितायां स्वाध्याये निरुक्ते व्यासनिर्मिते । प्रवृत्ते चैतदखिलमुक्तं हि प्रभुणा स्वयम् ॥ ५४ ॥" id "Rigbhashyam-71" oldKey "RG_C01_S01_V09_B39" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘सर्वे वेदाश्च’ ‘नामानि’ ‘ता वा एता ऋचस्तथा । ‘इन्द्रं मित्रं वरुणम्’ इत्याद्यत्र प्रमा परा ॥ ५५ ॥" id "Rigbhashyam-72" oldKey "RG_C01_S01_V09_B40" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "देवतातारतम्यं च सर्वोत्कृष्टं च केशवम् । ज्ञात्वैव मुच्यते ह्यस्मान्नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ५६॥" id "Rigbhashyam-73" oldKey "RG_C01_S01_V09_B41" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "इति पैङ्गिश्रुतिश्चाह दृश्यतेऽत्र च सर्वशः । ‘न ते महित्वम्’ इत्यादिनैश्वरानेव केवलान् । गुणान् विष्णोः श्रुतिर्ह्याह नैव दोषान् कथञ्चन ॥ ५७ ॥" id "Rigbhashyam-74" oldKey "RG_C01_S01_V09_B42" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘जाता परिबभूव’ इति मर्यादां ब्रह्मणोऽपि हि । ‘नैव रेमे बिभेद् ब्रह्मा ‘नासीत्’ इत्यादिकानपि ॥ ५८ ॥" id "Rigbhashyam-75" oldKey "RG_C01_S01_V09_B43" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "दोषान् रुद्रे च तानेव ‘न मिनन्ति’ इति पूर्वकान् । ‘यं कामये तं तमुग्रं’ ‘रुद्राय धनुः’ इत्यपि ॥ ५९ ॥" id "Rigbhashyam-76" oldKey "RG_C01_S01_V09_B44" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘अस्य देवस्य’ ‘मा शिश्नदेवा अपि गुः’ इत्यपि । ‘घ्नञ्छिश्नदेवान्’ इत्याद्या दोषा बहव ईरिताः ॥ ६० ॥" id "Rigbhashyam-77" oldKey "RG_C01_S01_V09_B45" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘ततो वितिष्ठे योनिः’‘स एतावत्यहम्’ इत्यपि । अन्याश्रयत्वं देव्याश्च कथितं बहुशोऽपि हि ।" id "Rigbhashyam-78" oldKey "RG_C01_S01_V09_B46" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तदाश्रयत्वमन्येषामपि तत्रैव निश्चयात् ॥ ६१ ॥" id "Rigbhashyam-79" oldKey "RG_C01_S01_V09_B47" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘ब्रह्मैवाग्रे’ इति ह्युक्त्वा रुद्रादीनां ततो जनिः । उक्ता जातानि विश्वानि स पर्यभवदित्यपि । ‘यस्य च्छायामृतं मृत्युः’ इति चादरतोऽब्रवीत् ॥ ६२ ॥" id "Rigbhashyam-80" oldKey "RG_C01_S01_V09_B48" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अनन्तादवरेशाना तस्याः प्राणस्ततश्च वाक् । तस्या रुद्र उमा तस्मादिन्द्रस्तस्यास्ततोऽपरे । सौपर्णश्रुतिरित्याह सप्ताक्षितय इत्यपि ॥ ६३ ॥" id "Rigbhashyam-81" oldKey "RG_C01_S01_V09_B49" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "वायुरस्मा उपामन्थद् विश्वदेवाय वायवे । विश्वैर्देवैः स इत्याद्याः प्रमा अत्रापरा अपि ॥ ६४ ॥" id "Rigbhashyam-82" oldKey "RG_C01_S01_V09_B50" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "नारायणोऽदितिर्वायुर्वाणी रुद्र उमा विभुः । इतरे च क्रमाद्धीनाः शतांशाद्वायुतोऽवराः ॥ ६५ ॥" id "Rigbhashyam-83" oldKey "RG_C01_S01_V09_B51" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘अयं त एमि तन्वेति’ पूर्वा अन्या अपि स्फुटम् ॥ वायोराधिक्यमप्याहुः" id "Rigbhashyam-84" oldKey "RG_C01_S01_V09_B52" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "इन्द्रं सोमं हुताशनम् ॥ ६६ ॥" id "Rigbhashyam-85" oldKey "RG_C01_S01_V09_B53" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सूर्यं रुद्रमिमान्् पञ्च देवानेको महात्मनः । सृजत्यत्ति महान्प्राण इति चाह तुरश्रुतिः ॥ ६७ ॥" id "Rigbhashyam-86" oldKey "RG_C01_S01_V09_B54" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘वि हि सोतोरसृक्षत नेन्द्रं देवममंसत । न यस्येन्द्रः’ इति ह्याह विष्णोरिन्द्रस्य हीनताम् ॥ ६८ ॥" id "Rigbhashyam-87" oldKey "RG_C01_S01_V09_B55" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘वेधा अजिन्वत्’ इत्यादि वचनं विष्णुनामतः । आनन्दश्रुतिरप्यस्य जीवतामेव दर्शयेत् ॥ ६९ ॥" id "Rigbhashyam-88" oldKey "RG_C01_S01_V09_B56" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "आह सूर्यादपीन्द्रस्य वायोर्विष्णोरपीशताम् । ‘यः सूर्यं य उषसम्’ ‘म्रियन्ते पञ्च देवताः’ ॥ ७० ॥" id "Rigbhashyam-89" oldKey "RG_C01_S01_V09_B57" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘चक्षुषा द्यौश्चादित्यश्च’ ‘चक्षोः सूर्यो अजायत’ । ‘यमादित्यो न वेद’ इति पूर्वा श्रुतिरथापरा ॥ ७१ ॥" id "Rigbhashyam-90" oldKey "RG_C01_S01_V09_B58" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘विष्णोर्वातोऽजनिष्ट वातादिन्द्रस्ततो रविः । सोमश्चेति लयोऽप्येवं पूर्वे पूर्वे गुणाधिकाः’ ॥ ७२ ॥" id "Rigbhashyam-91" oldKey "RG_C01_S01_V09_B59" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘विष्णोः प्राणो अजनिष्ट प्राणादिन्द्रो रविर्विधुः । लयोऽप्येतादृशस्तेषां पूर्वः पूर्वो गुणाधिकः’ ॥ ७३ ॥" id "Rigbhashyam-92" oldKey "RG_C01_S01_V09_B60" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तुरश्रुतिश्च सौपर्णी पिङ्गश्रुतिरपीदृशी । अतः सर्वाधिको विष्णुर्निर्णीतः श्रुतिसञ्चयात् ॥ ७४ ॥" id "Rigbhashyam-93" oldKey "RG_C01_S01_V09_B61" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अतो दोषवचो यत्र तद्वाक्यमवरं वदेत् । निर्दोषतैव विष्णोस्तु क्रमान्मध्यगतेष्वपि ॥ ७५ ॥" id "Rigbhashyam-94" oldKey "RG_C01_S01_V09_B62" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘त्रयोऽर्थाः सर्ववेदेषु दशार्थाः सर्वभारते । विष्णोः सहस्रनामापि निरन्तरशतार्थकम्’ ॥७६ ॥" id "Rigbhashyam-95" oldKey "RG_C01_S01_V09_B63" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "इति स्कान्दवचो यस्मादर्थभेदव्यपेक्षया । निर्दोषत्वं हरेर्वक्ति दोषमन्येष्वपि क्रमात् ॥ ७७ ॥" id "Rigbhashyam-96" oldKey "RG_C01_S01_V09_B64" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तारतम्यस्य विज्ञप्त्यै वचो दोषस्य चार्थवत् ।" id "Rigbhashyam-97" oldKey "RG_C01_S01_V09_B65" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘गुणाः श्रुताः’ इति ह्याह गुणैकनियतिं हरौ ॥ ७८ ॥" id "Rigbhashyam-98" oldKey "RG_C01_S01_V09_B66" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘निर्दोषगुणपूर्णश्च विष्णुरेको न चापरः । अपूर्णा दोषरहिता मायैका तद्वशैव च ॥ ७९ ॥" id "Rigbhashyam-99" oldKey "RG_C01_S01_V09_B67" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अदोषः प्रायशो ब्रह्मा दोषवन्तः क्रमात् परे’ । इति मान्यश्रुतिश्चाह भेदोऽर्थानां ततो मतः॥ ८० ॥" id "Rigbhashyam-100" oldKey "RG_C01_S01_V09_B68" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "रूढिमेव समाश्रित्य विभज्यार्थान् यथाक्रमम् । विदोषगुणपूर्त्यर्थं विष्णौ योगार्थमानयेत् ॥ ८१ ॥" id "Rigbhashyam-101" oldKey "RG_C01_S01_V09_B69" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "पश्चादेव यथायोगमितरेष्वपि संनयेत् ।" id "Rigbhashyam-102" oldKey "RG_C01_S01_V09_B70" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋग्वेदसंहितायां च प्रभुणैवं समीरितम् ॥ ८२ ॥" id "Rigbhashyam-103" oldKey "RG_C01_S01_V09_B71" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "पृथग्रूपाणि विष्णोस्तु देवतान्तरगाणि च । अग्न्यादिसूक्तवाच्यानि नाम्ना सूक्तभिदा भवेत् ॥ ८३ ॥" id "Rigbhashyam-104" oldKey "RG_C01_S01_V09_B72" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘नकिर्माकिः स्मसि’ इत्यादि प्रोक्ताऽधिक्यविवक्षया । ‘आधिक्येऽधिकम्’ इत्येव हरिणा सूत्रमीरितम् ॥ ८४ ॥" id "Rigbhashyam-105" oldKey "RG_C01_S01_V09_B73" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘कृत्वी हत्वी’ इति पूर्वाश्च ‘तृतीयोऽतिशये’ यतः । विश्लिष्टार्थे च विश्लिष्टमूनार्थे चोनमिष्यते। व्यत्ययोऽभेदकरणस्वातन्त्र्येषु समीरितः ॥ ८५ ॥" id "Rigbhashyam-106" oldKey "RG_C01_S01_V09_B74" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अभेदो हरिरूपाणां गुणानां च क्रियासु च । तस्यैवावयवानां च भेदः श्रीब्रह्मपूर्वकैः ॥ ८६ ॥" id "Rigbhashyam-107" oldKey "RG_C01_S01_V09_B75" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "मुक्तैरपि जडैर्भेदः कैमुत्यादेव दृश्यते । ऋग्वेदसंहितायां च प्रोक्तमेतत्समस्तशः ॥ ८७ ॥" id "Rigbhashyam-108" oldKey "RG_C01_S01_V09_B76" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "अभेदः स्वगुणाद्यैश्च मुक्तानामपि सर्वशः । भेदाभेदस्त्वभेदश्च गुणैः संसारिणामपि । जडानामंशतो भेदः समुदायेन चोभयम् ॥ ८८ ॥" id "Rigbhashyam-109" oldKey "RG_C01_S01_V09_B77" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "मनुष्यगन्धर्वपितृगणकार्मिकतात्विकाः । देवाः शक्रः शिवो ब्रह्मा मुक्तौ सौख्यादिभिर्गुणैः ॥ ८९॥" id "Rigbhashyam-110" oldKey "RG_C01_S01_V09_B78" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "शतायुतोत्तरा नित्यमन्योन्यप्रीतिसंयुताः । ’इति सिद्धान्तगं वाक्यं स्वयं भगवतेरितम् ॥ ९०॥" id "Rigbhashyam-111" oldKey "RG_C01_S01_V09_B79" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "स्वाध्यायस्तत्त्वविज्ञानं विष्णुभक्तिर्विरागता । निषिद्धकर्मसन्त्यागो विहितस्य सदा क्रिया ॥ ९१॥" id "Rigbhashyam-112" oldKey "RG_C01_S01_V09_B80" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "सदा विष्णुस्मृतिश्चैव केवलं मोक्षसाधनम् । एतैर्विना न मोक्षः स्याद्भवेदेतैरपि ध्रुवम् ॥ ९२॥" id "Rigbhashyam-113" oldKey "RG_C01_S01_V09_B81" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘ऋषिच्छन्दोदैवतानि ज्ञात्वाऽर्थं चैव भक्तितः । स्वाध्यायेनैव मोक्षः स्याद्विरक्तस्य हरिस्मृतेः’ ॥ ९३॥" id "Rigbhashyam-114" oldKey "RG_C01_S01_V09_B82" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘जप्येनैव तु संसिद्ध्येद् ब्राह्मणो नात्र संशयः । कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥’ ९४ ॥" id "Rigbhashyam-115" oldKey "RG_C01_S01_V09_B83" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "‘तस्मान्नित्यं हरिं ध्यायन्कुर्यात् स्वाध्यायमञ्जसा ।’ ‘ऐहिकामुष्मिका भोगा रक्तस्यान्यस्तु मुच्यते ।’ इति स्वाध्यायवचनं स्वयं भगवतोदितम् ॥ ९५ ॥" id "Rigbhashyam-116" oldKey "RG_C01_S01_V09_B84" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "स्वाध्यायात्तु प्रवचने सहस्रगुणितं फलम् । अर्थद्रष्टुः कोटिगुणं ततोऽनन्तं नियामके ॥ ९६ ॥" id "Rigbhashyam-117" oldKey "RG_C01_S01_V09_B85" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तर्कागमाभ्यां नियतिं यः करोत्यधिकं ततः । पूर्णं वेदाखिलद्रष्टुर्ब्रह्मणः फलमुच्यते ॥। ९७ ॥" id "Rigbhashyam-118" oldKey "RG_C01_S01_V09_B86" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "स्तुत्यधर्मस्य भेदेन पदाद्यादिस्वरे भिदा । साधारणो विधिस्त्वेष विशेषो यत्र यत्र च ॥ ९९ ॥" id "Rigbhashyam-119" oldKey "RG_C01_S01_V09_B87" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "क्रमादेव तदन्येषामृष्यादीनां स्वयोग्यतः ।" id "Rigbhashyam-120" oldKey "RG_C01_S01_V09_B88" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "विपर्ययार्थकथने विपरीतं तथा तमः ॥ १०० ॥" id "Rigbhashyam-121" oldKey "RG_C01_S01_V09_B89" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "यावत्प्रयोजको ज्ञाने तावत्तावच्छुभाधिकः । तथैव विपरीतेऽपि स्मृतौ ज्ञाने च तत्समम् ॥ १०१ ॥" id "Rigbhashyam-122" oldKey "RG_C01_S01_V09_B90" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तमोनिरयमानुष्यस्वर्गमोक्षातिरेकतः । योग्यतातारतम्येन फलं सर्वेषु चोच्यते । इति प्रवृत्तवचनं विवेकेऽप्येतदीरितम् ॥ १०२ ॥" id "Rigbhashyam-123" oldKey "RG_C01_S01_V09_B91" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "यादृशो योग्यतां यायात् स ज्ञेयोऽर्थस्तथा स्फुटम् । अनन्तनियमैर्युक्ता अनन्तार्थविशेषिणः । वेदा इति समासेन नियमोऽयं समीरितः ॥ १०३ ॥" id "Rigbhashyam-124" oldKey "RG_C01_S01_V09_B92" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋक्संहितागतं वाक्यमिति चान्यन्नियामकम् ।" id "Rigbhashyam-125" oldKey "RG_C01_S01_V09_B93" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "तस्माद्वन्द्याश्च पूज्याश्च ब्रह्माद्या ज्ञानयोजकाः । गुरुत्वेन क्रमादेव विशेषेणैव केशवः ॥ १०४ ॥" id "Rigbhashyam-126" oldKey "RG_C01_S01_V09_B94" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "आरभ्य स्वगुरुं यावद्विष्णुरेवोत्तरोत्तराः । क्रमान्निष्फलताऽन्यत्र गुरुतत्त्वे समीरिता ॥ १०५ ॥" id "Rigbhashyam-127" oldKey "RG_C01_S01_V09_B95" type "bhashya" parent "RG_C01_S01" chapter "RG_C01" verseType null text "एवं स्थितेऽग्निगं विष्णुमग्निनामानमेव च । मधुच्छन्दा ऋक्शतेन वाय्वादिगतमेव च । साग्न्यादिं स्तौति सद्भक्त्या तत्तन्नामानमेव च ॥ १०६ ॥" id "Rigbhashyam-128" oldKey "RG_C01_S02" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "वायुसूक्तम्" id "Rigbhashyam-129" oldKey "RG_C01_S02_V01" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वायवायाहि दर्शतेमे सोमा अरङ्कृताः ॥ तेषाम्पाहि श्रुधी हवम् ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-130" oldKey "RG_C01_S02_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "बलत्वादयनाच्चैव वायुरित्यभिधीयते । वात्यायुरिति वा ज्ञानात् वरणादाश्रयत्वतः ॥ १०७ ॥" id "Rigbhashyam-131" oldKey "RG_C01_S02_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "‘वय बन्धने’ इत्यस्मात् संसारादेर्व्ययादपि । व्येत्यस्मिन्निति वा वायुः ‘वय श्रेष्ठत्वे’ इत्यपि ॥१०८॥" id "Rigbhashyam-132" oldKey "RG_C01_S02_V01_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "मुख्यतो वासुदेवे ते गुणाः सन्त्येव सर्वशः । अनिषिद्धास्तदन्येषु यथायोग्यतया मताः ॥ १०९ ॥" id "Rigbhashyam-133" oldKey "RG_C01_S02_V01_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "दर्शतस्ततदृष्टित्वात् सर्वज्ञोऽसौ यतो विभुः । भक्त्या ह्यलङ्कृताः सोमा मनांसि अन्ये हिरण्यतः ॥ हिरण्यालङ्कृता यस्माद्धूयन्ते वायवे सुताः ॥ ११० ॥" id "Rigbhashyam-134" oldKey "RG_C01_S02_V01_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "तान् पाहि श्रुधि चाह्वानं स्वातन्त्र्ये व्यत्ययोऽप्ययम् । मनोऽपि भोग्यमीशस्य प्रीतिमात्रेण केवलम् ॥ १११ ॥" id "Rigbhashyam-135" oldKey "RG_C01_S02_V01_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "गुणाधिक्यं येन भवेद् वेदस्यार्थः स एव हि । प्रयोजकत्वान्नान्यस्य फलाभावात्तदर्थता ॥ ११२॥" id "Rigbhashyam-136" oldKey "RG_C01_S02_V01_B07" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "उपक्रमादयो यत्र तात्पर्यार्थस्स एव हि ॥ स्तुवन्ति शस्त्रैः स्तोतारो यथावद्यज्ञवेदिनः ॥ ११३ ॥ २॥" id "Rigbhashyam-137" oldKey "RG_C01_S02_V02" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वाय उक्थेभिर्जरन्ते त्वामच्छा जरितारः । सुतसोमा अहर्विदः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-138" oldKey "RG_C01_S02_V03" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वायो तव प्रपृञ्चती धेना जिगाति दाशुषे ॥ उरूची सोम पीतये ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-139" oldKey "RG_C01_S02_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "वाक् त्वत्स्मम्पर्किणी यज्ञकृते प्रापयतीप्सितम् । सोमपायातिमहती महार्थत्वात्त्वदर्थतः ॥ ११४॥३ ॥" id "Rigbhashyam-140" oldKey "RG_C01_S02_V04" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रवायू इमे सुता उपप्रयोभिरागतम् । इन्दवो वामुशन्ति हि ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-141" oldKey "RG_C01_S02_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "इन्द्रः स परमैश्वर्यादिदमुद्दिश्य च द्रुतेः । ददर्शेदं दीप्तिमत्त्वादिदं रातीति वा भवेत् ॥ ११५ ॥" id "Rigbhashyam-142" oldKey "RG_C01_S02_V04_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "सोमाभिमानिनो देवा वामिच्छन्ति हि सोमगाः ।" id "Rigbhashyam-143" oldKey "RG_C01_S02_V04_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रियैरुपागतं तेनोपेन्द्रः सङ्कर्षणो हरिः ॥ ११६ ॥" id "Rigbhashyam-144" oldKey "RG_C01_S02_V04_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "द्विरूपत्वाद् बहुत्वं च विशेषादेव केवलम् । एकस्यैव हरेर्नात्र भेदः शङ्क्यः कथञ्चन ॥ ११७ ॥" id "Rigbhashyam-145" oldKey "RG_C01_S02_V04_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "एकमेवाद्वितीयं तत् ‘नेह नानास्ति किञ्चन ।’ ‘मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥११८ ॥" id "Rigbhashyam-146" oldKey "RG_C01_S02_V04_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "‘यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति । एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानु विधावति’॥ ११९ ॥" id "Rigbhashyam-147" oldKey "RG_C01_S02_V04_B07" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "उक्त्वा धर्मान् पृथक्त्वस्य निषेधादेवमेव हि । विशेषो ज्ञायते श्रुत्या भेदादन्यश्च साक्षितः ॥१२०॥४ ॥" id "Rigbhashyam-148" oldKey "RG_C01_S02_V05" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वायविन्द्रश्च चेतथस्सुतानां वाजिनीवसू । तावायातमुपद्रवत् ॥ ५, ३ ॥" id "Rigbhashyam-149" oldKey "RG_C01_S02_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "विजानतः सुतानन्नपतौ सूर्ये सदा स्थितौ । द्रवद्द्रुतं सुतात्पर्यद्योतकोऽभ्यास इष्यते ॥१२१॥ ५, ३ ॥" id "Rigbhashyam-150" oldKey "RG_C01_S02_V06" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वायविन्द्रश्च सुन्वत आयातमुपनिष्कृतम् ॥ मक्ष्वि१त्था धिया नरा ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-151" oldKey "RG_C01_S02_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "यजन् सुन्वन् कृतस्यानुसारिकर्मैव निष्कृतम् । तदर्थं क्षिप्रमायातं धियेत्थम्भूतयाचलौ ॥ १२२॥" id "Rigbhashyam-152" oldKey "RG_C01_S02_V06_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "नरौ तावविनाशित्वादुपचारः क्वचिद्भवेत् । अमरत्ववद्यतो मोक्षो देवतानां सुनिश्चितः ॥ १२३॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-153" oldKey "RG_C01_S02_V07" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणञ्च रिशादसम् ॥ धियङ्घृताचीं साधन्ता ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-154" oldKey "RG_C01_S02_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "मित्वा त्रातीति मित्रोऽयं मितमह्ना करोति वा । मितं रातीति वा नित्यं मितं रमयतीति वा ॥ १२४ ॥" id "Rigbhashyam-155" oldKey "RG_C01_S02_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "आवृणोतीति वरुणस्तमसाऽज्ञानतोऽपि वा । वरमुन्नयतीत्यस्मात् वरानन्दत्वतोऽपि वा ॥ १२५ ॥" id "Rigbhashyam-156" oldKey "RG_C01_S02_V07_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "पूता दक्षा अनेनेति पूतदक्ष इतीरितः ।" id "Rigbhashyam-157" oldKey "RG_C01_S02_V07_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "तमाह्वयामि सुखिनं शमदन् रमते यतः । अनूनसुखभोक्तृत्वाद् रिशादा इति कीर्तितः ॥ १२६ ॥" id "Rigbhashyam-158" oldKey "RG_C01_S02_V07_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "हरिर्घृतः सुशुद्धत्वाद् घृताची च तदञ्चनात् । स्वधीतिसाधको विष्णुर्भक्तानां च यथार्थतः ॥ १२७ ॥॥" id "Rigbhashyam-159" oldKey "RG_C01_S02_V08" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा ॥ क्रतुम्बृहन्तमाशाथे ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-160" oldKey "RG_C01_S02_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "नित्यवृद्धः स भगवानृतेनानुपचारतः । ऋतस्पृक् वेदवाच्यत्वात् अन्यौ चेद्भगवान् ऋतः । ऋ गतावित्यतः सर्ववस्तुष्वनुगतत्वतः ॥ १२८ ॥" id "Rigbhashyam-161" oldKey "RG_C01_S02_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "तेन वृद्धौ तत्स्पृशौ च सर्वदा मित्रवारिपौ ॥" id "Rigbhashyam-162" oldKey "RG_C01_S02_V08_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "संहितायां तु दैर्ध्यादिरुक्ताधिक्ये पदेऽन्यथा ॥ १२९ ॥" id "Rigbhashyam-163" oldKey "RG_C01_S02_V08_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "अनन्यार्थत्वविज्ञप्त्यै ईशाथे च महाक्रतुम् ।" id "Rigbhashyam-164" oldKey "RG_C01_S02_V08_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "महत्सुखं वा ........................... ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-165" oldKey "RG_C01_S02_V09" type "verse" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "कवीनो मित्रावरुणा तुविजाता उरुक्षया । दक्षन्दधाते अपसम् ॥ ९, ४, २ ॥" id "Rigbhashyam-166" oldKey "RG_C01_S02_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "............ तुविजौ ब्रह्मजातौ तथाविधौ । हरिस्तथैव भूतत्वात् स्थानं क्षय इहोच्यते ॥१३०॥" id "Rigbhashyam-167" oldKey "RG_C01_S02_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S02" chapter "RG_C01" verseType null text "कर्मापसं च कर्तारं दक्षं कर्तारमेव वा । अस्मदर्थे दधाते तौ नित्यं बुद्धौ गतागतौ ॥ १३१॥" id "Rigbhashyam-168" oldKey "RG_C01_S03" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "अश्विनीसूक्तम्" id "Rigbhashyam-169" oldKey "RG_C01_S03_V01" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अश्विना यज्वरीरिषो द्रवत्पाणी शुभस्पती ॥ पुरुभुजा चनस्यतम् ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-170" oldKey "RG_C01_S03_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अन्नानि यज्ञयोग्यानि क्षिप्रहस्तौ शुभाधिपौ । बहुगोपौ बहुभुजौ नो योयजतमश्विनौ ॥ यज्ञे वृत्तान् स्वभागान् वा संयोजयतमाशु वै ॥१३२॥" id "Rigbhashyam-171" oldKey "RG_C01_S03_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "आशुवानाद् गतेरश्वी क्षिप्रावगतितोऽथवा । अश्नुतेऽखिलमित्येवाप्यश्वजत्वात् तथाऽश्विनौ ॥ १३३ ॥" id "Rigbhashyam-172" oldKey "RG_C01_S03_V02" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अश्विना पुरुदंससा नरा शवीरया धिया ॥ धिष्ण्या वनतङ्गिरः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-173" oldKey "RG_C01_S03_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "बहुकर्मकृतौ सौख्यवीर्यात्मिक्या धिया गिरः । अस्मदीयाः सम्भजतं धिष्ण्यौ सर्वाश्रयौ सदा ॥ १३४ ॥" id "Rigbhashyam-174" oldKey "RG_C01_S03_V03" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "दस्रा युवाकवस्सुता नासत्या वृक्तबर्हिषः ॥ आयातं रुद्रवर्तनी ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-175" oldKey "RG_C01_S03_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "भेदकौ सर्वशत्रूणां दस्रौ सम्बन्धिनौ हि वाम् । सुता युवाकवः सोमा यज्वनः स्तृतबर्हिषः । नासत्यौ नासिकासंस्थौ नैव चासद्गुणौ क्वचित् ॥ १३५॥" id "Rigbhashyam-176" oldKey "RG_C01_S03_V03_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "रुजां द्रावणतो रुद्रो वायुस्तदनुवर्तनात् । स्नेहतोऽनुवशत्वाद्वा तन्मार्गगतितोऽथवा । ‘कस्मिन्न्वहम्’ इति श्रुत्या वासुदेवोऽश्विनावपि ॥ १३६ ॥" id "Rigbhashyam-177" oldKey "RG_C01_S03_V03_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "रुद्रवर्तनिशब्दोक्ताः ................. ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-178" oldKey "RG_C01_S03_V04" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रा याहि चित्रभानो सुता इमे त्वायवः ॥ अण्वीभिस्तना पूतासः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-179" oldKey "RG_C01_S03_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text ".................... चित्रं भद्रं रतं चितौ ॥" id "Rigbhashyam-180" oldKey "RG_C01_S03_V04_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "चिद्रतेश्चायनीयत्वाद् अदनाद्वा चितोऽभिदा । तादृशा रश्मयो ज्ञानमस्येति भगवान् परः ॥ १३७ ॥" id "Rigbhashyam-181" oldKey "RG_C01_S03_V04_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "चित्रभानुरिति प्रोक्तस्तेजो वा तादृशं प्रभोः । त्वदिच्छव इमे सोमाः पटीभिस्सूक्ष्मतन्तुभिः ॥ विस्तृत्य शोधिताः ...." id "Rigbhashyam-182" oldKey "RG_C01_S03_V04_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text ".............सूक्ष्मप्रमाभिर्वा मनांसि च ॥१३८॥" id "Rigbhashyam-183" oldKey "RG_C01_S03_V04_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "सोमानां मनसां चैव देवताः सोमरश्मिगाः । सोमभृत्याः समस्तस्य सोम एवाधिपो हरिः ॥ १३९ ॥" id "Rigbhashyam-184" oldKey "RG_C01_S03_V05" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रायाहि धियेषितो विप्रजूतस्सुतावतः ॥ उप ब्रह्माणि वाघतः ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-185" oldKey "RG_C01_S03_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्मद्बुद्ध्या प्रार्थितो वा स्वबुद्ध्या प्रेरितोऽपि वा । ब्राह्मणैः प्रेरितो भक्त्या वदतो होतुरञ्जसा ॥ १४० ॥" id "Rigbhashyam-186" oldKey "RG_C01_S03_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "ब्रह्माणि सोमयुक्तानि यजमानस्य वेच्छतः ।" id "Rigbhashyam-187" oldKey "RG_C01_S03_V05_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "उपायाह्यपि यः कोऽपि साधको यज्ञकृन्मतः । मानसो वाचिको वा स्याद्यज्ञो होता ह्वयन् स च ॥ १४१॥" id "Rigbhashyam-188" oldKey "RG_C01_S03_V06" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रा याहि तूतुजान उप ब्रह्माणि हरिवः ॥ सुते दधिष्व नश्चनः ॥ ६, ५ ॥" id "Rigbhashyam-189" oldKey "RG_C01_S03_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "वेगवांस्तूतुजानः स्यात् संसारमुपसंहरन् । वर्तते येन हरिवा हरिभिर्वर्ततेऽथ वा ॥ १४२ ॥" id "Rigbhashyam-190" oldKey "RG_C01_S03_V06_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "हरणाद्विषयाणां च प्राणा हरय ईरिताः । तेषु वर्तत इत्यस्मात्तान् वाऽथ गमयेदसौ ॥१४३ ॥" id "Rigbhashyam-191" oldKey "RG_C01_S03_V06_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "हरिवा हरिवान् वाऽपि विष्णुना वर्ततेऽथवा । चनो मन इह प्रोक्तं सुखं च क्वचिदीर्यते ॥१४४॥६,५॥" id "Rigbhashyam-192" oldKey "RG_C01_S03_V07" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ओमासश्चर्षणीधृतो विश्वेदेवास आगत ॥ दाश्वांसो दाशुषस्सुतम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-193" oldKey "RG_C01_S03_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "आ समन्तात् स्वीकृता मा ओमा इति च शब्दिताः । ओनामा भगवान् विष्णुस्तेन वा निर्मिताः सुराः ॥ ओता मानेषु मावैषु प्रोता ओमा इतीरिताः ॥१४५॥" id "Rigbhashyam-194" oldKey "RG_C01_S03_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रजाश्चर्षणयः प्रोक्ता विश्वे ते च प्रवेशनात् । सर्वे वाऽथ विशां वानाच्छब्दः कस्मै यथा भवेत् ॥१४६॥" id "Rigbhashyam-195" oldKey "RG_C01_S03_V07_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "दातारो यजमाना वा... .......... ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-196" oldKey "RG_C01_S03_V08" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "विश्वे देवासो अप्तुरस्सुतमागन्त तूर्णयः ॥ उस्रा इव स्वसराणि ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-197" oldKey "RG_C01_S03_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "..................अप्तुरः कर्मवेगिनः ।" id "Rigbhashyam-198" oldKey "RG_C01_S03_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "उस्रास्तु रश्मयश्चैव स्वसराणि दिनानि च ॥ १४७ ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-199" oldKey "RG_C01_S03_V09" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "विश्वे देवासो अस्रिध एहि मायासो अद्रुहः ॥ मेधञ्जुुषन्त वह्नयः ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-200" oldKey "RG_C01_S03_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "असंसारादस्रिधस्ते देवाश्चेन्मोक्षनिश्चयात् । यथेष्टनिश्चितज्ञाना एहिमायाः समन्ततः ॥१४८ ॥" id "Rigbhashyam-201" oldKey "RG_C01_S03_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अदुःखत्वादद्रुहस्ते मेधं यज्ञं जुषन्तु नः । वह्नयो वहनादस्य ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-202" oldKey "RG_C01_S03_V10" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "पावका नस्सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती ॥ यज्ञं वष्टु धिया वसुः ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-203" oldKey "RG_C01_S03_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "...............शोधकत्वात्तु पावका ॥ १४९ ॥" id "Rigbhashyam-204" oldKey "RG_C01_S03_V10_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "सरणात् सर्वगत्वेन सर्वज्ञो वा सरो हरिः । सरसः सरतित्वाद्वा तद्वत्येव सरस्वती । हरौ गुणाः सरश्शब्दा देवी तु हरिवाचिनी ॥ १५०॥" id "Rigbhashyam-205" oldKey "RG_C01_S03_V10_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "हरिप्रियत्वतो वायुः सरस्वांस्तत्प्रियाऽथवा । गुणस्त्वेन ततत्वाद्वा भगवांस्तु सरस्वती ॥ १५१॥" id "Rigbhashyam-206" oldKey "RG_C01_S03_V10_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "स्त्रीरूपश्चैव पुंरूपो भगवान्न नपुंसकः । स्त्रीपुन्दोषविहीनत्वादपि तच्छब्दगोचरः ॥ १५२ ॥" id "Rigbhashyam-207" oldKey "RG_C01_S03_V10_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अन्नेनो वाजिनामीशो वाजिनी सूर्य उच्यते । वाजीनच्छन्दसां वाऽपि स्वामी प्रोक्तः स वाजिनी ॥ १५३॥" id "Rigbhashyam-208" oldKey "RG_C01_S03_V10_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "छन्दांस्यश्वा यतस्तस्य ते चेना अन्यवाजिना । अन्नवत्त्वाद्वाजिनी वाग् ज्ञानयुद्धत्वतोऽपि वा ॥१५४॥" id "Rigbhashyam-209" oldKey "RG_C01_S03_V10_B07" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "स पुत्रो वागुमा तस्याः पुत्री तद्वाजिनीवती ॥ सरस्वती हरिर्वाऽपि यज्ञं वहतु नोऽशनैः ॥ १५५ ॥" id "Rigbhashyam-210" oldKey "RG_C01_S03_V10_B08" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अन्नदा हि सदा देवी धिया सह वसेद्यतः । धियावसुर्नित्यबोधा .............. ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-211" oldKey "RG_C01_S03_V11" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "चोदयित्री सूनृतानाञ्चेेतन्ती सुमतीनाम् ॥ यज्ञन्दधे सरस्वती ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-212" oldKey "RG_C01_S03_V11_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "....................सुवाचां प्रेरका सदा ॥ १५६ ॥" id "Rigbhashyam-213" oldKey "RG_C01_S03_V11_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "सुबुद्धिज्ञापिका सैव स्वातन्त्र्याल्लुप्तयो भवेत् । अनेनैव प्रकारेण सैव यज्ञादिधारिणी ॥ १५७ ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-214" oldKey "RG_C01_S03_V12" type "verse" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "महो अर्णस्सरस्वती प्रचेतयति केतुना ॥ धियो विश्वा विराजति ॥ १२, ६, ३, १ ॥" id "Rigbhashyam-215" oldKey "RG_C01_S03_V12_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "महो अर्णः परं ब्रह्म तेजस्त्वाच्च महत्त्वतः ।" id "Rigbhashyam-216" oldKey "RG_C01_S03_V12_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अरमानन्दरूपत्वात् णो हि निर्वृतिवाचकः ॥ १५८ ॥" id "Rigbhashyam-217" oldKey "RG_C01_S03_V12_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "तज्ज्ञापयति सा देवी ज्ञानं दत्वा महत्तरम् । महो अर्णः स्वयं देवः स्वमात्मानं प्रकाशयेत् । विराजयति विश्वाश्च धियः सुज्ञानदानतः ॥ १५९ ॥" id "Rigbhashyam-218" oldKey "RG_C01_S03_V12_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "सूक्तं त्वनारतं प्रोक्तम् अनुवागेककालिका ॥ (वेदेषु आवापोद्वापे हेतुनिरूपणम्) अन्यथात्वं च तत्र स्यादावापोद्वापतस्त्वृचाम् ॥ १६०॥" id "Rigbhashyam-219" oldKey "RG_C01_S03_V12_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "वेदानन्तत्वविज्ञप्त्यै तौ चक्रे बादरायणः ।" id "Rigbhashyam-220" oldKey "RG_C01_S03_V12_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋचः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः । यजूंषि निगदाच्चैव तथा सामानि सामतः ॥१६१॥" id "Rigbhashyam-221" oldKey "RG_C01_S03_V12_B07" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "एवं पुराणवचनादुद्धृता हि ततस्ततः । ऋचः शाखात्वमापन्नाः शिष्यतच्छिष्यकैरिमाः ॥१६२॥" id "Rigbhashyam-222" oldKey "RG_C01_S03_V12_B08" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "मानस्तेनेति पूर्वासु ह्यूनता दृश्यतेऽर्थतः । शुनःशेपोदिताभ्यश्च पठ्यन्तेऽन्यत्र काश्चन ॥ १६३॥" id "Rigbhashyam-223" oldKey "RG_C01_S03_V12_B09" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अत्राप्यक्रमतो दृष्टिरिति नैकक्रमो भवेत् ।" id "Rigbhashyam-224" oldKey "RG_C01_S03_V12_B10" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अनन्तत्वात्तु वेदानां प्रायः कर्मानुसारतः । सङ्क्षेेपं कृतवान् देवः शिष्याश्च तदनुज्ञया ॥ १६४ ॥" id "Rigbhashyam-225" oldKey "RG_C01_S03_V12_B11" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "अष्टकाध्यायवर्गादि भेदं च कृतवान् प्रभुः । स्वाध्यायविश्रमार्थाय तस्मात् क्रमविपर्ययः ॥ १६५ ॥" id "Rigbhashyam-226" oldKey "RG_C01_S03_V12_B12" type "bhashya" parent "RG_C01_S03" chapter "RG_C01" verseType null text "तत्र तत्रैवान्तरिता दृश्यन्ते च खिला अपि । यत्रार्थे न विशेषोऽस्ति पदान्तरितताऽत्र च । यत्राल्पोऽपि विशेषोऽस्ति पदं नान्तरितं भवेत् ॥ १६६ ॥" id "Rigbhashyam-227" oldKey "RG_C01_S04" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-228" oldKey "RG_C01_S04_V01" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे ॥ जुहूमसि द्यविऽद्यवि ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-229" oldKey "RG_C01_S04_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "विष्णुं सुरूपकर्तारमभिप्रेतार्थसिद्धये । त्राणाय वा कामधेनुमिव दोहाय तत्स्थितेः ॥१६७॥" id "Rigbhashyam-230" oldKey "RG_C01_S04_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "दिने दिने स्वाह्वयामः.......... ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-231" oldKey "RG_C01_S04_V02" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "उप नस्सवना गहि सोमस्य सोमपाः पिब ॥ गोदा इद्रेवतो मदः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-232" oldKey "RG_C01_S04_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "................ज्ञानदोऽस्यैव चाधिकम् । ज्ञानाख्यरयियुक्तस्य हिरण्यादिमतोऽपि वा ॥ १६८॥" id "Rigbhashyam-233" oldKey "RG_C01_S04_V02_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "सुखकारी भवान् ......॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-234" oldKey "RG_C01_S04_V03" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अथा ते अन्तमानां विद्याम सुमतीनाम् ॥ मानो अतिख्य आगहि ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-235" oldKey "RG_C01_S04_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text ".................तस्माल्लभेम सुमतीस्तव । अन्ते मितास्त्वद्विषया मतयो ह्युत्तमोत्तमाः ॥ अस्मानतीत्य मा पश्य करुणार्द्रदृशा सदा ॥१६९॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-236" oldKey "RG_C01_S04_V04" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "परेहि विग्रमस्तृतमिन्द्रम्पृच्छा विपश्चितम् ॥ यस्ते सखिभ्य आवरम् ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-237" oldKey "RG_C01_S04_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "मन्मनो वाऽथ शक्रो वा दूरेऽपि परमेश्वरम् । गच्छाग्राह्यमनष्टं च व्याप्तचित्तं य एव च ॥ सखिभ्य उत्तमो नित्यम् ................॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-238" oldKey "RG_C01_S04_V05" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "उत ब्रुवन्तु नोनिदो निरन्यतश्चिदारत । दधाना इन्द्र इद्दुवः ॥ ५, ७ ॥" id "Rigbhashyam-239" oldKey "RG_C01_S04_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "..................निदस्तस्य समीपगाः ॥ १७०॥" id "Rigbhashyam-240" oldKey "RG_C01_S04_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "तेऽपि ब्रुवन्तु नो देवं प्रापुर्ये चान्यतोऽपि तम् । निर्गत्याज्ञानतस्त्वस्माद् दधाना ईश एव च । दुवः प्राणान् ब्रुवं त्वेव तेऽपि नः परमेश्वरम् ॥१७१॥५ ॥" id "Rigbhashyam-241" oldKey "RG_C01_S04_V06" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "उत नः सुभगा अरिर्वोचेयुर्दस्म कृष्टयः ॥ स्यामेदिन्द्रस्य शर्मणि ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-242" oldKey "RG_C01_S04_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "अरयोऽपि प्रजा अस्मान् वोचेयुः सुभगान् सदा । शत्रुभेदिंस्तवेन्द्रस्य स्यामैवानुग्रहे सुखे ॥१७२॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-243" oldKey "RG_C01_S04_V07" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एमाशुमाशवे भर यज्ञश्रियन्नृमादनम् ॥ पतयन्मन्दयत्सखम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-244" oldKey "RG_C01_S04_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "आशुवीर्य तवैवाशुं सोमं क्षिप्रं मनोऽपि वा । आभरस्वोदरे तुष्ट्या हृदि वा यज्ञभूषणम् ॥ १७३॥" id "Rigbhashyam-245" oldKey "RG_C01_S04_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "ईमेव पुंमदकरं मदादुत्पतनादिके । हेतुं मन्दत्वहेतुं च तत्सखीनां पुरोगतेः ॥१७४॥७॥" id "Rigbhashyam-246" oldKey "RG_C01_S04_V08" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अस्य पीत्वा शतक्रतो घनो वृत्राणामभवः ॥ प्रावो वाजेषु वाजिनम् ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-247" oldKey "RG_C01_S04_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "एनं पीत्वा बहुज्ञानाभूस्तमोभिरनावृतः । प्रसादादेव मुक्तेषु तमो सह्यतया घनः ॥ १७५॥" id "Rigbhashyam-248" oldKey "RG_C01_S04_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "आवृतेरेव वृत्राणि ह्यज्ञानान्यन्नदं नरम् । प्रावो युद्धेषु योद्धारं भक्तं ज्ञानिनमेव च ॥ १७६॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-249" oldKey "RG_C01_S04_V09" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "तन्त्वा वाजेषु वाजिनं वाजयामश्शतक्रतो । धनानामिन्द्र सातये ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-250" oldKey "RG_C01_S04_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "योधयामो वयं तं त्वां ज्ञानादिधनलब्धये । अज्ञानाद्यस्मदरिभिः ..............॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-251" oldKey "RG_C01_S04_V10" type "verse" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यो रायो३ऽवनिर्महान्त्सुपारस्सुन्वतस्सखा ॥ तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १०, ८, ४ ॥" id "Rigbhashyam-252" oldKey "RG_C01_S04_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "............ योऽशेषद्रविणावनिः । सुखदः संसृतेः पारस्तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १७७ ॥" id "Rigbhashyam-253" oldKey "RG_C01_S04_V10_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S04" chapter "RG_C01" verseType null text "कम्पोऽशेषग्रहे क्वापि लज्जायां वा पुरातने । पृथक्त्वे धृष्यतायां वा हरिणर्क्संहितोदितः ॥१७८ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-254" oldKey "RG_C01_S05" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-255" oldKey "RG_C01_S05_V01" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आ त्वेता निषीदतेन्द्रमभि प्र गायत ॥ सखायस्स्तोमवाहसः ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-256" oldKey "RG_C01_S05_V02" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "पुरूतमम्पुरूणामीशानं वार्याणाम् ॥ इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-257" oldKey "RG_C01_S05_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "सुपूर्णानां पूर्णतमं वरेण्यानामधीश्वरम् । सुते सोमे सुखेनैव स चागायत तं प्रभुम् ॥१७१॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-258" oldKey "RG_C01_S05_V03" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स घा नो योग आभुवत्स राये स पुरन्ध्याम् ॥ गमद्वाजेभिरास नः ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-259" oldKey "RG_C01_S05_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "मुक्तौ योगायाऽसमन्ताद् भवेन्नो घोऽवधारणे । स एव भगवान् ज्ञानवित्ताय स च बुद्धिगः ॥ १८०॥" id "Rigbhashyam-260" oldKey "RG_C01_S05_V03_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "बुद्धिः पुराश्रयत्वेन पुरन्धिः पत्न््नयथापि वा । पत्न््नयर्थत्वे तु तादर्थ्यं सोऽन्नैः सह न आव्रजेत् ॥१८१॥३ ॥" id "Rigbhashyam-261" oldKey "RG_C01_S05_V04" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यस्य संस्थे न वृण्वते हरी समत्सु शत्रवः ॥ तस्मा इन्द्राय गायत ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-262" oldKey "RG_C01_S05_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "यस्य स्थितौ न वृणुते हर्यग्रमपि शत्रवः । मनः पुरो वा विषयहरणान्मन एव च । बुद्धिश्च हरिशब्दोक्ते तमआदीनि शत्रवः ॥१८२॥४ ॥" id "Rigbhashyam-263" oldKey "RG_C01_S05_V05" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सुतपाव्ने सुता इमे शुचयो यन्ति वीतये ॥ सोमासो दध्याशिरः ॥ ५, ९ ॥" id "Rigbhashyam-264" oldKey "RG_C01_S05_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "सोमपे शुचयः सोमाः प्राप्त्यै दधिविमिश्रिताः । मनांसि ध्यानयुक्तानि वायान्ति हरये सदा ॥ १८३ ॥५,९ ॥" id "Rigbhashyam-265" oldKey "RG_C01_S05_V06" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "त्वं सुतस्य पीतये सद्यो वृद्धो अजायथाः ॥ इन्द्र ज्यैष्ठ्याय सुक्रतो ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-266" oldKey "RG_C01_S05_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "सदा पूर्णः शुभज्ञानज्यैष्ठ्यव्यक्त्यै सुताप्तये । न क्षुदादेरभिव्यक्तोऽभवः......... ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-267" oldKey "RG_C01_S05_V07" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आ त्वा विशन्त्वाशवस्सोमास इन्द्र गिर्वणः ॥ शन्ते सन्तु प्रचेतसे ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-268" oldKey "RG_C01_S05_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "......................... गीर्भिर्वृतप्रभो । प्रकृष्टचेतास्त्वद्भृत्यो योऽस्मै स्युः शङ्कराः सुताः ॥ १८४॥७ ॥" id "Rigbhashyam-269" oldKey "RG_C01_S05_V08" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "त्वां स्तोमा अवीवृधन्त्वामुक्था शतक्रतो ॥ त्वां वर्धन्तु नो गिरः ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-270" oldKey "RG_C01_S05_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "व्यञ्जयन्त्यधिकं स्तोमाः साम््नयुक्थान्यृक्षु चैव हि । महागुणैः व्यञ्जयन्तु गिरोऽस्माकमपि प्रभो ॥ १८५ ॥" id "Rigbhashyam-271" oldKey "RG_C01_S05_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "आकाशवृद्धिवद् वृद्धिर्विष्णोः स्यान्नैव चान्यथा । ‘न वर्धते नोकनीयान््’ इति ह्येनं श्रुतिर्जगौ ॥ १८६॥" id "Rigbhashyam-272" oldKey "RG_C01_S05_V08_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "महातात्पर्यरोधाच्च श्रुत्यर्थो नापरो भवेत् । यद्यन्यापेक्षया वृद्धिरीशत्वं स्यात् कुतोऽस्य च ॥ अक्षितोतिरिति ह्यस्मात् पूर्णाभिप्रायतोदिता ॥ १८७॥८ ॥" id "Rigbhashyam-273" oldKey "RG_C01_S05_V09" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अक्षितोतिः सनेदिमं वाजमिन्द्रः सहस्रिणम् ॥ यस्मिन्विश्वानि पौंस्या ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-274" oldKey "RG_C01_S05_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "अनन्तफलदं वाजमस्मत्तो लभतां स च । ददातु वा पौरुषाणि शक्तयो यत्र चाखिलाः ॥ १८८ ॥" id "Rigbhashyam-275" oldKey "RG_C01_S05_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "अतश्चानन्तशक्तित्वान्न वृद्ध्याद्याः कथञ्चन । सर्वोपेतेत्येतमर्थमभिप्रेत्याह वेदरा ॥ १८९॥९ ॥" id "Rigbhashyam-276" oldKey "RG_C01_S05_V10" type "verse" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मानो मर्ता अभिद्रुहन्तनूनामिन्द्र गिर्वणः ॥ ईशानो यवया वधम् ॥ १०, १०, ५ ॥" id "Rigbhashyam-277" oldKey "RG_C01_S05_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "मा मर्तानस्तनूनां तु द्रोग्धारः स्युः कथञ्चन । ईशोऽस्यपाकुरु वधं तेन नो मुक्तिदानतः ॥ १९०॥" id "Rigbhashyam-278" oldKey "RG_C01_S05_V10_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S05" chapter "RG_C01" verseType null text "मानुषेभ्यस्तनूनां च नैव नः स्युर्विपत्तयः । कालेन दैवतः प्राप्तः स्याददेहत्वतो वधः ॥ १९१ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-279" oldKey "RG_C01_S06" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "इन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-280" oldKey "RG_C01_S06_V01" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "युञ्जन्ति ब्रध्नमरुषञ्चरन्तम्परि तस्थुषः ॥ रोचन्ते रोचना दिवि ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-281" oldKey "RG_C01_S06_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "पौंस्यानि वासुदेवस्य ब्रध्नं वृद्धं दिवाकरम् । अरुणं चरन्तं परितो गिरीन्युञ्जन्ति सर्वदा ॥ १९२ ॥" id "Rigbhashyam-282" oldKey "RG_C01_S06_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "तैरेवान्यानि चन्द्रादि रोचनानि त्रिविष्टपे । रोचयन्ति ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-283" oldKey "RG_C01_S06_V02" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "युञ्जन्त्यस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे ॥ शोणा धृष्णू नृवाहसा ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-284" oldKey "RG_C01_S06_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text ".........हरी चास्य मनोबुद्धी स्वशक्तयः । युञ्जन्त्यधिगुणत्वेन काम्यावश्वावथापि वा ॥ १९३ ॥" id "Rigbhashyam-285" oldKey "RG_C01_S06_V02_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "विशिष्टपक्षसंयुक्ताविव क्षिप्रतरौ सदा । रथे देहेऽपि वा देवाः स्वमनो बुद्धिमेव च ॥ १९४ ॥" id "Rigbhashyam-286" oldKey "RG_C01_S06_V02_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्य देहे प्रयुञ्जन्ति सूर्यादीन् स्थापयन्ति च । सूर्यादिस्थापकत्वं च ब्रह्मादीनां भवेत् सदा ॥ १९५॥" id "Rigbhashyam-287" oldKey "RG_C01_S06_V02_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "शोणौ च शमणौ प्रोक्तौ सुखप्राप्तौ यतस्सदा । श्यामौ मूर्धनि शोणौ च शक्राश्वावग्रगौ स्मृतौ ॥" id "Rigbhashyam-288" oldKey "RG_C01_S06_V02_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "धृष्टौ नॄन् प्रति तं वेशं वहन्तौ तावुभावपि ॥ १९६॥२ ॥" id "Rigbhashyam-289" oldKey "RG_C01_S06_V03" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "केतुङ्कृण्वन्नकेतवे पेशो मर्या अपेशसे ॥ समुषद्भिरजायथाः ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-290" oldKey "RG_C01_S06_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "अज्ञाय कुर्वन् सज्ज्ञानं हेमाहेमाय चेश्वरः । उषद्भिः सम्प्रकाशद्भिः शक्तिभिर्व्यक्ततामगाः ॥ १९७ ॥" id "Rigbhashyam-291" oldKey "RG_C01_S06_V03_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "मर्या मरणवन्तोऽपि देवा एवम् ............॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-292" oldKey "RG_C01_S06_V04" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आदहस्वधामनु पुनर्गर्भत्वमेरिरे ॥ दधाना नाम यज्ञियम् ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-293" oldKey "RG_C01_S06_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text ".......................हरेर्वशात्॥ तदैव सुखमन्वेव पुनर्गूढत्वमापिरे ॥ १९८॥" id "Rigbhashyam-294" oldKey "RG_C01_S06_V04_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "स्वेच्छयैव परेशस्य शक्तयो देवता अपि । यज्ञे वाच्यं दधानाश्च नाम ........ ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-295" oldKey "RG_C01_S06_V05" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वीळुचिदारुजत्नुभिर्गुहाचिदिन्द्र वह्निभिः ॥ अविन्द उस्रिया अनु ॥ ५, ११ ॥" id "Rigbhashyam-296" oldKey "RG_C01_S06_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "....................... वीु दृढं ह्यपि ॥ १९९ ॥" id "Rigbhashyam-297" oldKey "RG_C01_S06_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "आरुजद्भिः स्वसामर्थ्यैर्गुहायां संस्थितोऽपि सन् । वहद्भिरखिलं लोकं प्रकाशत्वानि लब्धवान् ।" id "Rigbhashyam-298" oldKey "RG_C01_S06_V05_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "देवैर्वैतादृशैः साकमानुकूल्येन लब्धवान् ॥ २००॥ ५॥" id "Rigbhashyam-299" oldKey "RG_C01_S06_V06" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "देवयन्तो यथा मतिमच्छा विदद्वसुङ्गिरः ॥ महामनूषत श्रुतम् ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-300" oldKey "RG_C01_S06_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "सम्यक्प्रद्योतयन्तोऽमुं मतिरूपं यथास्थितम् । विदद्वित्तं महान्तं च विश्रुतं सुगिरोऽस्तुवन् ॥ २०१ ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-301" oldKey "RG_C01_S06_V07" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रेण सं हि दृक्षसे सञ्जग्मानो अबिभ्युषा ॥ मन्दू समानवर्चसा ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-302" oldKey "RG_C01_S06_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "तस्य सन्दर्शनायैव सङ्गतस्तेन शङ्करः । मखात्मा पुरुहूतो वा श्रीभूमी च सुखात्मिके ॥ २०२ ॥७ ॥" id "Rigbhashyam-303" oldKey "RG_C01_S06_V08" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अनवद्यैरभिद्युभिर्मखस्सहस्वदर्चति ॥ गणैरिन्द्रस्य काम्यैः ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-304" oldKey "RG_C01_S06_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "अनवद्यैर्महाज्ञानैः प्रियैर्देवगणैः सह । वायुना च सहार्चन्ति सुधीत्वात् परमेश्वरम् ॥२०३ ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-305" oldKey "RG_C01_S06_V09" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अतः परिज्मन्नागहि दिवो वा रोचनादधि ॥ समस्मिन्नृञ्जते गिरः ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-306" oldKey "RG_C01_S06_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "अतो हेतोरिहायाहि दिवो वा सूर्यमण्डलात् । परिज्मन् सर्वगास्माकमधिकृत्य समर्हणम् ॥ अस्मिन् गिरः प्राप्नुवन्ति सम्यक्परममुख्यतः ॥ २०४ ॥" id "Rigbhashyam-307" oldKey "RG_C01_S06_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "युञ्जन्तीत्यत्र बाहुल्यात् देवयन्तोत इत्यपि । बाहुल्यादृ(ल्यात् दृष्टि)ष्टितो गीर्भिर्विनाऽर्थो नान्य इष्यते ॥ २०५॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-308" oldKey "RG_C01_S06_V10" type "verse" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इतो वा सातिमीमहे दिवो वा पार्थिवादधि ॥ इन्द्रं महो वा रजसः ॥ १०, १२, ६ ॥" id "Rigbhashyam-309" oldKey "RG_C01_S06_V10_B10" type "bhashya" parent "RG_C01_S06" chapter "RG_C01" verseType null text "इतो दिवो वा पातालात् सातिं लाभस्वरूपिणम् । महतो रञ्जकात् विष्णोर्लोकाद्वा तमधीमहे ॥ २०६ ॥ १०,१२,६ ॥" id "Rigbhashyam-310" oldKey "RG_C01_S07" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूूक्तम्" id "Rigbhashyam-311" oldKey "RG_C01_S07_V01" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रमिद्गाथिनो बृहदिन्द्रमर्केभिरर्किणः ॥ इन्द्रं वाणीरनूषत ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-312" oldKey "RG_C01_S07_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "तमेव गाथिनः साम्ना स्तुवन्त्यृग्भिश्च बह्वृचाः । बृहन्तमन्यवाणीभिरपि .............. ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-313" oldKey "RG_C01_S07_V02" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्र इद्घर्योः सचा सम्मिश्ल आवचो युजा ॥ इन्द्रो वज्री हिरण्ययः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-314" oldKey "RG_C01_S07_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text ".................. हर्यो विमिश्रितः ॥ २०७ ॥ रथेऽथवा मनोबुद्ध्योर्वाङ्मात्रेणैव योगिनोः ॥" id "Rigbhashyam-315" oldKey "RG_C01_S07_V02_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "सचा सुखेन वज्री च ज्ञानानन्दो हि धातुतः । हितश्च रमणीयश्च हिरण्यय इतीरितः ॥ २०८ ॥२ ॥" id "Rigbhashyam-316" oldKey "RG_C01_S07_V03" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रो दीर्घाय चक्षस आसूर्यं रोहयद्दिवि ॥ वि गोभिरद्रिमैरयत् ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-317" oldKey "RG_C01_S07_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "दीर्घकालं दर्शनाय सूर्यमारोहयद्दिवि । ज्ञानैरादरयोग्यं च प्राणात्मानं समैरयत् ॥ २०९॥३ ॥" id "Rigbhashyam-318" oldKey "RG_C01_S07_V04" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्र वाजेषु नोऽव सहस्रप्रधनेषु च ॥ उग्र उग्राभिरूतिभिः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-319" oldKey "RG_C01_S07_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "बहुभिर्युध्यमानेषु युद्धेष्वपि सदाऽव नः । दुष्टोग्रैः सदभिप्रायैः ...... ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-320" oldKey "RG_C01_S07_V05" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रं वयं महाधन इन्द्रमर्भे हवामहे ॥ युजं वृत्रेषु वज्रिणम् ॥ ५, १३ ॥" id "Rigbhashyam-321" oldKey "RG_C01_S07_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text ".................महदल्पधनार्थिनः । हवामहेऽरिवर्ज्यं तं तमसां प्रतियोगिनम् ॥ २१० ॥ ५॥" id "Rigbhashyam-322" oldKey "RG_C01_S07_V06" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स नो वृषन्नमुञ्चरुं सत्रादावन्नपावृधि ॥ अस्मभ्यमप्रतिष्कुतः ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-323" oldKey "RG_C01_S07_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्मदीयं चरुं भोज्यमानन्दं त(त्व)मपावृणु । मोक्षगं सर्वदातस्त्वमप्रतिद्वन्द्व नो वृषन् ॥२११॥६ ॥" id "Rigbhashyam-324" oldKey "RG_C01_S07_V07" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "तुञ्जे तुञ्जे य उत्तरे स्तोमा इन्द्रस्य वज्रिणः ॥ न विन्धे अस्य सुष्टुतिम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-325" oldKey "RG_C01_S07_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वयैव प्रेरणे जाते तत्र तत्र य उत्तराः । तेऽपि स्तोमाः सुष्टुतित्वमस्यानन्त्यान्न चाप्नुयुः ॥ २१२॥७ ॥" id "Rigbhashyam-326" oldKey "RG_C01_S07_V08" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वृषा यूथेव वंसगः कृष्टीरियर्त्योजसा ॥ ईशानो अप्रतिष्कुतः ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-327" oldKey "RG_C01_S07_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रतिवीरो वृषा वंसस्तद्गन्ता वंसगो विभीः । यूथान्याकर्षति यथा प्रजाः प्रेरयति प्रभुः । अल्पस्यापि प्रसिद्ध्यैव दृष्टान्तत्वं तु युज्यते ॥२१३॥८॥" id "Rigbhashyam-328" oldKey "RG_C01_S07_V09" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "य एकश्चर्षणीनां वसूनामिरज्यति ॥ इन्द्रः पञ्च क्षितीनाम् ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-329" oldKey "RG_C01_S07_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "राजा भवति वित्तानां प्रजानां चैक एव यः । देवगन्धर्वदैतेयपितृमानुषभेदतः । प्रजानामपि पञ्चानां सामान्याच्च विशेषतः ॥२१४॥९ ॥" id "Rigbhashyam-330" oldKey "RG_C01_S07_V10" type "verse" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रं वो विश्वतस्परि हवामहे जनेभ्यः ॥ अस्माकमस्तु केवलः ॥ १०, १४, ७, २ ॥" id "Rigbhashyam-331" oldKey "RG_C01_S07_V10_B10" type "bhashya" parent "RG_C01_S07" chapter "RG_C01" verseType null text "सम्यग्घवामहे सर्वगतं च व्यक्तरूपतः । स्थातुमेकत्र वोऽर्थाय जना नोऽस्तु स केवलः ॥ २१५ ॥ ॥ १०,१४,७,२ ॥" id "Rigbhashyam-332" oldKey "RG_C01_S08" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-333" oldKey "RG_C01_S08_V01" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एन्द्र सानसिं रयिं सजत्वानं सदा सहम् ॥ वर्षिष्ठमूतये भर ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-334" oldKey "RG_C01_S08_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "जयिना सहितं लाभयुक्तं वित्तं सदाबलम् । वर्षिष्ठं सुमहद्रक्षानिमित्तं नित्यदा भर ॥ २१६ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-335" oldKey "RG_C01_S08_V02" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "नियेन मुष्टिहत्यया नि वृत्रा रुणधामहै ॥ त्वोतासो न्यर्वता ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-336" oldKey "RG_C01_S08_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "येनारीन् मुष्टियुद्धेन तमांसि ज्ञानयुद्धतः । त्वत्प्रेरिता निरुन्धामः कांश्चिद्वा तुरगादिभिः ॥" id "Rigbhashyam-337" oldKey "RG_C01_S08_V02_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "आवृत्त्यैवोपसर्गस्य क्रियाऽऽवृत्तिर्भविष्यति ॥२१७॥२ ॥" id "Rigbhashyam-338" oldKey "RG_C01_S08_V03" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्र त्वोतास आ वयं वज्रङ्घना ददीमहि ॥ जयेम संयुधि स्पृधः ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-339" oldKey "RG_C01_S08_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वत्प्रेरिता ज्ञानरतिं दृढत्वेनाऽददीमहि ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-340" oldKey "RG_C01_S08_V04" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वयं शूरेभिरस्तृभिरिन्द्र त्वया युजा वयम् ॥ सासह्याम पृतन्यतः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-341" oldKey "RG_C01_S08_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वया पृतन्यतः शत्रूनभिष्याम सुयोद्धृभिः ॥२१८॥४ ॥" id "Rigbhashyam-342" oldKey "RG_C01_S08_V05" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "महा इन्द्रः परश्च नु महित्वमस्तु वज्रिणे ॥ द्यौर्न प्रथिना शवः ॥ ५, १५ ॥" id "Rigbhashyam-343" oldKey "RG_C01_S08_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "यस्मान्महाननादिश्च विष्णुर्जीवोऽवरस्तथा । तस्यैवास्तु महत्त्वं तन्न जीवब्रह्मतां स्मरेत् ।" id "Rigbhashyam-344" oldKey "RG_C01_S08_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "आकाशवत् प्रथिम्नाऽसौ शवः सुखबले तथा ॥ २१९॥५॥" id "Rigbhashyam-345" oldKey "RG_C01_S08_V06" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "(७६) समोहे वाय आशत नरस्तोकस्य सनितौ ॥ विप्रासो वा धियायवः ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-346" oldKey "RG_C01_S08_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "अन्यसंवहनेनापि ये तं प्राप्ता जनार्दनम् । ज्ञानलाभेन तु नरस्त एव पशवो परे । विप्राश्चैव धिया युक्ता मूर्खाः शूद्रसमा मताः॥२२०॥६॥" id "Rigbhashyam-347" oldKey "RG_C01_S08_V07" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यः कुक्षिस्सोमपातमस्समुद्र इव पिन्वते ॥ उर्वीरापो न काकुदः ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-348" oldKey "RG_C01_S08_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "यः कुक्षिस्तस्य देवस्य समुद्र इव सोऽखिलान् । कामान् क्षरति भक्ताय महाप इव तर्पकाः ॥ काकुदस्तस्य जिह्वास्तु बह्व्यो बहुमुखेषु याः ॥२२१॥७ ॥" id "Rigbhashyam-349" oldKey "RG_C01_S08_V08" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एवा ह्यस्य सूनृता विरप्शी गोमती मही ॥ पक्वा शाखा न दाशुषे ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-350" oldKey "RG_C01_S08_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "एवमेवास्य वाणी च वेदेता महती तथा । पक्वा शाखेव यजते वरदात्री विरप्शिनः ॥ २२२॥ बलिष्ठस्य हि ते ................. ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-351" oldKey "RG_C01_S08_V09" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एवा हि ते विभूतय ऊतय इन्द्र मावते ॥ सद्यश्चित् सन्ति दाशुषे ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-352" oldKey "RG_C01_S08_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "............सन्ति सद्योऽपि यजते हि ते । मावते ज्ञानिने नित्यमूतयश्च विभूतयः ॥ २२३॥९ ॥" id "Rigbhashyam-353" oldKey "RG_C01_S08_V10" type "verse" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एवा ह्यस्य काम्यास्तोम उक्थं च शंस्या ॥ इन्द्राय सोमपीतये ॥ १०, १६, ८ ॥" id "Rigbhashyam-354" oldKey "RG_C01_S08_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S08" chapter "RG_C01" verseType null text "स्तोमा उक्थानि चैवास्य तस्मै काम्यानि सर्वदा । गेयाः शंस्यानि सोमस्य पीतये नान्यथा पिबेत् ॥ २२४ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-355" oldKey "RG_C01_S09" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-356" oldKey "RG_C01_S09_V01" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रेहि मत्स्यन्धसो विश्वेभिस्सोमपर्वभिः ॥ महा अभिष्टिरोजसा ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-357" oldKey "RG_C01_S09_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "सोमपाः सोमपर्वाणः सर्वं यस्मात्तदिच्छया । अभिष्टिरोजसा नित्यं मदं सुखमवाप्स्यसि ॥२२५ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-358" oldKey "RG_C01_S09_V02" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एमेनं सृजता सुते मन्दिमिन्द्राय मन्दिने ॥ चक्रिं विश्वानि चक्रये ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-359" oldKey "RG_C01_S09_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "एनमासृजतेन्दौ च विष्णुं तं मदकारिणम् । मन्दिने विष्णवे सम्यक्कर्मिणं सर्वकर्मिणे ॥ २२६॥२॥" id "Rigbhashyam-360" oldKey "RG_C01_S09_V03" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मत्स्वा सुशिप्र मन्दिभिस्स्तोमेभिर्विश्वचर्षणे ॥ सचैषु सवनेष्वा ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-361" oldKey "RG_C01_S09_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "स्वानन्द विश्वजीवेश मत्स्वास्मद्रक्षया सह ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-362" oldKey "RG_C01_S09_V04" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "असृग्रमिन्द्र ते गिरः प्रति त्वामुदहासत । अजोषा वृषभं पतिम् ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-363" oldKey "RG_C01_S09_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वन्निस्सृता वेदवाचस्त्वां प्रत्येवाप्यनारतम् ॥ २२७ ॥" id "Rigbhashyam-364" oldKey "RG_C01_S09_V04_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "उच्चैर्मुख्यतया सम्यग्विसृष्टाः स्वपतिं प्रति । अजोषाः स्तुत्यरूपेण त्वत्सेव्यास्त्वदृते क्वचित् ॥ २२८॥४ ॥" id "Rigbhashyam-365" oldKey "RG_C01_S09_V05" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सञ्चोेदय चित्रमर्वाग्राध इन्द्र वरेण्यम् ॥ असदित्ते विभु प्रभु॥ ५, १७ ॥" id "Rigbhashyam-366" oldKey "RG_C01_S09_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "अर्वाङ् नीचान् प्रति त्वस्मान् भद्रं राधः प्रचोदय । अस्त्येव ते विशेषेण प्रकृष्टं शुभमच्युतम् ॥ २२९॥५॥" id "Rigbhashyam-367" oldKey "RG_C01_S09_V06" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अस्मान्त्सु तत्र चोदयेन्द्र राये रभस्वतः ॥ तुविद्युम्न यशस्वतः ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-368" oldKey "RG_C01_S09_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "रभस्वतः शब्दवतः स्तोतॄनस्मान् यशस्वतः । तत्र त्वयि महाराये महाकीर्ते सुचोदय ॥ २३०॥६ ।" id "Rigbhashyam-369" oldKey "RG_C01_S09_V07" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सङ्गोेमदिन्द्र वाजवदस्मे पृथु श्रवो बृहत् ॥ विश्वायुर्धेह्यक्षितम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-370" oldKey "RG_C01_S09_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्मास्वतिबृहज्ज्ञानं नित्यं सन्धेहि चाक्षयम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-371" oldKey "RG_C01_S09_V08" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अस्मे धेहि श्रवो बृहद् द्युुम्नं सहस्रसातमम् ॥ इन्द्र ता रथिनीरिषः ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-372" oldKey "RG_C01_S09_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "विद्यां कीर्तिं सदेहान्नं बहुलाभयुतं बृहत् । प्रार्थने पौनरुक्त्यं न चोदयेति ततः पुनः ॥२३१॥८ ॥" id "Rigbhashyam-373" oldKey "RG_C01_S09_V09" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "वसोरिन्द्रं वसुपतिङ्गीर्भिर्गृणन्त ऋग्मियम् ॥ होम गन्तारमूतये ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-374" oldKey "RG_C01_S09_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "वसोर्वसूनां च पतिं देवदेवेश्वरं प्रभुम् । ऋङ्मेयमाह्वयामोऽत्र गृणन्तोऽभीष्टसिद्धये ॥२३२॥९ ॥" id "Rigbhashyam-375" oldKey "RG_C01_S09_V10" type "verse" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सुतेसुते न्योकसे बृहद् बृहत एदरिः । इन्द्राय शूषमर्चति ॥ १०, १८, ९ ॥" id "Rigbhashyam-376" oldKey "RG_C01_S09_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S09" chapter "RG_C01" verseType null text "अविनाश्यरिरुद्दिष्टो बृहच्छूषं सुखं प्रति । सुते सुते सद्गृहाय देवाय बृहतेऽर्चति ॥ २३३ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-377" oldKey "RG_C01_S10" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-378" oldKey "RG_C01_S10_V01" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "गायन्ति त्वा गायत्रिणोऽर्चन्त्यर्कमर्किणः ॥ ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उद्वंशमिव येमिरे ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-379" oldKey "RG_C01_S10_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "गायन्ति सामगास्त्वृग्भिः शंसन्त्यृग्वेदिनोऽन्तिकम् । विरिञ्चास्त्वां बहुज्ञान शक्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ॥ २३४ ॥" id "Rigbhashyam-380" oldKey "RG_C01_S10_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "व्यजानन् .............. ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-381" oldKey "RG_C01_S10_V02" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यत्सानोस्सानुमारुहद् भूर्यस्पष्ट कर्त्वम् । तदिन्द्रो अर्थञ्चेतति यूथेन वृष्णिरेजति ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-382" oldKey "RG_C01_S10_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "..........उच्चतोऽप्युच्चं सामर्थ्यं करणे तव । ततोऽपि भूरि यत्तेन चेतत्यर्थमतो भवान् ॥ मुक्तामुक्तसमूहेन शोभते गूढशक्तिमान् ॥ २३५ ॥" id "Rigbhashyam-383" oldKey "RG_C01_S10_V02_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "उच्चादुच्चं विरिञ्चादिगतं कर्तृत्वमेव यत् । भूरि स्पष्टमभूत्तेन परेशस्य ततश्च सः । चेतत्यर्थानशेषांश्च महायूथेन चेष्टते ॥ २३६॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-384" oldKey "RG_C01_S10_V03" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "युक्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा । अथान इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिञ्चर ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-385" oldKey "RG_C01_S10_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "कक्ष्याभिः पूरकौ पुष्ट्या युङ्क्ष्व त्वं केशिनौ हरी । अथोपगम्य शृणु नो गिरः ............. ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-386" oldKey "RG_C01_S10_V04" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "एहि स्तोमामभि स्वराभि गृणीह्यारुव । ब्रह्म च नो वसो सचेन्द्र यज्ञञ्च वर्धय ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-387" oldKey "RG_C01_S10_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "..................अभिस्वर च स्तुतिम् ॥ २३७ ॥" id "Rigbhashyam-388" oldKey "RG_C01_S10_V04_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रशंसां कुरु शब्दं च पुनर्हर्षान्महत्तरम् । ब्रह्म यज्ञं च नोऽन्तस्थो बहिष्ठश्चैव वर्धय ॥ २३८॥४ ॥" id "Rigbhashyam-389" oldKey "RG_C01_S10_V05" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "उक्थमिन्द्राय शंस्यं वर्धनम्पुरु निष्षिधे ॥ शक्रो यथा सुतेषु णो रारणत्सख्येषु च ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-390" oldKey "RG_C01_S10_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "नित्यवृद्धत्वतो विष्णोर्वर्धनं तु प्रकाशनम् । बहुशत्रून्निष्षिदसौ हरिर्दनुजघातकः ॥ २३९ ॥" id "Rigbhashyam-391" oldKey "RG_C01_S10_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्मत्सख्याय शब्दं च चकारास्मासु संस्थितः । यथा सुतेषु सोमेषु करोत्यृत्विक्षु च स्थितः ॥ २४०॥५ ॥" id "Rigbhashyam-392" oldKey "RG_C01_S10_V06" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "तमित्सखित्व ईमहे तं राये तं सुवीर्ये । स शक्र उत नश्शकदिन्द्रो वसु दयमानः ॥ ६, १९ ॥" id "Rigbhashyam-393" oldKey "RG_C01_S10_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "तमेव शरणं नित्यं सखित्वाद्यर्थमीमहे । शक्त्यानन्दस्वरूपत्वाच्छक्रः सर्वत्र चाशकत् । अस्माकं च सदा वित्तं दददेव प्रवर्तते ॥ २४१॥६॥" id "Rigbhashyam-394" oldKey "RG_C01_S10_V07" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सुविवृतं सुनिरजमिन्द्र त्वादातमिद्यशः । गवामपव्रजं वृधि कृणुष्व राधो अद्रिवः ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-395" oldKey "RG_C01_S10_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "विस्पष्टं सुष्ट्वकाल्यं यशस्त्वद्दत्तमेव हि । गूढं ज्ञानसमूहं त्वं विवृण्वृद्धिं च नः कुरु ॥२४२॥" id "Rigbhashyam-396" oldKey "RG_C01_S10_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "अद्रिरादरणीयत्वात् प्राणस्तद्वर्तकोऽद्रिवाः । हरिः शक्रस्तथाऽद्रीणां छेदनाद्वारणादपि ॥ २४३॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-397" oldKey "RG_C01_S10_V08" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "नहि त्वा रोदसी उभे ऋधायमाणमिन्वतः ॥ जेषस्स्वर्वतीरपस्सङ्गा अस्मभ्यन्धूनुहि ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-398" oldKey "RG_C01_S10_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "न त्वामृघायमाणं हि वर्धमानं तु रोदसी । सम्प्राप्नुतः श्रीभूमी च सहिते वाऽप्रसादतः ॥ २४४॥" id "Rigbhashyam-399" oldKey "RG_C01_S10_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "अपः प्रजाः सुखवतीरजयस्त्वद्वशत्वतः । ज्ञानानि सन्धूनुहि च प्रापयोच्चा अपि स्वयम् ॥ २४५॥८॥" id "Rigbhashyam-400" oldKey "RG_C01_S10_V09" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आश्रुत्कर्ण श्रुधी हवन्नूचिद्दधिष्व मे गिरः । इन्द्र स्तोममिमम्मम कृष्वायुजश्चिदन्तरम् ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-401" oldKey "RG_C01_S10_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "बहुश्रवणकर्णास्मदाह्वानं शृृणु चादरात् । औव च गिरो धेहि मयि स्तोमं च मत्कृतम् ॥ २४६॥" id "Rigbhashyam-402" oldKey "RG_C01_S10_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रियं योगादपि कुरु ........... ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-403" oldKey "RG_C01_S10_V10" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "विद्मा हि त्वा वृषन्तमं वाजेषु हवनश्रुतम् ॥ वृषन्तमस्य हूमह ऊतिं सहस्रसातमाम् ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-404" oldKey "RG_C01_S10_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "....................विद्म त्वां शक्तिमत्तमम् । श्रोतारं युत्सु चाह्वानमाह्वयामस्तवावनम् ॥ २४७॥" id "Rigbhashyam-405" oldKey "RG_C01_S10_V10_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "बहुलाभोत्तममिति ............... ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-406" oldKey "RG_C01_S10_V10_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text ".................स्थानान्तरगते ऋचौ । दृष्ट्वेन्द्रं यज्ञगं याभ्यां मधुच्छन्दाः समस्तुवत् । आतून इति तेनैव न विरुद्धा शतर्चिता ॥ २४८॥॥" id "Rigbhashyam-407" oldKey "RG_C01_S10_V11" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आतून इन्द्र कौशिक मन्दसानः सुतम्पिब ॥ नव्यमायुः प्रसूतिर कृधी सहस्रसामृषिम् ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-408" oldKey "RG_C01_S10_V11_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "मात्रा कुशैर्गृहीतत्वाज्जन्मन्यासीत् स कौशिकः । गाधित्वाद्वा हिरण्याण्डकोशस्थत्वात् हरिस्तथा ॥ २४९॥" id "Rigbhashyam-409" oldKey "RG_C01_S10_V11_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "मन्दसानो नित्यसुखी स्तुत्यमायुश्च नस्तिर । ऋषिं सहस्रलाभं मां कुरु च............... ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-410" oldKey "RG_C01_S10_V12" type "verse" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "परि त्वा गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतः ॥ वृद्धायुमनु वृद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः ॥ १२, २०, १० ॥" id "Rigbhashyam-411" oldKey "RG_C01_S10_V12_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "........................त्वा इमा गिरः ॥ २५०॥" id "Rigbhashyam-412" oldKey "RG_C01_S10_V12_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "सर्वदा परितः सन्तु मदीयाः सर्वलाभिनम् । वृद्धिरूपा गिरो जुष्टाः सेवारूपाश्च सन्तु नः ॥ २५१॥१२॥" id "Rigbhashyam-413" oldKey "RG_C01_S10_V12_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S10" chapter "RG_C01" verseType null text "अष्टावृचः पुनस्तेन दृष्टा अन्यत्र गास्तपः । कुर्वता...............................॥ ॥" id "Rigbhashyam-414" oldKey "RG_C01_S11" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "इन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-415" oldKey "RG_C01_S11_V01" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त्समुद्र व्यचसङ्गिरः ॥ रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिम्पतिम् ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-416" oldKey "RG_C01_S11_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text ".... सम्यगुद्रिक्तगुणव्यक्तिस्तथाऽभिधः ॥ १५२ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-417" oldKey "RG_C01_S11_V02" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सख्येत इन्द्र वाजिनो मा भेम शवसस्पते ॥ त्वामभि प्रणोनुमो जेतारमपराजितम् ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-418" oldKey "RG_C01_S11_V03" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "पूर्वीरिन्द्रस्य रातयो न विदस्यन्त्यूतयः ॥ यदी वाजस्य गोमतस्स्तोतृभ्यो मंहते मघम् ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-419" oldKey "RG_C01_S11_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रथमानि महत्त्वेन ते दानान्यवनानि च । न भिद्यन्ते न नश्यन्ति गोमदन्नं यशस्तथा ॥ २५३ ॥" id "Rigbhashyam-420" oldKey "RG_C01_S11_V03_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "यदि मंहते ददातीशः ............. ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-421" oldKey "RG_C01_S11_V04" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "पुराम्भिन्दुर्युवाकविरमितौजा अजायत ॥ इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्ता वज्री पुरुष्टुतः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-422" oldKey "RG_C01_S11_V05" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "त्वं वलस्य गोमतोऽपावरद्रिवो बिलम् ॥ त्वान्देवा अबिभ्युषस्तुज्यमानास आविषुः ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-423" oldKey "RG_C01_S11_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "................वलस्तिर्यग्गतिर्धियः । वाचामन्यार्थबुद्धेस्तु बिलं मूलं तमो हि यत् । तदपावृतवांस्त्वं च प्रदर्श्य विनिवार्य च ॥ २५४ ॥" id "Rigbhashyam-424" oldKey "RG_C01_S11_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वां हि देवा भयापेताः प्रेर्यमाणास्त्वयैव च । छाद्यमानं गिरा दैत्यैररक्षन्निव सद्गिरा ॥ २५५॥" id "Rigbhashyam-425" oldKey "RG_C01_S11_V05_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "इन्द्रस्य गोसवार्थे च समुत्सृष्टा जगत्यपि । चर्तुं गावो हृता दैत्यैः सरमारक्षिताः पुरा । तस्याः स्वसृत्वमुक्त्वैव तयोच्छिष्टं च गोपयः ॥ २५६॥" id "Rigbhashyam-426" oldKey "RG_C01_S11_V05_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "तदर्थं पणयो नाम ते दैत्या बलपूर्वकाः । इन्द्रेण निहताः पश्चाज्ज्ञात्वा च सरमाकृतम् ॥ २५७॥" id "Rigbhashyam-427" oldKey "RG_C01_S11_V05_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "ताडयित्वा पदा वक्त्रात् सृते पयसि तां भयात् । शरणागतां प्रेषयित्वा दूत्येन पणिनां पुनः ॥ २५८॥" id "Rigbhashyam-428" oldKey "RG_C01_S11_V05_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "भित्वा गिरिव्रजं तं च गावो यत्र प्रतिष्ठिताः । निःसारिताः पुनस्ताश्च गोसवेनेष्टमेव च ॥ तदा देवा भीत्यैव परितो जुगुपुः पतिम् ॥ २५९॥५ ॥" id "Rigbhashyam-429" oldKey "RG_C01_S11_V06" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "तवाहं शूर रातिभिः प्रत्यायं सिन्धुमावदन् ॥ उपातिष्ठन्त गिर्वणो विदुष्टे तस्य कारवः ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-430" oldKey "RG_C01_S11_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "तव दानैरहं सिन्धुं नदीं प्रत्यागमं पुनः । त्वामावदन् स्तुतिपदैर्यज्ञदीक्षार्थमुद्यतः ॥ २६०॥" id "Rigbhashyam-431" oldKey "RG_C01_S11_V06_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "उपातिष्ठन्त कर्तारो विदुस्त्वां यो गिरोदित ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-432" oldKey "RG_C01_S11_V07" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मायाभिरिन्द्र मायिनन्त्वं शुष्णमवातिरः ॥ विदुष्टे तस्य मेधिरास्तेषां श्रवांस्युत्तिर ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-433" oldKey "RG_C01_S11_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "शक्तिभिः शक्तिमन्तं त्वं शोषकं वृत्रमातिरः ॥ २६१॥" id "Rigbhashyam-434" oldKey "RG_C01_S11_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "तमो वा त्वां विदुर्मेधारतास्तेषां श्रवांसि च । विद्या उच्चैस्तरां देहि .................॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-435" oldKey "RG_C01_S11_V08" type "verse" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रमीशानमोजसाऽभि स्तोमा अनूषत ॥ सहस्रं यस्य रातय उत वा सन्ति भूयसीः ॥ ८,२१,११,३॥" id "Rigbhashyam-436" oldKey "RG_C01_S11_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "........यस्तुवन्ति त्वां सहौजसा ॥ २६२ ॥ ८, २१, ११, ३ ॥" id "Rigbhashyam-437" oldKey "RG_C01_S11_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋक्संहितायाः स्वाध्यायात् प्रबन्धाद्व्यासनिर्मितात् । ब्राह्मणेभ्यस्तथा मानात् प्रोक्ताः स्युर्मुनयोऽत्र ये ॥ २६३॥" id "Rigbhashyam-438" oldKey "RG_C01_S11_V08_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "श्रुत्यभावादलिङ्गाच्च मुनिर्नान्यः प्रतीयते । श्रुतिलिङ्गान्यता यावत्तावत्पूर्वा प्रमा भवेत् ॥ २६४ ॥" id "Rigbhashyam-439" oldKey "RG_C01_S11_V08_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "शतर्ग्भिरुत्तराभिस्तु वह्निनामानमच्युतम् । अस्तौन्मेधातिथिस्ताभ्य उत्तरा अपि तद्-दृशः ॥ २६५॥" id "Rigbhashyam-440" oldKey "RG_C01_S11_V08_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "अन्यत्रगास्तपस्यन् स ता ददर्श कदाचन । कालस्थानान्तरत्वं चेत्सङ्ख्यातोऽभ्यधिकं भवेत् ॥ २६६॥" id "Rigbhashyam-441" oldKey "RG_C01_S11_V08_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S11" chapter "RG_C01" verseType null text "अन्यस्थानगता अन्यदृष्टा अप्यत्रगा यदि । सङ्ख्यान्तर्भावमेष्यन्ति ता इतोपगता यतः ॥ २६७॥" id "Rigbhashyam-442" oldKey "RG_C01_S12" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "अग्निसूक्तम्" id "Rigbhashyam-443" oldKey "RG_C01_S12_V01" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्निन्दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् ॥ अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्" id "Rigbhashyam-444" oldKey "RG_C01_S12_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "यज्ञभागार्थमत्रस्थो देवैः सम्प्रेषितो यतः । दूतोऽग्निर्वासुदेवश्च तत्तत्प्रार्थितकृद्यतः । विश्ववेदाः स सर्वज्ञो यज्ञज्ञो यज्ञसुक्रतुः ॥ २६८ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-445" oldKey "RG_C01_S12_V02" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्निमग्निं हवीमभिस्सदा हवन्त विश्पतिम् ॥ हव्यवाहम्पुरुप्रियम् ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-446" oldKey "RG_C01_S12_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "अग्निनामा जामदग्न्यो भगवान् सम्प्रकीर्तितः । तस्य रूपबहुत्वेन वीप्सा चैवोपपद्यते । हवीमभिर्ऋगाह्वानैराह्वयन्त प्रजापतिम् ॥ २६९॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-447" oldKey "RG_C01_S12_V03" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्ने देवा इहावह जज्ञानो वृक्तबर्हिषे ॥ असि होता न ईड्यः ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-448" oldKey "RG_C01_S12_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "जज्ञानो व्यज्यमानस्तु वृक्तं प्रस्तुतमुच्यते । यजमानो वृक्तबर्हिः ...................॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-449" oldKey "RG_C01_S12_V04" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ता उशतो विबोधय यदग्ने यासि दूत्यम् ॥ देवैरासत्सि बर्हिषि ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-450" oldKey "RG_C01_S12_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "....................बोधयेशेच्छतः सुरान् ॥ २७०॥ देवैः सहोपविशसि.......... ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-451" oldKey "RG_C01_S12_V05" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "घृताहवन दीदिवः प्रतिष्म रिषतो दह ॥ अग्ने त्वं रक्षस्विनः ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-452" oldKey "RG_C01_S12_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text ".................... यस्य ते सुघृतं हविः । रिषतो नाशकान् रक्षो जनान् प्रति दहैव च ॥ २७१॥५ ॥" id "Rigbhashyam-453" oldKey "RG_C01_S12_V06" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्निनाग्निस्समिध्यते कविर्गृहपतिर्युवा ॥ हव्यवाड् जुह्वास्यः ॥ ६, २२ ॥" id "Rigbhashyam-454" oldKey "RG_C01_S12_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "यस्याऽस्ये हूयते सोऽग्निः परेशेन समिध्यते । अथवाऽऽहवनीयोऽग्निर्मथितेन समिध्यते ॥ २७२॥६॥" id "Rigbhashyam-455" oldKey "RG_C01_S12_V07" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "कविमग्निमुपस्तुहि सत्यधर्माणमध्वरे ॥ देवममीवचातनम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-456" oldKey "RG_C01_S12_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "सत्यधर्मा सद्गुणभृद् दुःखघ्नोऽमीवचातनः । चातनं कालनं वा स्यात् ..............॥॥" id "Rigbhashyam-457" oldKey "RG_C01_S12_V08" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यस्त्वामग्ने हविष्पतिर्दूतन्देव सपर्यति ॥ तस्य स्म प्राविता भव ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-458" oldKey "RG_C01_S12_V09" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यो अग्निन्देववीतये हविष्मा आविवासति ॥ तस्मै पावक मृय ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-459" oldKey "RG_C01_S12_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "...................देववीतिस्तु तद्गतिः ॥ २७३॥ आवासयति यस्त्वां च तं त्वं मृय सर्वदा ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-460" oldKey "RG_C01_S12_V10" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स नः पावक दीदिवोऽग्ने देवा इहावह ॥ उप यज्ञं हविश्च नः ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-461" oldKey "RG_C01_S12_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वत्पूजाविषये देवानावहेन्द्रियमानिनः ॥ २७४ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-462" oldKey "RG_C01_S12_V11" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स नस्स्तवान आभर गायत्रेण नवीयसा ॥ रयिं वीरवतीमिषम् ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-463" oldKey "RG_C01_S12_V11_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "गायत्रेण स्तूयमानो दृश्यमानेन नो रयिम् । पुत्रयुक्तामिषं चैव वीर्ययुक्तामथावह ॥२७५ ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-464" oldKey "RG_C01_S12_V12" type "verse" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्ने शुक्रेण शोचिषा विश्वाभिर्देवहूतिभिः ॥ इमं स्तोमञ्जुुषस्व नः ॥ १२, २३, १२ ॥" id "Rigbhashyam-465" oldKey "RG_C01_S12_V12_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S12" chapter "RG_C01" verseType null text "ज्वलता तेजसा विश्वदेवाह्वानैर्वृणु स्तुतिम् ॥॥ १२,२३,१२॥" id "Rigbhashyam-466" oldKey "RG_C01_S13" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "unknown" id "Rigbhashyam-467" oldKey "RG_C01_S13_V01" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सुसमिद्धो न आवह देवा अग्ने हविष्मते ॥ होतः पावक यक्षि च ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-468" oldKey "RG_C01_S13_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्मद्धविष्मते देवानाहूय यज चादरात् ॥२७६ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-469" oldKey "RG_C01_S13_V02" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मधुमन्तन्तनूनपाद्यज्ञन्देवेषु नः कवे ॥ अद्या कृणुहि वीतये ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-470" oldKey "RG_C01_S13_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "तनूभ्यो वाक् ततो देवो व्यक्तस्तेन तनूनपात् ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-471" oldKey "RG_C01_S13_V03" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "नराशंसमिह प्रियमस्मिन् यज्ञ उपह्वये ॥ मधुजिह्वं हविष्कृतम् ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-472" oldKey "RG_C01_S13_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "नरैः स्तुत्यो नराशंसो वह्नेरन्याऽथवा तनूः ॥२७७॥३॥" id "Rigbhashyam-473" oldKey "RG_C01_S13_V04" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्ने सुखतमे रथे देवा ईति आवह ॥ असि होता मनुर्हितः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-474" oldKey "RG_C01_S13_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "मनूनां च हितत्वेन मनुर्हित इतीरितः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-475" oldKey "RG_C01_S13_V05" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स्तृणीत बर्हिरानुषग्घृतपृष्ठम्मनीषिणः ॥ यत्रामृतस्य चक्षणम् ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-476" oldKey "RG_C01_S13_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "आनुषक् सर्वतो देवस्थानं बर्हिः स्तृणीत च ॥२७८॥" id "Rigbhashyam-477" oldKey "RG_C01_S13_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "शुद्धस्य विष्णोर्यत् स्थानं घृतपृष्ठं हि तन्मनः । यत्र स्याद् दर्शनं विष्णोर्नित्यामरणधर्मिणः ॥ २७९॥५॥" id "Rigbhashyam-478" oldKey "RG_C01_S13_V06" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "विश्रयन्तामृतावृधो द्वारो देवीरसश्चतः ॥ अद्या नूनञ्च यष्टवे ॥ ६, २४ ॥" id "Rigbhashyam-479" oldKey "RG_C01_S13_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋतरूपेण हरिणा समृद्धाया ऋतावृधः । द्वारो देव्यः श्रियो दास्यः श्रयन्तामिह नो मखे ॥ २८०॥" id "Rigbhashyam-480" oldKey "RG_C01_S13_V06_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "मानसे बाह्ययज्ञे वा ह्यसङ्गत्वादसश्चतः । अद्याहनि तथा नूनमद्यैव यजनार्थतः ॥ २८१॥" id "Rigbhashyam-481" oldKey "RG_C01_S13_V06_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "द्वारभूतः स भगवानपि साक्षान्मुमुक्षतः । स्त्रीरूपश्च सः ............... ॥ ॥ ६,२४॥" id "Rigbhashyam-482" oldKey "RG_C01_S13_V07" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "नक्तोषासा सुपेशसाऽस्मिन् यज्ञ उपह्वये ॥ इदन्नो बर्हिरासदे ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-483" oldKey "RG_C01_S13_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "........नक्ता स्यान्नाक्तो यस्मात् स सर्वतः । उषाः प्रकाशरूपत्वात् सुभद्रे ते उपह्वये ॥ २८२ ॥" id "Rigbhashyam-484" oldKey "RG_C01_S13_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "अस्मिन् बर्हिषि संस्थित्यै ......... ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-485" oldKey "RG_C01_S13_V08" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ता सुजिह्वा उपह्वये होतारा दैव्या कवी ॥ यज्ञन्नो यक्षतामिमम् ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-486" oldKey "RG_C01_S13_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "......................होतारौ देवगावपि । मथ्यमानोऽपरश्चैव वह्नी तद्गोऽथ वा हरिः ॥ २८३॥" id "Rigbhashyam-487" oldKey "RG_C01_S13_V08_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "आत्माऽन्तरात्मरूपेण द्विरूपो वा व्यवस्थितः । देवेषु यजतां यज्ञमस्मदीयमिमं सदा ॥ २८४॥८॥" id "Rigbhashyam-488" oldKey "RG_C01_S13_V09" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः ॥ बर्हिस्सीदन्त्वस्रिधः ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-489" oldKey "RG_C01_S13_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "ईेड्यत्वाद्धरिः श्रीर्वा भूरूपा सैव चापरा ।" id "Rigbhashyam-490" oldKey "RG_C01_S13_V09_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "मही तु भारती नाम वायव्या ब्रह्मणोऽपरा । तद्गतस्तादृशै रूपैः पृथक्स्थो वा हरिस्तथा ॥२८५ ॥९ ॥" id "Rigbhashyam-491" oldKey "RG_C01_S13_V10" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इह त्वष्टारमग्रियं विश्वरूपमुपह्वये ॥ अस्माकमस्तु केवलः ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-492" oldKey "RG_C01_S13_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "त्वष्टा तेजस्त्वतो विष्णुर्बलत्वाद्वा समीरितः । विश्वरूपकरत्वाच्च विश्वरूपोऽथ पूर्तितः ॥ २८६ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-493" oldKey "RG_C01_S13_V11" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अवसृजा वनस्पते देव देवेभ्यो हविः ॥ प्रदातुरस्तु चेतनम् ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-494" oldKey "RG_C01_S13_V11_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "वननीयपतित्वेन वनस्पतिरितीरितः । ज्ञानं तु चेतनम् ................. ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-495" oldKey "RG_C01_S13_V12" type "verse" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "स्वाहा यज्ञङ्कृणोतनेन्द्राय यज्वनो गृहे ॥ तत्र देवा उपह्वये ॥ १२, १५, १३ ॥" id "Rigbhashyam-496" oldKey "RG_C01_S13_V12_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text ".......स्वाहा स्वभागगतिमान् स्मृतः ॥ २८७ ॥" id "Rigbhashyam-497" oldKey "RG_C01_S13_V12_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S13" chapter "RG_C01" verseType null text "अव्ययत्वाद् अमोषश्च ॥ ॥ १२, २५, १३ ॥" id "Rigbhashyam-498" oldKey "RG_C01_S14" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "वैश्वदेवसूक्तम्" id "Rigbhashyam-499" oldKey "RG_C01_S14_V01" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ऐभिरग्ने दुवो गिरो विश्वेभिस्सोमपीतये ॥ देवेभिर्याहि यक्षि च ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-500" oldKey "RG_C01_S14_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "...............कामदोहा दुवः स्मृताः ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-501" oldKey "RG_C01_S14_V02" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आ त्वा कण्वा अहूषत गृणन्ति विप्र ते धियः ॥ देवेभिरग्न आगहि ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-502" oldKey "RG_C01_S14_V03" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रवायू बृहस्पतिम्मित्राग्निम्पूषणम्भगम् ॥ आदित्यान्मारुतङ्गणम् ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-503" oldKey "RG_C01_S14_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "बृहन्पतिर्बृहत्या वा वाच एव बृहस्पतिः ॥२८८॥" id "Rigbhashyam-504" oldKey "RG_C01_S14_V03_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "मित्रेति मित्रावरुणौ पूषा नाम स पोषणात् । पूर्णत्वाद्वा भगः प्रोक्तः पूर्णैश्वर्यादिकत्वतः ॥ २८९ ॥" id "Rigbhashyam-505" oldKey "RG_C01_S14_V03_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "आदिस्थत्वात् स आदित्य आददानः प्रयाति वा । बहुरूपत्वतश्चैव मानोक्तत्वात्तु मारुतः ॥ २९० ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-506" oldKey "RG_C01_S14_V04" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "प्रवो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः ॥ द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-507" oldKey "RG_C01_S14_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "मत्सरा मदकारित्वात्ताच्छील्यादुत्तरं पदम् । द्रप्सास्ते द्रवणाच्चैव चमसस्थाश्चमूषदः । शिरश्च चमसं प्रोक्तमिष्टदानात् तथेन्दवः ॥ २९१॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-508" oldKey "RG_C01_S14_V05" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "हविष्मन्तो अरङ्कृतः ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-509" oldKey "RG_C01_S14_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "अवस्युर्यजमानः स्यादवनार्थप्रवृत्तितः । आत्मस्थं वा बहुवचो बहवो मुनयोऽत्र वा ॥२९२॥" id "Rigbhashyam-510" oldKey "RG_C01_S14_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "उत्तराणां वचस्त्वेन स्वयं वदति चेश्वरः । अरङ्कृतोऽतिकर्तारस्त्वलङ्कर्तार एव वा ॥ २९३॥५ ॥" id "Rigbhashyam-511" oldKey "RG_C01_S14_V06" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "घृतपृष्ठा मनोयुजो ये त्वा वहन्ति वह्नयः ॥ आ देवान् सोमपीतये ॥ ६, २६ ॥" id "Rigbhashyam-512" oldKey "RG_C01_S14_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "स्निग्धपृष्ठाः समारूढा हरिणा वा विदोषिणा । मनोमात्रेण योज्याश्च त्वां देवांश्च वहन्ति ये ॥ २९४॥६॥" id "Rigbhashyam-513" oldKey "RG_C01_S14_V07" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "तान्यजत्रा ऋतावृधोऽग्ने पत्नीवतस्कृधि ॥ मध्वस्सुजिह्व पायय ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-514" oldKey "RG_C01_S14_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "तैर्देवान् यजतः स्तोतॄन् ज्ञातेन ब्रह्मणैधितान् । पत्नीभिर्योजया गन्तुं सह मध्वश्च पायय ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-515" oldKey "RG_C01_S14_V08" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ये यजत्रा य ईड्यास्तेते पिबन्तु जिह्वया ॥ मधोरग्ने वषकृति ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-516" oldKey "RG_C01_S14_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "ते षष्ठ्यतोऽनुदात्तः स्यादुदात्तो बहुवाचकः । आवृत्तस्तु भवेदर्थस्ते पिबन्तु वषकृतौ ॥ २९६॥८ ॥" id "Rigbhashyam-517" oldKey "RG_C01_S14_V09" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आकीं सूर्यस्य रोचनाद्विश्वान् देवा उषर्बुधः ॥ विप्रो होतेह वक्षति ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-518" oldKey "RG_C01_S14_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "सूर्यस्य रोचनात् स्वर्गादावक्षत्यग्निरिन्दुपान् । उषःप्रकाशनाद् ब्रह्म तद्विदस्त उषर्बुधः ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-519" oldKey "RG_C01_S14_V10" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "विश्वेभिस्सोम्यम्मध्वग्न इन्द्रेण वायुना ॥ पिबा मित्रस्य धामभिः ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-520" oldKey "RG_C01_S14_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "देवास्ते विष्णुधामत्वान्मित्रधामान ईरिताः ॥ २९७ ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-521" oldKey "RG_C01_S14_V11" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि ॥ सेम नो अध्वरं यज ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-522" oldKey "RG_C01_S14_V12" type "verse" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः ॥ ताभिर्देवा इहावह ॥ १२, २७, १४ ॥" id "Rigbhashyam-523" oldKey "RG_C01_S14_V12_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S14" chapter "RG_C01" verseType null text "अग्निवाहा अश्वतर्यो दूर्वापद्माग्निसप्रभाः । लोहिताः क्वचिदश्वाश्च रोहिन्मृग्योऽपि कुत्रचित् ॥ २९८॥ १२,२७,१४॥" id "Rigbhashyam-524" oldKey "RG_C01_S15" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऋतुसूक्तम्" id "Rigbhashyam-525" oldKey "RG_C01_S15_V01" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्र सोमम्पिब ऋतुना त्वा विशन्त्विन्दवः ॥ मत्सरासस्तदोकसः ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-526" oldKey "RG_C01_S15_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "ऋतुर्मार्गस्तु नेतृत्वान्नेष्टाऽग्निर्हरिरेव वा । ईष्टे न कश्चिदस्येति ग्ना नद्यश्च समीरिताः ॥ गतिशीलत्वतो ग्नास्ता ज्ञातृनेतृत्वतो हरिः ॥२९९॥" id "Rigbhashyam-527" oldKey "RG_C01_S15_V01_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "गमनान्नयनाद्वा ग्ना .............." id "Rigbhashyam-528" oldKey "RG_C01_S15_V01_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "....................ऋतुपात्रमृतुस्तथा । सोमास्तदोकसः प्रोक्ता ऋतुपात्रस्थिता यतः ॥३००॥" id "Rigbhashyam-529" oldKey "RG_C01_S15_V01_B04" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "पत्नीनेतृत्वतो नेष्टा नेष्टर्त्विक् सम्प्रकीर्तितः ।" id "Rigbhashyam-530" oldKey "RG_C01_S15_V01_B05" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "ज्ञापयन्ति स्वलिङ्गानीत्यृतवः ष प्रकीर्तिताः ॥३०१॥" id "Rigbhashyam-531" oldKey "RG_C01_S15_V01_B06" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "पावनाच्चैव पोतारो मरुतः पोतृदेवताः । अग्निस्तु देवतानेष्ठुस्त्वष्टेन्द्रो विष्णुरेव वा ॥ ३०२॥१,२,३ ॥" id "Rigbhashyam-532" oldKey "RG_C01_S15_V02" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मरुतः पिबत ऋतुना पोत्राद्यज्ञम्पुनीतन ॥ यूयं हिष्ठा सुदानवः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-533" oldKey "RG_C01_S15_V03" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अभि यज्ञङ्गृृणीहि नोऽग्नावो नेष्टः पिब ऋतुना ॥ त्वं हि रत्नधा असि ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-534" oldKey "RG_C01_S15_V04" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अग्ने देवा इहावह सादया योनिषु त्रिषु ॥ परि भूष पिब ऋतुना ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-535" oldKey "RG_C01_S15_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "वेद्युत्तरासदश्चैव प्राग्वंशो योनयः स्मृताः । भूष भूषय नो यज्ञम् ........ ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-536" oldKey "RG_C01_S15_V05" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ब्राह्मणादिन्द्र राधसः पिबा सोममृतूरनु ॥ तवेद्धि सख्यमस्तृतम् ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-537" oldKey "RG_C01_S15_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "..................ब्राह्मणाच्छंसिपात्रतः । पिबेन्द्र नो राधसोऽर्थे त्वामनु त्वृतुदेवताः ॥३०३॥" id "Rigbhashyam-538" oldKey "RG_C01_S15_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "स्तृतं छिन्नमिति प्रोक्तम् .......... ॥ ५ ॥" id "Rigbhashyam-539" oldKey "RG_C01_S15_V06" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "युवन्दक्षन्धृतव्रतमित्रावरुणदूभम् ॥ ऋतुना यज्ञमाशाथे ॥ ६, २८ ॥" id "Rigbhashyam-540" oldKey "RG_C01_S15_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text ".............अस्तभ्यं दुर्दभं स्मृतम् । दक्षाख्यं यजमानं चापीशाथे यज्ञमेव च । सोमं पीत्वर्तुपात्रेण सहवा तेन चर्तुना ॥ ६, २८ ॥" id "Rigbhashyam-541" oldKey "RG_C01_S15_V07" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे ॥ यज्ञेषु देवमीते ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-542" oldKey "RG_C01_S15_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "होता च होतृकाश्चैव द्रविणोदा द्रवीणसः । अग्निश्चैवाग्नयस्तेषां देवता विष्णुमीते ॥३०५॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-543" oldKey "RG_C01_S15_V08" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "द्रविणोदा ददातु नो वसूनि यानि शृण्विरे ॥ देवेषु ता वनामहे ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-544" oldKey "RG_C01_S15_V09" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "द्रविणोदाः पिपीषति जुहोत प्र च तिष्ठत ॥ नेष्ट्रादृतुभिरिष्यत ॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-545" oldKey "RG_C01_S15_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "पातुमिच्छति सोमं स सोमास्तस्मै प्रतिष्ठिताः । ऋतुपात्रैर्देवताभिः सहैवैनमभीप्सत ॥३०६॥ ९ ॥" id "Rigbhashyam-546" oldKey "RG_C01_S15_V10" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यत्त्वा तुरीयमृतुभिर्द्रविणोदो यजामहे ॥ अध स्मानो ददिर्भव ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-547" oldKey "RG_C01_S15_V10_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "चतुर्थवारमपि यत्त्वां यजामो ददिर्भव ॥ १० ॥" id "Rigbhashyam-548" oldKey "RG_C01_S15_V11" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अश्विना पिबतम्मधु दीद्यग्नी शुचिव्रता ॥ ऋतुना यज्ञवाहसा ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-549" oldKey "RG_C01_S15_V11_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text ".................दीद्यग्नी इति दीप्ताग्नी ॥ ११ ॥" id "Rigbhashyam-550" oldKey "RG_C01_S15_V12" type "verse" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "गार्हपत्येन सन्त्य ऋतुना यज्ञनीरसि ॥ देवान्देवय ते यज ॥ १२, २९, १५ ॥" id "Rigbhashyam-551" oldKey "RG_C01_S15_V12_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "...............सन्त्योऽग्निः सन्ततत्वतः ॥३०७॥" id "Rigbhashyam-552" oldKey "RG_C01_S15_V12_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "विष्णुर्वर्त्वधिपो विष्णुः केशवादिस्वरूपतः । ‘ग्रहान् सोमस्य मिमते’ इति तस्यैव कथ्यते ॥ गार्हपत्येन पात्रेण यजमानस्तु देवयन् ॥ ३०८॥" id "Rigbhashyam-553" oldKey "RG_C01_S15_V12_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S15" chapter "RG_C01" verseType null text "देवान्पातीति ............. ॥ १२, २९, १५ ॥" id "Rigbhashyam-554" oldKey "RG_C01_S16" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रसूक्तम्" id "Rigbhashyam-555" oldKey "RG_C01_S16_V01" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आ त्वा वहन्तु हरयो वृषणं सोमपीतये ॥ इन्द्र त्वा सूरऽचक्षसः ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-556" oldKey "RG_C01_S16_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "..............सुष्ठूरीकुर्वति विषयान् यतः । चक्षूंषीन्द्रस्य हरयस्तेनोक्ताः सूरचक्षसः ॥ ३०९ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-557" oldKey "RG_C01_S16_V02" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोपवक्षतः ॥ इन्द्रं सुखतमे रथे ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-558" oldKey "RG_C01_S16_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "भक्तिस्नुतानि धानानि बुद्धेर्धाना इति ह्यपि ॥२ ॥" id "Rigbhashyam-559" oldKey "RG_C01_S16_V03" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रम् प्रातर्हवामह इन्द्रम् प्रयत्यध्वरे ॥ इन्द्रं सोमस्य पीतये ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-560" oldKey "RG_C01_S16_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "‘प्रातः’ इत्यादिवाक्येन सवनत्रयमीरितम् । समाप्तत्वात् सोमपीतिस्तृतीयं सवनं स्मृतम् ॥३१०॥" id "Rigbhashyam-561" oldKey "RG_C01_S16_V04" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "(१६२) उप नस्सुतमागहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः ॥ सुते हि त्वा हवामहे ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-562" oldKey "RG_C01_S16_V05" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सेमन्नः स्तोममागह्युपेदं सवनं सुतम् ॥ गौरो न तृषितः पिब ॥ ५, ३० ॥" id "Rigbhashyam-563" oldKey "RG_C01_S16_V06" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इमे सोमास इन्दवस्सुतासो अधि बर्हिषि ॥ ता इन्द्र सहसे पिब ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-564" oldKey "RG_C01_S16_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "..... विष्णुविवक्षायां यजमानबलं सहः । तदिष्टस्यैव दानाय तद्गुणव्यक्तिरेव वा ॥ ३११॥" id "Rigbhashyam-565" oldKey "RG_C01_S16_V06_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "‘पूर्णमदः पूर्णमिदम्पूर्णात् पूर्णमुदच्यते’ । ‘हेयोपादेयरहितगुणपूर्णो हरिः सदा । अनुग्रहव्यक्तिरेव तद्गुणानां च नान्यथा’॥ ३१२ ॥" id "Rigbhashyam-566" oldKey "RG_C01_S16_V06_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "इत्यादि वेदवाक्येभ्यो नैव वृद्धिर्हरेः क्वचित् ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-567" oldKey "RG_C01_S16_V07" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अयन्ते स्तोमो अग्रियो हृदिस्पृगस्तु शन्तमः ॥ अथा सोमं सुतम् पिब ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-568" oldKey "RG_C01_S16_V08" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "विश्वमित्सवनं सुतमिन्द्रो मदाय गच्छति ॥ वृत्रहा सोमपीतये ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-569" oldKey "RG_C01_S16_V09" type "verse" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सेमन्नः काममापृण गोभिरश्वैश्शतक्रतो ॥ स्तवाम त्वा स्वाध्यः ॥ ९, ३१, १६ ॥" id "Rigbhashyam-570" oldKey "RG_C01_S16_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S16" chapter "RG_C01" verseType null text "पृण सम्पूरय स्वाध्यः सुधीतय इतीरिताः ॥३१३ ॥ ९, ३१, १६ ॥" id "Rigbhashyam-571" oldKey "RG_C01_S17" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "ऐन्द्रावरुणसूक्तम्" id "Rigbhashyam-572" oldKey "RG_C01_S17_V01" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "(१६८) इन्द्रावरुणयोरहं सम्राजोरव आ वृणे ॥ ता नो मृात र्इदृशे ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-573" oldKey "RG_C01_S17_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "अविकारेण संस्थानमीदृक्त्वं नाम कीर्तितम् ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-574" oldKey "RG_C01_S17_V02" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "गन्तारा हि स्थोऽवसे हवं विप्रस्य मावतः ॥ धर्तारा चर्षणीनाम् ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-575" oldKey "RG_C01_S17_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "मावतो ज्ञानयुक्तस्य प्रजाश्चर्षणयः स्मृताः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-576" oldKey "RG_C01_S17_V03" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अनुकामन्तर्पयेथामिन्द्रावरुण राय आ ॥ ता वान्नेदिष्ठमीमहे ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-577" oldKey "RG_C01_S17_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "नेदिष्ठत्वं समीपत्वं क्षिप्रं शरणमीमहे ॥३१४॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-578" oldKey "RG_C01_S17_V04" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "युवाकु हि शचीनां युवाकु सुमतीनाम् ॥ भूयाम वाजदाव्नाम् ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-579" oldKey "RG_C01_S17_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "युवयोरेव वाक्यानां सुमतीनां च सर्वशः । भवेमान्नप्रदातॄणां सर्वदा विषया वयम् ॥ ३१५॥४ ॥" id "Rigbhashyam-580" oldKey "RG_C01_S17_V05" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रस्सहस्रदाव्नां वरुणश्शंस्यानाम् ॥ क्रतुर्भवत्युक्थ्यः ॥ ५, ३२ ॥" id "Rigbhashyam-581" oldKey "RG_C01_S17_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "क्रतुः प्रधान उक्थ्यश्च शस्त्रैस्स्तुत्यो विशेषतः ॥ ५,३२ ॥" id "Rigbhashyam-582" oldKey "RG_C01_S17_V06" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "तयोरिदवसा वयं सनेम नि च धीमहि ॥ स्यादुत प्ररेचनम् ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-583" oldKey "RG_C01_S17_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "रक्षणेन तयोर्वित्तं ज्ञानं वा प्राप्नुमः सदा । निधीमहि च दानं च स्यादेवास्माकमर्थिने ॥ ३१६॥६ ॥" id "Rigbhashyam-584" oldKey "RG_C01_S17_V07" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रावरुण वामहं हुवे चित्राय राधसे ॥ अस्मान्त्सु जिग्युषस्कृतम् ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-585" oldKey "RG_C01_S17_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "ह्रस्वता संहितायां तु देवतैक्यप्रदर्शिनी । स्वरूपैक्यं हरौ तत्तु मत्यैक्यं भिन्नयोरपि ॥३१७॥ ७॥" id "Rigbhashyam-586" oldKey "RG_C01_S17_V08" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "इन्द्रावरुण नूनुवां सिषासन्तीषु धीष्वा ॥ अस्मभ्यं शर्म यच्छतम् ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-587" oldKey "RG_C01_S17_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "अद्य वां नु नुमो लोपः स्वातन्त्र्यार्थे हि सूत्रतः । साधयन्तीषु धीष्वेव शर्मास्मभ्यं प्रयच्छतम् ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-588" oldKey "RG_C01_S17_V09" type "verse" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "प्रवामश्नोतु सुष्टुतिरिन्द्रावरुण यां हुवे ॥ या मृधाथे सधस्तुतिम् ॥ ९, ३३, १७, ४ ॥" id "Rigbhashyam-589" oldKey "RG_C01_S17_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S17" chapter "RG_C01" verseType null text "यथास्थितस्तुतिं यां च वर्धयेथे सदैवमे ॥ ३१८ ॥९॥" id "Rigbhashyam-590" oldKey "RG_C01_S18" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "unknown" id "Rigbhashyam-591" oldKey "RG_C01_S18_V01" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सोमानं स्वरणङ्कृणुहि ब्रह्मणस्पते ॥ कक्षीवन्तं य औशिजः ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-592" oldKey "RG_C01_S18_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "सौम्यं शब्दं कृणु त्वं नो विष्णो वायो सुवाक्पते । कक्षीवन्तं प्रति हि यो दत्तो यः स उशिक्सुतः । विवक्षितो मुनिः सोऽपि तस्मादर्थोऽपि मां प्रति ॥३१९ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-593" oldKey "RG_C01_S18_V02" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यो रेवान्यो अमीवहा वसुवित्पुष्टिवर्धनः ॥ सनस्सिषक्तु यस्तुरः ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-594" oldKey "RG_C01_S18_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "वित्तवान् रोेगहा ज्ञानवेत्ताऽस्माभिः सयुग् भवेत् । तुरो वेगाद्धरिर्वायुः ..................... ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-595" oldKey "RG_C01_S18_V03" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "मानश्शंसो अररुषो धूर्तिः प्रणङ्मर्त्यस्य ॥ रक्षाणो ब्रह्मणस्पते ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-596" oldKey "RG_C01_S18_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "..................अररुचातिरोषणात् । तस्य धूर्तिर्वचो नोऽस्मान् पूरयेद्रक्ष नो हरे ॥३॥" id "Rigbhashyam-597" oldKey "RG_C01_S18_V04" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सघा वीरो न रिष्यति यमिन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः ॥ सोमो हिनोति मर्त्यम् ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-598" oldKey "RG_C01_S18_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "घेति हावधृतिश्चैव सोमः सौम्यत्वतो हरिः । उना मया च युक्तत्वादूमैर्युक्तत्वतोऽपि वा ॥३२१ ॥ अमः स इति वा ....................... ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-599" oldKey "RG_C01_S18_V05" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "त्वन्तम्ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् ॥ दक्षिणा पात्वंहसः ॥ ५, ३४ ॥" id "Rigbhashyam-600" oldKey "RG_C01_S18_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text ".................साक्षाच्छ्रीर्दक्षेनेति तु दक्षिणा । दक्षिणा चतुरत्वाद्वा स्वयमेव जनार्दनः ॥ ५, ३४ ॥" id "Rigbhashyam-601" oldKey "RG_C01_S18_V06" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "सदसस्पतिमद्भुतम्प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् ॥ सनिम्मेधामयासिषम् ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-602" oldKey "RG_C01_S18_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "सदसस्पतिर्हरिस्साक्षाद् वायुरग्निरथापि वा । लाभज्ञानस्वरूपोऽसौ शरणं तमयासिषम् ॥३२३॥६॥" id "Rigbhashyam-603" oldKey "RG_C01_S18_V07" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "यस्मादृतेन सिध्यति यज्ञो विपश्चितश्चन ॥ सधीनां योगमिन्वति ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-604" oldKey "RG_C01_S18_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "धीप्रेरकः स ध्येयश्च धीभिर्योगं तदाऽप्नुते ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-605" oldKey "RG_C01_S18_V08" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आदृध्नोति हविष्कृतिम्प्राञ्चङ्कृणोत्यध्वरम् ॥ होत्रा देवेषु गच्छति ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-606" oldKey "RG_C01_S18_V08_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "तस्माद्धविष्कृतः स्वृद्धिं करोति यजतो विभुः । करोति चोत्तमं यज्ञं देवाह्वानानि गच्छति ॥ ३२४॥८ ॥" id "Rigbhashyam-607" oldKey "RG_C01_S18_V09" type "verse" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "नराशंसं सुधृष्टममपश्यं सप्रथस्तमम् ॥ दिवो न सद्ममखसम् ॥ ९, ३५, १९ ॥" id "Rigbhashyam-608" oldKey "RG_C01_S18_V09_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S18" chapter "RG_C01" verseType null text "नरैः स्तुत्यो नराशंसो हरिर्धृष्टतमश्च सः । गुणानां प्रथिमाधिक्यात् सप्रथस्तम ईरितः । यस्य स्वर्गादपि गृहं मखः प्रियमिवेयते ॥ ३२५॥९, ३५, १८ ॥" id "Rigbhashyam-609" oldKey "RG_C01_S19" type "section" parent null chapter "RG_C01" verseType "sukta" text "अग्निमारुतसूक्तम्" id "Rigbhashyam-610" oldKey "RG_C01_S19_V01" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "प्रतित्यञ्चारुमध्वरङ्गोेपीथाय प्रहूयसे ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-611" oldKey "RG_C01_S19_V01_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "यज्ञं प्रतिप्रति त्यं तं सम्यक् शास्त्रोक्तलक्षणम् । आहूयसे ............................ ॥ १ ॥" id "Rigbhashyam-612" oldKey "RG_C01_S19_V02" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "न हि देवो न मर्त्यो महस्तव क्रतुम्परः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-613" oldKey "RG_C01_S19_V02_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "महान्नैव त्वदन्योऽस्ति (हि) क्रतुं प्रति ॥ ३२६ ॥" id "Rigbhashyam-614" oldKey "RG_C01_S19_V02_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "विष्णौ हि मुख्यतोऽर्थोऽयमग्नौ कांश्चिदृते सुरान् ॥ २ ॥" id "Rigbhashyam-615" oldKey "RG_C01_S19_V03" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ये महो रजसो विदुर्विश्वे देवासो अद्रुहः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ३॥" id "Rigbhashyam-616" oldKey "RG_C01_S19_V03_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "महतो रञ्जकात् स्वर्गादद्रोग्धारोऽखिलं विदुः ॥ ३ ॥" id "Rigbhashyam-617" oldKey "RG_C01_S19_V04" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "य उग्रा अर्कमानृचुरनाधृष्टास ओजसा ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-618" oldKey "RG_C01_S19_V04_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "प्राप्ता अर्कं विशेषेण सन्निधिस्तत्र यद्धरेः ॥ ४ ॥" id "Rigbhashyam-619" oldKey "RG_C01_S19_V05" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "ये शुभ्रा घोरवर्पस सुक्षत्रासो रिशादसः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ५, ३६ ॥" id "Rigbhashyam-620" oldKey "RG_C01_S19_V05_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "शुद्धा घोरबलाः क्षेत्रत्रातारः क्षतितोऽपि वा । रम्यसत्सुखभोक्तारो मरुतो मारुतत्वतः ॥ ३२८ ॥" id "Rigbhashyam-621" oldKey "RG_C01_S19_V05_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "एतादृशानि रूपाणि प्राणाग्निस्थानि चेशितुः । पृथग् वा तादृशान्येव देवगान्यपि सर्वशः ॥३२९॥५॥" id "Rigbhashyam-622" oldKey "RG_C01_S19_V06" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "येनाकस्याधि रोचने दिवि देवास आसते ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ६ ॥" id "Rigbhashyam-623" oldKey "RG_C01_S19_V06_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "स्वर्गोपरि प्रकाशे च सूर्यादावासते सुराः । नाको निर्दुःखरूपत्वाद् द्यौः प्रकाशस्वरूपतः ॥३३०॥६॥" id "Rigbhashyam-624" oldKey "RG_C01_S19_V07" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "य ईङ्खयन्ति पर्वतान् तिरस्समुद्रमर्णवम् ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-625" oldKey "RG_C01_S19_V07_B01" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रतोलयन्ति च गिरींस्तिरस्कृत्य च सागरम् । पुरुषान् प्रकृतिं वाऽपि पर्ववन्तो हि जन्मना ॥" id "Rigbhashyam-626" oldKey "RG_C01_S19_V07_B02" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "पुरुषाः सुसमुद्रेकात् समुद्रः प्रकृतिर्मता ॥ ३३१॥" id "Rigbhashyam-627" oldKey "RG_C01_S19_V07_B03" type "bhashya" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType null text "प्रकृतेः पुरुषाणां च प्रेरकः सन् सदा हरे । स्वरूपैर्बहुभिर्युक्त आयाहि सम सद्गुणैः ॥३३२॥ ७ ॥" id "Rigbhashyam-628" oldKey "RG_C01_S19_V08" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "आये तन्वन्ति रश्मिभिस्तिरस्समुद्रमोजसा ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ८ ॥" id "Rigbhashyam-629" oldKey "RG_C01_S19_V09" type "verse" parent "RG_C01_S19" chapter "RG_C01" verseType "mantra" text "अभि त्वा पूर्वपीतये सृजामि सोम्यम्मधु ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ९, ३७, १, १९ ॥"