Jump to content

Tattvaviveka: Difference between revisions

From Anandamakaranda
← Older edit
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
(9 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 1: Line 1:
__NOTOC__
<div class="gr-doc-title" data-has-moola="1">तत्त्वविवेकः</div>
<div class="gr-doc-title">तत्त्वविवेकः</div>
__TOC__


<div class="gr-doc-teekas">
<div class="gr-doc-teekas">
* [[Tattvaviveka/Vyakhya/TatvavivekaTika|तत्वविवेकविवरणम्]] — श्रीजयतीर्थः
* [[Tattvaviveka/Vyakhya/Tatvaviveka-tika|तत्वविवेकविवरणम्]] — श्रीजयतीर्थः
</div>
</div>


{{Adhyaya
<div class="verse" id="TV_C01_B01" type="shloka" data-doc="TV">
| document_id  = TV
<div class="verse-text">
| chapter_num  = 1
<div class="shloka">
| title        = तत्त्वविवेकः
<span class="shloka-line">स्वतन्त्रं परतन्त्रं च प्रमेयं द्विविधं मतम् ।</span>
}}
<span class="shloka-line">स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः निर्दोषाखलिसद्गुणः ॥1॥</span>
{{VerseBlock
</div>
| verse_id      = TV_C01_B01
</div>
| document_id  = TV
</div>
| chapter_id    = TV_C01
 
| verse_type    = shloka
<div class="verse" id="TV_C01_B02" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_line1  = स्वतन्त्रं परतन्त्रं च प्रमेयं द्विविधं मतम् ।
<div class="verse-text">
| verse_line2  = स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः निर्दोषाखलिसद्गुणः ॥1॥
<div class="shloka">
}}
<span class="shloka-line">द्विविधं परतन्त्रं च भावोऽभाव इतीरितः ।</span>
<span class="shloka-line">पूर्वापरसदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ॥2॥</span>
</div>
</div>
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B03" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B02
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">भावाभावस्वरूपत्वान्नान्योन्याभावता पृथक् ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">चेतनाचेतनश्चेति भावश्च द्विविधः स्मृतः ॥3॥</span>
| verse_line1  = द्विविधं परतन्त्रं च भावोऽभाव इतीरितः ।
</div>
| verse_line2  = पूर्वापरसदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ॥2॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B04" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B03
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">नित्यमुक्तश्च सृतियुक् परतन्त्रोऽपि चेतनः ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">द्विधैव श्रीर्नित्यमुक्ता सृतियुक्च द्विधा मतः ॥4॥</span>
| verse_line1  = भावाभावस्वरूपत्वान्नान्योन्याभावता पृथक् ।
</div>
| verse_line2  = चेतनाचेतनश्चेति भावश्च द्विविधः स्मृतः ॥3॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B05" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B04
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">मुक्तोऽमुक्त इति ह्यत्र ब्रह्मान्ता उत्तरोत्तरम् ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">मुक्ताः शतगुणाः प्रोक्ताः रमा तेभ्योऽखिलैर्गुणैः ॥5॥</span>
| verse_line1  = नित्यमुक्तश्च सृतियुक् परतन्त्रोऽपि चेतनः ।
</div>
| verse_line2  = द्विधैव श्रीर्नित्यमुक्ता सृतियुक्च द्विधा मतः ॥4॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B06" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B05
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">नित्यं बहुगुणोद्रिक्ता ततोऽनन्तगुणो हरिः ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">अमुक्तास्त्रिविधास्तत्र नीचमध्योच्चभेदतः ॥6॥</span>
| verse_line1  = मुक्तोऽमुक्त इति ह्यत्र ब्रह्मान्ता उत्तरोत्तरम् ।
</div>
| verse_line2  = मुक्ताः शतगुणाः प्रोक्ताः रमा तेभ्योऽखिलैर्गुणैः ॥5॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B07" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B06
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">नीचा नित्यतमोयोग्या द्विधैवाचेतनं मतम् ॥7॥</span>
| verse_line1  = नित्यं बहुगुणोद्रिक्ता ततोऽनन्तगुणो हरिः ।
</div>
| verse_line2  = अमुक्तास्त्रिविधास्तत्र नीचमध्योच्चभेदतः ॥6॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B08" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B07
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">नित्यानित्यत्वभेदेन देशः कालः श्रुतिस्तथा ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">भूतेन्द्रियप्राणगुणसूक्ष्मरूपं च नित्यकम् ॥8॥</span>
| verse_line1  = मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः ।
</div>
| verse_line2  = नीचा नित्यतमोयोग्या द्विधैवाचेतनं मतम् ॥7॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B09" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B08
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">एषां विकारोऽनित्यः स्यान्नित्या एव हि चेतनाः ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">गुणक्रियाजातिपूर्वा धर्मा सर्वेऽपि वस्तुनः ॥9॥</span>
| verse_line1  = नित्यानित्यत्वभेदेन देशः कालः श्रुतिस्तथा ।
</div>
| verse_line2  = भूतेन्द्रियप्राणगुणसूक्ष्मरूपं च नित्यकम् ॥8॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B10" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B09
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">रूपमेव द्विधं तच्च यावद्वस्तु च खण्डितम् ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">खण्डिते भेद ऐक्यं च यावद्वस्तु न भेदवत् ॥10॥</span>
| verse_line1  = एषां विकारोऽनित्यः स्यान्नित्या एव हि चेतनाः ।
</div>
| verse_line2  = गुणक्रियाजातिपूर्वा धर्मा सर्वेऽपि वस्तुनः ॥9॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B11" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B10
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">खण्डितं रूपमेवात्र विकारोऽपि विकारिणः ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">कार्यकारणयोश्चैव तथैव गुणतद्वतोः ॥11॥</span>
| verse_line1  = रूपमेव द्विधं तच्च यावद्वस्तु च खण्डितम् ।
</div>
| verse_line2  = खण्डिते भेद ऐक्यं च यावद्वस्तु न भेदवत् ॥10॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B12" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B11
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">क्रियाक्रियावतोस्तद्वत् तथा जातिविशेषयोः ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥12॥</span>
| verse_line1  = खण्डितं रूपमेवात्र विकारोऽपि विकारिणः ।
</div>
| verse_line2  = कार्यकारणयोश्चैव तथैव गुणतद्वतोः ॥11॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="verse" id="TV_C01_B13" type="shloka" data-doc="TV">
| verse_id      = TV_C01_B12
<div class="verse-text">
| document_id  = TV
<div class="shloka">
| chapter_id    = TV_C01
<span class="shloka-line">य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा ।</span>
| verse_type    = shloka
<span class="shloka-line">वशमित्येव जानाति संसारात् मुच्यते हि सः ॥13॥</span>
| verse_line1  = क्रियाक्रियावतोस्तद्वत् तथा जातिविशेषयोः ।
</div>
| verse_line2  = विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥12॥
</div>
}}
</div>


{{VerseBlock
<div class="gr-author-note">इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितः तत्त्वविवेकः ॥</div>
| verse_id      = TV_C01_B13
| document_id  = TV
| chapter_id    = TV_C01
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा ।
| verse_line2 = वशमित्येव जानाति संसारात् मुच्यते हि सः ॥13॥
}}


{{Bhashyam
| verse_id = TV_C01
| id      = TV_C01_author-note
| text    =
इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितः तत्त्वविवेकः  ॥
}}


[[Category:Sanskrit Documents]]
[[Category:Sanskrit Documents]]
[[Category:Tattvaviveka]]
[[Category:Tattvaviveka]]

Latest revision as of 20:49, 29 April 2026

तत्त्वविवेकः

स्वतन्त्रं परतन्त्रं च प्रमेयं द्विविधं मतम् । स्वतन्त्रो भगवान् विष्णुः निर्दोषाखलिसद्गुणः ॥1॥

द्विविधं परतन्त्रं च भावोऽभाव इतीरितः । पूर्वापरसदात्वेन त्रिविधोऽभाव इष्यते ॥2॥

भावाभावस्वरूपत्वान्नान्योन्याभावता पृथक् । चेतनाचेतनश्चेति भावश्च द्विविधः स्मृतः ॥3॥

नित्यमुक्तश्च सृतियुक् परतन्त्रोऽपि चेतनः । द्विधैव श्रीर्नित्यमुक्ता सृतियुक्च द्विधा मतः ॥4॥

मुक्तोऽमुक्त इति ह्यत्र ब्रह्मान्ता उत्तरोत्तरम् । मुक्ताः शतगुणाः प्रोक्ताः रमा तेभ्योऽखिलैर्गुणैः ॥5॥

नित्यं बहुगुणोद्रिक्ता ततोऽनन्तगुणो हरिः । अमुक्तास्त्रिविधास्तत्र नीचमध्योच्चभेदतः ॥6॥

मुक्तियोग्यास्तत्र चोच्चा नित्यावर्तास्तु मध्यमाः । नीचा नित्यतमोयोग्या द्विधैवाचेतनं मतम् ॥7॥

नित्यानित्यत्वभेदेन देशः कालः श्रुतिस्तथा । भूतेन्द्रियप्राणगुणसूक्ष्मरूपं च नित्यकम् ॥8॥

एषां विकारोऽनित्यः स्यान्नित्या एव हि चेतनाः । गुणक्रियाजातिपूर्वा धर्मा सर्वेऽपि वस्तुनः ॥9॥

रूपमेव द्विधं तच्च यावद्वस्तु च खण्डितम् । खण्डिते भेद ऐक्यं च यावद्वस्तु न भेदवत् ॥10॥

खण्डितं रूपमेवात्र विकारोऽपि विकारिणः । कार्यकारणयोश्चैव तथैव गुणतद्वतोः ॥11॥

क्रियाक्रियावतोस्तद्वत् तथा जातिविशेषयोः । विशिष्टशुद्धयोश्चैव तथैवांशांशिनोरपि ॥12॥

य एतत्परतन्त्रं तु सर्वमेव हरेः सदा । वशमित्येव जानाति संसारात् मुच्यते हि सः ॥13॥

इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितः तत्त्वविवेकः ॥
Retrieved from "https://anandamakaranda.in/index.php?title=Tattvaviveka&oldid=5594"