Chandrashekars: 1 revision imported

2026-03-02T10:10:59Z

1 revision imported

← Older revision	Revision as of 10:10, 2 March 2026
(No difference)

BS>ImportBot: Initial import

2026-03-01T00:00:00Z

Initial import

New page

== उत्क्रान्त्यधिकरणम् ==

<section begin="BS_C02_S03_V20_I01" />
<div class="bs-leading-bhashya">‘व्याप्ताह्यात्मानश्चेतना निर्गुणाश्च सर्वात्मानः सर्वरूपा अनन्ताः’ इति काषायणश्रुतौ व्याप्तत्वं प्रतीयते ।</div>
<section end="BS_C02_S03_V20_I01" />

<section begin="BS_C02_S03_V20" />
'''ॐ उत्क्रान्तिगत्यागतीनाम् ॐ ॥ 20-238 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V20" />

<section begin="BS_C02_S03_V20_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">हेतूनाम् सकाशादणुरेव ।</div>
<section end="BS_C02_S03_V20_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V20_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘सोऽस्माच्छरीरादुत्क्रम्यामुं लोकमभिगच्छत्यमुष्मादिमं लोकमागच्छति स गर्भो भवति स प्रसूयते स कर्म कुरुते’

इति पौष्यायणश्रुतेः॥ 20 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V20_B2" />

<section begin="BS_C02_S03_V21_I04" />
<div class="bs-leading-bhashya">तत्र स्वातन्त्र्य प्रतीतेः-</div>
<section end="BS_C02_S03_V21_I04" />

<section begin="BS_C02_S03_V21" />
'''ॐ स्वात्मना चोत्तरयोः ॐ ॥ 21-239 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V21" />

<section begin="BS_C02_S03_V21_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘स एतेनैव स्वात्मना परेणेमं गर्भमनुप्रविशति परेण जायते परेण कर्म कुरुते परेण नीयते परेणोन्नीयते। तं वा एतमभिवदन्ति स्वात्मा’ इति।

‘एष ह्यानन्दमादत्ते एष ह्येनं जीवमभिजीवयत्येष उद्गमयत्येष आगमयति। इत्युत्तरयोर्वाक्ययोः परमात्मनैवोत्क्रान्त्यादयः ॥ 21 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V21_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V22" />
'''ॐ नाणुरतच्छ्रुतेरिति चेन्नेतराधिकारात् ॐ ॥ 22-240 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V22" />

<section begin="BS_C02_S03_V22_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘व्याप्ताह्यात्मानश्चेतना निर्गुणाश्च’ इति व्याप्तिश्रुतेर्नाणुर्जीव इति चेन्न ।</div>
<section end="BS_C02_S03_V22_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V22_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘स आत्मेदं सृजति स द्विधेदं बिभर्ति अन्तर्बहिश्च । स बहुधेदमनुप्रविश्यात्मनोऽभिनयति । स आत्मा स आत्मानः स ईशः स विष्णुः स परः परोवरीयान्’ इति परमात्माधिकारत्वात् ।</div>
<section end="BS_C02_S03_V22_B2" />

<section begin="BS_C02_S03_V22_B3" />
<div class="bs-bhashya-text">‘एकशब्दैर्द्विशब्दैश्च बहुशब्दैश्च केशवः ।

एक एवोच्यते वेदैस्तावता नास्य भिन्नता’

इति भविष्यत्पुराणे ।</div>
<section end="BS_C02_S03_V22_B3" />

<section begin="BS_C02_S03_V22_B5" />
<div class="bs-bhashya-text">‘तदयं प्राणोऽधितिष्ठति। तदुक्तमृषिणाऽऽतेन यातम्’ इत्यादि च ॥ 22 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V22_B5" />

<section begin="BS_C02_S03_V23" />
'''ॐ स्वशब्दोन्मानाभ्यां च ॐ ॥ 23-241 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V23" />

<section begin="BS_C02_S03_V23_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">‘एषो ह्यात्माऽध्युद्गतो मानशक्तेस्तथाऽप्यसौ प्रमितिं याति वेदैः ।

पूर्णोऽचिन्त्यः सर्ववेदैकयोनिः सर्वाधीशः सर्ववित् सर्वकर्ता’</div>
<section end="BS_C02_S03_V23_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V23_B3" />
<div class="bs-bhashya-text">इति वाक्यशेषे आत्मशब्दोन्मानाभ्यां च।</div>
<section end="BS_C02_S03_V23_B3" />

<section begin="BS_C02_S03_V23_B4" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Brahmanda|‘आत्माऽमेयः परं ब्रह्म परानन्दादिकाभिधाः।<br/>वदन्ति विष्णुमेवैकं नान्यत्रासां गतिः क्वचित्’]]</blockquote> इति च कौर्मे ॥ 23 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V23_B4" />

<section begin="BS_C02_S03_V24" />
'''ॐ अविरोधश्चन्दनवत् ॐ ॥ 24-242 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V24" />

<section begin="BS_C02_S03_V24_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">अणोरपि जीवस्य सर्वशरीरव्याप्तिर्युज्यते।यथा हरिचन्दनविप्लुष एकदेशपतितायाः सर्वशरीरव्याप्तिः ।</div>
<section end="BS_C02_S03_V24_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V24_B2" />
<div class="bs-bhashya-text"><blockquote>[[ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/Source/Brahmanda|‘अणुमात्रोऽप्ययं जीवः स्वदेहं व्याप्य तिष्ठति ।<br/>यथा व्याप्य शरीराणि हरिचन्दनविप्लुषः’]]</blockquote> इति च ब्रह्माण्डपुराणे ॥ 24 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V24_B2" />

<section begin="BS_C02_S03_V25" />
'''ॐ अवस्थितिवैशेष्यादिति चेन्नाभ्युपगमाद्धृदि हि ॐ ॥ 25-243 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V25" />

<section begin="BS_C02_S03_V25_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">सम्यगसम्यगवस्थानविशेषाद्युज्यते चन्दनस्येति चेन्न। ‘हृदि ह्येषा आत्मा’ इति जीवास्यापि तथाऽभ्युपगमात् ॥ 25 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V25_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V26" />
'''ॐ गुणाद्वाऽऽलोकवत् ॐ ॥ 26-244 ॥'''
<section end="BS_C02_S03_V26" />

<section begin="BS_C02_S03_V26_B1" />
<div class="bs-bhashya-text">यथाऽऽलोकस्य प्रकाशगुणेन व्याप्तिर्ज्योतीरूपेणाव्याप्तिः एवं चिद्गुणेन व्याप्तिर्जीवरूपेणाव्याप्तिरिति वा । स्कान्दे च –</div>
<section end="BS_C02_S03_V26_B1" />

<section begin="BS_C02_S03_V26_B2" />
<div class="bs-bhashya-text">‘असम्यक् सम्यगिति च व्यवस्थाभेदतः सुराः।

व्याप्त्यव्याप्तियुतास्त्वन्ये चिद्गुणेनैव नान्यथा॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V26_B2" />

<section begin="BS_C02_S03_V26_B4" />
<div class="bs-bhashya-text">चिद्गुणस्य स्वरूपत्वात् तद्व्याप्तिश्चेति युज्यते।

शक्तियोगात् सुराणां तु विविधा च व्यवस्थितिः’ इति ॥ 26 ॥</div>
<section end="BS_C02_S03_V26_B4" />

ब्रह्मसूत्रभाष्यम्/C02/S03/A035 - Revision history

Chandrashekars: 1 revision imported

BS>ImportBot: Initial import