https://anandamakaranda.in/index.php?action=history&feed=atom&title=Anuvyakhyana%2FVyakhya%2FNyayasudha%2FC2%2FP4
Anuvyakhyana/Vyakhya/Nyayasudha/C2/P4 - Revision history
2026-05-01T20:56:25Z
Revision history for this page on the wiki
MediaWiki 1.44.5
https://anandamakaranda.in/index.php?title=Anuvyakhyana/Vyakhya/Nyayasudha/C2/P4&diff=5547&oldid=prev
Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
2026-04-29T20:35:07Z
<p>Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)</p>
<p><b>New page</b></p><div>= न्यायसुधा — अध्यायः 2, पादः 4 =<br />
<div class="gr-page-nav">[[Anuvyakhyana|Anuvyakhyana]] · [[Anuvyakhyana/Vyakhya/Nyayasudha|Nyayasudha]] · [[Anuvyakhyana/Vyakhya/Nyayasudha/C2|अध्यायः 2]]</div><br />
<div class="gr-teeka-page" data-primary="Anuvyakhyana" data-slug="Nyayasudha"><br />
<span id="gr-C2-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="पादः 4"></span><br />
<br />
<div class="gr-teeka-entry" data-parent="AV_C02_S04_I04"><br />
<div class="teeka-block"><br />
<div class="teeka-title">न्यायसुधा</div><br />
<div class="teeka-body"><br />
<div class="bhashya" id="AV_C02_S04_I04_Nyayasudha" data-verse="AV_C02_S04_I04"><br />
<p class="gr-vyakhya-para">द्वितीयाध्यायस्य चतुर्थः पादः</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">१सु०- यद्यपि चतुर्थपादेऽपि श्रुतिवचनानां परस्परविरोध एव परिह्रियते, तथाऽप्यध्यात्मविषयत्वेन भेदसिद्धिरिति प्रागेव सूचितम् । प्रकारान्तरेण पादभेदं दर्शयितुमाह<br />
<br />
श्रुत्यर्थ इति<br />
<br />
।</p><br />
<div class="gr-mulaprateeka-block">अनु०- श्रुत्यर्थः श्रुतियुक्तिभ्यां विरुद्ध इव दृश्यते । यत्र तन्निर्णयं देवः सुविशिष्टोपपत्तिभिः । करोत्यनेन पादेन</div><br />
<p class="gr-vyakhya-para">यद्यपि श्रुतिरित्येवोक्तेऽपि सिद्ध्यत्यर्थ इति । वाक्यानामर्थद्वारैव विरोधस्थितेः । तथाऽप्यर्थनिर्णयायैव पादारम्भो न प्रामाण्यनिर्णयाय, अतो न मीमांसात्वहानिरिति दर्शयितुं अर्थ इत्युक्तम् ।</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">यद्यपि युक्तयः पूर्वपादेऽपि सन्ति तथाऽप्यागमगृहीतव्याप्त्यादिमत्त्वेनात्र प्रबला इति विशेषः । पारमार्थिके विरोधे निर्णयो दुष्कर इत्यत इवेत्युक्तम् ।<br />
<br />
यत्र<br />
<br />
प्राणादिविषये,<br />
<br />
श्रुत्यर्थः<br />
<br />
जन्मादिः, युक्त्युपसर्जनाभिः श्रुतिभिः<br />
<br />
विरुद्ध इव दृश्यते, तन्निर्णयं<br />
<br />
इति योजना । युक्तिसहितश्रुतिभिः पूर्वपक्षिते कथं श्रुतिमात्रेण तद्विपरीतार्थनिर्णय इत्यत उक्तं<br />
<br />
सुविशिष्टेति<br />
<br />
।<br />
<br />
अनेन<br />
<br />
बुद्धिसन्निहितेन ।</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">तथा प्राणाः इत्यादीनां सूत्राणां भाष्य एवार्थो विस्पष्ट इत्यतः पूर्वोत्तरप(क्षीययु)क्षयुक्तः सङ्गृह्याह<br />
<br />
तत्रेति<br />
<br />
।</p><br />
<div class="gr-mulaprateeka-block">अनु०-तत्र स्पष्टार्थवच्छतिः । विशेषश्रुतिवैरूप्यं माहात्म्यं व्यक्तसद्गुणः । दृष्टा युक्तिः समानत्वं कर्तृशक्तिर्विमिश्रिता । युक्तयः पूर्वपक्षेषु सुनिर्णीतास्तु तादृशाः । युक्तयो निर्णयस्यैव स्वयं भगवतोदिताः ॥</div><br />
<p class="gr-vyakhya-para">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रानुव्याख्याने द्वितीयाध्यायस्य चतुर्थः पादः ॥</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">तत्र<br />
<br />
चतुर्थपादे ।<br />
<br />
तादृशाः<br />
<br />
तच्छब्दवाच्याः ।<br />
<br />
निर्णयस्य<br />
<br />
सिद्धान्तस्य । तादृशाश्चेत् कथं निर्णयं कुर्युरित्यत उक्तं<br />
<br />
सुनिर्णीतास्त्विति ।<br />
<br />
तादृशाः<br />
<br />
अर्था इति शेषः । कुत एतदित्यत उक्तं<br />
<br />
स्वयमिति<br />
<br />
।<br />
<br />
स्वयमेवेति<br />
<br />
सम्बन्धः ।</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">इति श्रीमत्पूर्णप्रमतिभगवत्पादसुकृते रनुव्याख्यानस्य प्रगुणजयतीर्थाख्ययतिना ।<br />
<br />
कृतायां टीकायां विषमपदवाक्यार्थविवृतौ द्वितीयेऽध्यायेऽस्मिंश्चरणचरणः पर्यवसितः ॥ २४ ॥</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">॥ इति श्रीमन्न्यायसुधायां द्वितीयाध्यायस्य चतुर्थः पादः सम्पूर्णः ॥</p><br />
<p class="gr-vyakhya-para">॥ इति द्वितीयाध्यायः ॥</p><br />
</div><br />
</div><br />
</div><br />
</div><br />
<br />
<br />
</div><br />
<br />
[[Category:Vyakhya]]<br />
[[Category:Anuvyakhyana]]</div>
Chandrashekars