Tattvasankhyanam/Moola: Difference between revisions

← Older edit

Latest revision as of 19:31, 17 June 2026

तत्त्वसङ्ख्यानम् — मूलम्

← Tattvasankhyanam

स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥

प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥

दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥

स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥

देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥

इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥

ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥

नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥

असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥

संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥

बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥

@@ Line 2: / Line 2: @@
 <div class="gr-page-nav">← [[Tattvasankhyanam|Tattvasankhyanam]]</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V01"></span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V01" data-block-id="TSK_C01_V01" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।</span><span class="shloka-line">स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥</span></span></div>
-<div class="shloka-block">
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V01|verse_type=shloka|verse_text=स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।|verse_lines=स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।¦स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥}}<!--store only-->
-<span class="shloka-line">स्वतन्त्रमस्वतन्त्रं च द्विविधं तत्त्वमिष्यते ।</span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V02" data-block-id="TSK_C01_V02" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।</span><span class="shloka-line">चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥</span></span></div>
-<span class="shloka-line">स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः भावाभावौ द्विधेतरत् ॥1॥</span>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V02|verse_type=shloka|verse_text=प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।|verse_lines=प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।¦चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥}}<!--store only-->
-</div>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V03" data-block-id="TSK_C01_V03" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।</span><span class="shloka-line">नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥</span></span></div>
-</div>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V03|verse_type=shloka|verse_text=दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।|verse_lines=दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।¦नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥}}<!--store only-->
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V02"></span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V04" data-block-id="TSK_C01_V04" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।</span><span class="shloka-line">दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥</span></span></div>
-<div class="shloka-block">
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V04|verse_type=shloka|verse_text=स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।|verse_lines=स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।¦दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥}}<!--store only-->
-<span class="shloka-line">प्राक्प्रध्वंससदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ।</span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V05" data-block-id="TSK_C01_V05" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।</span><span class="shloka-line">एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥</span></span></div>
-<span class="shloka-line">चेतनाचेतनत्वेन भावोऽपि द्विविधो मतः ॥2॥</span>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V05|verse_type=shloka|verse_text=देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।|verse_lines=देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।¦एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥}}<!--store only-->
-</div>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V06" data-block-id="TSK_C01_V06" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।</span><span class="shloka-line">मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥</span></span></div>
-</div>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V06|verse_type=shloka|verse_text=इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।|verse_lines=इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।¦मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥}}<!--store only-->
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V03"></span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V07" data-block-id="TSK_C01_V07" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।</span><span class="shloka-line">नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥</span></span></div>
-<div class="shloka-block">
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V07|verse_type=shloka|verse_text=ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।|verse_lines=ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।¦नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥}}<!--store only-->
-<span class="shloka-line">दुःखस्पृष्टं तदस्पृष्टमिति द्वेधैव चेतनम् ।</span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V08" data-block-id="TSK_C01_V08" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।</span><span class="shloka-line">नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥</span></span></div>
-<span class="shloka-line">नित्यादुःखा रमाऽन्ये तु स्पृष्टदुःखास्समस्तशः ॥3॥</span>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V08|verse_type=shloka|verse_text=नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।|verse_lines=नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।¦नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥}}<!--store only-->
-</div>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V09" data-block-id="TSK_C01_V09" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।</span><span class="shloka-line">बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥</span></span></div>
-</div>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V09|verse_type=shloka|verse_text=असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।|verse_lines=असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।¦बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥}}<!--store only-->
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V04"></span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V10" data-block-id="TSK_C01_V10" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।</span><span class="shloka-line">सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥</span></span></div>
-<div class="shloka-block">
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V10|verse_type=shloka|verse_text=संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।|verse_lines=संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।¦सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥}}<!--store only-->
-<span class="shloka-line">स्पृष्टदुःखा विमुक्ताश्च दुःखसंस्था इति द्विधा ।</span>
+<div class="verse-block" id="TSK_C01_V11" data-block-id="TSK_C01_V11" data-doc="TSK" data-chapter="TSK_C01" data-verse-type="shloka"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।</span><span class="shloka-line">विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥</span></span></div>
-<span class="shloka-line">दुःखसंस्था मुक्तियोग्या अयोग्या इति च द्विधा ॥4॥</span>
+{{VerseRow|document_id=TSK|chapter_id=TSK_C01|verse_id=TSK_C01_V11|verse_type=shloka|verse_text=बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।|verse_lines=बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।¦विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥}}<!--store only-->
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V05"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">देवर्षिपितृपनरा इति मुक्तास्तु पञ्चधा ।</span>
-<span class="shloka-line">एवं विमुक्तियोग्याश्च तमोगाः सृतिसंस्थिताः ॥5॥</span>
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V06"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">इति द्विधा मुक्त्ययोग्या दैत्यरक्षपिशाचकाः ।</span>
-<span class="shloka-line">मर्त्याधमाश्चतुर्धैव तमोयोग्याः प्रकीर्तिताः ॥6॥</span>
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V07"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">ते च प्राप्तान्धतमसः सृतिसंस्था इति द्विधा ।</span>
-<span class="shloka-line">नित्यानित्यविभागेन त्रिधैवाचेतनं मतम् ॥7॥</span>
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V08"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">नित्या वेदाः पुराणाद्याः कालः प्रकृतिरेव च ।</span>
-<span class="shloka-line">नित्यानित्यं त्रिधा प्रोक्तमनित्यं द्विविधं स्मृतम् ॥8॥</span>
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V09"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">असंसृष्टं च संसृष्टमसंसृष्टं महानहम् ।</span>
-<span class="shloka-line">बुद्धिर्मनःखानि दश मात्रा भूतानि पञ्च च ॥9॥</span>
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V10"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">संसृष्टमण्डं तद्गं च समस्तं सम्प्रकीर्तितम् ।</span>
-<span class="shloka-line">सृष्टिः स्थितिः संहृतिश्च नियमोऽज्ञानबोधने ॥10॥</span>
-</div>
-</div>
-<div class="verse-block" data-type="shloka"><span id="TSK_C01_V11"></span>
-<div class="shloka-block">
-<span class="shloka-line">बन्धो मोक्षः सुखं दुःखमावृत्तिर्ज्योतिरेव च ।</span>
-<span class="shloka-line">विष्णुनास्य समस्तस्य समासव्यासयोगतः ॥11॥</span>
-</div>
-</div>
 [[Category:Tattvasankhyanam]]
 [[Category:Moola]]