Tantrasarasangraha/Moola: Difference between revisions

Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
(2 intermediate revisions by one other user not shown)
Line 1: Line 1:
__NOTOC__
<div class="gr-doc-title" data-moola="1">तन्त्रसारसङ्ग्रहः — मूलम्</div>
<div class="gr-doc-title" data-moola="1">तन्त्रसारसङ्ग्रहः — मूलम्</div>
<div class="gr-page-nav">← [[Tantrasarasangraha|Tantrasarasangraha]]</div>
<div class="gr-page-nav">← [[Tantrasarasangraha|Tantrasarasangraha]]</div>


<span id="gr-C1" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="प्रथमाध्यायः"></span>
== प्रथमाध्यायः ==
== प्रथमाध्यायः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C01_V01"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C01_V01" data-block-id="TSS_C01_V01" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जयत्यब्जभवेशेन्द्रवन्दितः कमलापतिः ।</span><span class="shloka-line">अनन्तविभवानन्दशक्तिज्ञानादिसद्गुणः ॥1॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C01|verse_id=TSS_C01_V01|verse_type=mantra|verse_text=जयत्यब्जभवेशेन्द्रवन्दितः कमलापतिः ।|verse_lines=जयत्यब्जभवेशेन्द्रवन्दितः कमलापतिः ।¦अनन्तविभवानन्दशक्तिज्ञानादिसद्गुणः ॥1॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">जयत्यब्जभवेशेन्द्रवन्दितः कमलापतिः ।</span>
<div class="verse
<span class="shloka-line">अनन्तविभवानन्दशक्तिज्ञानादिसद्गुणः ॥1॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C01_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">विधिं विधाय सर्गादौ तेन पृष्टोब्जलोचनः ।</span>
<span class="shloka-line">आह देवो रमोत्सङ्गवलिसत्पादपल्लवः ॥2॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C01_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">अहमेकोखलिगुणो वाचकः प्रणवो मम ।</span>
<span class="shloka-line">अकाराद्यतिशान्तान्तः सोयमष्टाक्षरो मतः ॥3॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C01_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">स विश्वतैजसप्राज्ञतुरीयात्मान्तरात्मनाम् ।</span>
<span class="shloka-line">परमात्मज्ञानात्मयुजां मद्रूपाणां च वाचकः ॥4॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C01_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तद्रूपभेदाः पञ्चाशन्मूर्तयो मम चापराः ।</span>
<span class="shloka-line">पञ्चाशद्वर्णवाच्यास्ता वर्णास्तारार्णभेदिताः ॥5॥</span>
</div>
</div>
 
== द्वितीयोध्यायः ==
== द्वितीयोध्यायः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V01"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V01" data-block-id="TSS_C02_V01" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य कस्यापि मन्त्रस्य न्यासः पञ्चाशदक्षरैः ।</span><span class="shloka-line">वीर्यदः केभितो वक्त्रमक्षिकर्णेषु नासयोः ॥1॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V01|verse_type=mantra|verse_text=यस्य कस्यापि मन्त्रस्य न्यासः पञ्चाशदक्षरैः ।|verse_lines=यस्य कस्यापि मन्त्रस्य न्यासः पञ्चाशदक्षरैः ।¦वीर्यदः केभितो वक्त्रमक्षिकर्णेषु नासयोः ॥1॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">यस्य कस्यापि मन्त्रस्य न्यासः पञ्चाशदक्षरैः ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V02" data-block-id="TSS_C02_V02" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गण्डयोरोष्ठयोर्दन्तपङ्क्योर्मूर्धनि वाचि च ।</span><span class="shloka-line">दोःपत्सन्धिषु साग्रेषु पार्श्वयोः पृष्ठगुह्ययोः ॥2॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">वीर्यदः केभितो वक्त्रमक्षिकर्णेषु नासयोः ॥1॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V02|verse_type=mantra|verse_text=गण्डयोरोष्ठयोर्दन्तपङ्क्योर्मूर्धनि वाचि च ।|verse_lines=गण्डयोरोष्ठयोर्दन्तपङ्क्योर्मूर्धनि वाचि च ।¦दोःपत्सन्धिषु साग्रेषु पार्श्वयोः पृष्ठगुह्ययोः ॥2॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V03" data-block-id="TSS_C02_V03" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तुन्दे हृदि धातूनां सप्तके प्राणजीवयोः ।</span><span class="shloka-line">सक्षकारान् न्यसेद्वर्णान् नृसिंहः क्षस्य देवता ॥3॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V03|verse_type=mantra|verse_text=तुन्दे च हृदि धातूनां सप्तके प्राणजीवयोः ।|verse_lines=तुन्दे च हृदि धातूनां सप्तके प्राणजीवयोः ।¦सक्षकारान् न्यसेद्वर्णान् नृसिंहः क्षस्य देवता ॥3॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V02"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V04" data-block-id="TSS_C02_V04" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जपे न्यासे च विहितः क्षोक्षराणां सदान्ततः ।</span><span class="shloka-line">प्राणायामो रेचयित्वा पूरयित्वा च कुम्भके ॥4॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V04|verse_type=mantra|verse_text=जपे न्यासे च विहितः क्षोक्षराणां सदान्ततः |verse_lines=जपे न्यासे च विहितः क्षोक्षराणां सदान्ततः ।¦प्राणायामो रेचयित्वा पूरयित्वा च कुम्भके ॥4॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">गण्डयोरोष्ठयोर्दन्तपङ्क्योर्मूर्धनि वाचि च ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V05" data-block-id="TSS_C02_V05" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तारैस्त्रिद्वादशावृत्तैद्य्वेकद्वादशकेन वा ।</span><span class="shloka-line">तत्तन्मन्त्रेण वा कार्यो गायत्र्या दशतारकैः ॥5॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">दोःपत्सन्धिषु साग्रेषु पार्श्वयोः पृष्ठगुह्ययोः ॥2॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V05|verse_type=mantra|verse_text=तारैस्त्रिद्वादशावृत्तैद्य्वेकद्वादशकेन वा ।|verse_lines=तारैस्त्रिद्वादशावृत्तैद्य्वेकद्वादशकेन वा ।¦तत्तन्मन्त्रेण वा कार्यो गायत्र्या दशतारकैः ॥5॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V06" data-block-id="TSS_C02_V06" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आदावेव जपे कुर्याच्छोषणं दहनं प्लुतिम् ।</span><span class="shloka-line">वाय्वग्निवारुणैर्बीजैर्ध्यात्वा तन्मण्डले हरिम् ॥6॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V06|verse_type=mantra|verse_text=आदावेव जपे कुर्याच्छोषणं दहनं प्लुतिम् ।|verse_lines=आदावेव जपे कुर्याच्छोषणं दहनं प्लुतिम् ।¦वाय्वग्निवारुणैर्बीजैर्ध्यात्वा तन्मण्डले हरिम् ॥6॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V03"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V07" data-block-id="TSS_C02_V07" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एकपञ्चाशद्वर्णानां चतुर्विंशतिमूर्तयः ।</span><span class="shloka-line">आत्माद्या वासुदेवाद्या विश्वाद्या मत्स्यकच्छपौ ॥7॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V07|verse_type=mantra|verse_text=एकपञ्चाशद्वर्णानां चतुर्विंशतिमूर्तयः ।|verse_lines=एकपञ्चाशद्वर्णानां चतुर्विंशतिमूर्तयः ।¦आत्माद्या वासुदेवाद्या विश्वाद्या मत्स्यकच्छपौ ॥7॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">तुन्दे हृदि धातूनां सप्तके प्राणजीवयोः ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V08" data-block-id="TSS_C02_V08" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कोलो नृसिंहः सवटुर्जामदग्न्यरघूद्वहौ ।</span><span class="shloka-line">वासिष्ठयादवौ कृष्णावात्रेयो बुद्धकल्किनौ ॥8॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">सक्षकारान् न्यसेद्वर्णान् नृसिंहः क्षस्य देवता ॥3॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V08|verse_type=mantra|verse_text=कोलो नृसिंहः सवटुर्जामदग्न्यरघूद्वहौ ।|verse_lines=कोलो नृसिंहः सवटुर्जामदग्न्यरघूद्वहौ ।¦वासिष्ठयादवौ कृष्णावात्रेयो बुद्धकल्किनौ ॥8॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V09" data-block-id="TSS_C02_V09" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शिंशुमारश्चेति शतं कलाः कलशनामकाः ।</span><span class="shloka-line">एताभिः सहितां मूलमूर्तिं कुम्भोदके सुधीः ॥9॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V09|verse_type=mantra|verse_text=शिंशुमारश्चेति शतं कलाः कलशनामकाः ।|verse_lines=शिंशुमारश्चेति शतं कलाः कलशनामकाः ।¦एताभिः सहितां मूलमूर्तिं कुम्भोदके सुधीः ॥9॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V04"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V10" data-block-id="TSS_C02_V10" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पूर्वोक्तविधिनाभ्यर्च्य प्रतिमां शिष्यमेव च ।</span><span class="shloka-line">स्नापयेत् पूर्वमर्चायां जपोनूनः सहस्रतः ॥10॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V10|verse_type=mantra|verse_text=पूर्वोक्तविधिनाभ्यर्च्य प्रतिमां शिष्यमेव च ।|verse_lines=पूर्वोक्तविधिनाभ्यर्च्य प्रतिमां शिष्यमेव च ।¦स्नापयेत् पूर्वमर्चायां जपोनूनः सहस्रतः ॥10॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">जपे न्यासे च विहितः क्षोक्षराणां सदान्ततः ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V11" data-block-id="TSS_C02_V11" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मूलमन्त्रस्य चाङ्गानां न्यासः स्नानादनन्तरम् ।</span><span class="shloka-line">प्रतिमायां सन्निधिकृच्छिष्ये माहात्म्यकृद्भवेत् ॥11॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">प्राणायामो रेचयित्वा पूरयित्वा कुम्भके ॥4॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V11|verse_type=mantra|verse_text=मूलमन्त्रस्य चाङ्गानां न्यासः स्नानादनन्तरम् ।|verse_lines=मूलमन्त्रस्य चाङ्गानां न्यासः स्नानादनन्तरम् ।¦प्रतिमायां सन्निधिकृच्छिष्ये माहात्म्यकृद्भवेत् ॥11॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V12" data-block-id="TSS_C02_V12" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलम् ।</span><span class="shloka-line">योग्यतां पापहानिं च पुण्यवृद्धिं च साधयेत् ॥12॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V12|verse_type=mantra|verse_text=कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलम् ।|verse_lines=कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलम् ।¦योग्यतां पापहानिं च पुण्यवृद्धिं च साधयेत् ॥12॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V05"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V13" data-block-id="TSS_C02_V13" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उपसर्गेषु जातेषु दैवभूतात्महेतुषु ।</span><span class="shloka-line">आयुषे वाथ शान्त्यै वा श्रिये वा पुण्पवृद्धये ॥13॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V13|verse_type=mantra|verse_text=उपसर्गेषु जातेषु दैवभूतात्महेतुषु ।|verse_lines=उपसर्गेषु जातेषु दैवभूतात्महेतुषु ।¦आयुषे वाथ शान्त्यै वा श्रिये वा पुण्पवृद्धये ॥13॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">तारैस्त्रिद्वादशावृत्तैद्य्वेकद्वादशकेन वा ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V14" data-block-id="TSS_C02_V14" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योग्यतायै मन्त्रसिध्यै विष्णोः प्रीत्यर्थमेव वा ।</span><span class="shloka-line">जुहुयात् सहस्रमयुतं लक्षं कोटिमथापि वा ॥14॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">तत्तन्मन्त्रेण वा कार्यो गायत्र्या दशतारकैः ॥5॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V14|verse_type=mantra|verse_text=योग्यतायै मन्त्रसिध्यै विष्णोः प्रीत्यर्थमेव वा ।|verse_lines=योग्यतायै मन्त्रसिध्यै विष्णोः प्रीत्यर्थमेव वा ।¦जुहुयात् सहस्रमयुतं लक्षं कोटिमथापि वा ॥14॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V15" data-block-id="TSS_C02_V15" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पूर्ववत्संस्कृते वह्नौ ध्यात्वा देवं जनार्दनम् ।</span><span class="shloka-line">कृत्वा त्रिमेखलं कुण्डं चतुर्विंशाङ्गुलोच्छ्रितम् ॥15॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V15|verse_type=mantra|verse_text=पूर्ववत्संस्कृते वह्नौ ध्यात्वा देवं जनार्दनम् ।|verse_lines=पूर्ववत्संस्कृते वह्नौ ध्यात्वा देवं जनार्दनम् ।¦कृत्वा त्रिमेखलं कुण्डं चतुर्विंशाङ्गुलोच्छ्रितम् ॥15॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V06"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V16" data-block-id="TSS_C02_V16" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तावत्खातं चतुष्कोणमुच्छ्रितं द्वादशैव वा ।</span><span class="shloka-line">द्य्वङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वापि चतुरङ्गुलमेव वा ॥16॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V16|verse_type=mantra|verse_text=तावत्खातं चतुष्कोणमुच्छ्रितं द्वादशैव वा ।|verse_lines=तावत्खातं चतुष्कोणमुच्छ्रितं द्वादशैव वा ।¦द्य्वङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वापि चतुरङ्गुलमेव वा ॥16॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">आदावेव जपे कुर्याच्छोषणं दहनं प्लुतिम् </span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V17" data-block-id="TSS_C02_V17" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विस्तारो मेखलानां स्यादन्त्या वा चतुरङ्गुला ।</span><span class="shloka-line">चतुर्विंशाङ्गुलं वा तद्विस्तारो द्वादशैव वा ॥17॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">वाय्वग्निवारुणैर्बीजैर्ध्यात्वा तन्मण्डले हरिम् ॥6॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V17|verse_type=mantra|verse_text=विस्तारो मेखलानां स्यादन्त्या वा चतुरङ्गुला ।|verse_lines=विस्तारो मेखलानां स्यादन्त्या वा चतुरङ्गुला ।¦चतुर्विंशाङ्गुलं वा तद्विस्तारो द्वादशैव वा ॥17॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V18" data-block-id="TSS_C02_V18" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अश्वत्थपत्राकृतिः स्यान्मूलतो द्वादशाङ्गुला ।</span><span class="shloka-line">योनिः खाते च विनता प्रविष्टा द्य्वङ्गुलं तथा ॥18॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V18|verse_type=mantra|verse_text=अश्वत्थपत्राकृतिः स्यान्मूलतो द्वादशाङ्गुला ।|verse_lines=अश्वत्थपत्राकृतिः स्यान्मूलतो द्वादशाङ्गुला ।¦योनिः खाते च विनता प्रविष्टा द्य्वङ्गुलं तथा ॥18॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V07"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V19" data-block-id="TSS_C02_V19" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदात्मनि हरिं ध्यात्वा कुण्डे देवीं श्रियं तथा ।</span><span class="shloka-line">विष्णुवीर्यात्मकं वह्निं निक्षिपेत् प्रणवेन हि ॥19॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V19|verse_type=mantra|verse_text=तदात्मनि हरिं ध्यात्वा कुण्डे देवीं श्रियं तथा ।|verse_lines=तदात्मनि हरिं ध्यात्वा कुण्डे देवीं श्रियं तथा ।¦विष्णुवीर्यात्मकं वह्निं निक्षिपेत् प्रणवेन हि ॥19॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">एकपञ्चाशद्वर्णानां चतुर्विंशतिमूर्तयः ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V20" data-block-id="TSS_C02_V20" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कुर्यात् क्रियाः षोडश च व्याहृतीभिः पृथक् पृथक् ।</span><span class="shloka-line">वह्नेस्तद्गहरेः प्रीतिं कुर्वन् द्रव्यैर्यजेत्ततः ॥20॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">आत्माद्या वासुदेवाद्या विश्वाद्या मत्स्यकच्छपौ ॥7॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V20|verse_type=mantra|verse_text=कुर्यात् क्रियाः षोडश च व्याहृतीभिः पृथक् पृथक् ।|verse_lines=कुर्यात् क्रियाः षोडश च व्याहृतीभिः पृथक् पृथक् ।¦वह्नेस्तद्गहरेः प्रीतिं कुर्वन् द्रव्यैर्यजेत्ततः ॥20॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V21" data-block-id="TSS_C02_V21" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आज्येन वा पायसेन समिद्भिः क्षीरिणामथ ।</span><span class="shloka-line">तलिैर्वाथ तण्डुलैर्वापि मधुरैस्त्रिभिरेव वा ॥21॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V21|verse_type=mantra|verse_text=आज्येन वा पायसेन समिद्भिः क्षीरिणामथ ।|verse_lines=आज्येन वा पायसेन समिद्भिः क्षीरिणामथ ।¦तलिैर्वाथ तण्डुलैर्वापि मधुरैस्त्रिभिरेव वा ॥21॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V08"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V22" data-block-id="TSS_C02_V22" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा समिद्भिर्वामृतोद्भवैः ।</span><span class="shloka-line">अमृताः समिधो ज्ञेयाः सर्वत्र चतुरङ्गुलाः ॥22॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V22|verse_type=mantra|verse_text=ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा समिद्भिर्वामृतोद्भवैः ।|verse_lines=ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा समिद्भिर्वामृतोद्भवैः ।¦अमृताः समिधो ज्ञेयाः सर्वत्र चतुरङ्गुलाः ॥22॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">कोलो नृसिंहः सवटुर्जामदग्न्यरघूद्वहौ ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V23" data-block-id="TSS_C02_V23" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एवमेव तु दीक्षायामाज्येनैवाहुतिक्रिया ।</span><span class="shloka-line">पूजा च कार्या विधिवत् पूर्वं सर्वहुतेष्वपि ॥23॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">वासिष्ठयादवौ कृष्णावात्रेयो बुद्धकल्किनौ ॥8॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V23|verse_type=mantra|verse_text=एवमेव तु दीक्षायामाज्येनैवाहुतिक्रिया ।|verse_lines=एवमेव तु दीक्षायामाज्येनैवाहुतिक्रिया ।¦पूजा च कार्या विधिवत् पूर्वं सर्वहुतेष्वपि ॥23॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C02_V24" data-block-id="TSS_C02_V24" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">गुरवे दक्षिणां दद्यात् लक्षे लक्षे शतं सुधीः ।</span><span class="shloka-line">आत्मनैव कृते होमे शक्तितो गुरुदक्षिणाम् ॥24॥</span></span></div>
</div>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C02|verse_id=TSS_C02_V24|verse_type=mantra|verse_text=गुरवे दक्षिणां दद्यात् लक्षे लक्षे शतं सुधीः ।|verse_lines=गुरवे दक्षिणां दद्यात् लक्षे लक्षे शतं सुधीः ।¦आत्मनैव कृते होमे शक्तितो गुरुदक्षिणाम् ॥24॥}}<!--store only-->
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V09"></span>
<span id="gr-C3" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="तृतीयोध्यायः"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">शिंशुमारश्चेति शतं कलाः कलशनामकाः ।</span>
<span class="shloka-line">एताभिः सहितां मूलमूर्तिं कुम्भोदके सुधीः ॥9॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V10"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">पूर्वोक्तविधिनाभ्यर्च्य प्रतिमां शिष्यमेव च ।</span>
<span class="shloka-line">स्नापयेत् पूर्वमर्चायां जपोनूनः सहस्रतः ॥10॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V11"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">मूलमन्त्रस्य चाङ्गानां न्यासः स्नानादनन्तरम् ।</span>
<span class="shloka-line">प्रतिमायां सन्निधिकृच्छिष्ये माहात्म्यकृद्भवेत् ॥11॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V12"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">कलशः कीर्तिमायुष्यं प्रज्ञां मेधां श्रियं बलम् ।</span>
<span class="shloka-line">योग्यतां पापहानिं च पुण्यवृद्धिं च साधयेत् ॥12॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V13"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">उपसर्गेषु जातेषु दैवभूतात्महेतुषु ।</span>
<span class="shloka-line">आयुषे वाथ शान्त्यै वा श्रिये वा पुण्पवृद्धये ॥13॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V14"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">योग्यतायै मन्त्रसिध्यै विष्णोः प्रीत्यर्थमेव वा ।</span>
<span class="shloka-line">जुहुयात् सहस्रमयुतं लक्षं कोटिमथापि वा ॥14॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V15"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">पूर्ववत्संस्कृते वह्नौ ध्यात्वा देवं जनार्दनम् ।</span>
<span class="shloka-line">कृत्वा त्रिमेखलं कुण्डं चतुर्विंशाङ्गुलोच्छ्रितम् ॥15॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V16"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तावत्खातं चतुष्कोणमुच्छ्रितं द्वादशैव वा ।</span>
<span class="shloka-line">द्य्वङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वापि चतुरङ्गुलमेव वा ॥16॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V17"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">विस्तारो मेखलानां स्यादन्त्या वा चतुरङ्गुला ।</span>
<span class="shloka-line">चतुर्विंशाङ्गुलं वा तद्विस्तारो द्वादशैव वा ॥17॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V18"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">अश्वत्थपत्राकृतिः स्यान्मूलतो द्वादशाङ्गुला ।</span>
<span class="shloka-line">योनिः खाते च विनता प्रविष्टा द्य्वङ्गुलं तथा ॥18॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V19"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तदात्मनि हरिं ध्यात्वा कुण्डे देवीं श्रियं तथा ।</span>
<span class="shloka-line">विष्णुवीर्यात्मकं वह्निं निक्षिपेत् प्रणवेन हि ॥19॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V20"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">कुर्यात् क्रियाः षोडश च व्याहृतीभिः पृथक् पृथक् ।</span>
<span class="shloka-line">वह्नेस्तद्गहरेः प्रीतिं कुर्वन् द्रव्यैर्यजेत्ततः ॥20॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V21"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">आज्येन वा पायसेन समिद्भिः क्षीरिणामथ ।</span>
<span class="shloka-line">तलिैर्वाथ तण्डुलैर्वापि मधुरैस्त्रिभिरेव वा ॥21॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V22"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा समिद्भिर्वामृतोद्भवैः ।</span>
<span class="shloka-line">अमृताः समिधो ज्ञेयाः सर्वत्र चतुरङ्गुलाः ॥22॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V23"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">एवमेव तु दीक्षायामाज्येनैवाहुतिक्रिया ।</span>
<span class="shloka-line">पूजा च कार्या विधिवत् पूर्वं सर्वहुतेष्वपि ॥23॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C02_V24"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">गुरवे दक्षिणां दद्यात् लक्षे लक्षे शतं सुधीः ।</span>
<span class="shloka-line">आत्मनैव कृते होमे शक्तितो गुरुदक्षिणाम् ॥24॥</span>
</div>
</div>
== तृतीयोध्यायः ==
== तृतीयोध्यायः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V01"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C03_V01" data-block-id="TSS_C03_V01" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C03" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रतिष्ठां कारयन् विष्णोः कुर्यात् सुप्रतिमां बुधः ।</span><span class="shloka-line">लोहैर्वा शलिया दार्वा मृदा वापि यथाक्रमम् ॥1॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C03|verse_id=TSS_C03_V01|verse_type=mantra|verse_text=प्रतिष्ठां कारयन् विष्णोः कुर्यात् सुप्रतिमां बुधः ।|verse_lines=प्रतिष्ठां कारयन् विष्णोः कुर्यात् सुप्रतिमां बुधः ।¦लोहैर्वा शलिया दार्वा मृदा वापि यथाक्रमम् ॥1॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">प्रतिष्ठां कारयन् विष्णोः कुर्यात् सुप्रतिमां बुधः ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C03_V02" data-block-id="TSS_C03_V02" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C03" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">षण्णवत्यङ्गुलां योग आसीनामथवा स्थिताम् ।</span><span class="shloka-line">शयानां वा मुमुक्षूणां व्याचक्षाणां निजां स्थितिम् ॥2॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">लोहैर्वा शलिया दार्वा मृदा वापि यथाक्रमम् ॥1॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C03|verse_id=TSS_C03_V02|verse_type=mantra|verse_text=षण्णवत्यङ्गुलां योग आसीनामथवा स्थिताम् ।|verse_lines=षण्णवत्यङ्गुलां योग आसीनामथवा स्थिताम् ।¦शयानां वा मुमुक्षूणां व्याचक्षाणां निजां स्थितिम् ॥2॥}}<
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">षण्णवत्यङ्गुलां योग आसीनामथवा स्थिताम् ।</span>
<span class="shloka-line">शयानां वा मुमुक्षूणां व्याचक्षाणां निजां स्थितिम् ॥2॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">मुखादूर्ध्वं द्य्वङ्गुलोच्चां नवाङ्गुललसन्मुखाम् ।</span>
<span class="shloka-line">सुवृत्तत्र्यङ्गुलग्रीवामा स्तनाच्च षडङ्गुलाम् ॥3॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">पञ्चादशाङ्गुलां नाभेरा सार्धदशकाङ्गुलाम् ।</span>
<span class="shloka-line">वृषणादामूलतश्च सार्धद्य्वङ्गुलमायताम् ॥4॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तावदा गुदतो दीर्घां चैत्यादाष्टादशाङ्गुलाम् ।</span>
<span class="shloka-line">तथा द्य्वङ्गुलचैत्यां च द्वाविंशज्जङ्घया युताम् ॥5॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V06"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">आरभ्य गुल्फमध्यं च सहार्धचतुरङ्गुलाम् ।</span>
<span class="shloka-line">षडङ्गुलोच्चप्रपदां सार्धद्य्वङ्गुलमेव च ॥6॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V07"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">प्रपदोच्चयुतामन्ते द्य्वङ्गुलप्रपदोच्छ्रयाम् ।</span>
<span class="shloka-line">त्र्यङ्गुलद्य्वङ्गुलामर्धहीनमध्याङ्गुलामपि ॥7॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V08"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">त्रिपदाङ्गुलहीनान्यां ततस्तादृशतत्पराम् ।</span>
<span class="shloka-line">पादोनोच्चाङ्गुष्ठनखां तदर्धतदनन्तराम् ॥8॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V09"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">क्रमशः पादहीनान्यां रक्तपादनखां शुभाम् ।</span>
<span class="shloka-line">विस्तारः प्रपदस्यापि षडङ्गुल उदाहृतः ॥9॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V10"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">अङ्गुष्ठपरिणाहस्तु चतुरङ्गुल ईरितः ।</span>
<span class="shloka-line">त्र्यङ्गुलं तु तदन्यस्य व्रीह्यार्धोनाः क्रमात् पराः ॥10॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C03_V11"></span>
<div class="shloka-block">
<span class
== चतुर्थोध्यायः ==
== चतुर्थोध्यायः ==
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V01"></span>
<div class="verse-block" id="TSS_C04_V01" data-block-id="TSS_C04_V01" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C04" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अथ विष्णूदिते तन्त्रसारे मन्त्रगणो हि यः ।</span><span class="shloka-line">उदितः सङ्ग्रहेणासावुच्यतेखलिसाधनः ॥1॥</span></span></div>
<div class="shloka-block">
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C04|verse_id=TSS_C04_V01|verse_type=mantra|verse_text=अथ विष्णूदिते तन्त्रसारे मन्त्रगणो हि यः ।|verse_lines=अथ विष्णूदिते तन्त्रसारे मन्त्रगणो हि यः ।¦उदितः सङ्ग्रहेणासावुच्यतेखलिसाधनः ॥1॥}}<!--store only-->
<span class="shloka-line">अथ विष्णूदिते तन्त्रसारे मन्त्रगणो हि यः ।</span>
<div class="verse-block" id="TSS_C04_V02" data-block-id="TSS_C04_V02" data-doc="TSS" data-chapter="TSS_C04" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">याष्टमस्तूयुतोन्तेन समेतश्चैव भूभृतः ।</span><span class="shloka-line">बीजं नमश्च भगवान् सोद्देश्यो रूपसंयुतः ॥2॥</span></span></div>
<span class="shloka-line">उदितः सङ्ग्रहेणासावुच्यतेखलिसाधनः ॥1॥</span>
{{VerseRow|document_id=TSS|chapter_id=TSS_C04|verse_id=TSS_C04_V02|verse_type=mantra|verse_text=याष्टमस्तूयुतोन्तेन समेतश्चैव भूभृतः ।|verse_lines=याष्टमस्तूयुतोन्तेन समेतश्चैव भूभृतः ।¦बीजं नमश्च भगवान् सोद्देश्यो रूपसंयुतः ॥2॥}}<!--store only-->
</div>
<div class="verse-block" id="TSS_C04_V03" data-block-id="
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V02"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">याष्टमस्तूयुतोन्तेन समेतश्चैव भूभृतः ।</span>
<span class="shloka-line">बीजं नमश्च भगवान् सोद्देश्यो रूपसंयुतः ॥2॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V03"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">स एव तादृशो लोकत्रयपालो भुवःपतेः ।</span>
<span class="shloka-line">भावं मे देहि दान्ते तु दापय स्वाहया युतः ॥3॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V04"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">मनुस्तस्यापररस्तारबीजोद्देशनमोयुतः ।</span>
<span class="shloka-line">नमः सोद्देशभगवान् महाशब्दयुतश्च सः ॥ तादृशः स्वाहया युक्तो वराहस्यापरो मनुः ॥4॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V05"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">श्यामः सुदर्शनदराभयसद्वरेतो भूम्या युतोखलिनिजोक्तपरिग्रहैश्च ।</span>
<span class="shloka-line">ध्येयो निजैश्च तनुभिः सकलैरुपेतः कोलो हरिः सकलवाञ्छितसिद्धयेजः ॥5॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V06"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">वैष्णवानां मुनिबर्‌रह्मा मन्त्राणां वर्णभेदतः ।</span>
<span class="shloka-line">ज्ञेयं छन्दो देवतैकस्तत्तद्रूपो हरिः परः ॥6॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V07"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">प्रणवेन स्वनाम्ना च भूधरेण परात्मना ।</span>
<span class="shloka-line">सर्वज्ञसर्वशक्तिभ्यां षडङ्गानि विदो विदुः ॥7॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V08"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">ज्ञानैश्वर्यप्रभानन्दतेजःशक्तिभिरेव वा ।</span>
<span class="shloka-line">पूर्णात्ममध्यगैः सर्ववैष्णवाङ्गान्यथो विदुः ॥8॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V09"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">तिष्टोदादिस्वजायायाः कारणं स्वाहया युतः ।</span>
<span class="shloka-line">श्रीकरोष्टाक्षरो मन्त्रो गरुडारूढसंस्मृतिः ॥9॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V10"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">द्विर्भीषय त्रासय च प्रमर्दय तथैव च ।</span>
<span class="shloka-line">प्रध्वंसयाथो रक्षेति पञ्चाङ्गश्चेत्युदाहृतः ॥10॥</span>
</div>
</div>
<div class="verse-block" data-type="mantra"><span id="TSS_C04_V11"></span>
<div class="shloka-block">
<span class="shloka-line">क्रूरं वीरं बृहद्विष्णुं दीप्यन्तं विश्वतोमुखम् ।</span>
<span class="shloka-line">पुंमृगेन्द्रं भयकरं शुभं मृत्योश्च मारकम् ।<


[[Category:Tantrasarasangraha]]
[[Category:Tantrasarasangraha]]
[[Category:Moola]]
[[Category:Moola]]