Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-29T20:33:30Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

← Older revision		Revision as of 20:33, 29 April 2026
Line 1:		Line 1:
	~~__NOTOC__~~
	<div class="gr-doc-title" data-moola="1">तलवकारोपनिषद्भाष्यम् — मूलम्</div>		<div class="gr-doc-title" data-moola="1">तलवकारोपनिषद्भाष्यम् — मूलम्</div>
	<div class="gr-page-nav">← [[Talavakara\|Talavakara]]</div>		<div class="gr-page-nav">← [[Talavakara\|Talavakara]]</div>

			<span id="gr-C1" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="अथ प्रथमः खण्डः"></span>
	== अथ प्रथमः खण्डः ==		== अथ प्रथमः खण्डः ==
	<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V01"></span>		<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V01"></span>
Line 58:		Line 58:
	</div>		</div>
	</div>		</div>
			<span id="gr-C2" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="अथ द्वितीयः खण्डः"></span>
	== अथ द्वितीयः खण्डः ==		== अथ द्वितीयः खण्डः ==
	<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V01"></span>		<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V01"></span>
Line 89:		Line 90:
	</div>		</div>
	</div>		</div>
			<span id="gr-C3" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="अथ तृतीयः खण्डः"></span>
	== अथ तृतीयः खण्डः ==		== अथ तृतीयः खण्डः ==
	<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V01"></span>		<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V01"></span>
Line 150:		Line 152:
	</div>		</div>
	</div>		</div>
			<span id="gr-C4" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="अथ चतुर्थः खण्डः"></span>
	== अथ चतुर्थः खण्डः ==		== अथ चतुर्थः खण्डः ==
	<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V01"></span>		<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V01"></span>

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

2026-04-28T17:27:54Z

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

New page

__NOTOC__
<div class="gr-doc-title" data-moola="1">तलवकारोपनिषद्भाष्यम् — मूलम्</div>
<div class="gr-page-nav">← [[Talavakara|Talavakara]]</div>

== अथ प्रथमः खण्डः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V01"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">केनेषितं पतति प्रेषितं मनः केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः ।</span>
<span class="shloka-line">केनेषितां वाचमिमां वदन्ति चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति ॥ १ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो यद् वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः ।</span>
<span class="shloka-line">चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥ २ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग् गच्छति नो मनः ।</span>
<span class="shloka-line">न विद्म न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ ३ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">अन्यदेव तद् विदितादथो अविदितादधि ।</span>
<span class="shloka-line">इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद्व्याचचक्षिरे ॥ ४ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यद् वाचाऽनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते ।</span>
<span class="shloka-line">तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ५ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V06"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।</span>
<span class="shloka-line">तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ६ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V07"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।</span>
<span class="shloka-line">तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ७ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V08"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।</span>
<span class="shloka-line">तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ८ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C01_V09"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यत् प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।</span>
<span class="shloka-line">तदेव ब्रह्म त्वं विदि्ध नेदं यदिदमुपास ते ॥ ९ ॥</span>
</div>
</div>
== अथ द्वितीयः खण्डः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V01"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यदि मन्यसे सुवेदेति दहरमेवापि नूनं त्वं वेत्थ ब्रह्मणो रूपम् ।</span>
<span class="shloka-line">यदस्य त्वं यदस्य देवेष्वथ नु मीमांस्यमेव ते ॥ १ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">मन्ये विदितं नाहमन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च ।</span>
<span class="shloka-line">यो नस्तद् वेद तद् वेद नो न वेदेति वेद च ॥ २ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः ।</span>
<span class="shloka-line">अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् ॥ ३ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते ।</span>
<span class="shloka-line">आत्मना विन्दते वीर्यं विद्यया विन्दतेऽमृतम् ॥ ४ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C02_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति न चेदिहावेदीन्महती विनष्टिः ।</span>
<span class="shloka-line">भूतेषु भूतेषु विचिन्त्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥ ५ ॥</span>
</div>
</div>
== अथ तृतीयः खण्डः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V01"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये । तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयन्त । त ऐक्षन्तास्माकमेवायं विजयोऽस्माकमेवायं महिमेति ॥ १ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव । तन्न व्यजानन्त । किमिदं यक्षमिति ॥ २ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तेऽग्निमब्रुवन् । जातवेद एतद्विजानीहि किमेतद् यक्षमिति ॥ ३ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तथेति तदभ्यद्रवत् तमभ्यवदत् कोऽसीति । अग्निर्वा अहमस्मीत्यब्रवीज्जातवेदा वा अहमस्मीति ॥ ४ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमित्यपि । इदं सर्वं दहेयं यदिदं पृथिव्यामिति ॥ ५ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V06"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्मै तृणं निदधावेतद्दहेति । तदुपप्रेयाय सर्वजवेन । तन्न शशाक दग्धुम् । स तत एव निववृते । नैतदशकं विज्ञातुं यदेतद् यक्षमिति॥ ६ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V07"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">अथ वायुमब्रुवन् वायवेतद् विजानीहि किमेतद् यक्षमिति । तथेति ॥ ७ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V08"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तदभ्यद्रवत् तमभ्यवदत् कोऽसीति । वायुर्वा अहमस्मीत्यब्रवीत् मातरिश्वा वा अहमस्मीति ॥ ८ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V09"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमित्यपि । इदं सर्वमाददीयं यदिदं पृथिव्यामिति ॥ ९ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V10"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्मै तृणं निदधावेतदादत्स्वेति । तदुपप्रेयाय सर्वजवेन । तन्न शशाकादातुम् । स तत एव निववृते । नैतदशकं विज्ञातुं यदेतद् यक्षमिति ॥ १० ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V11"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">अथेन्द्रमब्रुवन् । मघवन्नेतद् विजानीहि किमेतद् यक्षमिति । तथेति तदभ्यद्रवत् । तस्मात् तिरोदधे ॥ ११ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C03_V12"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहु शोभमानामुमां हैमवतीम् । तां होवाच किमेतद् यक्षमिति ॥ १२ ॥</span>
</div>
</div>
== अथ चतुर्थः खण्डः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V01"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">ब्रह्मेति होवाच । ब्रह्मणो वा एतद्विजयेऽमहीयध्वमिति । ततो ह वै विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥ १ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्माद् वा एते देवा अतितरामिवान्यान् देवान् यदग्निर्वायुरिन्द्रस्ते ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पृशुः ॥ २ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">ते ह्येनत् प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥ ३ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्माद्वा इन्द्रोऽतितरामिवान्यान् देवान् । स ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पर्श । स ह्येनत् प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥ ४ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्यैष आदेशो यदेतद् विद्युतो व्यद्युतदा३ इति । न्यमीमिषदा३ इत्यधिदैवतम् । अथाध्यात्मम् ॥ ५ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V06"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यदेतद्गच्छतीव च मनोऽनेनैव तदुपस्मरत्यभीक्ष्णं सङ्कल्पः ॥ ६ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V07"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तद्ध तद्वनं नाम तद्वनमित्युपासितव्यम् । स य एतदेवं वेदाभि हैनं सर्वाणि भूतानि संवाञ्छन्ति ॥ ७ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V08"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">उपनिषदं भो ब्रूहीति । उक्ता त उपनिषद् । ब्राह्मीं वाव त उपनिषदमब्रूमेति ॥ ८ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V09"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तस्मै तपो दमः कर्मेति प्रतिष्ठा । वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम् ॥ ९ ॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TLK_C04_V10"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">यो वा एतामुपनिषदमेवं वेदापहत्य पाप्मानमनन्ते स्वर्गे लोके ज्येये प्रतितिष्ठति ज्येये प्रतितिष्ठति ॥ १० ॥</span>
</div>
</div>

[[Category:Talavakara]]
[[Category:Moola]]

Talavakara/Moola - Revision history

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)

Chandrashekars: Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)