Chandogya: Difference between revisions

Line 23:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_B1">अत्युद्रिक्तविदोषसत्सुखमहाज्ञानैकतानप्रभा-

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V01

| id = CHU_C01_S01_V01_B1

~~| text =~~ अत्युद्रिक्तविदोषसत्सुखमहाज्ञानैकतानप्रभा-

सर्वप्राभवशक्तिभोगबलसत्सारात्मदिव्याकृतिम् ।

सृष्टिस्थाननिरोधनित्यनियतिज्ञानप्रकाशावृति-

ध्वान्तामोक्षविमोक्षदं हरिमजं नित्यं सदोपास्महे ॥१॥

ध्वान्तामोक्षविमोक्षदं हरिमजं नित्यं सदोपास्महे ॥१॥</div>

}}

Line 36:

Line 32:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V01_B2" data-verse="CHU_C01_S01_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_B2">हयग्रीवमुखोद्गीर्णगीर्भिर्देवी(वम् .हृ) रमा पतिम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V01

| id = CHU_C01_S01_V01_B2

~~| text =~~ हयग्रीवमुखोद्गीर्णगीर्भिर्देवी(वम् .हृ) रमा पतिम् ।

अस्तुवद् विस्तृतगुणं भोगिप्रस्तरशायिनम् ॥

ओमितिनामकमक्षरं सर्वसन्निहितत्वादेतत् । उच्चत्वाद् गीतत्वात् सर्वस्थानत्वाच्चोद्गीथं भगवन्तमुपासीत । उक्तं च महासंहितायाम्–

Line 49:

Line 42:

‘ओतमस्मिन् जगत्सर्वम् अत्युच्चश्चाखिलैर्गुणैः ।

इत्योमिति सदोपास्यः सोऽक्षरः पुरुषोत्तमः ॥

उच्चत्वाद्गीयमानत्वात् स्थानाद् उद्गीथ उच्यते ।

उच्चत्वाद्गीयमानत्वात् स्थानाद् उद्गीथ उच्यते ।</div>

}}

Line 56:

Line 48:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V01_B3" data-verse="CHU_C01_S01_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_B3">ओमित्येनं समुद्दिश्य ह्युद्गाता गायति स्फुटम् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V01

| id = CHU_C01_S01_V01_B3

~~| text =~~ ओमित्येनं समुद्दिश्य ह्युद्गाता गायति स्फुटम् ॥

विष्णोरोमिति नाम्नोऽस्य व्याख्यानम् अधिकोच्चता ।

अकारेणाधिकं प्रोक्तम् उकारेणोच्चमुच्यते ॥

तथा मितं सर्ववेदैर्मकारेणाभिधीयते ।

अधिकोच्चमिति ज्ञातम् ओमित्यस्यार्थ ईरितः ॥

अधिकोच्चमिति ज्ञातम् ओमित्यस्यार्थ ईरितः ॥</div>

}}

</div>

Line 74:

Line 62:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V02" data-block-id="CHU_C01_S01_V02_B1">तदेतत् परमत्वं तु यथाक्रममुदीर्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V02

| id = CHU_C01_S01_V02_B1

~~| text =~~ तदेतत् परमत्वं तु यथाक्रममुदीर्यते ।

देवतानुक्रमज्ञाश्च विष्णोः परमताविदः ॥

एकान्तिनस्ते विज्ञेया यथाक्रमपरास्तथा ।

Line 95:

Line 80:

वैदिकाः प्रतिगृह्णीयुरपभ्रष्टास्तथेतरत् ।

यथाक्रमपरिज्ञानाद् एकान्तित्वाच्च केवलम् ॥

अच्छिद्रत्वाच्च नियतो मोक्षोन्यत्तु विडम्बनम् ।

अच्छिद्रत्वाच्च नियतो मोक्षोन्यत्तु विडम्बनम् ।</div>

}}

Line 102:

Line 86:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V02_B2" data-verse="CHU_C01_S01_V02" data-block-id="CHU_C01_S01_V02_B2">(विष्णोर्भक्ति .हृ)विष्णौ भक्तिर्विशेषेण मोक्षावाप्तौ हि कारणम् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V02

| id = CHU_C01_S01_V02_B2

~~| text =~~ (विष्णोर्भक्ति .हृ)विष्णौ भक्तिर्विशेषेण मोक्षावाप्तौ हि कारणम् ॥

तद्भक्तेषु क्रमेणैव रमाद्येषु त्वनन्तरम् ।

तृतीयमपि वैराग्यं न (नैवान्यत् .हृ)चान्यन्मोक्षकारणम् ॥

Line 123:

Line 104:

परमर्द्धियुतत्वाच्च परार्ध्य इति कीर्तितः ॥’ इति सारनिर्णये ।

अतिशयं परमर्धिगुणः परमः परार्ध्यः । उत्तमेभ्योऽप्यतिपरमोत्तमोत्तमो रसानां रसतमः परमः परार्ध्यः । रसानां सकाशादपि परमपरार्ध्यरसतम(परमः परमर्द्धरसतमः) इत्यर्थः । प्राणादीनां भूतादिभ्यः श्रेष्ठत्ववद् अस्य श्रेष्ठत्वं न भवति; किन्तु? महान् विशेष इति ज्ञापयितुं ‘रसानां रसतम’ इत्यादि बहुविशेषणम् ।

भूतेभ्यः पृथिव्या रसत्वम्, तेभ्यो वरुणस्य रसतरत्वम्, सोमस्य रसतमत्वम्, रुद्रस्य परमरसतमत्वम्, वाचः परमर्द्धरसतमत्वम्, प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वम्, अयं तु भगवान् प्राणादपि परमपरार्द्धरसतममात्रो न भवति; किन्तु? प्राणस्यापि रसभूताया रमाया अपि परमपरार्ध्यरसतमः । ‘अस्मादप्यतिशयेन परम्’ इत्यसंख्यागोचरत्वेन परार्द्धेन ज्ञेयं हि परार्ध्यम् । ऋग्रूपाया वाचः पृथक्परत्वाङ्गीकारेऽपि भूतेभ्यः प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वमेव; न तु परमपरार्द्ध्य(र्धि)रसतमत्वम् । परस्माद्(दपि) आ समन्तादृद्धं हि परार्द्धम् (तेन उत्तमत्वेन ज्ञेयं परार्धि)। तेनासङ्ख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यम् । परार्द्धोत्तमं परार्द्धि । तेनासंख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यमित्यतः परार्द्धित्वं श्रियो भवति । श्रियोऽपि परार्द्ध्य भगवान् । अतो रसानां रसतमः परमः परार्द्ध्यः ।

भूतेभ्यः पृथिव्या रसत्वम्, तेभ्यो वरुणस्य रसतरत्वम्, सोमस्य रसतमत्वम्, रुद्रस्य परमरसतमत्वम्, वाचः परमर्द्धरसतमत्वम्, प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वम्, अयं तु भगवान् प्राणादपि परमपरार्द्धरसतममात्रो न भवति; किन्तु? प्राणस्यापि रसभूताया रमाया अपि परमपरार्ध्यरसतमः । ‘अस्मादप्यतिशयेन परम्’ इत्यसंख्यागोचरत्वेन परार्द्धेन ज्ञेयं हि परार्ध्यम् । ऋग्रूपाया वाचः पृथक्परत्वाङ्गीकारेऽपि भूतेभ्यः प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वमेव; न तु परमपरार्द्ध्य(र्धि)रसतमत्वम् । परस्माद्(दपि) आ समन्तादृद्धं हि परार्द्धम् (तेन उत्तमत्वेन ज्ञेयं परार्धि)। तेनासङ्ख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यम् । परार्द्धोत्तमं परार्द्धि । तेनासंख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यमित्यतः परार्द्धित्वं श्रियो भवति । श्रियोऽपि परार्द्ध्य भगवान् । अतो रसानां रसतमः परमः परार्द्ध्यः ।</div>

}}

</div>

Line 130:

Line 110:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V03_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V03" data-block-id="CHU_C01_S01_V03_B1">पृथिव्याः सोमवरुणयोश्चौषध्यब्देवतात्वेन रुद्रस्य च लिङ्गदेवतात्वेन प्रसिद्धेः ऋगादीनामेव विमर्शः क्रियते- कतमा कतमर्ग् इत्यादिना । तज्ज्ञानस्य विशिष्टफलत्वाच्च । वाचश्च सरस्वतीत्वेन प्रसिद्धेर्वागृचोरैक्याच्च न विमर्शः कृतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V03

| id = CHU_C01_S01_V03_B1

~~| text =~~ पृथिव्याः सोमवरुणयोश्चौषध्यब्देवतात्वेन रुद्रस्य च लिङ्गदेवतात्वेन प्रसिद्धेः ऋगादीनामेव विमर्शः क्रियते- कतमा कतमर्ग् इत्यादिना । तज्ज्ञानस्य विशिष्टफलत्वाच्च । वाचश्च सरस्वतीत्वेन प्रसिद्धेर्वागृचोरैक्याच्च न विमर्शः कृतः ।

‘विशेषात् प्राणसंयुक्ता वाग् ऋगित्यभिधीयते ।

ऋ गताविति धातोर्हि ऋक्त्वं सर्गाभिमानिनी ॥

Line 144:

Line 121:

इतिशब्दोऽन्यथाभावनिवृत्त्यर्थ उदाहृतः ।

एवमत्युच्च एवासौ सर्वदैतद्धृदि स्थितः (स्थितेः) ॥

उद्गीयमान उद्गीथो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥

उद्गीयमान उद्गीथो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥</div>

}}

</div>

Line 155:

Line 131:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V06_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V06" data-block-id="CHU_C01_S01_V06_B1">तस्मादोमित्यनुज्ञानं कुवर्न्त्येते जनाः सदा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V06

| id = CHU_C01_S01_V06_B1

~~| text =~~ तस्मादोमित्यनुज्ञानं कुवर्न्त्येते जनाः सदा ।

त्वदुक्तं तत् तथा कुर्याद् भगवानेव केशवः ॥

इत्यभिप्रायतः शब्दः प्रवृत्तः स पुरातनैः ।

Line 168:

Line 141:

वाक्प्राणौ दम्पती चापि संसृज्येते जनार्दने ।

मुक्तौ तु तत्प्रसादेन संसृज्यन्ते ततः परे ॥

तद्‍द्वारेणैव साक्षात्तु प्राणः संसृज्यते हरौ ॥ ४॥

तद्‍द्वारेणैव साक्षात्तु प्राणः संसृज्यते हरौ ॥ ४॥</div>

}}

</div>

Line 175:

Line 147:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V07_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V07" data-block-id="CHU_C01_S01_V07_B1">तेनैव विष्णुनेयं च त्रयीविद्या प्रवर्तते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V07

| id = CHU_C01_S01_V07_B1

~~| text =~~ तेनैव विष्णुनेयं च त्रयीविद्या प्रवर्तते ।

ओमित्युक्त्वा हि तद्‍व्याख्या सर्वैर्मन्त्रैः प्रवर्तते ॥

ओंनामकस्य पूजार्थं विष्णोरेव सदैव हि ।

महिम्ना सारभूतेन विष्णुना ज्ञोऽज्ञ एव च ॥

कुरुतः कर्म.............।

कुरुतः कर्म.............।</div>

}}

</div>

Line 191:

Line 159:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V08_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V08" data-block-id="CHU_C01_S01_V08_B1">...............नाज्ञस्य मुक्तिर्ज्ञस्य भवेत्तु सा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S01_V08

| id = CHU_C01_S01_V08_B1

~~| text =~~ ...............नाज्ञस्य मुक्तिर्ज्ञस्य भवेत्तु सा ।

स्वयोग्यं तु परिज्ञानं यत् तस्योपनिषत् स्मृतम् ॥

अक्षरं भगवान् विष्णुस्तस्योप प्रणवः स्मृतः ।

Line 202:

Line 167:

परतः परमाच्चैव परार्द्धो(परार्द्धि .हृ) वायुरीरितः ।

परार्धिनी श्रीरुद्दिष्टा परार्ध्यो भगवान् हरिः ॥

इति शब्दनिर्णये ॥ ८॥ १ ॥

इति शब्दनिर्णये ॥ ८॥ १ ॥</div>

}}

</div>

Line 247:

Line 211:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S02_V01-22_B1" data-verse="CHU_C01_S02_V14" data-block-id="CHU_C01_S02_V01-22_B1">उद्गीथाख्यस्य(उद्गीथाख्यविष्णोः .हृ) विष्णोर्विशिष्टप्रतिमा वायुरेव । अतस्तस्य सर्वोत्तमत्वज्ञानपूर्वकं तस्मिंस्ततोऽप्युत्तमत्वेनोपासित एव भगवान् सम्यक् फलं ददातीति दर्शयति ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S02_V14

| id = CHU_C01_S02_V01-22_B1

~~| text =~~ उद्गीथाख्यस्य(उद्गीथाख्यविष्णोः .हृ) विष्णोर्विशिष्टप्रतिमा वायुरेव । अतस्तस्य सर्वोत्तमत्वज्ञानपूर्वकं तस्मिंस्ततोऽप्युत्तमत्वेनोपासित एव भगवान् सम्यक् फलं ददातीति दर्शयति ।

‘वायौ मुख्यधिया इति च’ इति भगवद्वचनम् ।(‘वायौ मुख्यधिया’ इति भगवद्वचनम्)

‘यस्माद् वायौ स्मृतो विष्णुर्वायोर्मुख्यतयाऽखिलात् ।

Line 284:

Line 245:

‘प्राण उद्गीथ इत्याद्या नाम ब्रह्मादिकास्तथा ।

सप्तम्यर्थाः समुद्दिष्टाः सप्तसु प्रथमा यतः ॥

प्राणमुद्गीथमित्याद्याः द्वितीया सप्तमी मता ॥’ इति च ॥ २ ॥

प्राणमुद्गीथमित्याद्याः द्वितीया सप्तमी मता ॥’ इति च ॥ २ ॥</div>

}}

</div>

Line 299:

Line 259:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V01" data-block-id="CHU_C01_S03_V01_B1">‘आदित्यसंस्थितो नित्यं प्राणस्तपति नापरः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S03_V01

| id = CHU_C01_S03_V01_B1

~~| text =~~ ‘आदित्यसंस्थितो नित्यं प्राणस्तपति नापरः ।

प्रकाशनं च तपनं काष्ठवत् सूर्यगं भवेत् ॥

सूर्यमण्डलगो वायुरुदयास्तमयोज्झितः ।

अपि प्रजाभ्य उद्यंश्चैवोद्गायति जनार्दनम् ॥

अपि प्रजाभ्य उद्यंश्चैवोद्गायति जनार्दनम् ॥</div>

}}

</div>

Line 316:

Line 272:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V02" data-block-id="CHU_C01_S03_V02_B1">आदित्यमण्डलस्थश्च सर्वप्राणिगतस्तथा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S03_V02

| id = CHU_C01_S03_V02_B1

~~| text =~~ आदित्यमण्डलस्थश्च सर्वप्राणिगतस्तथा ।

वायुः समान एवायमुष्णोऽसावपि च स्फुटम् ॥

तस्मादस्मिन्नमुष्मिन् वाऽप्युद्गीथाख्यं जनार्दनम् ।

Line 325:

Line 278:

केशवः स्वः स्वतन्त्रत्वात् तद्रतेर्मारुतः स्वरः ।

शरीरस्थश्च सूर्यस्थः प्रतिप्रत्या समन्ततः ॥

मां प्रतीत्यत एवासौ प्रत्यास्वर उदाहृतः ।

मां प्रतीत्यत एवासौ प्रत्यास्वर उदाहृतः ।</div>

}}

</div>

Line 340:

Line 292:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V03_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V03" data-block-id="CHU_C01_S03_V03_B1">प्राणाद्यास्‍त्रिविधाः पञ्च प्रधानो वायुरेव च ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S03_V03

| id = CHU_C01_S03_V03_B1

~~| text =~~ प्राणाद्यास्‍त्रिविधाः पञ्च प्रधानो वायुरेव च ॥

मुख्यपञ्चकरूपस्सन् गरुडो मध्यपञ्चकः ।

अवमः पञ्चकस्त्वन्ये प्राणाद्यास्तस्य सूनवः ॥

Line 352:

Line 301:

योऽसौ व्यानगतो विष्णुः स वागृक्सामगः सदा ।

उद्गीथे च स एवैकस्तस्माद् व्यानाद्धि तत्क्रियाः ॥

उद्गीथनामा भगवान् स्थितो व्यानादिपञ्चके ।

उद्गीथनामा भगवान् स्थितो व्यानादिपञ्चके ।</div>

}}

</div>

Line 359:

Line 307:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V04_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V04" data-block-id="CHU_C01_S03_V04_B1">वीर्यवत् कर्मकृत् तस्माद् व्यान एव ह्युदाहृतः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S03_V04

| id = CHU_C01_S03_V04_B1

~~| text =~~ वीर्यवत् कर्मकृत् तस्माद् व्यान एव ह्युदाहृतः ॥

तस्माद् व्यानगतं विष्णुमुपासीतैव नित्यशः ।

यद्यप्येको हि भगवान् सर्वदा सर्ववस्तुगः ॥

Line 369:

Line 314:

उच्यते ह्यपृथक्त्वेऽपि पूर्णैश्वर्यैकहेतुतः ।

अविशेषोऽपि भगवान् सर्वशक्तित्वहेतुतः ॥

विशेषहेतुकं सर्वं करोत्यविकृतः सदा ।

विशेषहेतुकं सर्वं करोत्यविकृतः सदा ।</div>

}}

</div>

Line 386:

Line 330:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V28_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V06" data-block-id="CHU_C01_S01_V28_B1">उद्गीथाक्षरगं चैव प्राणादिषु च संस्थितम् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S03_V06

| id = CHU_C01_S01_V28_B1

~~| text =~~ उद्गीथाक्षरगं चैव प्राणादिषु च संस्थितम् ॥

आशीःसमृद्धिहेतुष्वप्यखिलेषु व्यवस्थितम् ।

एकमेव हरिं वेद यः स सर्वेष्टमाप्नुयात् ॥ इति च ।

उच्छब्दवाच्याः प्राणाद्याः वागाद्या गीरितीरिताः ।

अन्नाद्यास्थमिति प्रोक्तास्तेषूद्गीथो हरिः स्थितः ॥ इति च ।

आत्मानं परमात्मानम् अन्ततः सर्वोत्तमत्वेन सर्वत्रो पसृत्य ॥ ३ ॥

आत्मानं परमात्मानम् अन्ततः सर्वोत्तमत्वेन सर्वत्रो पसृत्य ॥ ३ ॥</div>

}}

</div>

Line 407:

Line 347:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V29_B1" data-verse="CHU_C01_S04_V02" data-block-id="CHU_C01_S01_V29_B1">‘स्वरतेस्तु स्वरो विष्णुस्तद्रतेर्वायुरुच्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S04_V02

| id = CHU_C01_S01_V29_B1

~~| text =~~ ‘स्वरतेस्तु स्वरो विष्णुस्तद्रतेर्वायुरुच्यते ।

वायुस्वरे स्वरं विष्णुमोमाख्यं समुपासिरे ॥

देवास्तेनामृतं प्राप्ता मुक्त्याख्यं मृत्युवर्जिताः ।

मारणान्मृत्युरित्युक्ता दुर्गा तद्भयतः सुराः ।

ओमित्युपास्य तं विष्णुं परमामृतमापिरे ॥ इति सन्ध्याने (सद्ध्याने)।

ऊर्ध्वाः उत्तमाः ॥ ४ ॥

ऊर्ध्वाः उत्तमाः ॥ ४ ॥</div>

}}

</div>

Line 450:

Line 386:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S05_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S05_V05" data-block-id="CHU_C01_S05_V05_B1">‘आदित्यसंस्थितो वायुः प्रणवस्तद्गतो हरिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S05_V05

| id = CHU_C01_S05_V05_B1

~~| text =~~ ‘आदित्यसंस्थितो वायुः प्रणवस्तद्गतो हरिः ।

प्रकृष्टत्वाच्च नेतृत्वाद् गतित्वाद् अखिलस्य च ॥

उद्गीथ उच्चैर्गे(र्गी)यत्वात् स एव पुरुषोत्तमः ।

Line 462:

Line 395:

प्राणस्थं भूमानम् अभिगाय, दुरुद्गीतमनुसमाहरति । अनुरूपमेव करोति । होतृसदनस्थमग्निस्थं भगवन्तं ध्यात्वा ।

‘अन्यथागानजं दोषम् अग्नौ ध्यात्वा हरिं परम् ।

अपाकरोति तस्मात् तं ध्यायेदेवाग्निगं सदा ॥’ इति त्रैविद्ये ॥ ५ ॥

अपाकरोति तस्मात् तं ध्यायेदेवाग्निगं सदा ॥’ इति त्रैविद्ये ॥ ५ ॥</div>

}}

</div>

Line 485:

Line 417:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S06_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S06_V05" data-block-id="CHU_C01_S06_V05_B1">‘अग्नीरसूर्यनीलेषु वायुः स्थः सामदेवता ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S06_V05

| id = CHU_C01_S06_V05_B1

~~| text =~~ ‘अग्नीरसूर्यनीलेषु वायुः स्थः सामदेवता ।

उर्वीवियद्‍द्युशुक्लेषु ऋग्देवीस्था(ऋग्देवी स्था) सरस्वती ॥

सेति भार्या हि वाग्देवी प्राणोऽमः पतिरीरितः ।

एवं तौ सामनामानावुभावेवाप्युदाहृतौ(उभावेतावुदाहृतौ) ॥

अतो हि सामवेदोऽयं ऋक्सामात्मक ईरितः ।

अतो हि सामवेदोऽयं ऋक्सामात्मक ईरितः ।</div>

}}

</div>

Line 507:

Line 435:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S06_V08_B1" data-verse="CHU_C01_S06_V08" data-block-id="CHU_C01_S06_V08_B1">वागादिष्वेवमेवैतौ वाक्प्राणौ सर्वदा स्थितौ ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S06_V08

| id = CHU_C01_S06_V08_B1

~~| text =~~ वागादिष्वेवमेवैतौ वाक्प्राणौ सर्वदा स्थितौ ॥

तयोरन्तःस्थितो विष्णुर्गायको तस्य तावुभौ ।

ऋक्सामाभ्यां स उन्नामा पापोद्गश्चोच्च एव च ॥’ इत्यादि सत्तत्त्वे ।

Line 517:

Line 442:

कामान् दद्यान्नरश्चेत् स्यात् सुराणां च नृणामपि ।

मोक्षदो यदि वायुः स्यान्मुख्योद्गाता ततोऽनिलः ॥’ इति च ।

तस्मादुद्गीथ उच्चोऽसौ गीयते च इति ।

तस्मादुद्गीथ उच्चोऽसौ गीयते च इति ।</div>

}}

</div>

Line 534:

Line 458:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S07_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S07_V02" data-block-id="CHU_C01_S07_V02_B1">आत्मा जीवः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S07_V02

| id = CHU_C01_S07_V02_B1

~~| text =~~ आत्मा जीवः ।

‘सरस्वती हि चक्षुःस्था जीवस्थो वायुरीरितः(वायुरीश्वरः .हृ) ।

विदित्वा तावुभौ देवी तद्गं ध्यायेद्धरिं सदा ॥’ इति मानसे ।

विदित्वा तावुभौ देवी तद्गं ध्यायेद्धरिं सदा ॥’ इति मानसे ।</div>

}}

</div>

Line 554:

Line 474:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S07_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S07_V05" data-block-id="CHU_C01_S07_V05_B1">‘दृश्यते ज्ञानदृष्ट्या यः सूर्ये चक्षुषि चैकराट् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S07_V05

| id = CHU_C01_S07_V05_B1

~~| text =~~ ‘दृश्यते ज्ञानदृष्ट्या यः सूर्ये चक्षुषि चैकराट् ।

ऋङ्‍नामा ज्ञानरूपत्वात् साम नित्यसमत्वतः ॥

उक्थमुत्थापकत्वाच्च यजुर्याज्यस्वरूपतः ।

ब्रह्मासौ (गुणपूर्णत्वात्)पूर्णरूपत्वादेवं सर्वाभिधानवान् ॥’ इति च ॥

ब्रह्मासौ (गुणपूर्णत्वात्)पूर्णरूपत्वादेवं सर्वाभिधानवान् ॥’ इति च ॥</div>

}}

</div>

Line 573:

Line 489:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S07_V09_B1" data-verse="CHU_C01_S07_V09" data-block-id="CHU_C01_S07_V09_B1">यथा बदरिकानाथो द्वारकानाथ इत्यपि ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S07_V09

| id = CHU_C01_S07_V09_B1

~~| text =~~ यथा बदरिकानाथो द्वारकानाथ इत्यपि ।

अर्वाङ्‍नाथः पराङ्‍नाथ इति तद्वदिहोच्यते ॥

सर्वनाथोऽपि भगवान् सन्निधानविशेषतः॥’ इति च ॥ ९ ॥ ७ ॥

सर्वनाथोऽपि भगवान् सन्निधानविशेषतः॥’ इति च ॥ ९ ॥ ७ ॥</div>

}}

</div>

Line 609:

Line 521:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S08_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S08_V05" data-block-id="CHU_C01_S08_V05_B1">‘अग्निः सामाभिमानी स्याद् वरुणस्तु स्वरात्मकः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S08_V05

| id = CHU_C01_S08_V05_B1

~~| text =~~ ‘अग्निः सामाभिमानी स्याद् वरुणस्तु स्वरात्मकः ।

प्राणावराभिमानी तु सूर्य एव प्रकीर्तितः ॥

अन्नाभिमानी दक्षश्च शक्रस्त्वबभिमानवान् ।

Line 621:

Line 530:

ब्रूयुर्देवाश्च ऋषयस्तदन्यस्य परात्मताम् ॥’इति ब्रह्मतर्के ।

(स्वर्गाभिमानिनं रुद्रं) स्वर्गाभिमानिरुद्रं प्रति सामाभिसंस्थापयामः । तत्स्तावकं हि साम । ‘मूर्धा ते विपतेदि’ति यः कश्चिद् ब्रूयाच्चेत् विपतिष्यति ।

ब्रह्मैव हि पृथिव्यात्मा ....... ...... ।

ब्रह्मैव हि पृथिव्यात्मा ....... ...... ।</div>

}}

</div>

Line 642:

Line 550:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S09_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S09_V01" data-block-id="CHU_C01_S09_V01_B1">‘........ ..... विष्णुराकाशनामकः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S09_V01

| id = CHU_C01_S09_V01_B1

~~| text =~~ ‘........ ..... विष्णुराकाशनामकः ।

आदीप्तत्वाद् वरीयांश्च परमो हरिरेव हि ॥’ इति सत्तत्त्वे ।

‘शुभाशुभानां दाहादौ साम्यात् सामाग्निरीरितः ।

Line 656:

Line 561:

लोको ज्ञानस्वरूपत्वादेतेषां परमो हरिः ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।

आ पालनादाप इन्द्रः ।

अधिकं वरीयान् परोवरीयान् । तत्परोवरीयोऽस्य रक्षकं भवति । यावत्तः द्वापरादिपर्यन्तम् ॥ ८ ॥ ९ ॥

अधिकं वरीयान् परोवरीयान् । तत्परोवरीयोऽस्य रक्षकं भवति । यावत्तः द्वापरादिपर्यन्तम् ॥ ८ ॥ ९ ॥</div>

}}

</div>

Line 671:

Line 575:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S10_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S10_V01" data-block-id="CHU_C01_S10_V01_B1">‘उपला इष्टकाः स्थूला मटचीति प्रकीर्तिताः।’ इति शब्दनिर्णये । ‘आसन्नयौवना योषिद् (आटिकी .हृ)आटकीत्यभिधीयते।’ इति च । ‘प्रद्रवन्नन्नपानार्थं प्रद्राणक इतीरितः।’ इति च ॥ १० ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S10_V01

| id = CHU_C01_S10_V01_B1

~~| text =~~ ‘उपला इष्टकाः स्थूला मटचीति प्रकीर्तिताः।’ इति शब्दनिर्णये । ‘आसन्नयौवना योषिद् (आटिकी .हृ)आटकीत्यभिधीयते।’ इति च । ‘प्रद्रवन्नन्नपानार्थं प्रद्राणक इतीरितः।’ इति च ॥ १० ॥

}}

</div>

Line 701:

Line 601:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S11_V06_B1" data-verse="CHU_C01_S11_V06" data-block-id="CHU_C01_S11_V06_B1">‘प्राणस्थविष्णुना सर्वे प्रसूयन्ते यतस्ततः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S11_V06

| id = CHU_C01_S11_V06_B1

~~| text =~~ ‘प्राणस्थविष्णुना सर्वे प्रसूयन्ते यतस्ततः ।

प्रस्तावदेवता स स्यात् प्रस्तावस्तु जनिर्यतः ॥

आदित्यसंस्थितो विष्णुर्यत्सदा सर्वगीतभुक् ।

Line 711:

Line 608:

अन्नस्थेनैव जीवन्ति भूतान्येतानि विष्णुना ॥

प्रतिहारदेवताऽतः स प्रतिहारो हि भोजनम् ॥’ इति च ।

उच्चैः सन्तम् उत्तमं सन्तम् ॥ ११ ॥

उच्चैः सन्तम् उत्तमं सन्तम् ॥ ११ ॥</div>

}}

</div>

Line 728:

Line 624:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S12_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S12_V02" data-block-id="CHU_C01_S12_V02_B1">दल्भपुत्रो बको मित्रया पुत्रार्थे स्वीकृतो ग्लाववत्(ग्राववत्) तूष्णीं स्थितत्वात् तया ग्लावेत्युक्तो ग्लावनामको जातः । अत उभयथाऽस्य निर्देशो भवतीत्यर्थः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S12_V02

| id = CHU_C01_S12_V02_B1

~~| text =~~ दल्भपुत्रो बको मित्रया पुत्रार्थे स्वीकृतो ग्लाववत्(ग्राववत्) तूष्णीं स्थितत्वात् तया ग्लावेत्युक्तो ग्लावनामको जातः । अत उभयथाऽस्य निर्देशो भवतीत्यर्थः ।

‘प्रसादार्थं बकस्यापि वायुनोक्तः श्वरूपिणा ।

शौवोद्गीथ इति प्रोक्तो रुद्रादीनां श्वरूपिणाम् ॥

Line 740:

Line 633:

देवौ विष्णुश्च वायुश्च सर्वज्ञत्वात् क्रमेण तु ।

वरुणौ वरणीयत्वात् सवितारौ प्रसूतितः ॥

प्रजानां च पती तद्वत् क्रमादेव प्रकीर्तितौ ॥’ इति च ॥ १२ ॥

प्रजानां च पती तद्वत् क्रमादेव प्रकीर्तितौ ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>

}}

</div>

Line 757:

Line 649:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V71_B1" data-verse="CHU_C01_S13_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V71_B1">(हूयते चाग्निहोत्रादि)हूयतेऽत्राग्निहोत्रादिर्हावुकारस्त्वियं (ततः .हृ)यतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C01_S13_V01

| id = CHU_C01_S01_V71_B1

~~| text =~~ (हूयते चाग्निहोत्रादि)हूयतेऽत्राग्निहोत्रादिर्हावुकारस्त्वियं (ततः .हृ)यतः ।

हेत्याश्वर्यवदायाति हेति वा सुखकृत्त्वतः ॥

हायिकारस्ततो वायुरथेत्युक्तमनन्तरम् ।

Line 780:

Line 669:

हुबित्याक्रियते यस्माद् हुप्कारस्तु जनार्दनः(हुप्कारस्तज्जनार्दनः .हृ) ।

अनिरुक्तस्त्ववाच्यत्वात् परमः पुरुषो हरिः॥’ इति माहात्म्ये ।

सम्यक् चरतीति स एव सञ्चरः ॥ १३ ॥

सम्यक् चरतीति स एव सञ्चरः ॥ १३ ॥</div>

}}

</div>

Line 803:

Line 691:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S01_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S01_V04" data-block-id="CHU_CO2_S01_V01_B01">समस्तस्य पूर्णस्य साधुत्वात् सामनाम्नो विष्णोः उपासनं साधु । सारत्वेन मेयं साम । सारत्वेन धार्यं साध्वित्येक एवार्थः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S01_V04

| id = CHU_CO2_S01_V01_B01

~~| text =~~ समस्तस्य पूर्णस्य साधुत्वात् सामनाम्नो विष्णोः उपासनं साधु । सारत्वेन मेयं साम । सारत्वेन धार्यं साध्वित्येक एवार्थः ।

‘साधुत्वात् सामनामानं समस्तगुणपूर्तितः ।

समस्तं य उपासीत नारायणमनामयम् ।

सर्वसाम्नां(सर्वनाम्नां) देवतेति स मुक्तः साधुधर्मभाग् ॥ इति सामसंहितायाम् ॥ १ ॥

सर्वसाम्नां(सर्वनाम्नां) देवतेति स मुक्तः साधुधर्मभाग् ॥ इति सामसंहितायाम् ॥ १ ॥</div>

}}

</div>

Line 826:

Line 710:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S02_V03_B01" data-verse="CHU_CO2_S02_V03" data-block-id="CHU_CO2_S02_V03_B01">‘नारायणाख्य उद्गीथ उद्गेयः प्रणवेन यत् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S02_V03

| id = CHU_CO2_S02_V03_B01

~~| text =~~ ‘नारायणाख्य उद्गीथ उद्गेयः प्रणवेन यत् ।

उद्गच्छन्ति यतोऽस्माद्वा वासुदेवादिमूर्तयः ॥

प्रथमावताररूपत्वाद् वासुदेवः परः पुमान् ।

Line 848:

Line 729:

‘पञ्चात्मकं यो लोकेषु सदोपास्ते हरिं परम् ।

ऊर्ध्वाधःसंस्थितास्तस्य पञ्चैव दश मूर्तयः ।

मोक्षादिकमभीष्टं यत्कल्पन्तेऽस्य सदैव हि ॥ इति च ॥ २ ॥

मोक्षादिकमभीष्टं यत्कल्पन्तेऽस्य सदैव हि ॥ इति च ॥ २ ॥</div>

}}

</div>

Line 865:

Line 745:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S03_V03_B01" data-verse="CHU_CO2_S03_V02" data-block-id="CHU_CO2_S03_V03_B01">‘पञ्चरूपं तु यो विष्णुं पुरोवातादिषु स्थितम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S03_V02

| id = CHU_CO2_S03_V03_B01

~~| text =~~ ‘पञ्चरूपं तु यो विष्णुं पुरोवातादिषु स्थितम् ।

उपास्ते वृष्टिरस्मै स्याद्वर्षयत्यस्य मुक्तिगान् ॥

सर्वभोगांश्च भगवान् पञ्चरूपी जनार्दनः ॥’ इति च ॥ ३ ॥

सर्वभोगांश्च भगवान् पञ्चरूपी जनार्दनः ॥’ इति च ॥ ३ ॥</div>

}}

</div>

Line 887:

Line 763:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S04_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S04_V02" data-block-id="CHU_CO2_S04_V02_B01">‘अप्सु पञ्चविधोपासी यो नारायणवान् भवेत् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S04_V02

| id = CHU_CO2_S04_V02_B01

~~| text =~~ ‘अप्सु पञ्चविधोपासी यो नारायणवान् भवेत् ।

न चास्य मृतिरप्सु स्याद् अप्सुषद्भगवान् हरिः॥’ इति च ।

अप्सु स्थितनारायणवान् मुक्तो भवतीत्यर्थः । अपः सूत इत्यप्सूर्भगवान् । दीर्घलोपेनाप्सुमानिति वा ॥ ४ ॥

अप्सु स्थितनारायणवान् मुक्तो भवतीत्यर्थः । अपः सूत इत्यप्सूर्भगवान् । दीर्घलोपेनाप्सुमानिति वा ॥ ४ ॥</div>

}}

</div>

Line 909:

Line 781:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S05_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S05_V02" data-block-id="CHU_CO2_S05_V02_B01">हेमन्तशिशिरयोरैक्येन पञ्चत्वम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S05_V02

| id = CHU_CO2_S05_V02_B01

~~| text =~~ हेमन्तशिशिरयोरैक्येन पञ्चत्वम् ।

‘ऋतुनामानमृतुगम् (ऋतुत्वात्)ऋतत्वादृतुनामकः ।

इत्युपासीत यो विष्णुं पञ्चात्मानममुष्य हि ॥

Line 919:

Line 788:

‘वासस्य सुखकारित्वात् वसन्तः पुरुषोत्तमः ।

नीरादेर्गरणाद् ग्रीष्मो वर्षणाद्वर्ष उच्यते ॥

शं रातीति शरत्प्रोक्तो हेमन्तो हिमकारणात् ॥’ इति च ॥ ५ ॥

शं रातीति शरत्प्रोक्तो हेमन्तो हिमकारणात् ॥’ इति च ॥ ५ ॥</div>

}}

</div>

Line 934:

Line 802:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S06_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S01_V14" data-block-id="CHU_CO2_S06_V01_B01">‘पालनात् सुखरूपत्वात्(सुखकारित्वात्) पशुनामा जनार्दनः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S01_V14

| id = CHU_CO2_S06_V01_B01

~~| text =~~ ‘पालनात् सुखरूपत्वात्(सुखकारित्वात्) पशुनामा जनार्दनः ।

मुक्तस्तद्वान् भवत्येव पशुषूपासको हरेः ॥’ इति च ।

‘यज्ञेनाञ्चनहेतुत्वाद्(यज्ञोदजनिहेतुत्वात्) अजस्थो भगवान् अजः ।

Line 943:

Line 808:

गौश्च सद्गतिहेतुत्वाद् गोस्थः स पुरुषोत्तमः ।

अश्वश्चैवाऽशुगन्तृत्वात् पुुरुषः पूर्तिहेतुतः॥’ इति च ।

भवन्ति हास्य पशव इति प्रसिद्धपशव एव । अजा इत्यादिबहुवचनं बहुरूपत्वाद् भगवतः ॥ ६ ॥

भवन्ति हास्य पशव इति प्रसिद्धपशव एव । अजा इत्यादिबहुवचनं बहुरूपत्वाद् भगवतः ॥ ६ ॥</div>

}}

</div>

Line 958:

Line 822:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S07_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S07_V01" data-block-id="CHU_CO2_S07_V01_B01">‘परस्मादुत्तमं प्रोक्तं परो इति ततः परम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S07_V01

| id = CHU_CO2_S07_V01_B01

~~| text =~~ ‘परस्मादुत्तमं प्रोक्तं परो इति ततः परम् ।

परोवरं परं तस्मात् प्रोक्तं पारोवरीयकम् (परोवरीयकम्)॥

परोवरीयांस्येतानि विष्णो रूपाणि सर्वशः ।

Line 969:

Line 830:

चक्षुश्च दर्शनान्नित्यं श्रोत्रं श्रवणहेतुतः ॥

मनो मन्तृत्वतश्चास्य ह्येक एव तु पञ्चधा ॥’ इति च ।

परोवरीयो ब्रह्मास्य भवति सर्वापेक्षितदातृत्वात् ॥ ७ ॥

परोवरीयो ब्रह्मास्य भवति सर्वापेक्षितदातृत्वात् ॥ ७ ॥</div>

}}

</div>

Line 984:

Line 844:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S08_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S08_V01" data-block-id="CHU_CO2_S08_V01_B01">‘आदिः कल्पादिहेतुत्वात् क्रोडात्मा केशवः स्वयम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S08_V01

| id = CHU_CO2_S08_V01_B01

~~| text =~~ ‘आदिः कल्पादिहेतुत्वात् क्रोडात्मा केशवः स्वयम् ।

दुष्टोपद्रवकर्तृत्वान्नरसिंह उपद्रवः॥’ इति च ।

‘हुङ्कारसहिते वाक्ये प्रद्युम्नस्तु सदा स्थितः ।

Line 995:

Line 852:

अभावे यावदेते स्युस्तावत् तद्दैवतं स्मृतम् ।

एवं सप्तविधं विष्णुं य उपास्ते परं (सदा) विभुम् ॥

वाङ्‍नामा भगवांस्तस्य भवेत् सर्वार्थदोहकृत् ॥’ इति च ॥ ८ ॥

वाङ्‍नामा भगवांस्तस्य भवेत् सर्वार्थदोहकृत् ॥’ इति च ॥ ८ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,010:

Line 866:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S09_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S09_V01" data-block-id="CHU_CO2_S09_V01_B01">‘आदित्यस्थं परं विष्णुं ध्यायेदादित्यनामकम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S09_V01

| id = CHU_CO2_S09_V01_B01

~~| text =~~ ‘आदित्यस्थं परं विष्णुं ध्यायेदादित्यनामकम् ।

सप्तरूपं साम चासौ सर्वदा समरूपतः ॥

सर्वेषां मां प्रतीत्येव दृष्टिसाम्याच्च साम सः ।

दृष्टिसाम्यं मण्डलस्य विष्णुस्तस्य च कारणम् ॥

दृष्टिसाम्यं मण्डलस्य विष्णुस्तस्य च कारणम् ॥</div>

}}

</div>

Line 1,035:

Line 887:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S09_V08_B01" data-verse="CHU_CO2_S01_V24" data-block-id="CHU_CO2_S09_V08_B01">तस्मिन्निमानि भूतानि सर्वाण्येवाऽश्रितानि हि ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S01_V24

| id = CHU_CO2_S09_V08_B01

~~| text =~~ तस्मिन्निमानि भूतानि सर्वाण्येवाऽश्रितानि हि ।

उदयात् पूर्वमेवासौ भवेत् प्रद्युम्ननामकः ॥

पश्वाधारस्तदात्माऽसौ वासुदेवस्तथोदये ।

Line 1,069:

Line 918:

विज्ञायते गुणैः पूर्तिर्नामसाम्यं तदाऽथवा (तदा तथा .हृ) ॥’ इति च ।

‘नाम्नो नारायणाख्यस्य गुणैः पूर्तिं हि देवताः ।

विज्ञायार्थमुपास्यैव सर्वाधिक्यमथापिरे(अवापिरे)॥’ इति च ॥ ९ ॥

विज्ञायार्थमुपास्यैव सर्वाधिक्यमथापिरे(अवापिरे)॥’ इति च ॥ ९ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,090:

Line 938:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S10_V04_B01" data-verse="CHU_CO2_S10_V04" data-block-id="CHU_CO2_S10_V04_B01">‘यस्यान्यः सदृशो नास्ति स्वरूपाणि समानि च ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S10_V04

| id = CHU_CO2_S10_V04_B01

~~| text =~~ ‘यस्यान्यः सदृशो नास्ति स्वरूपाणि समानि च ।

स आत्मसंमितो विष्णुरतिमृत्युरमृत्युतः ॥

प्रद्युम्नादिस्वरूपेण स विष्णुः सप्तधा स्थितः ।

Line 1,104:

Line 949:

नाम नारायणस्यैव सोऽपि क्षीराब्धिशायिनः ॥

व्यञ्जनस्वरसर्गैस्तु सोऽपि ज्ञानादिवाचकः ।

त्रिवर्णत्वात् समः सोऽपि ज्ञानाद्यैः पुरुषोत्तमः ॥

त्रिवर्णत्वात् समः सोऽपि ज्ञानाद्यैः पुरुषोत्तमः ॥</div>

}}

</div>

Line 1,111:

Line 955:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S10_V05_B01" data-verse="CHU_CO2_S10_V05" data-block-id="CHU_CO2_S10_V05_B01">वःकारार्थपरिज्ञानात् प्राप्योऽब्धिशयनः प्रभुः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S10_V05

| id = CHU_CO2_S10_V05_B01

~~| text =~~ वःकारार्थपरिज्ञानात् प्राप्योऽब्धिशयनः प्रभुः ।

एकविंशार्णविज्ञानात् प्राप्योऽसौ सूर्यमण्डले ॥

स एव भगवान् विष्णुर्द्वाविंशद्रूपवान् यतः ।

Line 1,127:

Line 968:

द्वाविंशेन पयोब्धिस्थं प्राप्यते रूपमक्षरम् ॥

एतद् द्वाविंशकं रूपं नाकं चासुखवर्जनात् ।

पूर्णानन्दस्वरूपत्वाद् विशोकं शोकनाशनात् ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

पूर्णानन्दस्वरूपत्वाद् विशोकं शोकनाशनात् ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

}}

</div>

Line 1,134:

Line 974:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S10_V06_B01" data-verse="CHU_CO2_S10_V06" data-block-id="CHU_CO2_S10_V06_B01">(आप्नोतीह) प्राप्नोतीहाऽदित्यस्य जयम् । इह पृथिव्यादिषु स्थितभगवत्प्राप्तावप्यादित्यस्थ एव प्राप्यते । ऐक्यात् । परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति । आदित्यस्थस्यादित्यनाम्नो भगवतः प्राप्त्या परो जयः रूपान्तर प्राप्तिरपि भवति ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S10_V06

| id = CHU_CO2_S10_V06_B01

~~| text =~~ (आप्नोतीह) प्राप्नोतीहाऽदित्यस्य जयम् । इह पृथिव्यादिषु स्थितभगवत्प्राप्तावप्यादित्यस्थ एव प्राप्यते । ऐक्यात् । परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति । आदित्यस्थस्यादित्यनाम्नो भगवतः प्राप्त्या परो जयः रूपान्तर प्राप्तिरपि भवति ।

‘स्वरूपमेकं प्राप्तस्तु विष्णोः स्यात् सर्वरूपगः ।

ऐक्यात् तथापि सम्प्राप्तिर्बहूपास्त्या सुखाधिका(सुखाधिकी) ॥’ इति च ।

जयो नाम प्राप्तिरेव । ‘धनजिते स्वर्जिते सत्राजिते’ इत्यादिवत् । केशवादिरूपेण ललाटादिषु स्थितेरित एकविंश इत्युच्यते ।

‘चित्रादियोगदातृत्वान्मासनामा स्वयं हरिः ।

लोकः प्रकाशरूपत्वाद् आदित्यश्चादनादपाम्॥’ इति च ॥ १० ॥

लोकः प्रकाशरूपत्वाद् आदित्यश्चादनादपाम्॥’ इति च ॥ १० ॥</div>

}}

</div>

Line 1,157:

Line 993:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S11_V01" data-block-id="CHU_CO2_S11_V01_B01">‘प्राणसंस्थे हरौ(प्राणसंस्थहरौ) प्रोतं गायत्रं साम सर्वदा ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S11_V01

| id = CHU_CO2_S11_V01_B01

~~| text =~~ ‘प्राणसंस्थे हरौ(प्राणसंस्थहरौ) प्रोतं गायत्रं साम सर्वदा ।

तद्वाचकं नियम्यं चेत्यतः प्रोतमितीर्यते ॥

प्राणस्थविष्णोः सामीप्यात् तत्स्थमेतदितीर्यते ।

क्‍वचिन्निर्देशसामीप्याद् विष्णोरेतदितीर्यते॥’ इति च ।

‘प्राणस्थविष्णुलाल्यत्वात् (विष्णुलाळ्यत्वात्) प्राणीत्येवाभिधीयते।

मोक्षस्तु सर्वमायुस्तु स्यान्नित्यत्वाज्ज्योक् समस्तवित्॥’ इति च ॥ ११ ॥

मोक्षस्तु सर्वमायुस्तु स्यान्नित्यत्वाज्ज्योक् समस्तवित्॥’ इति च ॥ ११ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,182:

Line 1,014:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S01_V15_B01" data-verse="CHU_CO2_S11_V02" data-block-id="CHU_CO2_S01_V15_B01">‘मन्थनादिस्थितं यस्तु (यत्तु) तन्नामानं हरिं परम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S11_V02

| id = CHU_CO2_S01_V15_B01

~~| text =~~ ‘मन्थनादिस्थितं यस्तु (यत्तु) तन्नामानं हरिं परम् ।

तत्तत्क्रियैकहेतुत्वाद्योऽग्नौ ध्यायेज्जनार्दनम् ॥

रथन्तराश्रयं पञ्चरूपं स च विमुच्यते ॥’ इति च ॥ १२ ॥

रथन्तराश्रयं पञ्चरूपं स च विमुच्यते ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,204:

Line 1,032:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S13_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S13_V02" data-block-id="CHU_CO2_S13_V02_B01">‘मिथुनस्थं पञ्चरूपं’(मिथुनस्थपञ्चरूपं) ध्यात्वैव पुरुषोत्तमम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S13_V02

| id = CHU_CO2_S13_V02_B01

~~| text =~~ ‘मिथुनस्थं पञ्चरूपं’(मिथुनस्थपञ्चरूपं) ध्यात्वैव पुरुषोत्तमम् ।

अत्यागी च स्वभार्याणां मुच्यते नात्र संशयः ॥’ इति च ।

मिथो नयतीति मिथुनं भगवान् ॥ १३ ॥

मिथो नयतीति मिथुनं भगवान् ॥ १३ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,296:

Line 1,120:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B01">‘आदित्यनाम्नि पञ्चात्मन्यभिध्याते जनार्दने ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B01

~~| text =~~ ‘आदित्यनाम्नि पञ्चात्मन्यभिध्याते जनार्दने ।

पर्जन्यनाम्नि चर्त्वाख्ये लोकाख्ये पशुसञ्ज्ञके ॥

अङ्गाख्ये देवताख्ये च सर्वाख्ये च प्रतिष्ठितम् ।

बृहदाद्यं च यो वेद मुच्यते नात्र संशयः ॥

बृहदाद्यं च यो वेद मुच्यते नात्र संशयः ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B02" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B02">समुद्रेकात् समुद्रस्तु देशनाद् दिश उच्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B02

~~| text =~~ समुद्रेकात् समुद्रस्तु देशनाद् दिश उच्यते ।

लोपकत्वाल्लोम च स्यात् तवोरूपस्त्वगुच्यते ॥

मादनात् साररूपत्वात् मांसोऽस्थि त्वासनात् स्थिरम् ।

Line 1,318:

Line 1,135:

सर्पः सर्पणहेतुत्वाद् गन्धर्वो गोधरत्वतः ।

पिता स सृष्टिहेतुत्वात् सर्वं पूर्णगुणत्वतः ॥

एतैर्नामभिरुद्दिष्टो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥’ इति च ।

एतैर्नामभिरुद्दिष्टो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥’ इति च ।</div>

}}

Line 1,325:

Line 1,141:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B03" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B03">‘यादृश्येवोन्नतिर्योग्या तस्याः सर्वात्मनाऽऽयतिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B03

~~| text =~~ ‘यादृश्येवोन्नतिर्योग्या तस्याः सर्वात्मनाऽऽयतिः ।

सर्वभावस्तु विज्ञेयो न तु सर्वस्वरूपता ॥’ इति च ।

न च सर्वस्वरूपता पुरुषार्थः । नारकित्वादेरपि(नरकित्वादेरपि) प्राप्तेः । न चार्थान्तरकल्पना युक्ता । प्रमाणाभावात् ।

Line 1,334:

Line 1,147:

तं सर्व इत्युपासीत पूर्णता सर्वता स्मृता ॥’ इति च ।

सर्वमस्मीत्युत्तमपुरुषत्वे ‘तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति’इति ज्यायःपरशब्दौ व्यर्थौ । अन्यस्यैवाभावात् ।

अतस्ततोऽन्यदस्तीति सिद्धम् । अतस्ततोऽन्यत् परमज्याय एव नास्ति । ज्यायो लक्ष्मीर्विद्यते । परमज्यायस्तु भगवानेव ।

अतस्ततोऽन्यदस्तीति सिद्धम् । अतस्ततोऽन्यत् परमज्याय एव नास्ति । ज्यायो लक्ष्मीर्विद्यते । परमज्यायस्तु भगवानेव ।</div>

}}

Line 1,341:

Line 1,153:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B04" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B04">जीवैक्याङ्गीकारे यस्तद्वेद इति तच्छब्दोऽप्ययुक्तः । तदा ‘स्वात्मानं वेद’ इत्येव स्यात् । न च प्रसिद्धभेदानुवादः(प्रसिद्धभेदस्यानुवादः .हृ) । श्रुतिं विना तत्स्वरूपस्यैवासिद्धेः, तद्भेदस्यातिशयेनासिद्धिः । ऐक्य ईश्वरस्य स्वज्ञानमस्तीति न तद्रूपस्य जीवस्याज्ञानादिकं युज्यते । औपाधिकभेदाङ्गीकारेऽप्युपाधिरुभयोरैक्याद् उभयोरप्यज्ञत्वं कुर्यात् । उपाधिनिमित्तदोषाश्चोभयोरपि स्युः । उपाधिसम्बन्धस्य समत्वात् । उपाधिसम्बन्धस्यास्मिन्नन्यथा तस्मिन्नन्यथेति विशेषार्थम् अयम् असाविति भेदस्योपाधिं विना स्वत एवापेक्षितत्वात् । अतः स्वतो भिन्नस्यैवोपाधिना विशेषो भवति ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B04

~~| text =~~ जीवैक्याङ्गीकारे यस्तद्वेद इति तच्छब्दोऽप्ययुक्तः । तदा ‘स्वात्मानं वेद’ इत्येव स्यात् । न च प्रसिद्धभेदानुवादः(प्रसिद्धभेदस्यानुवादः .हृ) । श्रुतिं विना तत्स्वरूपस्यैवासिद्धेः, तद्भेदस्यातिशयेनासिद्धिः । ऐक्य ईश्वरस्य स्वज्ञानमस्तीति न तद्रूपस्य जीवस्याज्ञानादिकं युज्यते । औपाधिकभेदाङ्गीकारेऽप्युपाधिरुभयोरैक्याद् उभयोरप्यज्ञत्वं कुर्यात् । उपाधिनिमित्तदोषाश्चोभयोरपि स्युः । उपाधिसम्बन्धस्य समत्वात् । उपाधिसम्बन्धस्यास्मिन्नन्यथा तस्मिन्नन्यथेति विशेषार्थम् अयम् असाविति भेदस्योपाधिं विना स्वत एवापेक्षितत्वात् । अतः स्वतो भिन्नस्यैवोपाधिना विशेषो भवति ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B05" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B05">यस्तु भिन्नः स्वतः खादिस्तस्य भेदो ह्यबुद्धिनाम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B05

~~| text =~~ यस्तु भिन्नः स्वतः खादिस्तस्य भेदो ह्यबुद्धिनाम् ।

उपाधिभिर्ज्ञाप्य एव न तु भेदं स्वयं सृजेत् ॥

उपाधिरप्यभिन्नस्य भेदं साधयितुं क्‍वचित् ।

Line 1,357:

Line 1,162:

अतो न जीवेशाभेदः ।

‘न तु देवः स्वयं भूत्वा देवदेवं समर्चयेत् ।

समानव्यवहारे हि न पूज्यः पूजको भवेत् ॥’ इति च परमसंहितायाम् ।(इति परमसंहितायाम्)

समानव्यवहारे हि न पूज्यः पूजको भवेत् ॥’ इति च परमसंहितायाम् ।(इति परमसंहितायाम्)</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B06" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B06">‘अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यम् अणुप्रमाणात्, प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ।’

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B06

~~| text =~~ ‘अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यम् अणुप्रमाणात्, प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ।’

‘अन्यदेव तद् विदिताद् अथो अविदिताद् अधि ।’

‘अन्यत्र धर्माद् अन्यत्राधर्माद् अन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।

Line 1,372:

Line 1,173:

‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता ।’

‘आधिपत्यमृते चैव भोगेन विषयेण च ।

आनन्दादीन् ऋते मुक्ताः सर्वे ते ब्रह्मणः समाः॥’ इत्यादेश्च ।

आनन्दादीन् ऋते मुक्ताः सर्वे ते ब्रह्मणः समाः॥’ इत्यादेश्च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B07" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B07">‘प्रद्युम्नादीनि रूपाणि त्रीणि त्रीण्येव पञ्च च ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

ऋगादिस्थानभेदेन नित्याभिन्नानि चेशनात्॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B07

~~| text =~~ ‘प्रद्युम्नादीनि रूपाणि त्रीणि त्रीण्येव पञ्च च ।

ऋगादिस्थानभेदेन नित्याभिन्नानि चेशनात्॥’ इति सामसंहितायाम् ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B08" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B08">दृष्टवस्तुनो मिथ्यात्वाङ्गीकारे च युक्त्यपेक्षा‌ ; न तु सत्यत्वे ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B08

~~| text =~~ दृष्टवस्तुनो मिथ्यात्वाङ्गीकारे च युक्त्यपेक्षा‌ ; न तु सत्यत्वे ।

‘दृष्टस्य सत्यतायां तु युक्तिर्वाऽयुक्तिरेव वा ।

भूषणं तस्य मिथ्यात्वे युक्त्यभावोऽतिदूषणम् ॥

युक्तिश्च दोष एव स्याद् बलवन्मानवर्जिता ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।

न च शून्यत्वमिथ्यात्वयोः कश्चिद् विशेषः । तत्प्रमाणाभावात् । अतः सत्य एव भेदः ।

न च शून्यत्वमिथ्यात्वयोः कश्चिद् विशेषः । तत्प्रमाणाभावात् । अतः सत्य एव भेदः ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B09" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B09">न च कदाचित् कस्यापि ‘नासीदस्ति भविष्यति’ इति बुद्ध्यभावे व्यावहारिकसत्यम् इत्यत्रास्माकं विरोधः । तद्भावे च न शून्याद् विशेषः । ‘सत्यमेनमनुविश्वे मदन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च सत्यो भेदः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B09

~~| text =~~ न च कदाचित् कस्यापि ‘नासीदस्ति भविष्यति’ इति बुद्ध्यभावे व्यावहारिकसत्यम् इत्यत्रास्माकं विरोधः । तद्भावे च न शून्याद् विशेषः । ‘सत्यमेनमनुविश्वे मदन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च सत्यो भेदः ।

‘प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः ।

मायामात्रमिदं द्वैतम् अद्वैतं परमार्थतः ॥

विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् ।

उपदेशादयं वादोऽज्ञाते द्वैतं न विद्यते ॥’(मा.उ. अ.१.ख.२.श्लो.९-१०) इत्यादिश्रुतेश्च ।

प्रपञ्चो= भेदो यदि विद्येत= भवेत= उत्पद्येत तर्हि निवर्तेत । अतो न जीवेश्वरादिभेद उत्पद्यते किन्तु? नित्य एव । अतो मायया= भगवत्प्रज्ञानेन(भगवज्ज्ञानेन .हृ) मातं रतं च मात्रम् । भगवान् जानाति रमते चास्मिन् भेद इति । तच्च भगवद्रूपम् अद्वैतम् । परमार्थो भगवान् तद्रूपेणाद्वैतम् । यद् अद्वैतं नामोच्यते तत् परमार्थभगवदपेक्षयेत्यर्थः । स्वगतभेदो भगवति नास्तीत्युक्तम् । न च कल्पनामात्रो भेदः । यदि केनचित् कल्पितो विकल्पस्तथाऽपि निवर्तेत(विनिवर्तेत .हृ) । तस्माद् उपदेशादयमेव वादः । केनापि तत्प्रसादं(तत्प्रसादेन) विनाऽविज्ञातत्वादज्ञातो भगवान् तद्गतो भेदो न विद्यते इति ।

प्रपञ्चो= भेदो यदि विद्येत= भवेत= उत्पद्येत तर्हि निवर्तेत । अतो न जीवेश्वरादिभेद उत्पद्यते किन्तु? नित्य एव । अतो मायया= भगवत्प्रज्ञानेन(भगवज्ज्ञानेन .हृ) मातं रतं च मात्रम् । भगवान् जानाति रमते चास्मिन् भेद इति । तच्च भगवद्रूपम् अद्वैतम् । परमार्थो भगवान् तद्रूपेणाद्वैतम् । यद् अद्वैतं नामोच्यते तत् परमार्थभगवदपेक्षयेत्यर्थः । स्वगतभेदो भगवति नास्तीत्युक्तम् । न च कल्पनामात्रो भेदः । यदि केनचित् कल्पितो विकल्पस्तथाऽपि निवर्तेत(विनिवर्तेत .हृ) । तस्माद् उपदेशादयमेव वादः । केनापि तत्प्रसादं(तत्प्रसादेन) विनाऽविज्ञातत्वादज्ञातो भगवान् तद्गतो भेदो न विद्यते इति ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B10" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B10">‘जीवेश्वरगतो जीवेष्वथ जीवजडात्मनोः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B10

~~| text =~~ ‘जीवेश्वरगतो जीवेष्वथ जीवजडात्मनोः ।

जडेशयोर्जडेष्वेवं पञ्चभेदः प्रपञ्चकः ॥

प्रकृष्टमोक्षहेतुत्वात् तज्ज्ञानं(तज्ज्ञाने .हृ) प्रेति कथ्यते ।

Line 1,419:

Line 1,204:

तस्माद् भूतभविष्याख्यभवदाख्यपराभिधाः ॥

तदन्ये चैक एवास्मिन्नोङ्काराख्ये जनार्दने ।

अज्ञातनामके तस्मिन्न भेदोऽस्ति कथञ्चन ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।

अज्ञातनामके तस्मिन्न भेदोऽस्ति कथञ्चन ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B11" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B11">विदिः(विदि) कादाचित्कस्वरूपलाभ इति च धातुः । ‘भिद्येत’इतिवत् ‘विद्येत’ इतिशब्दः । परमार्थत इति ‘विश्वतश्चक्षुः’इतिवत् सप्तम्यर्थे । परमार्थेद्वैतभाव एवेत्यर्थः । ‘परमार्थः=परमात्माऽद्वैत’ इति प्रथमार्थो वा । न हि ‘विद्यमानं निवर्तते’ इति नियमः । उत्पद्यमानं हि प्रायो निवर्तते । जीवेश्वरप्रकृत्यादिकं बहुलं हि विद्यमानं न निवर्तते । न च ‘कल्पितो विकल्प’ इति पक्षे ‘कल्पितो यदि’ इति ‘यदि’शब्दो युज्यते । न च ‘निवर्तेत न संशयः’, ‘विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि’ इत्यादिनाऽनिष्टापादनरूपः शब्दो युज्यते । कल्पितत्वं चेच्छ्रुतेरभिप्रायः, ‘अविद्यमानोऽयं प्रपञ्चो निवर्तते’(विनिवर्तते) ‘कल्पितो विकल्पो विनिवर्तते’ इत्येव शब्दः स्यात् ; न तु ‘निवर्तेत’ इति । अतः सत्यताविषयमिदं वाक्यम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S21_V02

| id = CHU_CO2_S14-21_V01_B11

~~| text =~~ विदिः(विदि) कादाचित्कस्वरूपलाभ इति च धातुः । ‘भिद्येत’इतिवत् ‘विद्येत’ इतिशब्दः । परमार्थत इति ‘विश्वतश्चक्षुः’इतिवत् सप्तम्यर्थे । परमार्थेद्वैतभाव एवेत्यर्थः । ‘परमार्थः=परमात्माऽद्वैत’ इति प्रथमार्थो वा । न हि ‘विद्यमानं निवर्तते’ इति नियमः । उत्पद्यमानं हि प्रायो निवर्तते । जीवेश्वरप्रकृत्यादिकं बहुलं हि विद्यमानं न निवर्तते । न च ‘कल्पितो विकल्प’ इति पक्षे ‘कल्पितो यदि’ इति ‘यदि’शब्दो युज्यते । न च ‘निवर्तेत न संशयः’, ‘विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि’ इत्यादिनाऽनिष्टापादनरूपः शब्दो युज्यते । कल्पितत्वं चेच्छ्रुतेरभिप्रायः, ‘अविद्यमानोऽयं प्रपञ्चो निवर्तते’(विनिवर्तते) ‘कल्पितो विकल्पो विनिवर्तते’ इत्येव शब्दः स्यात् ; न तु ‘निवर्तेत’ इति । अतः सत्यताविषयमिदं वाक्यम् ।

‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।’(भ.गी.१६.८), ‘एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः॥’(भ.गी.१६.९) इति निन्दनाच्च ।

‘विद्यात्मनि भिदाबोधः’, ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य’ इत्यादिभेदज्ञानस्य प्रशंसनाच्च । अतोऽसनान्मितत्वाच्चास्मीति भगवान्नामैवैतत्॥ २१ ॥

‘विद्यात्मनि भिदाबोधः’, ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य’ इत्यादिभेदज्ञानस्य प्रशंसनाच्च । अतोऽसनान्मितत्वाच्चास्मीति भगवान्नामैवैतत्॥ २१ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,442:

Line 1,222:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S22_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V01" data-block-id="CHU_CO2_S22_V01_B01">सर्वदा समत्वात् साम भगवान् । तस्योद्गानप्रकारो विनर्दि वृषभस्वरवन्मेघनर्दनवद्वा । तदेव वृणे । सर्वोत्तमत्वात् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S22_V01

| id = CHU_CO2_S22_V01_B01

~~| text =~~ सर्वदा समत्वात् साम भगवान् । तस्योद्गानप्रकारो विनर्दि वृषभस्वरवन्मेघनर्दनवद्वा । तदेव वृणे । सर्वोत्तमत्वात् ।

‘विष्णोः स्वरो वृषभवन्मेघनादवदेव वा ।

स्‍त्रीपशुस्वरवद् वह्नेर्गम्भीरोऽनुपमो विभोः ॥

Line 1,453:

Line 1,230:

एकस्य पादवर्षस्य स्वरो विष्णोरुदाहृतः ॥

वायोर्विंशतिवर्षस्य ब्रह्मणस्तु तदन्तरा ॥’ इति च ।

‘गायेदेतैः स्वरैस्तस्माद् यथाशक्ति न विस्वरम् ।

‘गायेदेतैः स्वरैस्तस्माद् यथाशक्ति न विस्वरम् ।</div>

}}

</div>

Line 1,460:

Line 1,236:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S22_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S22_V02_B01">अधिकारी सदौद्गात्रे मुख्यतः प्राण एव यत् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S22_V02

| id = CHU_CO2_S22_V02_B01

~~| text =~~ अधिकारी सदौद्गात्रे मुख्यतः प्राण एव यत् ।

अतो मोक्षादिदाने स देवादीनां क्षमो भवेत् ॥

अन्येषां स ददातीह मद्धृदिस्थ इति स्मृतिः ।

Line 1,474:

Line 1,247:

तस्मा अन्नं ह्यर्थतस्तु प्राणस्यान्नभुजिर्भवेत् ॥

प्राणस्याप्यमृतत्वं हि मुख्यमेव फलं यतः ।

देवान्तर्भावतो विष्णोर्नामृतत्वं क्‍व चादिमत् ॥

देवान्तर्भावतो विष्णोर्नामृतत्वं क्‍व चादिमत् ॥</div>

}}

</div>

Line 1,489:

Line 1,261:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S01_V20_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V05" data-block-id="CHU_CO2_S01_V20_B01">‘इन्द्रे बलं ददानीति स्वरान् घोषबलात्मकान् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S22_V05

| id = CHU_CO2_S01_V20_B01

~~| text =~~ ‘इन्द्रे बलं ददानीति स्वरान् घोषबलात्मकान् ।

ब्रूयादग्रस्तानिरस्तानूष्मणः स्पर्शानपि ॥

समस्तान् बलदानार्थमिन्द्रे चैव प्रजापतेः ।

Line 1,515:

Line 1,284:

‘ब्रह्मा प्रजापतिश्चेति विष्णुरन्यं प्रबोधयन् ।

तथेन्द्रनामा वायुश्च परेषां बोधको यदा ॥’ इति च ।

बृंहयति प्रजाः पाति इदं रातीति व्युत्पत्तिभिः ॥ २२ ॥

बृंहयति प्रजाः पाति इदं रातीति व्युत्पत्तिभिः ॥ २२ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,530:

Line 1,298:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S22_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S23_V01" data-block-id="CHU_CO2_S22_V01_B01">‘सर्वधर्मैः पुण्यलोको ब्रह्मज्ञानाद्विमुच्यते</div>

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S23_V01

| id = CHU_CO2_S22_V01_B01

~~| text =~~ ‘सर्वधर्मैः पुण्यलोको ब्रह्मज्ञानाद्विमुच्यते

}}

</div>

Line 1,544:

Line 1,308:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S11_V02_B01">‘ओङ्कारो ब्रह्मणो नाम सर्ववागात्मकश्च सः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S22_V02

| id = CHU_CO2_S11_V02_B01

~~| text =~~ ‘ओङ्कारो ब्रह्मणो नाम सर्ववागात्मकश्च सः ।

तद्व्याख्यात्वात्(व्याख्यानत्वात्) सर्ववाचां सर्ववागात्मता भवेत् ।

इदं तु प्रस्तुतत्वात् स सर्वं चाप्यर्थपूर्णतः ।

Line 1,556:

Line 1,317:

सम्प्रस्रावश्च तद्दृष्टिर्ब्रह्मणः परमस्य हि ।

नित्यज्ञानोऽपि भगवान् क्रीडयाऽचीक्लृपद् यदा ॥

तदाभितापशब्दोऽयं वर्तते परमात्मनि ॥’ इति च ।

तदाभितापशब्दोऽयं वर्तते परमात्मनि ॥’ इति च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V02_B02" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S11_V02_B02">तपःशब्देनैव यतिधर्मश्चोक्तः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S22_V02

| id = CHU_CO2_S11_V02_B02

~~| text =~~ तपःशब्देनैव यतिधर्मश्चोक्तः ।

‘सर्वेषामाश्रमस्थानामज्ञानां पुण्यलोकता ।

अपरोक्षदृशां विष्णोरमृतत्वं न चान्यथा ॥’ इति च ।

Line 1,570:

Line 1,327:

नैष्ठिका वालखिल्यांश्च गुरुशुश्रुषयैव तु ।

यदि पश्यन्त्येत एव साक्षादेव जनार्दनम् ।

अमृतत्वं तदा यान्ति नान्यथा तु कथञ्चन ॥’ इति च ।

अमृतत्वं तदा यान्ति नान्यथा तु कथञ्चन ॥’ इति च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V02_B03" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S11_V02_B03">न च संन्यासमात्रेणामृतत्वम् । ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’ इति श्रुतेः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S22_V02

| id = CHU_CO2_S11_V02_B03

~~| text =~~ न च संन्यासमात्रेणामृतत्वम् । ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’ इति श्रुतेः ।

‘विद्यैव तु निर्धारणात्’(ब्र.सू.३.३.४८) इति च भगवद्वचनम् (इति भगवद्वचनम्) ।

‘न रोधयति मां धर्मो न साङ्ख्यं योग उद्धव ।

Line 1,584:

Line 1,337:

अन्त्यानां स्थावराणां वा तथापि यतिरुत्तमः ।

ज्ञानद्वारो यतो न्यासो विशेषेण भविष्यति ॥’ इति च ।

‘वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थाः सन्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः।’ इति च ॥ २३ ॥

‘वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थाः सन्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः।’ इति च ॥ २३ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,615:

Line 1,367:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B01" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B01">‘वसुरुद्रादितेयेषु विश्वेषु स्थितमीश्वरम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S24_V04

| id = CHU_CO2_S24_V04_B01

~~| text =~~ ‘वसुरुद्रादितेयेषु विश्वेषु स्थितमीश्वरम् ।

तन्नामानं हरिं मन्त्रैर्लोकद्वारादिभिः प्रभुम् ॥

प्रार्थयित्वा दिवं त्वज्ञो ज्ञो मोक्षं प्राप्नुयात् तथा ।

Line 1,626:

Line 1,375:

एतेषु मोक्षोऽपि भवेन्मानुषाणां विशेषिणाम् ।

श्वेतद्वीपं तथा गत्वा दृष्ट्वा विष्णुं च ते ततः ॥

अनुज्ञाताः प्रमोदन्ते निर्दुःखास्तु धरादिषु ॥’ इति च ।

अनुज्ञाताः प्रमोदन्ते निर्दुःखास्तु धरादिषु ॥’ इति च ।</div>

}}

Line 1,633:

Line 1,381:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B02" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B02">‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेश्च भगवत एव वस्वादिनामानि । ‘त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते’(भ.गी.९.२०) इति वचनाच्च भगवानेव प्रार्थ्यः । भगवत्स्वरूपस्य सम्यगपरिज्ञानाद् रागाच्च तेषामन्तवत् फलवत्वम् । ‘न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।’(भ.गी.९.२४),‘गतागतं कामकामा लभन्ते’ इति वचनात् ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S24_V04

| id = CHU_CO2_S24_V04_B02

~~| text =~~ ‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेश्च भगवत एव वस्वादिनामानि । ‘त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते’(भ.गी.९.२०) इति वचनाच्च भगवानेव प्रार्थ्यः । भगवत्स्वरूपस्य सम्यगपरिज्ञानाद् रागाच्च तेषामन्तवत् फलवत्वम् । ‘न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।’(भ.गी.९.२४),‘गतागतं कामकामा लभन्ते’ इति वचनात् ।

‘सर्वोत्तमत्वस्याज्ञानाद् विष्णोरन्धन्तमो भवेत् ॥

तद्द्वेषात् किमु वक्तव्यं ब्रह्मादिद्वेषतोऽपि वा ।

Line 1,643:

Line 1,388:

पूजाया अकृतेस्तेषां न वर्णेषु जनिर्भवेत् ॥

सम्यक्‍कर्माननुष्ठानात् स्वर्गं नैवोपगच्छति ।

अपरोक्षदृशेरौन्यान्मोक्षं नैवोपगच्छति ॥’ इति च ।

अपरोक्षदृशेरौन्यान्मोक्षं नैवोपगच्छति ॥’ इति च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B03" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B03">पूर्वपूर्वगुणैर्दोषानशक्ता उत्तरोत्तराः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S24_V04

| id = CHU_CO2_S24_V04_B03

~~| text =~~ पूर्वपूर्वगुणैर्दोषानशक्ता उत्तरोत्तराः ।

स्थानद्वयोत्तरे शक्ता मोक्षो नानपरोक्षिणः ॥

विरुद्धरागिणां नैव ह्यपरोक्षदृशिर्भवेत् ।

Line 1,659:

Line 1,400:

अप्रमाद इति प्रोक्तः शास्‍त्रं वेदास्तु पञ्च च ।

भारतं पञ्चरात्रं च मूलरामायणं तथा ॥

पुराणं भागवतं चैव पञ्चमो वेद उच्यते ॥’ इति च ॥

पुराणं भागवतं चैव पञ्चमो वेद उच्यते ॥’ इति च ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B03" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B03">त्रिलोकप्राप्तिपरिघास्‍त्रयः सन्ति सदातनाः(सनातनाः) ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO2_S24_V04

| id = CHU_CO2_S24_V04_B03

~~| text =~~ त्रिलोकप्राप्तिपरिघास्‍त्रयः सन्ति सदातनाः(सनातनाः) ।

तेषामग्न्यादिगो विष्णुरपहन्ता स्मृतो भवेत् ॥

मृतः सन्सुखभोगाय यत्र गच्छति तत्र ह ।

Line 1,671:

Line 1,408:

यजमानः पृथिव्यादिलोकान् भोगाय याति हि ॥’ इति च ।

‘यस्‍त्राति यज्ञमातारं यज्ञमात्रा हरिस्तु सः ।

तमेवं वेत्ति यो भक्तो याति स्वर्मुक्तिमेव वा (मुक्तिमेव च) ॥ इति च ॥ २४ ॥

तमेवं वेत्ति यो भक्तो याति स्वर्मुक्तिमेव वा (मुक्तिमेव च) ॥ इति च ॥ २४ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,690:

Line 1,426:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S01_V01_B01" data-verse="CHU_CO3_S01_V01" data-block-id="CHU_C03_S01_V01_B01">‘य आदित्यगतो विष्णुः स एव मधुनामकः ।

~~| verse_id~~ = CHU_CO3_S01_V01

| id = CHU_C03_S01_V01_B01

~~| text =~~ ‘य आदित्यगतो विष्णुः स एव मधुनामकः ।

मदधिर्मध्विति प्रोक्तो मदः सुखमिहोच्यते ॥

अ इत्याधिक्यमुद्दिष्टं मद् ज्ञानततिरुच्यते ।

Line 1,714:

Line 1,447:

तिर्यक्स्थित्वा स्वसंस्थं तु वशीकुर्याद्यतस्ततः ॥

वंशस्तिरश्चीनोऽन्योऽपि यस्मिन्नाप्यमुपस्थितम् ।

सोऽपूप आप्यो भगवान् मध्वाज्यादि प्रसिद्धगम् ॥

सोऽपूप आप्यो भगवान् मध्वाज्यादि प्रसिद्धगम् ॥</div>

}}

</div>

Line 1,729:

Line 1,461:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S01_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S01_V014" data-block-id="CHU_C03_S01_V04_B01">प्राच्यरश्मिषु संस्थस्तु रतिशंमानरूपतः(स्वरतिर्मानरूपतः) ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S01_V014

| id = CHU_C03_S01_V04_B01

~~| text =~~ प्राच्यरश्मिषु संस्थस्तु रतिशंमानरूपतः(स्वरतिर्मानरूपतः) ।

प्राच्यरश्मिरिति प्रोक्तो वासुदेवाभिधो हरिः ॥

एतद् विना(द्या) नालमिति नाडीत्यंश उदाहृतः ।

स्वरूपांशैर्विना प्राप्तुं नालं हि प्रापितांशिनम् ॥

ऋग्वेदमानिनश्चैव वह्न्याद्या वसवस्त्वृचः ।

अर्च्यत्वात् प्रथमं चैव विशेषाद् ..... ॥

अर्च्यत्वात् प्रथमं चैव विशेषाद् ..... ॥</div>

}}

</div>

Line 1,756:

Line 1,484:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S02_V03_B01" data-verse="CHU_C03_S02_V01" data-block-id="CHU_C03_S02_V03_B01">.....यज्ञदेवताः

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S02_V01

| id = CHU_C03_S02_V03_B01

~~| text =~~ .....यज्ञदेवताः

इन्द्राद्या यजुरुद्दिष्टा रुद्रा इन्द्रसखा यतः (इन्द्रसहायतः, इन्द्रसहायत्वतः) ।

इन्द्रशब्दोदितो वायुः स याज्यः सोमभुक्पुरः ॥

स हि शङ्करपूर्वाणां रुद्राणां मुख्य एव च ।

स हि शङ्करपूर्वाणां रुद्राणां मुख्य एव च ।</div>

}}

</div>

Line 1,781:

Line 1,505:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S03_V03_B01" data-verse="CHU_C03_S03_V03" data-block-id="CHU_C03_S03_V03_B01">सामनामान आदित्या मासशः समभोगतः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S03_V03

| id = CHU_C03_S03_V03_B01

~~| text =~~ सामनामान आदित्या मासशः समभोगतः ॥

इन्द्रो वरुण उद्दिष्टो यज्ञेषु व्रियते यतः ।

आदित्यानामधिपतिः स हि विष्णुनियोजितः ॥

विष्णुस्तूपास्यरूपत्वान्नोपासकगणे युतः(नोपासकगणैर्युतः) ॥

विष्णुस्तूपास्यरूपत्वान्नोपासकगणे युतः(नोपासकगणैर्युतः) ॥</div>

}}

</div>

Line 1,804:

Line 1,524:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S04_V13" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B01">इतिहासपुराणानां सोमाद्या अभिमानिनः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S04_V13

| id = CHU_C03_S04_V04_B01

~~| text =~~ इतिहासपुराणानां सोमाद्या अभिमानिनः ।

अथर्वाङ्गिरसां चैवाप्यथर्वाङ्गिरनामकाः ॥

अधरं वर्तयेयुस्ते वृष्टिमङ्गरसास्तथा ।

मानस्त्वात् प्राणरूपत्वाद् अथर्वाङ्गिरसस्ततः ॥

मानस्त्वात् प्राणरूपत्वाद् अथर्वाङ्गिरसस्ततः ॥</div>

}}

</div>

Line 1,829:

Line 1,545:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B01">गुह्यादेशा ब्रह्मपदे ये योग्या ब्रह्मणा सह ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B01

~~| text =~~ गुह्यादेशा ब्रह्मपदे ये योग्या ब्रह्मणा सह ।

सर्वगुह्योपदेष्टारः सर्वेषां गुरवो हि ते ।

ब्रह्मेति सर्वदेवानां नामानन्तत्त्वतः स्मृतम् ॥

Line 1,845:

Line 1,558:

इन्द्रियं परमैश्वर्याद् वीर्यरूपश्च सर्वदा।

सर्वानुग्रहशक्तित्वादन्नाद्यो बलरूपतः ॥

रसनामा च भगवान् .....।

रसनामा च भगवान् .....।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B02" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B02">........संस्थितः सूर्यमण्डले ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B02

~~| text =~~ ........संस्थितः सूर्यमण्डले ।

व्यक्षरद् धर्ममोक्षादीन् देवानां भगवान् हरिः ॥

ऋक्प्रोक्तो लोहिताकारो वासुदेवः परः पुमान् ।

Line 1,866:

Line 1,575:

स वाच्यः सर्ववेदानामेवं पञ्चात्मको हरिः ॥

वेदानां सारभूतोऽसौ वेदानां नित्यताप्रदः ।

अतोऽमृतानाममृतो रसानां रस एव च ॥ इति सामसंहितायाम् ॥

अतोऽमृतानाममृतो रसानां रस एव च ॥ इति सामसंहितायाम् ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B03" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B03">न चाचेतनमात्रमुपासितं पुरुषार्थप्रदानशक्तम् । ‘ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रब्रूयात्’(३.११.५) इति वाक्यशेषाच्चैतदवगम्यते । ‘य एतामेवं ब्रह्मोपनिषदं वेद’(३.११.३) इति च । कथं चाचेतनोपासनं ब्रह्मादिपदप्रदं भवति ? ‘न वै तत्र न निम्लोचो(निम्नोचः) नोदियाय कदाचन’(३.११.२), ‘सकृद् दिव हैवास्मै भवति’(३.११.३) इत्यादि च मुक्तस्यैव मुख्यतो युज्यते ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B03

~~| text =~~ न चाचेतनमात्रमुपासितं पुरुषार्थप्रदानशक्तम् । ‘ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रब्रूयात्’(३.११.५) इति वाक्यशेषाच्चैतदवगम्यते । ‘य एतामेवं ब्रह्मोपनिषदं वेद’(३.११.३) इति च । कथं चाचेतनोपासनं ब्रह्मादिपदप्रदं भवति ? ‘न वै तत्र न निम्लोचो(निम्नोचः) नोदियाय कदाचन’(३.११.२), ‘सकृद् दिव हैवास्मै भवति’(३.११.३) इत्यादि च मुक्तस्यैव मुख्यतो युज्यते ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B04" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B04">यशस्तेजइन्द्रियवीर्यान्नाद्यरसत्वं च भगवन्तं विना कस्य मुख्यतो युज्यते ? तस्य नाम महद्यशः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B04

~~| text =~~ यशस्तेजइन्द्रियवीर्यान्नाद्यरसत्वं च भगवन्तं विना कस्य मुख्यतो युज्यते ? तस्य नाम महद्यशः ।

ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः ।

ज्ञानवैराग्ययोश्चैव(ज्ञानविज्ञानयोश्चैव) षण्णां भग इतीरणा ॥

Line 1,884:

Line 1,585:

‘सुखात्मकं षड्गुणविग्रहं परं हृदि स्थितं ब्रह्म निरञ्चनं स्वरुक् ।

ऐश्वर्यवैराग्ययशोविबोधवीर्यश्रिया पूर्णमहं प्रपद्ये॥’

‘अहं तत्तेजोरश्मीन्नारायणं पुरुषम्’(पुरुषं जातमग्रतः) इत्यादेश्च । ‘ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्ती नारायणः’ इति च (नरसिमहपुराणे ऐ.भा.)।

‘अहं तत्तेजोरश्मीन्नारायणं पुरुषम्’(पुरुषं जातमग्रतः) इत्यादेश्च । ‘ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्ती नारायणः’ इति च (नरसिमहपुराणे ऐ.भा.)।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B05" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B05">न चाचेतनस्यैश्वर्यादिरूपत्वं युज्यते । ‘ज्ञानात्मको भगवानैश्वर्यात्मको भगवान् शक्त्यात्मको भगवान्’ इति च श्रुतिः । ‘सर्ववेदान्तप्रत्ययं चोदनाद्यविशेषात्’(ब्र.सू.३.३.१) इति सर्ववेदप्रतिपाद्यत्वं भगवत उक्तं भगवता । ‘स सर्वनामा स च विश्वरूपः प्रसीदतां ब्रह्म महाविभूतिः’ इति च । ‘सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति’(काठक.अ.१,ब्रा.६,श्लो.१), ‘ता वा एताः सर्वा ऋचः सर्वे वेदा सर्वे घोषा एकैव व्याहृतिः प्राण एव’ ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B05

~~| text =~~ न चाचेतनस्यैश्वर्यादिरूपत्वं युज्यते । ‘ज्ञानात्मको भगवानैश्वर्यात्मको भगवान् शक्त्यात्मको भगवान्’ इति च श्रुतिः । ‘सर्ववेदान्तप्रत्ययं चोदनाद्यविशेषात्’(ब्र.सू.३.३.१) इति सर्ववेदप्रतिपाद्यत्वं भगवत उक्तं भगवता । ‘स सर्वनामा स च विश्वरूपः प्रसीदतां ब्रह्म महाविभूतिः’ इति च । ‘सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति’(काठक.अ.१,ब्रा.६,श्लो.१), ‘ता वा एताः सर्वा ऋचः सर्वे वेदा सर्वे घोषा एकैव व्याहृतिः प्राण एव’ ।

‘वेदे रामायणे चैव पुराणे भारते तथा ।

आदावन्ते च मध्ये च विष्णुः सर्वत्र गीयते ॥’

‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति तं वै विष्णुं परममुदाहरन्ति’ इत्यादेश्च ।

‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति तं वै विष्णुं परममुदाहरन्ति’ इत्यादेश्च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B06" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B06">उपनिषत्वाच्च विशेषतो न यत्किञ्चिदुच्यत इति वक्तुं युक्तम् -

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B06

~~| text =~~ उपनिषत्वाच्च विशेषतो न यत्किञ्चिदुच्यत इति वक्तुं युक्तम् -

‘विष्णुरुक्तः सर्ववेदैर्मन्त्रैरपि (मन्त्रेषु च) विशेषतः ।

आरण्यके विशेषेण नैवान्यत् किञ्चिदुच्यते ॥

Line 1,907:

Line 1,600:

सूत्रात्मा तूच्यते विष्णोस्तद्विशिष्टत्ववित्तये ॥

कुत्रचित् तदुपास्तिश्च तस्याध्यर्धतनुत्वतः ।

तस्मिन् विष्णोरुपास्त्यर्थं नान्यथा किञ्चिदुच्यते ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।

तस्मिन् विष्णोरुपास्त्यर्थं नान्यथा किञ्चिदुच्यते ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B07" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B07">‘यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S05_V04

| id = CHU_C03_S04_V04_B07

~~| text =~~ ‘यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य ।

लीलावतारेधितकर्म (लीलावतारैधितकर्म) वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ।

वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ।

Line 1,924:

Line 1,613:

‘मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्प्योऽपोह्य(विकल्प्यापोह्य .हृ) इत्यहम् ।

इत्यस्या हृदयं साक्षान्नान्यो मद्वेद कश्चन ॥’

इत्यादेश्च भगवदुपासना एव सर्वत्रोक्ताः ॥ ५ ॥

इत्यादेश्च भगवदुपासना एव सर्वत्रोक्ताः ॥ ५ ॥</div>

}}

</div>

Line 1,943:

Line 1,631:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S06_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S06_V04" data-block-id="CHU_C03_S06_V04_B01">‘प्रथमामृतस्य द्रष्टारो वसवस्त्वग्निपूर्वकाः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S06_V04

| id = CHU_C03_S06_V04_B01

~~| text =~~ ‘प्रथमामृतस्य द्रष्टारो वसवस्त्वग्निपूर्वकाः ।

यावत् पश्यन्ति तं विष्णुं तावत् ते नान्यभोगिनः ॥

एतदेव विशन्त्यद्धा मोक्षे ते तत एव च ।

स्वेच्छयैव समुद्यन्ति मुक्ताः सन्तो बहिस्तथा ॥

स्वेच्छयैव समुद्यन्ति मुक्ताः सन्तो बहिस्तथा ॥</div>

}}

</div>

Line 1,968:

Line 1,652:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S07_V07_B01" data-verse="CHU_C03_S07_V04" data-block-id="CHU_C03_S07_V07_B01">एवं द्वितीयरूपं तु शिवाद्या वायुसंस्थिताः (वायुसंश्रिताः)।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S07_V04

| id = CHU_C03_S07_V07_B01

~~| text =~~ एवं द्वितीयरूपं तु शिवाद्या वायुसंस्थिताः (वायुसंश्रिताः)।

वायोर्हिरण्यगर्भत्वात् पदद्वयमुदाहृतम् ॥

रुद्राणामाश्रयत्वं च साध्यानामपि सर्वशः ।

अतो यजुर्विचारश्च सर्ववेदात्मनस्तथा ॥

वायोरेव विचारः स्याद् ब्रह्मणोऽपि विशेषतः ।

उभयाश्रयः स मोक्षोऽपि वायुरेव हि सर्वदा ॥

उभयाश्रयः स मोक्षोऽपि वायुरेव हि सर्वदा ॥</div>

}}

</div>

Line 1,995:

Line 1,675:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S08_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S08_V04" data-block-id="CHU_C03_S08_V04_B01">द्रष्टारोऽथ तृतीयस्य शक्रमुख्यादितेः सुताः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S08_V04

| id = CHU_C03_S08_V04_B01

~~| text =~~ द्रष्टारोऽथ तृतीयस्य शक्रमुख्यादितेः सुताः ।

}}

</div>

Line 2,017:

Line 1,693:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S09_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S09_V04" data-block-id="CHU_C03_S09_V04_B01">चतुर्थस्य तु सोमाद्या मरुतः .................</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S09_V04

| id = CHU_C03_S09_V04_B01

~~| text =~~ चतुर्थस्य तु सोमाद्या मरुतः .................

}}

</div>

Line 2,039:

Line 1,711:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B01">....... ...... .......... पञ्चमस्य च ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B01

~~| text =~~ ....... ...... .......... पञ्चमस्य च ॥

ऋजवो ब्रह्ममुख्या हि सुपर्णः शेष एव च ।

सरस्वती सुपर्णी च वारुणी साध्यनामकाः ॥

Line 2,051:

Line 1,720:

ये चेैतत्पदयोग्याः स्युर्देवाः पञ्च महागणाः ।

तेषामपि यदोपासा निच्छिद्रा मधुनामके ॥

तदा वस्वादितां प्राप्य मुक्तिमेष्यन्त्यसंशयम् ।

तदा वस्वादितां प्राप्य मुक्तिमेष्यन्त्यसंशयम् ।</div>

}}

Line 2,058:

Line 1,726:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B02" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B02">उदेत्यास्तमयं यावद्याति भानुस्तु पर्वते ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B02

~~| text =~~ उदेत्यास्तमयं यावद्याति भानुस्तु पर्वते ॥

उदयास्ताद्रिमध्यस्य वसवः पतयः स्मृताः ।

ततश्चास्तमयाद् यावदर्धरात्रं दिवाकरः ॥

Line 2,075:

Line 1,740:

अस्तं दक्षिणतो याति स कालो मारुतः स्मृतः ॥

उदेत्यैन्द्रपुरे(उदेत्येन्द्रपुरे) चोर्ध्वमर्वागुदयपर्वते ।

अस्तमेति तदर्धेन ब्रह्मा तस्य पतिः स्मृतः ॥

अस्तमेति तदर्धेन ब्रह्मा तस्य पतिः स्मृतः ॥</div>

}}

Line 2,082:

Line 1,746:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B03" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B03">‘एकत्रिंशत्तु घटिकाः साधिका वसुदैवताः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B03

~~| text =~~ ‘एकत्रिंशत्तु घटिकाः साधिका वसुदैवताः ।

तदर्धा रुद्रदैवत्यास्तत आदित्यदैवताः ।

तदर्धा मारुता ब्राह्मास्तदर्धा देशतस्तथा ॥’ इति च ।

रौद्रो द्विगुणीभूतो वसुकालो यावांस्तावान् भवतीति द्विस्तावत् । अर्ध इत्यर्थः । ब्राह्मे मुहूर्ते (ब्राह्मो महूर्त)इत्युषःकालस्य प्रसिद्धेश्च । रौद्रः काल इति पूर्वरात्रस्य प्रसिद्धेः (प्रसिद्धेः सार्धरात्रस्य। सौम्यः काल इत्यपररात्रस्य । सौम्यकालत्वाच्च)। अपररात्रस्य सौम्यकालत्वाच्च तस्मिन् काले शीतमुत्पद्यते । मारुतकालत्वाद् वायुश्च वाति । आग्नेयकालत्वादेवाह्नि सैकघटिकं होमकर्माणि विशेषतः प्रवर्तन्ते ।

रौद्रो द्विगुणीभूतो वसुकालो यावांस्तावान् भवतीति द्विस्तावत् । अर्ध इत्यर्थः । ब्राह्मे मुहूर्ते (ब्राह्मो महूर्त)इत्युषःकालस्य प्रसिद्धेश्च । रौद्रः काल इति पूर्वरात्रस्य प्रसिद्धेः (प्रसिद्धेः सार्धरात्रस्य। सौम्यः काल इत्यपररात्रस्य । सौम्यकालत्वाच्च)। अपररात्रस्य सौम्यकालत्वाच्च तस्मिन् काले शीतमुत्पद्यते । मारुतकालत्वाद् वायुश्च वाति । आग्नेयकालत्वादेवाह्नि सैकघटिकं होमकर्माणि विशेषतः प्रवर्तन्ते ।</div>

}}

Line 2,095:

Line 1,755:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B04" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B04">‘अहः सर्वं वसूनां(सर्ववसूनां) तु परेषां रात्रिरेव च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B04

~~| text =~~ ‘अहः सर्वं वसूनां(सर्ववसूनां) तु परेषां रात्रिरेव च ।

प्रदत्ता विष्णुना पूर्वं नालमित्यब्रुवन् परे ॥

पुनर्विशेषतो दत्तं रुद्राणां मरुतां तथा ।

Line 2,107:

Line 1,764:

‘माध्यन्दिने तृतीये च रुद्रादे राज्यमिष्यते ।

तद्भृत्यत्वात् वसूनां तु प्रातःकाले विशेषतः ॥

तत्रापि वाय्वधीनत्वम् अग्न्यादीनां प्रकीर्तितम् ॥

तत्रापि वाय्वधीनत्वम् अग्न्यादीनां प्रकीर्तितम् ॥</div>

}}

Line 2,114:

Line 1,770:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B05" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B05">एवं पृथिव्यां रुद्राणामन्तरिक्षं प्रकीर्तितम् (एवं पृथिव्या रुद्राणां, अन्तरिक्षे प्रकीर्तितम्)।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B05

~~| text =~~ एवं पृथिव्यां रुद्राणामन्तरिक्षं प्रकीर्तितम् (एवं पृथिव्या रुद्राणां, अन्तरिक्षे प्रकीर्तितम्)।

मरुतां च द्विलोकेशा आदित्याः परिकीर्तिताः॥

सर्वेषामधिपो ब्रह्मा युवाधीशस्तु(युवादीशस्तु) मारुतः ।

त्रिलोकाधिपतिश्चेन्द्रस्तेषामप्यधिपो हरिः ॥’ इति च ।

स्वाराज्यं भोगः । स्वरञ्जनात् ।

स्वाराज्यं भोगः । स्वरञ्जनात् ।</div>

}}

Line 2,128:

Line 1,780:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B06" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B06">न त्विन्द्राद्यमो द्विगुणकालं तिष्ठति तस्माद् वरुणस्तस्माद् सोम इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । न च सोमाद् द्विगुणमेव ब्रह्मा तिष्ठति । द्विपरार्धं हि तस्य कालः । इन्द्रादयो हि मन्वन्तरमात्रं तिष्ठन्ति । न च वसूनां पूर्वो देशो रुद्राणां दक्षिण आदित्यानां पश्चिमो मरुतामुत्तर एव नान्यत्रेत्यत्र प्रमाणमस्ति । तत्पक्षे रुद्रैः सहेन्द्रस्य दक्षिणत्वप्राप्तेश्च । न चेन्द्रशब्देन वायुस्तैर्गृहीतः । अत इन्द्रादेवेन्द्रस्य द्विगुणकालत्वमिति विरोधः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B06

~~| text =~~ न त्विन्द्राद्यमो द्विगुणकालं तिष्ठति तस्माद् वरुणस्तस्माद् सोम इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । न च सोमाद् द्विगुणमेव ब्रह्मा तिष्ठति । द्विपरार्धं हि तस्य कालः । इन्द्रादयो हि मन्वन्तरमात्रं तिष्ठन्ति । न च वसूनां पूर्वो देशो रुद्राणां दक्षिण आदित्यानां पश्चिमो मरुतामुत्तर एव नान्यत्रेत्यत्र प्रमाणमस्ति । तत्पक्षे रुद्रैः सहेन्द्रस्य दक्षिणत्वप्राप्तेश्च । न चेन्द्रशब्देन वायुस्तैर्गृहीतः । अत इन्द्रादेवेन्द्रस्य द्विगुणकालत्वमिति विरोधः ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B07" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B07">इन्द्रादिपुरीणाम् उद्वासेनैवमङ्गीकारे (उद्वासत्वेनैवमङ्गीकारे) तत् षोडशगुणत्वाद् ऊर्ध्वोदयस्यैकेन्द्रात् परतोऽनिन्द्रत्वमेव स्यात् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B07

~~| text =~~ इन्द्रादिपुरीणाम् उद्वासेनैवमङ्गीकारे (उद्वासत्वेनैवमङ्गीकारे) तत् षोडशगुणत्वाद् ऊर्ध्वोदयस्यैकेन्द्रात् परतोऽनिन्द्रत्वमेव स्यात् ।

‘अथ तत ऊर्ध्वं उदेत्य’ इति तत्पक्षे पश्चादप्यादित्यभावात् कल्पान्तलयो(कल्पान्तलयोऽपि, कल्पान्तप्रलयोऽपि) न स्यादित्याद्यनन्तदोषदुष्टत्वेऽपि ग्रन्थाल्पत्वायैवोपरम्यते ॥

‘वस्वादीनां तु सर्वेषां सर्वदिक्षु पुराण्यपि ।

सन्त्येवमपि धीवृत्यै प्रत्येकं दिक्षुकथ्यते ॥’ इति च ।

ऐन्द्रया उद्वासे रुद्राणामेवोदयाभाव इति च दोषः । अतो यत्किञ्चिदेतत् ।

ऐन्द्रया उद्वासे रुद्राणामेवोदयाभाव इति च दोषः । अतो यत्किञ्चिदेतत् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B08" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B08">‘उदेति पूर्वतः सूर्यो निम्लोचति च पश्चिमे ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B08

~~| text =~~ ‘उदेति पूर्वतः सूर्यो निम्लोचति च पश्चिमे ।

एवं नियम उद्दिष्टो ब्रह्मणा विष्णुचोदनात् ॥

द्विगुणं द्विगुणं कालमुदित्वा दक्षिणादिषु ।

Line 2,168:

Line 1,809:

तदाऽपि द्विगुणत्वं स्यात् तन्मयाऽत्र विवक्षितम् ॥

अहःसाम्येऽपि क्रमश आतपस्याल्पकालतः ।

गिर्यावृत्तेः(गिर्यावृतेः) क्षिप्रमन्येषूदयास्तमयाविव ॥

गिर्यावृत्तेः(गिर्यावृतेः) क्षिप्रमन्येषूदयास्तमयाविव ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B09" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B09">कालान्तरे भाविनं तु दक्षिणाद्युदयं पुनः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S10_V04

| id = CHU_C03_S10_V04_B09

~~| text =~~ कालान्तरे भाविनं तु दक्षिणाद्युदयं पुनः ।

अपेक्ष्यैव वरो दत्तो द्वितीयो देवता मया ॥

समयश्च कृतो नित्यो मया सूर्यस्य चानघाः ।

Line 2,187:

Line 1,824:

इत्युक्तस्तमुवाचेन्द्रो न कदाचन तद्भवेत् ॥

ब्रह्मणा नियमो यस्मात् कृतः प्रागुदयो रवेः ।

इत्युक्त्वा तु जगामेन्द्रो दिवमैरावतस्थितः ॥ इति च ॥ १० ॥

इत्युक्त्वा तु जगामेन्द्रो दिवमैरावतस्थितः ॥ इति च ॥ १० ॥</div>

}}

</div>

Line 2,202:

Line 1,838:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S11_V02" data-verse="CHU_C03_S11_V02" data-block-id="CHU_C03_S11_V02">अथ सूर्यस्थितो विष्णुरादित्यस्त्वादिमूलतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S11_V02

| id = CHU_C03_S11_V02

~~| text =~~ अथ सूर्यस्थितो विष्णुरादित्यस्त्वादिमूलतः ।

आदानाद् वाऽपि देवानामूर्ध्वं गच्छति मण्डलात् ॥

प्राप्य वैकुण्ठलोकं च नोदेत्यस्तं(नोदैत्यस्तम्) न चैति सः ।

एकलः प्रलये स्थाता देवता नात्र संशयः ॥

तेन सत्येन न वृद्धिं प्राप्नुयां(न वृद्धिमाप्नुयां) ब्रह्मणा क्‍वचित् ।

इत्युवाच पुरा ब्रह्मा देवेभ्यः स चतुर्मुखः ॥

इत्युवाच पुरा ब्रह्मा देवेभ्यः स चतुर्मुखः ॥</div>

}}

</div>

Line 2,217:

Line 1,849:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S11_V03_B01" data-verse="CHU_C03_S11_V03" data-block-id="CHU_C03_S11_V03_B01">एतां विद्यां तु यो वेद नित्यमस्य दिवा भवेत्(दिवाऽभवत्) ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S11_V03

वैकुण्ठधामसंस्थस्य मुक्तस्यानुदयास्तकम् ॥</div>

| id = CHU_C03_S11_V03_B01

~~| text =~~ एतां विद्यां तु यो वेद नित्यमस्य दिवा भवेत्(दिवाऽभवत्) ।

वैकुण्ठधामसंस्थस्य मुक्तस्यानुदयास्तकम् ॥

}}

</div>

Line 2,232:

Line 1,860:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S11_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S11_V06" data-block-id="CHU_C03_S11_V06_B01">‘तदेतद्भगवान् विष्णुः प्रादाज्ज्ञानं विरिञ्चये ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S11_V06

| id = CHU_C03_S11_V06_B01

~~| text =~~ ‘तदेतद्भगवान् विष्णुः प्रादाज्ज्ञानं विरिञ्चये ।

विरिञ्चिर्मनवे प्राह प्रजाभ्यो मनुरेव च ॥

पूरयित्वा तु पृथिवीं रत्नैः सप्तसमुद्रिणीम् ।

Line 2,242:

Line 1,867:

सर्वस्योपासने ब्रह्मा तदन्ये ज्ञानमात्रके ॥

उपासने नैव योग्यास्तद्योग्या हि सुरा यतः ॥ इति देवश्रुतौ ।

ब्रह्मणा परेण मा विराधिषि । भगवत्प्रसादादवृद्धिं न प्राप्नुयामित्यर्थः ॥ ११ ॥

ब्रह्मणा परेण मा विराधिषि । भगवत्प्रसादादवृद्धिं न प्राप्नुयामित्यर्थः ॥ ११ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,259:

Line 1,883:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V01_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V01" data-block-id="CHU_C03_S12_V01_B01">यदिदं किञ्च भूतं प्रभूतं परिपूर्णं तत् सर्वं गायत्री भगवानेव । ‘भू=बहौ’ इति धातोः । ‘बहुः पूर्णतायाम्’ इति च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V01

| id = CHU_C03_S12_V01_B01

~~| text =~~ यदिदं किञ्च भूतं प्रभूतं परिपूर्णं तत् सर्वं गायत्री भगवानेव । ‘भू=बहौ’ इति धातोः । ‘बहुः पूर्णतायाम्’ इति च ।

‘यदिदं परितः पूर्णं मत्स्यकूर्मादिरूपकम् ।

तदिदं भगवान् विष्णुस्सर्वान्तःस्थित एव च ॥

Line 2,271:

Line 1,892:

यद्यत्तत्तद्विष्णुरेव नान्यदेतादृशं क्‍वचित् ।

स एव भगवान् विष्णुर्वाङ्‍नामा वाचि संस्थितः ॥

वचनाद्धयशीर्षाख्यो गायत्र्यां च स आस्थितः ।

वचनाद्धयशीर्षाख्यो गायत्र्यां च स आस्थितः ।</div>

}}

</div>

Line 2,282:

Line 1,902:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V02" data-block-id="CHU_C03_S12_V02_B01">स एव पृथिवीनामा पृथिव्यामपि संस्थितः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V02

| id = CHU_C03_S12_V02_B01

~~| text =~~ स एव पृथिवीनामा पृथिव्यामपि संस्थितः ॥

विष्णौ हि पृथिवीसंस्थे जगत्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।

नातिशेते च तं कश्चित् स हि सर्वाधिको हरिः ॥

नातिशेते च तं कश्चित् स हि सर्वाधिको हरिः ॥</div>

}}

</div>

Line 2,294:

Line 1,910:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V03" data-block-id="CHU_C03_S12_V02_B01">पृथुत्वात् पृथिवीनामा स एवान्तःशरीरगः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V03

| id = CHU_C03_S12_V02_B01

~~| text =~~ पृथुत्वात् पृथिवीनामा स एवान्तःशरीरगः ।

शरित्वादीरणाच्चैव शरीरं भगवानजः ॥

पुरुषो जीव उद्दिष्टस्तस्मिन्नन्तःस्थितो विभुः(तस्मिन्नेव स्थितो विभुः) ।

पुरुषो जीव उद्दिष्टस्तस्मिन्नन्तःस्थितो विभुः(तस्मिन्नेव स्थितो विभुः) ।</div>

}}

</div>

Line 2,310:

Line 1,922:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V04" data-block-id="CHU_C03_S12_V04_B01">योऽसौ जीवे स्थितो विष्णुः शरीरमिति नामकः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V04

| id = CHU_C03_S12_V04_B01

~~| text =~~ योऽसौ जीवे स्थितो विष्णुः शरीरमिति नामकः ॥

शन्त्वाच्च रतिरूपत्वाद् ईरणाच्च स एव तु ।

जीवचैतन्यरूपस्य हृदयेऽपि व्यवस्थितः ॥

अयनाद्धृदि विष्णुः स हृदयं कीर्तितो बुधैः ।

अयनाद्धृदि विष्णुः स हृदयं कीर्तितो बुधैः ।</div>

}}

</div>

Line 2,323:

Line 1,931:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V05_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V05" data-block-id="CHU_C03_S12_V05_B01">गायत्र्यां संस्थितो विष्णुः स्‍त्रीरूपः सूर्यसप्रभः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V05

| id = CHU_C03_S12_V05_B01

~~| text =~~ गायत्र्यां संस्थितो विष्णुः स्‍त्रीरूपः सूर्यसप्रभः ॥

द्वितीयश्चैव मत्स्यादिर्भूतनामाऽवतारगः ।

तृतीयो वाचि संस्थश्च स्‍त्रीरूपो हयशीर्षकः ॥

Line 2,334:

Line 1,939:

गायत्रीनामको विष्णुरेवं षडि्वध उच्यते ॥

त्रिभिः स्वरूपपादैश्च भिन्नेनैकेन चैव हि ।

गायत्रीनामको विष्णुश्चतुष्पात् सम्प्रकीर्तितः ॥

गायत्रीनामको विष्णुश्चतुष्पात् सम्प्रकीर्तितः ॥</div>

}}

</div>

Line 2,343:

Line 1,947:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V06" data-block-id="CHU_C03_S12_V06_B01">भिन्नपादः(दाः) सर्वजीवास्तस्य सादृश्यमात्रतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V06

| id = CHU_C03_S12_V06_B01

~~| text =~~ भिन्नपादः(दाः) सर्वजीवास्तस्य सादृश्यमात्रतः ।

स्वरूपपादा विष्णोस्तु त्रयो हि दिवि संस्थिताः ॥

नारायणो वासुदेवो वैकुण्ठ इति ते त्रयः ।

Line 2,354:

Line 1,955:

लोकत्रयविवक्षायां परतो लक्षयोजनम् ।

सर्वं द्यौरिति विज्ञेयं(स्थानद्वयं तद् विज्ञेयं) ततस्ते दिविसंस्थिताः ॥

दिवः परश्च भगवान् सप्तलोकविवक्षया ।

दिवः परश्च भगवान् सप्तलोकविवक्षया ।</div>

}}

</div>

Line 2,369:

Line 1,969:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V09_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V09" data-block-id="CHU_C03_S12_V09_B01">परम्ब्रह्मेति भगवान् सर्वगः सम्प्रकीर्तितः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V09

| id = CHU_C03_S12_V09_B01

~~| text =~~ परम्ब्रह्मेति भगवान् सर्वगः सम्प्रकीर्तितः ॥

स एव जीवस्य बहिर्हृदयाकाश आस्थितः ।

योऽयं हृदयगः सोऽथ जीवान्तर्व्याप्य संस्थितः ॥

Line 2,385:

Line 1,982:

तस्माद् अनन्यतन्त्राऽस्य श्रीर्भवेन्नान्यथा क्‍वचित् ।

विष्णुतन्त्रत्वमस्य स्यात् परेषां तस्य तन्त्रता ।

यथाक्रमेण तन्त्रत्वं योग्यताक्रमतो भवेत् ॥’ इति (च) सत्तत्त्वे ।

यथाक्रमेण तन्त्रत्वं योग्यताक्रमतो भवेत् ॥’ इति (च) सत्तत्त्वे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V09_B02" data-verse="CHU_C03_S12_V09" data-block-id="CHU_C03_S12_V09_B02">ब्रह्मशब्दाच्च भगवानित्यवसीयते । पूर्णाप्रवृत्तित्वं च तस्मिन्नेव मुख्यम् । ‘तावानस्य महिमा’ इति मन्त्राच्च । ‘पादोऽस्य विश्वा भूतानि’ इति जीवानां चतुष्पादान्तर्भावाद् ‘भूतं यदिदं किञ्च’ इति षड्विधान्तर्भूतं भूतं मत्स्याद्यवताररूपमेव ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S12_V09

| id = CHU_C03_S12_V09_B02

~~| text =~~ ब्रह्मशब्दाच्च भगवानित्यवसीयते । पूर्णाप्रवृत्तित्वं च तस्मिन्नेव मुख्यम् । ‘तावानस्य महिमा’ इति मन्त्राच्च । ‘पादोऽस्य विश्वा भूतानि’ इति जीवानां चतुष्पादान्तर्भावाद् ‘भूतं यदिदं किञ्च’ इति षड्विधान्तर्भूतं भूतं मत्स्याद्यवताररूपमेव ।

‘द्वाविंशेष्ववतारेषु जीवोऽप्युक्तो यथा पृथुः ।

तथा पादेषु चतुर्षु सान्निध्याज्जीव ईरितः ॥

Line 2,401:

Line 1,994:

‘सुदर्शनाख्यं स्वास्‍त्रं तु प्रायुङ्‍क्त दयितं त्रिपात्’(भाग.३.२०.२२) इति श्रीभागवते प्रयोगाच्च न जीवो भगवत्स्वरूपम् ।

सुवर्चला यथा सूर्यपत्न्यंशः समुदाहृता ।

एवं जीवा भगवतो वस्तुभेदेऽपि सर्वदा ॥’ इति च ॥ १२ ॥

एवं जीवा भगवतो वस्तुभेदेऽपि सर्वदा ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,452:

Line 2,044:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S13_V08_B01" data-verse="CHU_C03_S13_V08" data-block-id="CHU_C03_S13_V08_B01">‘प्राणाभिमानी चक्षुश्च सूर्य एव ह्युदाहृतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S13_V08

| id = CHU_C03_S13_V08_B01

~~| text =~~ ‘प्राणाभिमानी चक्षुश्च सूर्य एव ह्युदाहृतः ।

तेजोऽन्नाद्यभिमानी च प्राग्द्वाराधिपतिर्हरेः(तेजोऽनाद्यभिमानी च प्राग्‍द्वाराधिपतिः) ॥

दक्षिणाधिपतिस्सोमो व्यानः श्रोत्राभिमानवान्(व्यानश्रोत्राभिमानवान्) ।

Line 2,468:

Line 2,057:

आन्तरद्वारपा(अन्तरद्वारपाः .हृ) ह्येते जयाद्या बाह्यतः स्मृताः ॥

एवमेतानुपास्यैव तद्गुणांशांशभाग् भवेत् ।

विष्णुलोकं तथा गच्छेद् भवेदपि सुसन्ततिः ॥

विष्णुलोकं तथा गच्छेद् भवेदपि सुसन्ततिः ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S13_V08_B02" data-verse="CHU_C03_S13_V08" data-block-id="CHU_C03_S13_V08_B02">योऽसौ वैकुण्ठगो विष्णुः सप्तलोकोपरिस्थितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S13_V08

| id = CHU_C03_S13_V08_B02

~~| text =~~ योऽसौ वैकुण्ठगो विष्णुः सप्तलोकोपरिस्थितः ।

स एव सर्वलोकेषु विश्वतो ब्रह्मणस्तथा ॥

उच्चेषूत्तमलोकेषु तथा प्रत्यवरेषु च ।

Line 2,482:

Line 2,067:

स प्राणः स्तौति तं विष्णुं सा स्तुतिः श्रूयते सदा ।

कर्णौ पिधाय तद्विद्वान् दिव्यचक्षुः सुकीर्तिमान् ॥

मुक्तो भूत्वा भवेद्यस्मादुपासीतैव तं ततः ॥’ इति संस्तत्त्वे ।(उपासीतैव सन्ततम्॥ इति सत्तत्वे)

मुक्तो भूत्वा भवेद्यस्मादुपासीतैव तं ततः ॥’ इति संस्तत्त्वे ।(उपासीतैव सन्ततम्॥ इति सत्तत्वे)</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S13_V08_B03" data-verse="CHU_C03_S13_V08" data-block-id="CHU_C03_S13_V08_B03">‘दिक्षु यानाद्यशो व्याप्तं कीर्तिः प्रत्यक्षतः स्तुतिः’ इति शब्दनिर्णये ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S13_V08

| id = CHU_C03_S13_V08_B03

~~| text =~~ ‘दिक्षु यानाद्यशो व्याप्तं कीर्तिः प्रत्यक्षतः स्तुतिः’ इति शब्दनिर्णये ।

सर्वतः पृष्ठेषु सर्वत उच्चेषु वैकुण्ठ-क्षीरसागर-अनन्तासनादिषु विश्वतो ब्रह्मणोऽप्युच्चेषु । तत उत्तमोऽन्यो(उत्तमो) नास्तीत्यनुत्तमाः सर्वतः स्वयमुत्तमाः ।

‘पृथिवीस्थेषु सर्वोच्चो लोकोऽनन्तासनात्मकः ।

Line 2,498:

Line 2,079:

तृतीयं सत्यलोके(सत्यलोकं) च सदनं त्रिविधं स्मृतम् ।

तेभ्योऽनन्तासनाद्या यत्परतो विश्वतः परे॥’ इति सत्तत्वे ।

‘निनदः समुद्रघोषः स्यान्नदथुर्मेघसम्भवः’ इति (च) सत्तत्वे । ‘चक्षुष्यश्चक्षुषि ब्रह्मण्येष यातीत्युपासकः’ इति च ॥ १३ ॥

‘निनदः समुद्रघोषः स्यान्नदथुर्मेघसम्भवः’ इति (च) सत्तत्वे । ‘चक्षुष्यश्चक्षुषि ब्रह्मण्येष यातीत्युपासकः’ इति च ॥ १३ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,513:

Line 2,093:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S14_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S14_V02" data-block-id="CHU_C03_S14_V02_B01">‘इदं ब्रह्मातिसामीप्यात् सर्वं पूर्णगुणत्वतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S14_V02

| id = CHU_C03_S14_V02_B01

~~| text =~~ ‘इदं ब्रह्मातिसामीप्यात् सर्वं पूर्णगुणत्वतः ।

तच्च ब्रह्मजलान् साक्षाद् योऽसौ विष्णुर्जलेऽनिति(अनति .हृ) ॥

आनीदवातमिति यं वेदवागवदत् स्फुटम् ।

Line 2,527:

Line 2,104:

आ समन्तात् प्रकाशात् स आकाशात्मा प्रकीर्तितः ॥

सर्वगन्धादिरूपश्च भोक्ता चैषां सदैव हि ।

इति निश्चयकृद्याति तमेव पुरुषोत्तमम् ॥’ इति सद्गुणे ।

इति निश्चयकृद्याति तमेव पुरुषोत्तमम् ॥’ इति सद्गुणे ।</div>

}}

</div>

Line 2,544:

Line 2,120:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S14_V04_B01" data-verse="CHU_C03_V64" data-block-id="CHU_C03_S14_V04_B01">एकत्र सर्वगन्धादिना चिदानन्दात्मकसर्वगन्धादिरूपत्वमुच्यते । अन्यत्र तद्भोक्तृत्वम् ॥ १४ ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C03_V64

| id = CHU_C03_S14_V04_B01

~~| text =~~ एकत्र सर्वगन्धादिना चिदानन्दात्मकसर्वगन्धादिरूपत्वमुच्यते । अन्यत्र तद्भोक्तृत्वम् ॥ १४ ॥

}}

</div>

Line 2,562:

Line 2,134:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S15_V01_B01" data-verse="CHU_C03_S15_V01" data-block-id="CHU_C03_S15_V01_B01">‘क इत्यानन्द उद्दिष्ट उश इच्छा प्रकीर्तिता ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S15_V01

| id = CHU_C03_S15_V01_B01

~~| text =~~ ‘क इत्यानन्द उद्दिष्ट उश इच्छा प्रकीर्तिता ।

आनन्देच्छास्वरूपोऽसौ कोशो विष्णुः प्रकीर्तितः ॥

तस्योदरेऽन्तरिक्षं च पृथिवी पादबुध्नयोः(पादमूर्ध्नयोः .हृ) ।

शिरोविवरगा द्यौश्च दिशो बाहुषु संस्थिताः ॥

अजरोऽयं महाविष्णुर्वसवो देवतागणाः ।

तेषां निधानं भगवांस्तस्मिन् सर्वमिदं श्रितम् ॥

तेषां निधानं भगवांस्तस्मिन् सर्वमिदं श्रितम् ॥</div>

}}

</div>

Line 2,581:

Line 2,149:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S15_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S15_V02" data-block-id="CHU_C03_S15_V02_B01">प्राचीदिक्संस्थितस्तस्य बाहुर्दक्षिण ऊर्ध्वगः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S15_V02

| id = CHU_C03_S15_V02_B01

~~| text =~~ प्राचीदिक्संस्थितस्तस्य बाहुर्दक्षिण ऊर्ध्वगः ।

जुहूः स होमकर्तृत्वाद् भुङ्क्ते ह्येतेन(ह्यनेन) केशवः ॥

दक्षिणस्त्वधरो बाहुर्दक्षिणादिक् स्थितो विभोः ।

Line 2,601:

Line 2,166:

वायुं हरेः सुतं ज्ञात्वा नाहं पुत्रतयाऽरुदम् ॥

हरेः प्रसादसामर्थ्यादजरा चामरा ह्यहम् ।

अनादिकालसम्बन्धादित्युवाच परा(पुरा) रमा ॥

अनादिकालसम्बन्धादित्युवाच परा(पुरा) रमा ॥</div>

}}

</div>

Line 2,620:

Line 2,184:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="C03_S15_V07_B01" data-verse="C03_S15_V07" data-block-id="C03_S15_V07_B01">अविनष्टं परानन्दकामं(अविनष्टपरानन्दम्) विष्णुं सदा ह्यहम् ।

~~| verse_id~~ = C03_S15_V07

| id = C03_S15_V07_B01

~~| text =~~ अविनष्टं परानन्दकामं(अविनष्टपरानन्दम्) विष्णुं सदा ह्यहम् ।

प्रपद्ये तत्प्रसादेन केवलं नात्मशक्तितः ॥

प्राणं सर्वप्रणेतारं प्रपद्ये केशवं सदा ।

Line 2,645:

Line 2,206:

एवं चतुर्विधं तत्त्वं तदवोचमहं हरेः ।

इत्युवाचेन्दिरा देवी स्तुवन्ती परमं हरिम् ॥’ इति च ।

‘पुंलिङ्गेनोच्यते स्‍त्री(श्रीश्च) च पुंवच्छक्तिमती यदि इति च’ ॥ १५ ॥

‘पुंलिङ्गेनोच्यते स्‍त्री(श्रीश्च) च पुंवच्छक्तिमती यदि इति च’ ॥ १५ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,674:

Line 2,234:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S16_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S16_V06" data-block-id="CHU_C03_S16_V04_B01">‘विष्णुपूजार्थयज्ञोऽहमित्युपासनमादरात् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S16_V06

| id = CHU_C03_S16_V04_B01

~~| text =~~ ‘विष्णुपूजार्थयज्ञोऽहमित्युपासनमादरात् ।

कुर्वीत पुरुषो नित्यं तस्य यत्षोडशोत्तरम् ॥

(शतमायुस्तत्तु सवनत्रयम् .हृ)शतमायुस्तत्सवनत्रयमीरितमुत्तमम् ।

Line 2,685:

Line 2,242:

रुद्राणां प्रार्थनेनात्र पुमान् मृत्युमपानुदेत् ।

ततोऽष्टचत्वारिंशत्तु (तत् .हृ) तृतीयं सवनं स्मृतम्(मतम् .हृ) ॥

आदित्यानां प्रार्थनेन तद्गं मृत्युमपानुदेत् ॥’ इति सर्वयज्ञे ।

आदित्यानां प्रार्थनेन तद्गं मृत्युमपानुदेत् ॥’ इति सर्वयज्ञे ।</div>

}}

</div>

Line 2,700:

Line 2,256:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S16_V07_B01" data-verse="CHU_C03_S16_V07" data-block-id="CHU_C03_S16_V07_B01">महिदासोऽन्यः । कृष्णश्चान्यः एव ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S16_V07

| id = CHU_C03_S16_V07_B01

~~| text =~~ महिदासोऽन्यः । कृष्णश्चान्यः एव ।

‘महिदासस्त्वैतरेयः कृष्णोऽन्यो देवकीसुतः ।

कपिलश्च द्वितीयोऽन्यस्‍त्रय एते पुरा नराः(पुयरातनाः .हृ) ॥

Line 2,721:

Line 2,274:

घोरशिष्यस्तथा कृष्णः कपिलश्च कुशास्‍त्रकृत् ॥

त्रय एते वरं प्राप्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ।

कृतकृत्याः प्रमुमुदुस्तन्नामानश्च तेऽभवन् ॥ इति कालकीये ॥ १६ ॥

कृतकृत्याः प्रमुमुदुस्तन्नामानश्च तेऽभवन् ॥ इति कालकीये ॥ १६ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,744:

Line 2,296:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S17_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S17_V06" data-block-id="CHU_C03_S17_V06_B01">‘स्वरूपभूतयज्ञस्य क्षुत्पिपासाऽरतिस्तथा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S17_V06

| id = CHU_C03_S17_V06_B01

~~| text =~~ ‘स्वरूपभूतयज्ञस्य क्षुत्पिपासाऽरतिस्तथा ।

दीक्षा भोजनपाने च रतिश्चोपसदः स्मृताः ॥

व्यवायहासभक्षास्तु स्तुतशस्‍त्रात्मकाः(स्तुतिशस्‍त्रात्मकाः) स्मृताः ।

Line 2,755:

Line 2,304:

यज्ञस्नानं तु मरणं तदा ध्यायेत् त्रयं पुमान् ।

भगवन्नक्षयोऽसि त्वमच्युतोऽसि गुणैः सदा ॥

प्राणाच्च सुखितो नित्यमाधिक्येनेति चिन्तयेत् ॥ इति सत्तत्त्वे ।

प्राणाच्च सुखितो नित्यमाधिक्येनेति चिन्तयेत् ॥ इति सत्तत्त्वे ।</div>

}}

</div>

Line 2,768:

Line 2,316:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S17_V07_B01" data-verse="CHU_C03_S17_V07" data-block-id="CHU_C03_S17_V07_B01">आदित् तस्मादेव= तत्प्रसादादेव । प्रत्नस्य पुरातनस्य= अनादेर्भगवतो रेतसः रतिरूपस्य ज्योतिः पश्यन्ति (प्रपश्यन्ति) । वासेन रमयतीति वासरम् । दिवःपरतो वैकुण्ठे यदिध्यते ऋद्धतममेव सर्वदा । ‘ अथ यदत परो दिवः ’ इत्युक्तत्वाच्च(‘ अथ यदत परः ’ इत्युक्तत्वाच्च) । न चाऽदित्यमण्डलं दिवः परतः । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः स्वरानन्दरूपं परिपश्यन्तो वयं तमस उदगन्म । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः तदेवोत्तरं स्वश्च पश्यन्तः । द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्था(द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्थे हृ.) । उद् आख्यं ज्योतिरुत्तमं तमसः सकाशाद् अगन्म प्राप्ताः स्म इत्यर्थः । ‘तस्योदिति नाम’ इति श्रुतेः । देवत्रा देवं देवविषयेऽपि देवं, देवानां देवमित्यर्थः । सूरिभिः प्राप्यत्वात् सूर्यम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S17_V07

| id = CHU_C03_S17_V07_B01

~~| text =~~ आदित् तस्मादेव= तत्प्रसादादेव । प्रत्नस्य पुरातनस्य= अनादेर्भगवतो रेतसः रतिरूपस्य ज्योतिः पश्यन्ति (प्रपश्यन्ति) । वासेन रमयतीति वासरम् । दिवःपरतो वैकुण्ठे यदिध्यते ऋद्धतममेव सर्वदा । ‘ अथ यदत परो दिवः ’ इत्युक्तत्वाच्च(‘ अथ यदत परः ’ इत्युक्तत्वाच्च) । न चाऽदित्यमण्डलं दिवः परतः । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः स्वरानन्दरूपं परिपश्यन्तो वयं तमस उदगन्म । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः तदेवोत्तरं स्वश्च पश्यन्तः । द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्था(द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्थे हृ.) । उद् आख्यं ज्योतिरुत्तमं तमसः सकाशाद् अगन्म प्राप्ताः स्म इत्यर्थः । ‘तस्योदिति नाम’ इति श्रुतेः । देवत्रा देवं देवविषयेऽपि देवं, देवानां देवमित्यर्थः । सूरिभिः प्राप्यत्वात् सूर्यम् ।

‘रतिरूपं परं ज्योतिरनादेः केशवस्य यत् ।

तत्प्रसादेन पश्यन्ति हृदि वासाद् रतिप्रदम् ॥

Line 2,778:

Line 2,323:

ज्योतिरानन्दसद्रूपम् उत्तमोत्तमसूत्तमम् ।

देवानां दैवतं साक्षात् सूरिप्राप्यं परं पदम् ॥

प्राप्ताः स्म वासुदेवाख्यमिति मन्त्रदृगब्रवीत् ॥’ इति नारायणीये ॥ १७ ॥

प्राप्ताः स्म वासुदेवाख्यमिति मन्त्रदृगब्रवीत् ॥’ इति नारायणीये ॥ १७ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,823:

Line 2,367:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S18_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S18_V06" data-block-id="CHU_C03_S18_V06_B01">‘मनःसंस्थस्तु यो देवः साक्षान्नारायणः प्रभुः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S18_V06

| id = CHU_C03_S18_V06_B01

~~| text =~~ ‘मनःसंस्थस्तु यो देवः साक्षान्नारायणः प्रभुः ।

स एवाऽकाशसंस्थश्च मन आकाशनामकः ॥

मननान्मन आकाश आ समन्तात् प्रकाशनात् ।

Line 2,834:

Line 2,375:

एवं विद्वांस्तमीशेशं यशोज्ञानसुखात्मताम् ।

कीर्तिं च ब्रह्मसम्प्राप्त्या(ब्रह्म सम्प्राप्य .हृ) वरतां मुक्तिगामपि ॥

प्राप्य भाति तपत्यद्धा स्वाज्ञानादिकमेव च॥’ इति च ॥ १८ ॥

प्राप्य भाति तपत्यद्धा स्वाज्ञानादिकमेव च॥’ इति च ॥ १८ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,859:

Line 2,399:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S19_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S19_V04" data-block-id="CHU_C03_S19_V04_B01">‘अगम्यत्वादसन्नाम ब्रह्म नारायणाभिधम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C03_S19_V04

| id = CHU_C03_S19_V04_B01

~~| text =~~ ‘अगम्यत्वादसन्नाम ब्रह्म नारायणाभिधम् ।

प्रलये वासुदेवाख्यं गम्यं सदभवद् विदाम् ॥

तत्प्रकृत्या समभवत् तत आण्डमजायत ।

Line 2,873:

Line 2,410:

गायत्रीपूर्वकैर्वेदैर्ब्रह्माद्यास्समुपस्थिताः ॥

उपतिष्ठन्त्यतो नित्यं गायत्र्यादिभिरञ्जसा ।

तद्विद्वान् मुक्त आवासो वेदानां सर्वदा भवेद्॥’ इति च ॥ १९ ॥

तद्विद्वान् मुक्त आवासो वेदानां सर्वदा भवेद्॥’ इति च ॥ १९ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,908:

Line 2,444:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S01_V08_B01" data-verse="CHU_C04_S01_V08" data-block-id="CHU_C04_S01_V08_B01">भल्लाक्ष! मन्दाक्ष! । यथा कृते जिते त्रेतादिजयफलं च तस्यैव(तस्य) भवति । एवमन्येषां पुण्यफलं प्राधान्येन तस्यैव भवति । अरे अङ्ग इष्ट । सयुग्वा रैक्‍वो ज्ञातव्यः । अहं ह्यरा३ इति प्लुतिः पामकषणभावेन ॥ १ ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S01_V08

| id = CHU_C04_S01_V08_B01

~~| text =~~ भल्लाक्ष! मन्दाक्ष! । यथा कृते जिते त्रेतादिजयफलं च तस्यैव(तस्य) भवति । एवमन्येषां पुण्यफलं प्राधान्येन तस्यैव भवति । अरे अङ्ग इष्ट । सयुग्वा रैक्‍वो ज्ञातव्यः । अहं ह्यरा३ इति प्लुतिः पामकषणभावेन ॥ १ ॥

}}

</div>

Line 2,938:

Line 2,470:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S02_V01_B01" data-verse="CHU_C04_S02_V05" data-block-id="CHU_C04_S02_V01_B01">शुचाऽऽद्रवणाच्छूद्रो राजा पौत्रायणः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S02_V05

| id = CHU_C04_S02_V01_B01

~~| text =~~ शुचाऽऽद्रवणाच्छूद्रो राजा पौत्रायणः ।

‘राजा पौत्रायणः शोकाच्छूद्रेति मुनिनोदितः ।

प्राणविद्यामवाप्यास्मात् परं धर्ममवाप्तवान् ॥’ इति पाद्मे ॥ २ ॥

प्राणविद्यामवाप्यास्मात् परं धर्ममवाप्तवान् ॥’ इति पाद्मे ॥ २ ॥</div>

}}

</div>

Line 2,976:

Line 2,504:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S03_V08_B01" data-verse="CHU_C04_S03_V08" data-block-id="CHU_C04_S03_V08_B01">‘संवृङ्क्ते सर्वदेवान् यद्वायुः संवर्ग ईरितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S03_V08

| id = CHU_C04_S03_V08_B01

~~| text =~~ ‘संवृङ्क्ते सर्वदेवान् यद्वायुः संवर्ग ईरितः ।

महिमाऽस्य महानेष यदनाद्योऽत्ति देवताः॥’ इति प्रभञ्जने ।

‘दशेति वै सर्वम्’(ऐ.उ.२.१.४) इति श्रुतेः । कृतस्य च पूर्णात्मकत्वाद् अध्यात्माधिदैवतभेदेन(दैवभेदेन) पञ्चदेवता दशभूताः कृतम् । तस्माद् वायुना सह दशसङ्ख्यापूरणात् सर्वदिक्षु स्थिता देवता वायुना सहान्नमेव । अन्नादी देवता विराड् विष्णुरेव । अनद्यमान इत्यन्यैरनद्यमानः ।

‘वायुस्तु सर्वदेवात्ता वायोरत्ता जनार्दनः ।

न तस्य कश्चिदत्ताऽस्ति स विराडधिराजनात्॥’ इति च ॥ ३ ॥

न तस्य कश्चिदत्ताऽस्ति स विराडधिराजनात्॥’ इति च ॥ ३ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,006:

Line 2,530:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S04_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S04_V05" data-block-id="CHU_C04_S04_V05_B01">आर्जवं ब्राह्मणे साक्षाच्छूद्रोऽनार्जवलक्षणः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S04_V05

गौतमस्त्विति विज्ञाय सत्यकाममुपानयत्॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥</div>

| id = CHU_C04_S04_V05_B01

~~| text =~~ आर्जवं ब्राह्मणे साक्षाच्छूद्रोऽनार्जवलक्षणः ।

गौतमस्त्विति विज्ञाय सत्यकाममुपानयत्॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥

}}

</div>

Line 3,079:

Line 2,599:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S09_V03_B01" data-verse="CHU_C04_S09_V03" data-block-id="CHU_C04_S09_V03_B01">‘वायुर्वृषभरूपः सन्नग्निर्हंसश्चतुर्मुखः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S09_V03

| id = CHU_C04_S09_V03_B01

~~| text =~~ ‘वायुर्वृषभरूपः सन्नग्निर्हंसश्चतुर्मुखः ।

मद्गुरूपश्च वरुणः सत्यकामाय होचिरे ॥

प्रकाशानन्ततेजोवत्स्थानवत्सञ्ज्ञिका(सञ्ज्ञका) हरेः ।

Line 3,092:

Line 2,609:

ऋषिभ्यस्तूत्तमा देवा देवेभ्यो वायुरुत्तमः ।

वायोश्च भगवान् विष्णुर्न तस्मादुत्तमो गुरुः ॥’ इत्याचार्यसंहितायाम् ।

अत्र ह न किञ्चन वीयाय । देवेभ्यः श्रुत्वा न च ते(न ते) काचिद्धानिरभवदित्यर्थः ॥ ५-९ ॥

अत्र ह न किञ्चन वीयाय । देवेभ्यः श्रुत्वा न च ते(न ते) काचिद्धानिरभवदित्यर्थः ॥ ५-९ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,119:

Line 2,635:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S10_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S10_V05" data-block-id="CHU_C04_S10_V05_B01">प्राणो ब्रह्म बलरूपं ब्रह्म । कम् आनन्दरूपम् । खं ज्ञानरूपम् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S10_V05

| id = CHU_C04_S10_V05_B01

~~| text =~~ प्राणो ब्रह्म बलरूपं ब्रह्म । कम् आनन्दरूपम् । खं ज्ञानरूपम् ॥

‘अपरब्रह्म(अपरं ब्रह्म) स प्राणः साक्षाद्यो बलदेवता ॥

ज्ञानानन्दात्मकं पूर्णं परम्ब्रह्म स्वयं हरिः ।

Line 3,129:

Line 2,642:

तदात्मकः परो विष्णुराकाश इति कीर्तितः।

एवं प्राणस्तथाऽऽकाशो ब्रह्मणी द्वे प्रकीर्तिते ॥’ इति च ।

प्राणशब्दस्य वायुरर्थः प्रसिद्धः । कखयोर्भिन्नार्थत्वाशङ्कया(भिन्नवस्तुत्वाशङ्काया) कं च खं च न विजानामि इत्याह । अत एवैक्याभिप्रायेण यद्वाव कं तदेव खं यदेव खं तदेव कम् इत्यूचुः ॥ १० ॥

प्राणशब्दस्य वायुरर्थः प्रसिद्धः । कखयोर्भिन्नार्थत्वाशङ्कया(भिन्नवस्तुत्वाशङ्काया) कं च खं च न विजानामि इत्याह । अत एवैक्याभिप्रायेण यद्वाव कं तदेव खं यदेव खं तदेव कम् इत्यूचुः ॥ १० ॥</div>

}}

</div>

Line 3,170:

Line 2,682:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S13_V02_B01" data-verse="CHU_C04_S13_V02" data-block-id="CHU_C04_S13_V02_B01">‘पृथुत्वात् पृथिवी विष्णुरग्निश्चाप्यङ्गनेतृतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S13_V02

| id = CHU_C04_S13_V02_B01

~~| text =~~ ‘पृथुत्वात् पृथिवी विष्णुरग्निश्चाप्यङ्गनेतृतः ।

अन्नमत्तृत्वतो नित्यमादित्यश्चादिरूपतः ॥

आप आपालनाच्चैव देशनाद्दिश एव च ।

Line 3,186:

Line 2,695:

अस्मच्छब्दोदितोऽन्तःस्थ आत्मा व्याप्तो जनार्दनः ।

अग्नयो द्विविधं विष्णुमवोचन्नुपकोसले ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

नास्यावरपुरुषाः क्षीयन्ते भृत्यवानेव भवति । लोकी भगवल्लोकी भवति ॥ १३ ॥

नास्यावरपुरुषाः क्षीयन्ते भृत्यवानेव भवति । लोकी भगवल्लोकी भवति ॥ १३ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,209:

Line 2,717:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S14_V03_B01" data-verse="CHU_C04_S14_V03" data-block-id="CHU_C04_S14_V03_B01">इह च अव च(अवं च) इहावे । इहेति मनुष्यलोकस्था उच्यन्ते, अवेति पातालस्थाः(पाताळस्थाः) । मानुषासुरौ भगवन्तं निह्नुत एव न वक्तुं समर्थौ । अतो देवा एव मामनुशशासुरित्यर्थः । ईदृशा इति वर्णतो ज्वालावर्णा इति । अन्यादृशाश्च करशिरश्चरणादिमन्तः । चन्द्रादिसर्वनामवत्वात् । ‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेर्विष्णोरेव सर्वनामानि ॥ १४ ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S14_V03

| id = CHU_C04_S14_V03_B01

~~| text =~~ इह च अव च(अवं च) इहावे । इहेति मनुष्यलोकस्था उच्यन्ते, अवेति पातालस्थाः(पाताळस्थाः) । मानुषासुरौ भगवन्तं निह्नुत एव न वक्तुं समर्थौ । अतो देवा एव मामनुशशासुरित्यर्थः । ईदृशा इति वर्णतो ज्वालावर्णा इति । अन्यादृशाश्च करशिरश्चरणादिमन्तः । चन्द्रादिसर्वनामवत्वात् । ‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेर्विष्णोरेव सर्वनामानि ॥ १४ ॥

}}

</div>

Line 3,243:

Line 2,747:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S15_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S15_V05" data-block-id="CHU_C04_S15_V05_B01">असङ्गभगवत्स्थानत्वाच्चक्षुषोऽसङ्गत्वमुच्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S15_V05

| id = CHU_C04_S15_V05_B01

~~| text =~~ असङ्गभगवत्स्थानत्वाच्चक्षुषोऽसङ्गत्वमुच्यते ।

यत्स्थानत्वादिदं चक्षुरसङ्गं सर्ववस्तुषु ।

तस्मै नमो भगवते वामनाय परात्मने ॥’ इति च महाकौर्मे ।

इमं मानवमावर्तं नाऽवर्तन्ते । मानवा यत्रावर्तन्ते स मानवावर्तः । तं मानवावर्तं प्रति नावर्तन्ते ।

‘चक्षुस्थं वामनं वेद स पुनर्नैव जायते ।

मुक्तो दुस्तरसंसाराद् वामनं प्राप्नुतेऽचिरात्॥’ इति च ॥ १५ ॥

मुक्तो दुस्तरसंसाराद् वामनं प्राप्नुतेऽचिरात्॥’ इति च ॥ १५ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,274:

Line 2,774:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S16_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S16_V05" data-block-id="CHU_C04_S16_V05_B01">‘यज्ञाभिमानी यज्ञाख्यो वायुर्यज्ञे प्रतिष्ठितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S16_V05

| id = CHU_C04_S16_V05_B01

~~| text =~~ ‘यज्ञाभिमानी यज्ञाख्यो वायुर्यज्ञे प्रतिष्ठितः ।

ज्ञ शुद्धभाव इत्यस्माद् यन्नयं पावयेद् यतः ॥

अतो वायुर्यज्ञनामा तत्पादौ वाङ्‍मनःस्थितौ ।

Line 3,285:

Line 2,782:

ब्रह्मा चेदुत्सृजेद् वाचं यज्ञपाल्लोपकृद्(लोककृत्) भवेत् ।

वाङ्‍मनःपादयज्ञाख्यप्रतिमो वायुरीरितः ॥

ध्यायन् वायुं हरिं चैव ततो ब्रह्मा मुनिर्भवेत् ॥ १६ ॥

ध्यायन् वायुं हरिं चैव ततो ब्रह्मा मुनिर्भवेत् ॥ १६ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,322:

Line 2,818:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S17_V09_B01" data-verse="CHU_C04_S17_V09" data-block-id="CHU_C04_S17_V09_B01">‘अग्निर्नासिक्यवायुश्च सूर्यो लोकरसाह्वयः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C04_S17_V09

| id = CHU_C04_S17_V09_B01

~~| text =~~ ‘अग्निर्नासिक्यवायुश्च सूर्यो लोकरसाह्वयः ।

अग्ने रसस्तु ऋग्वेदमानी ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥

नासिक्यवायोस्तु रसो यजुर्वेदात्मको हरः ।

Line 3,332:

Line 2,825:

व्याहृतीभिस्ततो जुह्वन् ब्रह्मैवंविद् विरिष्टितः ।

सर्वान् स ऋत्विजो रक्षेद् ब्रह्मैवंवित् ततो भवेत् ॥’ इति च ।

उदक्प्रवण ऊर्ध्वप्रवणः ऊर्ध्वलोकानुसारी । यज्ञस्य दुरिष्ट्या यतो यतः स्थानाद् आवर्तते तत्तत् स्थानमेवंविदा ब्रह्मणा गच्छति । तद् ब्रह्मैवैकर्त्विक् । कुरून् कर्तॄन् यजमानादीन् अभिरक्षति । अश्वा आशुज्ञानी । ‘वा= गतिगन्धनयोः’इति धातोः । गतिशब्दश्चावगतौ भवति । ‘दीर्घबिन्दुविसर्गादीनां लोपो वा’ इति सूत्रादाशुवैवाश्वा ॥ १७ ॥

उदक्प्रवण ऊर्ध्वप्रवणः ऊर्ध्वलोकानुसारी । यज्ञस्य दुरिष्ट्या यतो यतः स्थानाद् आवर्तते तत्तत् स्थानमेवंविदा ब्रह्मणा गच्छति । तद् ब्रह्मैवैकर्त्विक् । कुरून् कर्तॄन् यजमानादीन् अभिरक्षति । अश्वा आशुज्ञानी । ‘वा= गतिगन्धनयोः’इति धातोः । गतिशब्दश्चावगतौ भवति । ‘दीर्घबिन्दुविसर्गादीनां लोपो वा’ इति सूत्रादाशुवैवाश्वा ॥ १७ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,359:

Line 2,851:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S01_V05_B01" data-verse="CHU_C05_S01_V05" data-block-id="CHU_C05_S01_V05_B01">यः श्रेष्ठं ज्येष्ठमखिलदेवानां(श्रेष्ठज्येष्ठमखिलदेवानां) वायुमञ्जसा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S01_V05

| id = CHU_C05_S01_V05_B01

~~| text =~~ यः श्रेष्ठं ज्येष्ठमखिलदेवानां(श्रेष्ठज्येष्ठमखिलदेवानां) वायुमञ्जसा ।

वेद स स्वसमानानां ज्येष्ठः श्रेष्ठो विमुक्तिगः ॥

समीपे वसतां श्रेष्ठो वसिष्ठस्यैव वेदनात् ।

एकस्थाने स्थितिस्तु स्यात् प्रतिष्ठाज्ञस्य चेच्छतः ॥

सम्पद्वेत्तुः सम्पदः स्युर्गृहं चाऽयतनं विदः ।

सम्पद्वेत्तुः सम्पदः स्युर्गृहं चाऽयतनं विदः ।</div>

}}

</div>

Line 3,391:

Line 2,879:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S01_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S01_V15" data-block-id="CHU_C05_S01_V02_B01">ज्येष्ठः श्रेष्ठो वसिष्ठश्च सम्पदायतनं तथा ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S01_V15

| id = CHU_C05_S01_V02_B01

~~| text =~~ ज्येष्ठः श्रेष्ठो वसिष्ठश्च सम्पदायतनं तथा ॥

वायुरेव महांस्तस्य प्रसादादग्निरेव तु ।

उपचारतो वसिष्ठः(उपचावसिष्ठः .हृ) स्यात् प्रतिष्ठैवं रविस्ततः ।

Line 3,405:

Line 2,890:

तथापि संस्मृतिस्तत्र प्राणवश्यतया भवेत् ॥

प्राणस्य वश्यतानाम तद्भक्त्या स्यात् तत्प्रसादतः ।

प्राणे वश्ये मनो वश्यमिन्द्रियाणि च सर्वशः ॥’ इति च ।

प्राणे वश्ये मनो वश्यमिन्द्रियाणि च सर्वशः ॥’ इति च ।</div>

}}

</div>

Line 3,420:

Line 2,904:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V01_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V01" data-block-id="CHU_C05_S02_V01_B01">अक्षेषु प्रति प्रति स्थितत्वादनः प्रत्यक्षम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S02_V01

| id = CHU_C05_S02_V01_B01

~~| text =~~ अक्षेषु प्रति प्रति स्थितत्वादनः प्रत्यक्षम् ।

‘प्राणविज्ञानयोग्यस्तु रुद्रो मुख्यतया स्मृतः ।

तस्मात् स सर्वभोक्ता स्यात् तदन्येषां स्वयोग्यतः॥’ इति च ।

तस्मात् स सर्वभोक्ता स्यात् तदन्येषां स्वयोग्यतः॥’ इति च ।</div>

}}

</div>

Line 3,436:

Line 2,916:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V02" data-block-id="CHU_C05_S02_V02_B01">‘सिद्धमेवान्नवस्‍त्राद्यं विष्णोः स्वातन्त्र्यतः सदा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S02_V02

| id = CHU_C05_S02_V02_B01

~~| text =~~ ‘सिद्धमेवान्नवस्‍त्राद्यं विष्णोः स्वातन्त्र्यतः सदा ।

स्वार्थं समर्पयेद् विष्णौ यथा प्राणे सुराः पुरा॥’ इति कर्मानुपूर्व्याम् ।

‘प्राणस्य वस्‍त्रबुद्ध्या तु भोजनोभयतः पिबन् ।

स्वर्गे मुक्तौ तथा दिव्यवस्‍त्रलाभी भवत्यलम् ॥’ इति प्रभञ्जने ।

स्वर्गे मुक्तौ तथा दिव्यवस्‍त्रलाभी भवत्यलम् ॥’ इति प्रभञ्जने ।</div>

}}

</div>

Line 3,453:

Line 2,929:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V03_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V03" data-block-id="CHU_C05_S02_V03_B01">‘योग्यस्य प्राणविद्यायाः(यां) स्थाणोरपि हि तच्छ्रुतेः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S02_V03

| id = CHU_C05_S02_V03_B01

~~| text =~~ ‘योग्यस्य प्राणविद्यायाः(यां) स्थाणोरपि हि तच्छ्रुतेः ।

पलाशाद्यं भवेदत्र परतो मुक्तिरेव च ॥

विष्णोर्ज्ञानमनुप्राप्य भवेन्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति प्राणसंहितायाम् ।

विष्णोर्ज्ञानमनुप्राप्य भवेन्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति प्राणसंहितायाम् ।</div>

}}

</div>

Line 3,471:

Line 2,943:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V05_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V05" data-block-id="CHU_C05_S02_V05_B01">‘ज्येष्ठश्रेष्ठादिकैर्हुत्वा प्राणायात्र परत्र च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S02_V05

ज्येष्ठः श्रेष्ठः समानेभ्यो भवेन्नात्र विचारणा ॥’ इति च ।</div>

| id = CHU_C05_S02_V05_B01

~~| text =~~ ‘ज्येष्ठश्रेष्ठादिकैर्हुत्वा प्राणायात्र परत्र च ।

ज्येष्ठः श्रेष्ठः समानेभ्यो भवेन्नात्र विचारणा ॥’ इति च ।

}}

</div>

Line 3,486:

Line 2,954:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V08_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V08" data-block-id="CHU_C05_S02_V08_B01">सवितुः जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् वयं भोजनं रक्षां सर्वभोगांश्च वृणीमहे । भगस्य समग्रैश्वर्यादिसर्वगुणस्वरूपस्य विष्णोः । पुरुषं तुरं वायुं श्रेष्ठं सर्वधातॄणां उत्तमं च धीमहि ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S02_V08

| id = CHU_C05_S02_V08_B01

~~| text =~~ सवितुः जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् वयं भोजनं रक्षां सर्वभोगांश्च वृणीमहे । भगस्य समग्रैश्वर्यादिसर्वगुणस्वरूपस्य विष्णोः । पुरुषं तुरं वायुं श्रेष्ठं सर्वधातॄणां उत्तमं च धीमहि ।

‘नारायणीयं तं वायुं चिन्तयित्वोत्तमोत्तमम् ।

जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् भोगमाप्नुमः ॥’ इति च ॥ १२ ॥

जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् भोगमाप्नुमः ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>

}}

</div>

Line 3,574:

Line 3,038:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S09_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S09_V02" data-block-id="CHU_C05_S09_V02_B01">‘नारायणादयः पञ्च क्रमात् पञ्चाग्नयः स्मृताः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S09_V02

| id = CHU_C05_S09_V02_B01

~~| text =~~ ‘नारायणादयः पञ्च क्रमात् पञ्चाग्नयः स्मृताः ।

अदनादगनेतृत्वात्(अदनादङ्गनेतृत्वात्) नितरामचलत्वतः ॥

समेधनात् समिद् विष्णुर्धूत्काराद् धूम उच्यते ।

Line 3,597:

Line 3,058:

असौ लोकः प्रकाशत्वात् प्राणस्थत्वाच्च केशवः ।

पर्जन्यो जनको यस्मात् पृथिवी प्रथितत्वतः ॥

पुरुषः पुरु यस्मात् स योषा जोष्यो यतोऽखिलैः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

पुरुषः पुरु यस्मात् स योषा जोष्यो यतोऽखिलैः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

}}

</div>

Line 3,634:

Line 3,094:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S10_V10_B01" data-verse="CHU_C05_S10_V10" data-block-id="CHU_C05_S10_V10_B01">‘अभ्रधूमादिभावस्तु जीवस्याभ्रादिसंस्थितिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S10_V10

अभ्रादिमानिरूपं तु ज्ञानप्राप्यं(ज्ञानिप्राप्यं) यतो भवेत् ॥’ इति च ।</div>

| id = CHU_C05_S10_V10_B01

~~| text =~~ ‘अभ्रधूमादिभावस्तु जीवस्याभ्रादिसंस्थितिः ।

अभ्रादिमानिरूपं तु ज्ञानप्राप्यं(ज्ञानिप्राप्यं) यतो भवेत् ॥’ इति च ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S10_V10_B02" data-verse="CHU_C05_S10_V10" data-block-id="CHU_C05_S10_V10_B02">परम् अस्य जन्यमिति पर्जन्यः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S10_V10

| id = CHU_C05_S10_V10_B02

~~| text =~~ परम् अस्य जन्यमिति पर्जन्यः ।

‘पञ्च पञ्च स्वरूपेण सूर्यादौ संस्थितो हरिः ।

स्वर्गादौ चापि तन्नामा तद्योगान्नामिनः परे ॥’ इति च ॥ ३१० ॥

स्वर्गादौ चापि तन्नामा तद्योगान्नामिनः परे ॥’ इति च ॥ ३१० ॥</div>

}}

</div>

Line 3,673:

Line 3,125:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S11_V07_B01" data-verse="CHU_C05_S11_V07" data-block-id="CHU_C05_S11_V07_B01">‘प्रत्यब्दयज्ञकृत्सम्यङ्महाशालः प्रकीर्तितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S11_V07

वेदवेदार्थवित् सम्यङ्महाश्रोत्रिय उच्यते ॥</div>

| id = CHU_C05_S11_V07_B01

~~| text =~~ ‘प्रत्यब्दयज्ञकृत्सम्यङ्महाशालः प्रकीर्तितः ।

वेदवेदार्थवित् सम्यङ्महाश्रोत्रिय उच्यते ॥

}}

</div>

Line 3,694:

Line 3,142:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S12_V02" data-block-id="CHU_C05_S12_V02_B01">क्रीडात्मकत्वाद्व्याख्यं च(द्यौश्चैव .हृ) सुतेजाश्चातितेजसा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S12_V02

स्वर्गाधारं शिरो विष्णोः .................</div>

| id = CHU_C05_S12_V02_B01

~~| text =~~ क्रीडात्मकत्वाद्व्याख्यं च(द्यौश्चैव .हृ) सुतेजाश्चातितेजसा ।

स्वर्गाधारं शिरो विष्णोः .................

}}

</div>

Line 3,715:

Line 3,159:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S13_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S13_V02" data-block-id="CHU_C05_S13_V02_B01">................. सर्वरूपातिदार्शनात् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S13_V02

| id = CHU_C05_S13_V02_B01

~~| text =~~ ................. सर्वरूपातिदार्शनात् ॥

चक्षुस्तु विश्वरूपाख्यमादानादायुषामपि ।

आदित्याख्यं च सूर्यस्याप्याश्रयं सर्वदा स्मृतम् ॥

आदित्याख्यं च सूर्यस्याप्याश्रयं सर्वदा स्मृतम् ॥</div>

}}

</div>

Line 3,737:

Line 3,177:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S14_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S14_V02" data-block-id="CHU_C05_S14_V02_B01">वाय्वादिप्राणशक्यं न यत्तत्कर्ता हरेर्यतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S14_V02

| id = CHU_C05_S14_V02_B01

~~| text =~~ वाय्वादिप्राणशक्यं न यत्तत्कर्ता हरेर्यतः ।

प्राणस्तेन पृथग्वर्त्मा वायुर्ज्ञानायुरूपतः ॥

वायोरप्याश्रयो नित्यं .................

वायोरप्याश्रयो नित्यं .................</div>

}}

</div>

Line 3,759:

Line 3,195:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S15_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S15_V02" data-block-id="CHU_C05_S15_V02_B01">................. बहुत्वाद् बहुलः स्मृतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S15_V02

आकाशनामा चाऽदीप्तेर्मध्यदेहो रमापतेः ॥</div>

| id = CHU_C05_S15_V02_B01

~~| text =~~ ................. बहुत्वाद् बहुलः स्मृतः ।

आकाशनामा चाऽदीप्तेर्मध्यदेहो रमापतेः ॥

}}

</div>

Line 3,780:

Line 3,212:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S16_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S16_V02" data-block-id="CHU_C05_S16_V02_B01">व्याप्तत्वादाप इत्युक्तो रयी रतिकरत्वतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S16_V02

वस्तिराकाशवार्योश्च(वस्तिराकाशवाय्वोश्च .हृ) तावाधारौ प्रकीर्तितौ ॥</div>

| id = CHU_C05_S16_V02_B01

~~| text =~~ व्याप्तत्वादाप इत्युक्तो रयी रतिकरत्वतः ।

वस्तिराकाशवार्योश्च(वस्तिराकाशवाय्वोश्च .हृ) तावाधारौ प्रकीर्तितौ ॥

}}

</div>

Line 3,801:

Line 3,229:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_17_V02_B01" data-verse="CHU_C05_17_V02" data-block-id="CHU_C05_17_V02_B01">प्रथनात् पृथिवीनामा(पृथिवी नाम्ना) प्रतिष्ठा च प्रतिष्ठितेः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_17_V02

| id = CHU_C05_17_V02_B01

~~| text =~~ प्रथनात् पृथिवीनामा(पृथिवी नाम्ना) प्रतिष्ठा च प्रतिष्ठितेः ।

पादौ भगवतो विष्णोः पृथिव्याश्रय एव च ॥

उत्तमानां हि पादेन सर्वं रूपं हि कथ्यते ।

विष्णोः पदमिति ह्यस्मात् प्रथितिर्वैदिकी स्मृता ॥

विष्णोः पदमिति ह्यस्मात् प्रथितिर्वैदिकी स्मृता ॥</div>

}}

</div>

Line 3,836:

Line 3,260:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S19_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S19_V02" data-block-id="CHU_C05_S19_V02_B01">प्राणश्चक्षुस्तथाऽऽदित्य इत्येका देवता स्मृता ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S19_V02

पूर्वद्वारपतिर्विष्णोः ....................॥</div>

| id = CHU_C05_S19_V02_B01

~~| text =~~ प्राणश्चक्षुस्तथाऽऽदित्य इत्येका देवता स्मृता ।

पूर्वद्वारपतिर्विष्णोः ....................॥

}}

</div>

Line 3,857:

Line 3,277:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S20_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S20_V02" data-block-id="CHU_C05_S20_V02_B01">................. व्यानः श्रोत्रं च चन्द्रमाः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S20_V02

दक्षिणद्वारपस्त्वेकः .........................</div>

| id = CHU_C05_S20_V02_B01

~~| text =~~ ................. व्यानः श्रोत्रं च चन्द्रमाः ॥

दक्षिणद्वारपस्त्वेकः .........................

}}

</div>

Line 3,878:

Line 3,294:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S21_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S21_V02" data-block-id="CHU_C05_S21_V02_B01">................. वागपानोऽग्निरेव च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S21_V02

पश्चिमद्वारपोऽप्येकः .................</div>

| id = CHU_C05_S21_V02_B01

~~| text =~~ ................. वागपानोऽग्निरेव च ।

पश्चिमद्वारपोऽप्येकः .................

}}

</div>

Line 3,899:

Line 3,311:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S22_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S22_V02" data-block-id="CHU_C05_S22_V02_B01">................. समानो मन एव च ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S22_V02

इन्द्र इत्येक एवोक्त उत्तरद्वाररक्षकः ।</div>

| id = CHU_C05_S22_V02_B01

~~| text =~~ ................. समानो मन एव च ॥

इन्द्र इत्येक एवोक्त उत्तरद्वाररक्षकः ।

}}

</div>

Line 3,920:

Line 3,328:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S23_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S23_V02" data-block-id="CHU_C05_S23_V02_B01">उदानो वायुरित्येक ऊर्ध्वद्वाराधिपश्च सः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S23_V02

| id = CHU_C05_S23_V02_B01

~~| text =~~ उदानो वायुरित्येक ऊर्ध्वद्वाराधिपश्च सः ॥

स एवाऽकाशनामा च लक्ष्म्याविष्टो विशेषतः ।

पृथिवीनामिका श्रीस्तु द्यौर्दिशो विद्युदेव च ॥

Line 3,935:

Line 3,340:

अग्निप्रसादाद् ऋषय उत्तरेणेन्द्रसंश्रयात् ॥

शिवाद्या वायुमाश्रित्य यान्त्यूर्ध्वेण हरिं सुराः ॥

वैश्वानराख्यविष्णोस्तु सम्यग्ज्ञानेन सर्वशः ।

वैश्वानराख्यविष्णोस्तु सम्यग्ज्ञानेन सर्वशः ।</div>

}}

</div>

Line 3,962:

Line 3,366:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S24_V05_B01" data-verse="CHU_C05_S24_V05" data-block-id="CHU_C05_S24_V05_B01">‘वैश्वानरज्ञानयोग्याः साक्षादेव सुराः स्मृताः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C05_S24_V05

| id = CHU_C05_S24_V05_B01

~~| text =~~ ‘वैश्वानरज्ञानयोग्याः साक्षादेव सुराः स्मृताः ।

तस्मात् तेषां फलं सर्वमन्येषां तु स्वयोग्यतः ॥’इति वैश्वानरविद्यायाम् ।

‘को न आत्मा किं ब्रह्म’(५.११.१), ‘सोऽयमात्मा चतुष्पाद्’(१.१.१), ‘स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः’(माण्डूक्य.??), ‘अों वैश्वानरः साधारणशब्दविशेषात् अोम्’(ब्र.सू.१.२.२४), ‘अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः’(भ.गी.१४.१५) इत्यादेश्च वैश्वानरो विष्णुरिति सिद्धम् ।

Line 3,972:

Line 3,373:

आकाश इति लक्ष्मीश्च तथाऽऽकाशो हरिः स्वयम् ॥’इति शब्दनिर्णये ।

‘सुतेजोविश्वरूपादिभेदेनाङ्गानि मापतेः ।

अभिन्नान्यपि कथ्यन्ते लोकदृष्टिविभेदतः॥’ इति च ॥

अभिन्नान्यपि कथ्यन्ते लोकदृष्टिविभेदतः॥’ इति च ॥</div>

}}

</div>

Line 4,011:

Line 3,411:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B01" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B01">‘अधीत्यब्दद्वादशत्वाद् द्वादशाब्द इतीरितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

श्वेतकेतुर्भारते तु नोत्पत्तिद्वादशत्वतः ॥’ इति वाक्यनिर्णये ।</div>

| id = CHU_C06_S01_V07_B01

~~| text =~~ ‘अधीत्यब्दद्वादशत्वाद् द्वादशाब्द इतीरितः ।

श्वेतकेतुर्भारते तु नोत्पत्तिद्वादशत्वतः ॥’ इति वाक्यनिर्णये ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B02" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B02">‘यथा मृत्पिण्डविज्ञानात् सादृश्यादेव मृन्मयः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

| id = CHU_C06_S01_V07_B02

~~| text =~~ ‘यथा मृत्पिण्डविज्ञानात् सादृश्यादेव मृन्मयः ।

विज्ञायन्ते तथा विष्णोः सादृश्याज्जगदेव च ॥

यथा स्वर्णस्य विज्ञानात् सर्वे लोहमयास्तथा ।

Line 4,030:

Line 3,423:

अनन्याधीनविज्ञानादन्याधीनं तथैव च ।

मृदयोलोहनाम्नां हि ज्ञानात् साङ्केतिकं यथा ॥’इत्यादिसामसंहितायाम् ।

‘स्वर्णं लोहमणिश्चैव पुरटं चाभिधीयते’ इति शब्दनिर्णये ।

‘स्वर्णं लोहमणिश्चैव पुरटं चाभिधीयते’ इति शब्दनिर्णये ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B03" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B03">विकारत्वविवक्षायामेकपिण्डमणिशब्दा व्यर्था स्युः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

| id = CHU_C06_S01_V07_B03

~~| text =~~ विकारत्वविवक्षायामेकपिण्डमणिशब्दा व्यर्था स्युः ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B04" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B04">‘मृत्तिकेति’, ‘लोहमणिरिति’, ‘कृष्णायसमिति’(कार्ष्णायसमिति) अत्र ‘इति’शब्दा ‘नामधेय’शब्दाश्च व्यर्थाः स्युः । विकारमिथ्यात्विवक्षायां मृत्तिकैव सत्यं लोह एव सत्यं कार्ष्णायसमेव(कृष्णायसमेव) सत्यमित्येव स्यात् । न तु नामधेयादिशब्दाः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

| id = CHU_C06_S01_V07_B04

~~| text =~~ ‘मृत्तिकेति’, ‘लोहमणिरिति’, ‘कृष्णायसमिति’(कार्ष्णायसमिति) अत्र ‘इति’शब्दा ‘नामधेय’शब्दाश्च व्यर्थाः स्युः । विकारमिथ्यात्विवक्षायां मृत्तिकैव सत्यं लोह एव सत्यं कार्ष्णायसमेव(कृष्णायसमेव) सत्यमित्येव स्यात् । न तु नामधेयादिशब्दाः ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B05" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B05">न च वाचारम्भणमात्रमिति मात्रशब्दोऽस्ति । न चाऽरम्भस्याऽरम्भणमिति युज्यते शब्दः । क्रिया ह्यारम्भणम् ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

| id = CHU_C06_S01_V07_B05

~~| text =~~ न च वाचारम्भणमात्रमिति मात्रशब्दोऽस्ति । न चाऽरम्भस्याऽरम्भणमिति युज्यते शब्दः । क्रिया ह्यारम्भणम् ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B06" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B06">अतो वाचा नाम्नामारम्भणं विकारो विविधाकारो विक्रियमाणः । सत्यं नामधेयं सर्वदा विद्यमानं नामधेयं मृत्तिकेत्यादय इत्यर्थः । सत्त्वेन कालतस्ततं ज्ञायते विद्वद्भिरिति नित्यत्वेन प्रसिद्धमेव सत्यमित्यत्र विवक्षितम् । सङ्केतेन क्रियमाणानि ह्यन्यानि नामानि । अतो विकाररूपाणि । विकारशब्दस्य नियतपुल्लिङ्गत्वादारम्भणं विकार इति वेदाः प्रमाणमितिवद् युज्यते ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

| id = CHU_C06_S01_V07_B06

~~| text =~~ अतो वाचा नाम्नामारम्भणं विकारो विविधाकारो विक्रियमाणः । सत्यं नामधेयं सर्वदा विद्यमानं नामधेयं मृत्तिकेत्यादय इत्यर्थः । सत्त्वेन कालतस्ततं ज्ञायते विद्वद्भिरिति नित्यत्वेन प्रसिद्धमेव सत्यमित्यत्र विवक्षितम् । सङ्केतेन क्रियमाणानि ह्यन्यानि नामानि । अतो विकाररूपाणि । विकारशब्दस्य नियतपुल्लिङ्गत्वादारम्भणं विकार इति वेदाः प्रमाणमितिवद् युज्यते ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B07" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B07">न च मृत्तिकादिनामविकारः साङ्केतिकं नाम(साङ्केतिकनाम) । प्राधान्यमेवात्र मृत्तिकादिनामवद् भगवतो विवक्षितम् । सृष्टिश्च प्राधान्यार्थमेवात्रोच्यते(प्राधान्यार्थमेवोच्यते .हृ)।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S01_V07

| id = CHU_C06_S01_V07_B07

~~| text =~~ न च मृत्तिकादिनामविकारः साङ्केतिकं नाम(साङ्केतिकनाम) । प्राधान्यमेवात्र मृत्तिकादिनामवद् भगवतो विवक्षितम् । सृष्टिश्च प्राधान्यार्थमेवात्रोच्यते(प्राधान्यार्थमेवोच्यते .हृ)।

}}

</div>

Line 4,085:

Line 3,457:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S02_V04_B01" data-verse="CHU_C06_S02_V04" data-block-id="CHU_C06_S02_V04_B01">एकमेवाद्वितीयं स्वगतभेदवर्जितं समानवर्जितं च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S02_V04

| id = CHU_C06_S02_V04_B01

~~| text =~~ एकमेवाद्वितीयं स्वगतभेदवर्जितं समानवर्जितं च ।

‘एकमेवाद्वितीयं तत् समाभ्यधिकवर्जनात्(समाधिकविवर्जनात् .हृ) ।

स्वगतायां च भेदानामभावाद् ब्रह्म शाश्वतम् ॥’ इति प्रवृत्ते ।

Line 4,096:

Line 3,465:

एकमेवेत्यतः प्राह नारायणमियं श्रुतिः ॥

समे द्वितीयशब्दः स्यादद्वितीयोऽसमत्वतः ।

साधिकः(अधिकः) कुत एव स्यादित्याह परमा श्रुतिः॥’ इति सामसंहितायाम् ।

साधिकः(अधिकः) कुत एव स्यादित्याह परमा श्रुतिः॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S02_V04_B02" data-verse="CHU_C06_S02_V04" data-block-id="CHU_C06_S02_V04_B02">न च विजातीयभेदवर्जनं नाम कुत्रचित् प्रसिद्धम् । तत्प्रमाणाभावाच्च । ‘एक एवाद्वितीयो भगवांस्तत्सदृशपरो(तत्सदृशः परः) नास्ति’ इति च । ‘एक एव भगवान् तत्सदृशपरौ न स्तः’ इति च श्रुतिः।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S02_V04

| id = CHU_C06_S02_V04_B02

~~| text =~~ न च विजातीयभेदवर्जनं नाम कुत्रचित् प्रसिद्धम् । तत्प्रमाणाभावाच्च । ‘एक एवाद्वितीयो भगवांस्तत्सदृशपरो(तत्सदृशः परः) नास्ति’ इति च । ‘एक एव भगवान् तत्सदृशपरौ न स्तः’ इति च श्रुतिः।

विजातीयाभावे येनाश्रुतं श्रुतं भवतीत्यादि विशेषणं च व्यर्थम् । यस्य कस्यचिज्ज्ञानं तज्ज्ञानमेव भवतीति । अज्ञानमपि ज्ञानमेव भवति । भेदाभावात् ।

न च मिथ्या सत्यमिति भेदः । तस्यैव विजातीयत्वप्राप्तेः । तद्भेदस्य मिथ्यात्वे तदभेदस्य सत्यत्वप्रसङ्गाच्च । मिथ्यासत्ययोरैक्ये इदं मिथ्या इदं सत्यमिदं (इदं सत्यमिति) मिथ्येति भेदाभावाज्जीवेशभेदादेरपि सत्यत्वप्रसङ्गः । अतः परमार्थं ब्रह्मान्यन्मिथ्येत्यपि न युज्यते । अतः (सजातीयः) सजातीयस्वगतभेदोऽधिकाख्यं विजातीयं चात्र निषिध्यते ।

न च मिथ्या सत्यमिति भेदः । तस्यैव विजातीयत्वप्राप्तेः । तद्भेदस्य मिथ्यात्वे तदभेदस्य सत्यत्वप्रसङ्गाच्च । मिथ्यासत्ययोरैक्ये इदं मिथ्या इदं सत्यमिदं (इदं सत्यमिति) मिथ्येति भेदाभावाज्जीवेशभेदादेरपि सत्यत्वप्रसङ्गः । अतः परमार्थं ब्रह्मान्यन्मिथ्येत्यपि न युज्यते । अतः (सजातीयः) सजातीयस्वगतभेदोऽधिकाख्यं विजातीयं चात्र निषिध्यते ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S02_V04_B03" data-verse="CHU_C06_S02_V04" data-block-id="CHU_C06_S02_V04_B03">‘सर्वोत्तमत्वात् सन्नामा हरिर्नारायणः प्रभुः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S02_V04

| id = CHU_C06_S02_V04_B03

~~| text =~~ ‘सर्वोत्तमत्वात् सन्नामा हरिर्नारायणः प्रभुः ।

सोऽसृजत् प्रथमं देवीं तेजआख्यां श्रियं सतीम् ॥

तते(तत्र) स्थितेन रूपेण साऽजैव हि यतः सदा ।

Line 4,119:

Line 3,480:

तेजःसंस्था च सा देवी प्राणोऽप्सु स्थित एव च ॥

ततस्तेजस एवापो जायन्तेऽन्नस्थितो हरः ।

जायतेऽतोऽद्भ्य एवान्नं पृथिवी त्वन्नरूपिणी ॥ २ ॥’

जायतेऽतोऽद्भ्य एवान्नं पृथिवी त्वन्नरूपिणी ॥ २ ॥’</div>

}}

</div>

Line 4,138:

Line 3,498:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S03_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S03_V03" data-block-id="CHU_C06_S03_V03_B01">सृष्टेष्वेतेषु भगवानीक्षाञ्चक्रे स केशवः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S03_V03

| id = CHU_C06_S03_V03_B01

~~| text =~~ सृष्टेष्वेतेषु भगवानीक्षाञ्चक्रे स केशवः ।

जीवाख्येनैव रूपेण योऽनिरुद्ध इति स्मृतः ॥

तेन रूपेण लक्ष्म्यादीन् प्रविष्टो रूपनामनी ।

Line 4,147:

Line 3,504:

इति मत्वा प्रविश्याथ तेभ्य इन्द्रादिनामपि ।

नामरूपाणि कृतवांस्तांश्चान्योन्यप्रवेशिनः ।

कृत्वाऽग्निसोमसूर्यादिष्वेतांस्‍त्रीन् विदधे(निदधे) पुनः ॥ ३ ॥

कृत्वाऽग्निसोमसूर्यादिष्वेतांस्‍त्रीन् विदधे(निदधे) पुनः ॥ ३ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,174:

Line 3,530:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S04_V07_B01" data-verse="CHU_C06_S04_V07" data-block-id="CHU_C06_S04_V07_B01">‘अतो यल्लोहितं रूपं श्रियस्तद्रूपसम्भवम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S04_V07

| id = CHU_C06_S04_V07_B01

~~| text =~~ ‘अतो यल्लोहितं रूपं श्रियस्तद्रूपसम्भवम् ।

यच्छुक्लं वायुजं विद्यात् कृष्णं चैव शिवोद्भवम् ॥

तस्मादग्नेर्यदत्तृत्वमग्निनामप्रवर्तकम् ।

Line 4,186:

Line 3,539:

विद्युद्विद्योतनं (चै)तेषां ततस्ते सर्वनामिनः ॥

तथैव सर्वरूपं च तद्रूपप्रतिबिम्बितम् ।

सर्वरूपाश्च ते तस्माल्लोहितादिक्रमेण तु ॥

सर्वरूपाश्च ते तस्माल्लोहितादिक्रमेण तु ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S04_V07_B02" data-verse="CHU_C06_S04_V07" data-block-id="CHU_C06_S04_V07_B02">अतोऽन्यनामधेयं तु वाचाऽऽरम्भणहेतुतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S04_V07

| id = CHU_C06_S04_V07_B02

~~| text =~~ अतोऽन्यनामधेयं तु वाचाऽऽरम्भणहेतुतः ।

साङ्केत्येन विकारः स्यात् त्रयाणामेव नित्यता ॥

यथा लक्ष्म्यादिकानां च नाम सङ्केततोऽन्यगम् ।

Line 4,204:

Line 3,553:

तस्मात् स एव सर्वेशः सर्वरूपः स एव च ।

सर्वनामा स एवैकः सर्वशक्तिस्तथैव च ॥

अन्येषां यच्च रूपाद्यं तत्तस्मात् प्रतिबिम्बितम् ।

अन्येषां यच्च रूपाद्यं तत्तस्मात् प्रतिबिम्बितम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S04_V07_B03" data-verse="CHU_C06_S04_V07" data-block-id="CHU_C06_S04_V07_B03">एक एवाद्वितीयोऽसावतः सर्वोत्तमत्वतः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S04_V07

| id = CHU_C06_S04_V07_B03

~~| text =~~ एक एवाद्वितीयोऽसावतः सर्वोत्तमत्वतः ॥

मुख्यत्वादेव सन्नामा सत्ततिज्ञानरूपतः ।

सत्यमित्युच्यते विष्णुस्स त्वं नासि कथञ्चन ॥

Line 4,218:

Line 3,563:

अतो न विद्वन्मानी स्या महानस्मीति वा मनः ॥

न ते स्यान्नैव च स्तम्भो ज्ञात्वा विष्णोः परं बलम्(बलं परम्) ।

न हि विष्णोर्बलं ज्ञात्वा स्तम्भहेतुः कथञ्चन ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥

न हि विष्णोर्बलं ज्ञात्वा स्तम्भहेतुः कथञ्चन ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,239:

Line 3,583:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B01" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B01">देवता एव मांसादिशब्दवाच्याः । तत्र प्रवेशात् । अश्यमानाश्चोपजीव्यत्वात् । न च दुःखं तासाम् । ऐश्वर्यात् । तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत् त्रिवृत् इति प्रस्तुतत्वात् ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S05_V04

| id = CHU_C06_S05_V04_B01

~~| text =~~ देवता एव मांसादिशब्दवाच्याः । तत्र प्रवेशात् । अश्यमानाश्चोपजीव्यत्वात् । न च दुःखं तासाम् । ऐश्वर्यात् । तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत् त्रिवृत् इति प्रस्तुतत्वात् ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B02" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B02">‘जीव इति भगवतोऽनिरुद्धस्याख्या’ इति च श्रुतिः(इति च श्रुतिः) । ‘प्राणस्य प्राणश्चक्षुषश्चक्षुर्जीवस्य जीवः(जीवम्) प्रधानस्य प्रधानं भगवांश्चतुर्मूर्तिः’ इति च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S05_V04

| id = CHU_C06_S05_V04_B02

~~| text =~~ ‘जीव इति भगवतोऽनिरुद्धस्याख्या’ इति च श्रुतिः(इति च श्रुतिः) । ‘प्राणस्य प्राणश्चक्षुषश्चक्षुर्जीवस्य जीवः(जीवम्) प्रधानस्य प्रधानं भगवांश्चतुर्मूर्तिः’ इति च ।

‘प्राणाधारो हरेर्नान्यो(हरेर्नान्यः) जीवशब्दस्ततो हरौ।

संसारिणो जीवता तु जननाद्वानतस्तथा(वानतेस्तथा)॥’ इति च ।

संसारिणो जीवता तु जननाद्वानतस्तथा(वानतेस्तथा)॥’ इति च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B03" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B03">जीवशब्देन संसारिविवक्षायां(जीवशब्दस्य संसारिविषयत्वे .हृ) तत् तेज ऐक्षतेत्यादिना तेषामेव चेतनत्वावगतेर्नामरूपव्याकरणे जीवान्तरानुप्रवेशो(जीवान्तरप्रवेशः .हृ) नापेक्षितः।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S05_V04

| id = CHU_C06_S05_V04_B03

~~| text =~~ जीवशब्देन संसारिविवक्षायां(जीवशब्दस्य संसारिविषयत्वे .हृ) तत् तेज ऐक्षतेत्यादिना तेषामेव चेतनत्वावगतेर्नामरूपव्याकरणे जीवान्तरानुप्रवेशो(जीवान्तरप्रवेशः .हृ) नापेक्षितः।

‘प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशाम्य गतिमीश्वरः ।

त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥’ इति ।

Line 4,262:

Line 3,595:

यथोभयेषां त इमे ह(तथोभयेषां त इमे हि) लोका बलिं हरन्तोऽन्नमदन्त्यमूढाः॥

त्वं न स चक्षुः परिदेहि शक्ता देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण॥’

इति तत्त्वानां प्रार्थनानन्तरं भगवत एव तेषु प्रवेशोक्तेर्भागवते ।

इति तत्त्वानां प्रार्थनानन्तरं भगवत एव तेषु प्रवेशोक्तेर्भागवते ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B04" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B04">यतश्च स एव जीवेनाऽत्मनाऽनुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठतीति भगवत्येव जीवशब्दः प्रयुज्यते । न ह्यचेतनस्य मोदमानत्वमस्ति । अतोऽन्तर्यामिरूप एव जीवशब्दः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S05_V04

| id = CHU_C06_S05_V04_B04

~~| text =~~ यतश्च स एव जीवेनाऽत्मनाऽनुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठतीति भगवत्येव जीवशब्दः प्रयुज्यते । न ह्यचेतनस्य मोदमानत्वमस्ति । अतोऽन्तर्यामिरूप एव जीवशब्दः ।

‘भोक्तुस्तु सुखदुःखानामन्तःस्थो जीवनामकः ।

बहिःस्थितस्तु सन्नामा भगवान् पुरुषोत्तमः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।

अग्नेरग्निरिति नाम मुख्यतो नास्ति । अग्निनामानि त्रीणि रूपाणीति नामधेयं सत्यमित्यादि ॥ ४॥ ५ ॥

अग्नेरग्निरिति नाम मुख्यतो नास्ति । अग्निनामानि त्रीणि रूपाणीति नामधेयं सत्यमित्यादि ॥ ४॥ ५ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,328:

Line 3,656:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V02_B01" data-verse="CHU_C06_S08_V02" data-block-id="CHU_C06_S08_V02_B01">स्वप्नस्यान्तः(स्वप्नान्तः .हृ) सुषुप्तिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V02

| id = CHU_C06_S08_V02_B01

~~| text =~~ स्वप्नस्यान्तः(स्वप्नान्तः .हृ) सुषुप्तिः ।

‘स्वातन्त्र्यात् स्व इति प्रोक्तो विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः ।

तं प्राप्नोति मनोनामा संसारी स्वपितीत्यतः ॥’ इति च ।

मननान्मनोनामा संसारी ।

मननान्मनोनामा संसारी ।</div>

}}

</div>

Line 4,355:

Line 3,679:

</div>

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B01" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B01">‘शुङ्गमित्यङ्कुरं प्रोक्तं तन्मूलं भगवान् हरिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V06

| id = CHU_C06_S08_V06_B01

~~| text =~~ ‘शुङ्गमित्यङ्कुरं प्रोक्तं तन्मूलं भगवान् हरिः ।

जगतो मूलमप्येष निमित्तं न विकारवान् ॥

बीजजीवो यथा मूलमङ्कुरस्याविकारतः ।

Line 4,365:

Line 3,686:

प्राथम्याच्च तेजआद्या लक्ष्म्यादय इति सिद्धम् ।

‘तेजोऽभिमानिनी लक्ष्मीः प्राणस्त्वबभिमानवान् ।

अन्नाभिमानी रुद्रश्च तिस्रस्ता देवताः पुरा ॥’ इति च ब्रह्माण्डे ।

अन्नाभिमानी रुद्रश्च तिस्रस्ता देवताः पुरा ॥’ इति च ब्रह्माण्डे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B02" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B02">‘यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति’ इति संसारिणो ब्रह्मप्राप्तिमुक्त्वा ‘स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धः’ इति तस्योपपादनान्मनोनामा पुरुषः, प्राणनामा भगवान् । ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(सोम्येमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’ इत्युपसंहारात् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V06

प्रजाशब्दश्च चेतनेष्वेव प्रसिद्धः । ‘प्रजानां सुखदुःखेन राजाप्नोति शुभाशुभम् ।’ इत्यादेश्च ।</div>

| id = CHU_C06_S08_V06_B02

~~| text =~~ ‘यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति’ इति संसारिणो ब्रह्मप्राप्तिमुक्त्वा ‘स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धः’ इति तस्योपपादनान्मनोनामा पुरुषः, प्राणनामा भगवान् । ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(सोम्येमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’ इत्युपसंहारात् ।

प्रजाशब्दश्च चेतनेष्वेव प्रसिद्धः । ‘प्रजानां सुखदुःखेन राजाप्नोति शुभाशुभम् ।’ इत्यादेश्च ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B03" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B03">‘शरीरधातुकृत्त्वेन लक्ष्म्याद्याश्च मुमुक्षुणा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V06

| id = CHU_C06_S08_V06_B03

~~| text =~~ ‘शरीरधातुकृत्त्वेन लक्ष्म्याद्याश्च मुमुक्षुणा ।

ध्येयस्तदीशितृत्वेन भगवान् पुरुषोत्तमः॥’

इति वचनादनुसन्धानकर्तव्यताज्ञापनार्थं तदुक्तं पुरस्तादित्युक्तम् ।

इति वचनादनुसन्धानकर्तव्यताज्ञापनार्थं तदुक्तं पुरस्तादित्युक्तम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B04" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B04">मुक्तावुमा तु वागाख्या रुद्रं याति मनोऽभिधम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V06

| id = CHU_C06_S08_V06_B04

~~| text =~~ मुक्तावुमा तु वागाख्या रुद्रं याति मनोऽभिधम् ।

वायुं याति शिवश्चापि वायुश्तेजोऽभिधां श्रियम् ॥

वायुमादाय सा देवी याति विष्णुं परात् परम् ।

द्वारमात्रा तु सा देवी वायुप्राप्यो जनार्दनः ॥

मृतिकाले च मुक्तौ च पुरुषा वाचमाप्नुयुः ॥ इति सत्तत्त्वे ।

मृतिकाले च मुक्तौ च पुरुषा वाचमाप्नुयुः ॥ इति सत्तत्त्वे ।</div>

}}

</div>

Line 4,401:

Line 3,709:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V07_B01" data-verse="CHU_C06_S08_V07" data-block-id="CHU_C06_S08_V07_B01">‘योऽसौ नियमनाद् विष्णुः सारत्वात् स इति स्मृतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V07

| id = CHU_C06_S08_V07_B01

~~| text =~~ ‘योऽसौ नियमनाद् विष्णुः सारत्वात् स इति स्मृतः ।

अणिमा सूक्ष्मतो गम्य ऐतदात्म्यं च तद्वशम् ॥

परानन्दत्वतः सत्य(सत्यम्) आत्मा पूर्णगुणत्वतः ।

सत्यतो नासि तत्वं हि माभूत् ते स्तब्धता ततः ॥

सत्यतो नासि तत्वं हि माभूत् ते स्तब्धता ततः ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V07_B02" data-verse="CHU_C06_S08_V07" data-block-id="CHU_C06_S08_V07_B02">असुराः स्तब्धतां याता ब्रह्माहमिति मानिनः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V07

| id = CHU_C06_S08_V07_B02

~~| text =~~ असुराः स्तब्धतां याता ब्रह्माहमिति मानिनः ।

असत्यं जगदित्याहुः सिद्धोऽहं बलवानिति ॥

अनीश्वरं जगच्चाहुरप्रतिष्ठं(जगत् प्राहुरप्रतिष्ठं) तथैव च ।

Line 4,419:

Line 3,720:

कुतर्कपरमा नित्यं न सहन्ते गुणान् हरेः ।

शास्‍त्रतत्त्वमविज्ञाय ब्रूयुर्वेदेषु(देवेषु) चैकताम् ॥

यान्ति चैव तमो घोरं परमात्मविनिन्दकाः ।

यान्ति चैव तमो घोरं परमात्मविनिन्दकाः ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V07_B03" data-verse="CHU_C06_S08_V07" data-block-id="CHU_C06_S08_V07_B03">आलम्ब्य तन्मतं न त्वमेकत्वं विद्धि विष्णुना ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S08_V07

| id = CHU_C06_S08_V07_B03

~~| text =~~ आलम्ब्य तन्मतं न त्वमेकत्वं विद्धि विष्णुना ॥

एकत्वाभावतो(एकताभावतः .हृ) नैव भवेथाश्च महामनाः ।

तन्निष्ठा हि प्रजा यस्मात् तत्प्रतिष्ठाश्च मोक्षगाः ॥

तन्मूलाश्च यतस्तासां तद्भावः(सद्भावः) कुत एव तु ॥ ८ ॥

तन्मूलाश्च यतस्तासां तद्भावः(सद्भावः) कुत एव तु ॥ ८ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,449:

Line 3,745:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S09_V04_B01" data-verse="CHU_C06_S09_V04" data-block-id="CHU_C06_S09_V04_B01">यदि स्वतोऽन्यः परमो देहेऽस्मिन् संव्यवस्थितः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S09_V04

| id = CHU_C06_S09_V04_B01

~~| text =~~ यदि स्वतोऽन्यः परमो देहेऽस्मिन् संव्यवस्थितः ॥

न दृश्यते कुत इति भूयः पप्रच्छ पुत्रकः ।

अज्ञैरदृश्यमानोऽपि न भेदो नास्ति पुत्रक ॥

Line 4,459:

Line 3,752:

इति पित्रोपदिष्टः सन् पुनः पप्रच्छ तं पुनः ।

चेतनानामविज्ञानं कथमित्येव चिन्तयन् ॥

तं प्रत्याह ........... ........... ॥ ९ ॥

तं प्रत्याह ........... ........... ॥ ९ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,478:

Line 3,770:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S10_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S10_V03" data-block-id="CHU_C06_S10_V03_B01">....... यथा नद्यश्चेतनाश्च समुद्रगाः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S10_V03

| id = CHU_C06_S10_V03_B01

~~| text =~~ ....... यथा नद्यश्चेतनाश्च समुद्रगाः ।

स्वं वारि(स्वावरि .हृ) नैव जानन्ति प्रजास्तद्वत् प्रजालये ॥

स्वतोऽन्योऽस्ति परो देह इति ज्ञायेत मे कथम् ।

इति पृष्टः पुनः प्राह वृक्षदृष्टान्ततः पिता ॥ १० ॥

इति पृष्टः पुनः प्राह वृक्षदृष्टान्ततः पिता ॥ १० ॥</div>

}}

</div>

Line 4,503:

Line 3,791:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S11_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S11_V03" data-block-id="CHU_C06_S11_V03_B01">अभिमानिनोऽस्वतन्त्रत्वाद्भेदेन ज्ञायते तरौ ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S11_V03

हरिः किमु मनुष्येषु शोषो ह्यस्यास्वतन्त्रतः ॥ ११ ॥</div>

| id = CHU_C06_S11_V03_B01

~~| text =~~ अभिमानिनोऽस्वतन्त्रत्वाद्भेदेन ज्ञायते तरौ ।

हरिः किमु मनुष्येषु शोषो ह्यस्यास्वतन्त्रतः ॥ ११ ॥

}}

</div>

Line 4,526:

Line 3,810:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S12_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S12_V03" data-block-id="CHU_C06_S12_V03_B01">ज्ञायते न कथं स्वस्मिन् सूक्ष्मे ज्ञाते परो हरिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S12_V03

| id = CHU_C06_S12_V03_B01

~~| text =~~ ज्ञायते न कथं स्वस्मिन् सूक्ष्मे ज्ञाते परो हरिः ।

तत्रस्थ इति पृष्ट संस्तमाहोद्दालकः सुतम् ॥

वटबीजे यथा सूक्ष्मे महान्न्यग्रोधभावयुक् ।

न दृश्यतेऽभिमानी स एवं जीवगतो हरिः ॥ १२ ॥

न दृश्यतेऽभिमानी स एवं जीवगतो हरिः ॥ १२ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,551:

Line 3,831:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S13_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S13_V03" data-block-id="CHU_C06_S13_V03_B01">कथं दृश्येत तच्छक्तिः पृथक् तस्य ह्यदर्शने ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S13_V03

| id = CHU_C06_S13_V03_B01

~~| text =~~ कथं दृश्येत तच्छक्तिः पृथक् तस्य ह्यदर्शने ।

इति भावयुतं प्राह पुत्रमुद्दालकः पुनः ॥

यथाप्सु लवणं व्याप्तं रसदृष्टौ न दृश्यते(रसदृष्ट्यैव दृश्यते) ।

एवं चेतनगो विष्णुस्तद्भिन्नोऽपि न दृश्यते ॥ १३ ॥

एवं चेतनगो विष्णुस्तद्भिन्नोऽपि न दृश्यते ॥ १३ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,576:

Line 3,852:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S14_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S14_V03" data-block-id="CHU_C06_S14_V03_B01">कथं स ज्ञायते विष्णुर्भिन्न इत्यत्र चाब्रवीत् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S14_V03

| id = CHU_C06_S14_V03_B01

~~| text =~~ कथं स ज्ञायते विष्णुर्भिन्न इत्यत्र चाब्रवीत् ।

यथैवान्योपदेशेन बद्धाक्षः स्वगृहं(स्वं गृहं) व्रजेत् ॥

तथाऽऽचार्योपदेशेन भिन्नमीशं व्रजेत् पुमान् ॥ १४ ॥

तथाऽऽचार्योपदेशेन भिन्नमीशं व्रजेत् पुमान् ॥ १४ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,600:

Line 3,872:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S15_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S15_V03" data-block-id="CHU_C06_S15_V03_B01">यथा पुंसोऽस्वतन्त्रत्वं तज्ज्ञापयतु मा भवान् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S15_V03

इत्युक्त आह ज्ञाने हि दृष्टैवास्यास्वतन्त्रता ॥ १५ ॥</div>

| id = CHU_C06_S15_V03_B01

~~| text =~~ यथा पुंसोऽस्वतन्त्रत्वं तज्ज्ञापयतु मा भवान् ।

इत्युक्त आह ज्ञाने हि दृष्टैवास्यास्वतन्त्रता ॥ १५ ॥

}}

</div>

Line 4,627:

Line 3,895:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B01">अभेदज्ञानिनां दोषः कीदृशः स्यादितीर्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B01

~~| text =~~ अभेदज्ञानिनां दोषः कीदृशः स्यादितीर्यते ।

प्राह यस्मात् परस्वानां हर्ता राज्ञा निहन्यते ॥

किमु राज्ञोऽपहर्तैवं ब्रह्मस्तेनो निहन्यते(हि हन्यते) ।

Line 4,636:

Line 3,901:

ब्रह्मस्तेनो निहन्येत(हि हन्येत) तमस्यन्धे सदैव हि ।

दोषा ह्यज्ञानपूर्वास्तु बद्ध्‍वा पुरुषमीशितुः ॥

विष्णोर्हर्तेति बाधन्ते चाभिमानकृतास्पदम् ।

विष्णोर्हर्तेति बाधन्ते चाभिमानकृतास्पदम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B02" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B02">ततो विचारयन्त्येनं देवता हरिणा सह ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B02

~~| text =~~ ततो विचारयन्त्येनं देवता हरिणा सह ॥

नाहं विष्णुर्न स्वतन्त्रो न च पूर्णगुणोऽस्म्यहम् ।

मम स्वामी हरिर्नित्यं स्वतन्त्रः पूर्णसद्गुणः(पूर्णषड्गुणः .हृ) ॥

Line 4,653:

Line 3,914:

ततोऽधरे वा तद्योग्यं दृढाभेदं वधोपमे ।

तस्मादाचार्यतो ज्ञात्वा विष्णोर्भेदेन पूर्णताम् ॥

उपासीत ततो मुक्तिं याति नास्त्यत्र संशयः ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ।

उपासीत ततो मुक्तिं याति नास्त्यत्र संशयः ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B03" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B03">स्वयम्भूरिति विष्णुजत्वाद् विरिञ्च(विष्णुजत्वाद्धि विरिञ्च) उच्यते । न हि विरिञ्चादेव विरिञ्चो जातः । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इत्यादि श्रुतेः । आत्मा भगवान् । ततो भूतत्वादात्मभूः । ‘दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान्’ इति वचनात् । अ इति विष्णुस्तज्जातत्वादजः ‘अ इति ब्रह्म’ इत्यादि श्रुतेः । ‘वासुदेवात् परो नैव ब्रह्मशब्दोदितो भवेत्’ इत्यादेश्च । अतः स्वशब्दो विष्णावेव प्रसिद्धः । ततः ‘स्वमपीतो भवति’ इति युज्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B03

~~| text =~~ स्वयम्भूरिति विष्णुजत्वाद् विरिञ्च(विष्णुजत्वाद्धि विरिञ्च) उच्यते । न हि विरिञ्चादेव विरिञ्चो जातः । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इत्यादि श्रुतेः । आत्मा भगवान् । ततो भूतत्वादात्मभूः । ‘दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान्’ इति वचनात् । अ इति विष्णुस्तज्जातत्वादजः ‘अ इति ब्रह्म’ इत्यादि श्रुतेः । ‘वासुदेवात् परो नैव ब्रह्मशब्दोदितो भवेत्’ इत्यादेश्च । अतः स्वशब्दो विष्णावेव प्रसिद्धः । ततः ‘स्वमपीतो भवति’ इति युज्यते ।

अप्ययो नामाविज्ञेयत्वेन प्रवेशः ।

‘अविज्ञातं प्रविष्टं यदपीतमिति कीर्त्यते ।

यथा नद्यः समुद्रे तु यथा विष्णुं लये प्रजाः॥’ इति शब्दनिर्णये ।

यथा नद्यः समुद्रे तु यथा विष्णुं लये प्रजाः॥’ इति शब्दनिर्णये ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B04" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B04">न च जीवस्य तद्भावोऽस्ति । उत्थितस्य सुप्तिसंसारयोः परामर्शदर्शनात् । ‘अहं विश्वं भुवनमभ्यभवाम्’। ‘आजन्ममरणं स्मृत्वा मुक्ता हर्षमवाप्नुयुः’ इति तद्भावस्यापरामर्शाच्च । ‘प्राज्ञेनाऽत्मना सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किञ्चन वेद नान्तरम्’ इत्यादिश्रुतेश्च । ‘सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर्भेदेन’ इति च भगवद्वचनम् ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B04

~~| text =~~ न च जीवस्य तद्भावोऽस्ति । उत्थितस्य सुप्तिसंसारयोः परामर्शदर्शनात् । ‘अहं विश्वं भुवनमभ्यभवाम्’। ‘आजन्ममरणं स्मृत्वा मुक्ता हर्षमवाप्नुयुः’ इति तद्भावस्यापरामर्शाच्च । ‘प्राज्ञेनाऽत्मना सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किञ्चन वेद नान्तरम्’ इत्यादिश्रुतेश्च । ‘सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर्भेदेन’ इति च भगवद्वचनम् ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B05" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B05">‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः।‘, ‘सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामह इति ।’, ‘सत आगम्य न विदुः सत आगच्छामह इति ।’, ‘स एष जीवेनाऽत्मनानुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठति’ ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B05

~~| text =~~ ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः।‘, ‘सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामह इति ।’, ‘सत आगम्य न विदुः सत आगच्छामह इति ।’, ‘स एष जीवेनाऽत्मनानुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठति’ ।

‘अण्व्य इवेमा धाना भगव इत्यासामङ्गैकां भिन्धीति भिन्ना भगव इति किमत्र पश्यसीति न किञ्चन भगव इति यं वै सोम्यैतमणिमानं न निभालयस एतस्य वै सोम्यैषोऽणिम्न एवं महान् न्यग्रोधस्तिष्ठति ।’

‘लवणमेतदुदकेऽवधायाथ मा प्रातरुपसीदथा इति स ह तथा चकार तं होवाच यद्दोषा लवणमेतदुदकेऽवधा अङ्ग तदाहरेति तद्धावमृश्य न विवेद यथा विलीनमेवाङ्गास्यान्तादाचामेति कथमिति लवणमिति । मध्यादाचामेति कथमिति लवणमित्यन्त्यादाचामेति कथमिति लवणमिति ।’

अत्र वाव किल सत्सोम्य(किल सोम्य) न निभालयसेऽत्रैव किलेति ।’, ‘एतां दिशं गन्धारा एतां दिशं व्रजेति।’, ‘तेजः परस्यां देवतायां तावन्न जानाति(तावज्जानाति) ।’, ‘अपहार्षीत् स्तेनमकार्षीत्।’ इत्यादि नवकृत्वो(नवकृत्वोऽपि) भिन्नस्य वस्तुनो भेदापरिज्ञानादनर्थं सूक्ष्मत्वाद् भेदस्य दुर्ज्ञेयत्वं(दुर्विज्ञेयत्वं) च सदृष्टान्तं तात्पर्येणाऽह ।

अत्र वाव किल सत्सोम्य(किल सोम्य) न निभालयसेऽत्रैव किलेति ।’, ‘एतां दिशं गन्धारा एतां दिशं व्रजेति।’, ‘तेजः परस्यां देवतायां तावन्न जानाति(तावज्जानाति) ।’, ‘अपहार्षीत् स्तेनमकार्षीत्।’ इत्यादि नवकृत्वो(नवकृत्वोऽपि) भिन्नस्य वस्तुनो भेदापरिज्ञानादनर्थं सूक्ष्मत्वाद् भेदस्य दुर्ज्ञेयत्वं(दुर्विज्ञेयत्वं) च सदृष्टान्तं तात्पर्येणाऽह ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B06" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B06">न चाभेदे कश्चिद् दृष्टान्त उक्तः। न हि शकुनिसूत्रयोर्नानावृक्षरसानां नदीसमुद्रयोर्वृक्षपरमात्मनोर्धानापरमात्मनोर्लवणोदकयोः पुरुषगन्धारयोर्नियतज्ञानानियतज्ञानयोश्चोरापह्रियमाणयोश्चाभेदोऽस्ति ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B06

~~| text =~~ न चाभेदे कश्चिद् दृष्टान्त उक्तः। न हि शकुनिसूत्रयोर्नानावृक्षरसानां नदीसमुद्रयोर्वृक्षपरमात्मनोर्धानापरमात्मनोर्लवणोदकयोः पुरुषगन्धारयोर्नियतज्ञानानियतज्ञानयोश्चोरापह्रियमाणयोश्चाभेदोऽस्ति ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B07" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B07">महातात्पर्यविरोधश्चाभेदे । विष्णोः परमोत्कर्षे हि सर्वप्रमाणानां महातात्पर्यं भगवताऽभिहितम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B07

~~| text =~~ महातात्पर्यविरोधश्चाभेदे । विष्णोः परमोत्कर्षे हि सर्वप्रमाणानां महातात्पर्यं भगवताऽभिहितम् ।

‘द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।

क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥

Line 4,720:

Line 3,961:

भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥’

‘यो मामजामनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।

असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥’

असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥’</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B08" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B08">परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B08

~~| text =~~ परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।

यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥’

‘मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।

Line 4,738:

Line 3,975:

स मामाप्नोति नियतं न च तस्मात् प्रियो मम ॥

प्रमाणान्यखिलान्येव तर्काश्चैतत्पराः सदा ।

एतद्विरुद्धं यन्मानं तर्कश्चाऽभास एव तु (आभास एव सः .हृ)॥’ इत्यादौ(इत्यादि) ॥

एतद्विरुद्धं यन्मानं तर्कश्चाऽभास एव तु (आभास एव सः .हृ)॥’ इत्यादौ(इत्यादि) ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B09" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B09">‘तं भूतिरिति देवा उपासाञ्चक्रिरे ते बभूवुस्तस्माद्धाप्येतर्हि सुप्तो भूर्भूरित्येव प्रश्वसित्यभूतिरित्यसुरास्ते ह पराबभूवुः ।’

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B09

~~| text =~~ ‘तं भूतिरिति देवा उपासाञ्चक्रिरे ते बभूवुस्तस्माद्धाप्येतर्हि सुप्तो भूर्भूरित्येव प्रश्वसित्यभूतिरित्यसुरास्ते ह पराबभूवुः ।’

‘भूमैव देवः परमो ह्युपास्यो नैवाभूमा फलमेषां विधत्ते ।

तस्माद् भूमा गुणतो वै विशिष्टो यथा क्रतुः कर्ममध्ये विशिष्टः ॥’

Line 4,751:

Line 3,984:

‘सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये।

एतावानस्य महिमा अतो ज्यायांश्च पूरुषः ॥’

‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ।’

‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ।’</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B10" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B10">‘सृष्टिः स्थितिश्च संहारो नियतिर्ज्ञानमावृतिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B10

~~| text =~~ ‘सृष्टिः स्थितिश्च संहारो नियतिर्ज्ञानमावृतिः ।

बन्धमोक्षौ च कथ्यन्ते यस्योत्कर्षप्रसिद्धये ॥

यस्योत्कर्षप्रसिद्ध्यर्थं सर्वे वेदाश्च(सर्ववेदाश्च) युक्तयः ।

Line 4,764:

Line 3,993:

‘महातत्परता विष्णोरुत्कर्षेऽवान्तरा ततः ।

अन्यत्र सर्ववाक्यानां युक्तीनां च विशेषतः ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।

‘ओं भूम्नः क्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति ओम्’(ब्र.सू.३.३.५९) ‘ओं ब्रह्मदृष्टिरुत्कर्षात् ओम्’(ब्र.सू.४.१.५) इत्यादि च निर्णयात्मकं भगवद्वचनम् ।

‘ओं भूम्नः क्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति ओम्’(ब्र.सू.३.३.५९) ‘ओं ब्रह्मदृष्टिरुत्कर्षात् ओम्’(ब्र.सू.४.१.५) इत्यादि च निर्णयात्मकं भगवद्वचनम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B11" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B11">न च शारीरपराभेदे तात्पर्यमआ इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । ‘अतत्त्वमसि’ इति भेदस्य नवकृत्वोऽभ्यासाच्च । ‘ओं भेदव्यपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.१.३.५), ‘ओं भेदव्यपदेशाच्चान्यः ओम्’(ब्र.सू.१.१.२१), ‘ओम् अनुपपत्तेस्तु न शरीरः ओम्’(ब्र.सू.१.२.३), ‘ओं शारीरश्चोभयेऽपि हि भेदेनैनमधीयते ओम्’(ब्र.सू.१.२.२०), ‘ओं पृथगुपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.२.३.२८) इत्यादिना सर्वत्र भेदस्यैव भगवता निर्णीतत्वाच्च ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B11

~~| text =~~ न च शारीरपराभेदे तात्पर्यमआ इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । ‘अतत्त्वमसि’ इति भेदस्य नवकृत्वोऽभ्यासाच्च । ‘ओं भेदव्यपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.१.३.५), ‘ओं भेदव्यपदेशाच्चान्यः ओम्’(ब्र.सू.१.१.२१), ‘ओम् अनुपपत्तेस्तु न शरीरः ओम्’(ब्र.सू.१.२.३), ‘ओं शारीरश्चोभयेऽपि हि भेदेनैनमधीयते ओम्’(ब्र.सू.१.२.२०), ‘ओं पृथगुपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.२.३.२८) इत्यादिना सर्वत्र भेदस्यैव भगवता निर्णीतत्वाच्च ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B12" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B12">‘पुरुष एवेदं सर्वमिति च पुरुषेणेदं सर्वं व्याप्तं यद्भूतं यच्च भव्यम् ।’(पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच्च भव्यमिति । पुरुषेणैवेदं सर्वं व्याप्तं यद् भूतं यच्च भाव्यम् । .हृ) ‘(न भगवान्)न च भगवान् गोत्वेन मनुष्यत्वेन वा भवति । आ तृणादा करीषात् सर्वं भगवानिति मिथ्यादृष्टिरेषा । दधिसक्तवो घृतौदनमित्यादौ व्याप्तशब्दाभावेऽपि व्याप्तशब्दोऽवगम्यते । दधिसिक्ताः सक्तवो घृतसिक्तमोदनम्’(घृतोदनमित्यादिषु व्याप्तिशब्दाभावेऽपि व्याप्तिशब्दोऽवगम्यते । यथा दधिसिक्ताः .हृ) इति च श्रुतिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यमिति पुरुषेण हीदं नेनीयते(सर्वं नेनीयते)’ इति च । अतः सर्वप्रमाणानां भगवदुत्कर्ष एव महातात्पर्याच्छारीराभेदं वदतां महातात्पर्यविरोधः ।</div>

| id = CHU_C06_S16_V03_B12

~~| text =~~ ‘पुरुष एवेदं सर्वमिति च पुरुषेणेदं सर्वं व्याप्तं यद्भूतं यच्च भव्यम् ।’(पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच्च भव्यमिति । पुरुषेणैवेदं सर्वं व्याप्तं यद् भूतं यच्च भाव्यम् । .हृ) ‘(न भगवान्)न च भगवान् गोत्वेन मनुष्यत्वेन वा भवति । आ तृणादा करीषात् सर्वं भगवानिति मिथ्यादृष्टिरेषा । दधिसक्तवो घृतौदनमित्यादौ व्याप्तशब्दाभावेऽपि व्याप्तशब्दोऽवगम्यते । दधिसिक्ताः सक्तवो घृतसिक्तमोदनम्’(घृतोदनमित्यादिषु व्याप्तिशब्दाभावेऽपि व्याप्तिशब्दोऽवगम्यते । यथा दधिसिक्ताः .हृ) इति च श्रुतिः ।

पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यमिति पुरुषेण हीदं नेनीयते(सर्वं नेनीयते)’ इति च । अतः सर्वप्रमाणानां भगवदुत्कर्ष एव महातात्पर्याच्छारीराभेदं वदतां महातात्पर्यविरोधः ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B13" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B13">‘अज्ञानदुःखासम्बन्धाद् यावज्ज्ञानं शरीरिणः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B13

~~| text =~~ ‘अज्ञानदुःखासम्बन्धाद् यावज्ज्ञानं शरीरिणः ।

सर्वदा ज्ञानकं विष्णुमहमस्मीति ये विदुः ॥

अज्ञानदुःखमन्तारस्ततस्ते नीचतां विदुः(विदः .हृ) ।

Line 4,797:

Line 4,014:

तेषां तमःशरीराणां तम एव परायणम् ॥

‘यतः स्वरूपतश्चान्यो(स रूपतश्चान्यः .हृ) जातितः श्रुतितोऽर्थतः ।

कथमस्मि स इत्येव सम्बन्धः(सम्बद्धः .हृ) स्यादसंहितः॥’ इति ।

कथमस्मि स इत्येव सम्बन्धः(सम्बद्धः .हृ) स्यादसंहितः॥’ इति ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B14" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B14">‘बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B14

~~| text =~~ ‘बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।

को ह्यत्र पुरुषश्रेष्ठस्तं भवान् वक्तुमर्हति ॥

वैशम्पायन उवाच–

नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ।

बहूनां पुरुषाणां हि यथैका योनिरुच्यते ॥

तथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥’इति च मोक्षधर्मवचनाच्च ।

तथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥’इति च मोक्षधर्मवचनाच्च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B15" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B15">‘हंनाम हन्यमानत्वाज्जीवस्य समुदाहृतम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B15

~~| text =~~ ‘हंनाम हन्यमानत्वाज्जीवस्य समुदाहृतम् ।

जीवादन्यो यतो विष्णुरहंनामा ततः स्मृतः ॥

स्मीति जीवः समुद्दिष्टः स्मीत्यल्पं सुमितत्वतः ।

Line 4,820:

Line 4,029:

ब्रह्मास्मीत्युच्यते विष्णुर्बृहत्पूर्णो यतः सदा ।

असौ सूर्यगतो विष्णुर्दूरस्थत्वात् प्रकीर्तितः ॥

अहंनामा जीवगतो नित्याहेयत्वहेतुतः ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।

अहंनामा जीवगतो नित्याहेयत्वहेतुतः ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B16" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B16">‘परं ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स उत्तमः पुरुषः(उत्तमपुरुषः) स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा’, ‘स एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा सप्तधा’ ,

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B16

~~| text =~~ ‘परं ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स उत्तमः पुरुषः(उत्तमपुरुषः) स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा’, ‘स एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा सप्तधा’ ,

‘यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।

सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता ॥’

Line 4,838:

Line 4,043:

‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।

सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥’

न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः’ इत्यादिश्रुतिस्मृतिषु सतात्पर्यं मुक्तानां विष्णोर्भेदस्यैवोक्तेः ।

न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः’ इत्यादिश्रुतिस्मृतिषु सतात्पर्यं मुक्तानां विष्णोर्भेदस्यैवोक्तेः ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B17" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B17">‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(इमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’, ‘सति सम्पद्य न विदुः’(सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामहे इति .हृ) इत्यादौ भेद एव ह्यत्र सतात्पर्यं प्रतिपादितः । ता नद्यः समुद्रादागत्य समुद्रं प्रविशन्ति । स समुद्र एव भवति । न नदीभावं प्राप्नोति । स एव च समुद्रो भवति । समुद्र एव समुद्रो भवति, न नद्य इति भेदस्यैवावधारणं क्रियते ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B17

~~| text =~~ ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(इमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’, ‘सति सम्पद्य न विदुः’(सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामहे इति .हृ) इत्यादौ भेद एव ह्यत्र सतात्पर्यं प्रतिपादितः । ता नद्यः समुद्रादागत्य समुद्रं प्रविशन्ति । स समुद्र एव भवति । न नदीभावं प्राप्नोति । स एव च समुद्रो भवति । समुद्र एव समुद्रो भवति, न नद्य इति भेदस्यैवावधारणं क्रियते ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B17" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B17">न च स्वकीयस्य ब्रह्मभावस्याज्ञोऽपहर्ता भवति । किं त्वविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैवपहर्ता । न हि स्वकीयवित्तपरित्याग्यपहर्ता भवति । किन्तु परस्वहर्तैव । तस्मादविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैव ‘अपहार्षीत् स्तेयमकार्षीदआ’ इति दृष्टान्तपूर्वकमुच्यते ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B17

~~| text =~~ न च स्वकीयस्य ब्रह्मभावस्याज्ञोऽपहर्ता भवति । किं त्वविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैवपहर्ता । न हि स्वकीयवित्तपरित्याग्यपहर्ता भवति । किन्तु परस्वहर्तैव । तस्मादविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैव ‘अपहार्षीत् स्तेयमकार्षीदआ’ इति दृष्टान्तपूर्वकमुच्यते ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B18" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B18">अदुःखित्वपूर्णज्ञानानन्दस्वातन्त्र्यादि ब्रह्मस्वभावाननुभवं स्वात्मनोऽपि ज्ञात्वैव तद्भावाभिमतेः स्तैन्यम् । परकीयाभिमतेरपहारः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B18

~~| text =~~ अदुःखित्वपूर्णज्ञानानन्दस्वातन्त्र्यादि ब्रह्मस्वभावाननुभवं स्वात्मनोऽपि ज्ञात्वैव तद्भावाभिमतेः स्तैन्यम् । परकीयाभिमतेरपहारः ।

‘परस्वभावाभिमतेरपहर्ता स्ववञ्चनात् ।

स्तेनश्चाभेदवेत्ता तु ब्रह्मणो हन्यते सदा ॥’ इति तत्त्वविवेके ।

स्तेनश्चाभेदवेत्ता तु ब्रह्मणो हन्यते सदा ॥’ इति तत्त्वविवेके ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B19" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B19">न च दार्ढ्यमात्रे दृष्टान्तोऽयम्(दार्ढ्यमात्रदृष्टान्तोऽयम्)। ‘स यदि तस्य कर्ता भवति’, ‘स यदि तस्य कर्ता न भवति’ इति हतिमुक्त्योरपहारानपहारैकहेतुकत्वश्रुतेः(हेतुत्वश्रुतेः) । अन्यथा यदि दृढो भवति यद्यदृढो भवतीत्युच्येत ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B19

~~| text =~~ न च दार्ढ्यमात्रे दृष्टान्तोऽयम्(दार्ढ्यमात्रदृष्टान्तोऽयम्)। ‘स यदि तस्य कर्ता भवति’, ‘स यदि तस्य कर्ता न भवति’ इति हतिमुक्त्योरपहारानपहारैकहेतुकत्वश्रुतेः(हेतुत्वश्रुतेः) । अन्यथा यदि दृढो भवति यद्यदृढो भवतीत्युच्येत ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B20" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B20">न च सत्यासत्यमात्रम् । तदा सत्यानृतवाग्दृष्टान्तेन पूर्तेरपहारदृष्टान्तो न स्यात् । तस्मादभेदज्ञानेन महान्तं विनाशं प्रदर्श्य भेदज्ञानान्मुक्तिपरमेवैतद्वाक्यम् ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B20

~~| text =~~ न च सत्यासत्यमात्रम् । तदा सत्यानृतवाग्दृष्टान्तेन पूर्तेरपहारदृष्टान्तो न स्यात् । तस्मादभेदज्ञानेन महान्तं विनाशं प्रदर्श्य भेदज्ञानान्मुक्तिपरमेवैतद्वाक्यम् ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B21" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B21">भिन्नस्यैवोत्कर्षो भवति(भवतीति .हृ) । अभिन्नस्य कुत उत्कर्षः स्यात् ? अज्ञानदुःखयुक्तत्वाच्च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B21

~~| text =~~ भिन्नस्यैवोत्कर्षो भवति(भवतीति .हृ) । अभिन्नस्य कुत उत्कर्षः स्यात् ? अज्ञानदुःखयुक्तत्वाच्च ।

न हि तत्पक्षे परमार्थदुःखिनो भ्रान्त्या दुःखिनश्च तत्काले कश्चिद् विशेषः । अस्वातन्त्र्यं च भ्रान्तस्य निश्चितमेव । न हि भ्रमः स्वेच्छया युज्यते ।

‘स्वात्मानं परमं विष्णुं विदित्वाऽपि स राघवः ।

Line 4,884:

Line 4,065:

योज्यं न ब्रह्मसूत्राणि दृश्यमानार्थतोऽन्यथा ॥’ इति च ब्रह्मवैवर्ते ।

‘चोरदृष्टान्ततो यस्य ह्यभेदज्ञानतस्तमः ।

भेदेनोत्कर्षवेत्तुस्तु मुक्तिरेव ह्यचोरवत् ॥’ इति च ।

भेदेनोत्कर्षवेत्तुस्तु मुक्तिरेव ह्यचोरवत् ॥’ इति च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B22" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B22">‘सारत्वात् स इति प्रोक्तो ज्ञानत्वाद्य इतीरितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C06_S16_V03

| id = CHU_C06_S16_V03_B22

~~| text =~~ ‘सारत्वात् स इति प्रोक्तो ज्ञानत्वाद्य इतीरितः ।

सर्वस्येष्ट इति ह्येष मानानामणकोऽणिमा ॥

तत्तन्त्रत्वादैतदात्म्यं स सत्यः साधुरूपतः ।

Line 4,898:

Line 4,075:

तस्मै नमो भगवते चिदचित्परमाय ते ।

पुरुषोत्तमाय देवाय पूर्णानन्दैकरूपिणे ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

अतः सर्वचिदचिद्विलक्षणः सर्वोत्तमः (सर्वगुणपरिपूर्णो) सर्वगुणपूर्णो भगवान् पुरुषोत्तम इति सिद्धम् ॥

अतः सर्वचिदचिद्विलक्षणः सर्वोत्तमः (सर्वगुणपरिपूर्णो) सर्वगुणपूर्णो भगवान् पुरुषोत्तम इति सिद्धम् ॥</div>

}}

</div>

Line 4,917:

Line 4,093:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S01_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S01_V01" data-block-id="CHU_C07_S01_V01_B01">यद्वेत्थ तेन तदुक्त्वा मामुपसीद ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S01_V01

| id = CHU_C07_S01_V01_B01

~~| text =~~ यद्वेत्थ तेन तदुक्त्वा मामुपसीद ।

}}

</div>

Line 4,931:

Line 4,103:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S01_V02" data-block-id="CHU_C07_V02_B01">‘पितृलक्षणं तु पित्र्यं स्याद् राशिः स्यात् पूगलक्षणम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S01_V02

| id = CHU_C07_V02_B01

~~| text =~~ ‘पितृलक्षणं तु पित्र्यं स्याद् राशिः स्यात् पूगलक्षणम् ।

देवतालक्षणं दैवं निधिश्च निधिलक्षणम् ॥

वाकोवाक्यं मूलवेदो वेदसारोपसंहृतिः ।

Line 4,942:

Line 4,111:

नाक्षत्री ज्यौतिषाख्या(ज्योतिषाख्या .हृ) च सर्पलक्षणमेव च ।

सर्पविद्येति सम्प्रोक्ता या देवपरिचारगा ॥

सा देवजनविद्या स्यादेता वेद स नारदः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

सा देवजनविद्या स्यादेता वेद स नारदः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

}}

</div>

Line 4,957:

Line 4,125:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S01_V05_B01" data-verse="CHU_C07_S01_V05" data-block-id="CHU_C07_S01_V05_B01">‘विद्यानां निर्णयाज्ञानादविद्वानुच्यते पुमान् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S01_V05

| id = CHU_C07_S01_V05_B01

~~| text =~~ ‘विद्यानां निर्णयाज्ञानादविद्वानुच्यते पुमान् ।

सर्वविद्याविदप्यद्धा तस्मान्निर्णयवित्तये ॥

कुमारमैच्छद्देवर्षिर्नारदो ब्रह्मवित्तमम् ॥’ इति च ।

Line 4,966:

Line 4,131:

नामाभिमानिनी चोषास्तस्या(चोषा तस्या .हृ) ब्रह्म परं स्मरेत् ॥

यदेषा न त्वमेया स्यान्मीयते ह्युषसि ध्रुवम् ।

रात्रिमानमजानद्भिस्ततो नामेत्युषाः(नामेत्युषा) स्मृता’ ॥ १ ॥

रात्रिमानमजानद्भिस्ततो नामेत्युषाः(नामेत्युषा) स्मृता’ ॥ १ ॥</div>

}}

</div>

Line 4,983:

Line 4,147:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S02_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S03_V02" data-block-id="CHU_C07_S02_V01_B01">तस्यास्तु भूयसी स्वाहा धर्मज्ञानसुखादिभिः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S03_V02

| id = CHU_C07_S02_V01_B01

~~| text =~~ तस्यास्तु भूयसी स्वाहा धर्मज्ञानसुखादिभिः ।

सर्वैगुणैर्विमुक्तौ च तथा बन्धे च सर्वदा ॥

वाचोऽभिमानिनी सैव वाङ्‍नाम्नी चाञ्चनाद् वसोः ॥ २ ॥

वाचोऽभिमानिनी सैव वाङ्‍नाम्नी चाञ्चनाद् वसोः ॥ २ ॥</div>

}}

</div>

Line 5,005:

Line 4,165:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V05_B01" data-verse="CHU_C07_S03_V02" data-block-id="CHU_C07_V05_B01">एवं तस्या विमुक्तौ च पर्जन्यः सर्वतो वरः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S03_V02

मनोऽभिमानी सम्प्रोक्तो वृष्ट्या निर्माणतो मनः ॥ ३ ॥</div>

| id = CHU_C07_V05_B01

~~| text =~~ एवं तस्या विमुक्तौ च पर्जन्यः सर्वतो वरः ।

मनोऽभिमानी सम्प्रोक्तो वृष्ट्या निर्माणतो मनः ॥ ३ ॥

}}

</div>

Line 5,028:

Line 4,184:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S04_V03_B01" data-verse="CHU_C07_S04_V03" data-block-id="CHU_C07_S04_V03_B01">तथा तस्माद् वरो मित्रो मुक्तौ सङ्कल्पदेवता ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S04_V03

अह्नि सङ्कल्पयेद्यस्मात् स्वप्स्यन्ति निशि यत्ततः ॥</div>

| id = CHU_C07_S04_V03_B01

~~| text =~~ तथा तस्माद् वरो मित्रो मुक्तौ सङ्कल्पदेवता ।

अह्नि सङ्कल्पयेद्यस्मात् स्वप्स्यन्ति निशि यत्ततः ॥

}}

</div>

Line 5,051:

Line 4,203:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S05_V03_B01" data-verse="CHU_C07_S05_V03" data-block-id="CHU_C07_S05_V03_B01">तथा मित्राद् वरस्त्वग्निर्मुक्तौ चित्तस्य देवता ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S05_V03

चितत्वाच्चित्तनामा च .................॥</div>

| id = CHU_C07_S05_V03_B01

~~| text =~~ तथा मित्राद् वरस्त्वग्निर्मुक्तौ चित्तस्य देवता ।

चितत्वाच्चित्तनामा च .................॥

}}

</div>

Line 5,072:

Line 4,220:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S06_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S06_V02" data-block-id="CHU_C07_S06_V02_B01">.................तस्माद्वरुण एव च ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S06_V02

| id = CHU_C07_S06_V02_B01

~~| text =~~ .................तस्माद्वरुण एव च ॥

ध्यानस्य देवता चासौ तन्नामा च निधानतः ।

सत्यानृतविवेकार्थं ...............॥

सत्यानृतविवेकार्थं ...............॥</div>

}}

</div>

Line 5,094:

Line 4,238:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S07_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S07_V02" data-block-id="CHU_C07_S07_V02_B01">.................तथा तस्मान्निशाकरः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S07_V02

| id = CHU_C07_S07_V02_B01

~~| text =~~ .................तथा तस्मान्निशाकरः ॥

विज्ञानदेवता चासौ तन्नामा च विवेचनात् ।

सत्यस्य ..........॥

सत्यस्य ..........॥</div>

}}

</div>

Line 5,116:

Line 4,256:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S08_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S08_V02" data-block-id="CHU_C07_S08_V02_B01">......... तस्माच्च तथा वायुर्भूतात्मको वरः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S08_V02

बलात्मकस्तथा ..........................।</div>

| id = CHU_C07_S08_V02_B01

~~| text =~~ ......... तस्माच्च तथा वायुर्भूतात्मको वरः ॥

बलात्मकस्तथा ..........................।

}}

</div>

Line 5,137:

Line 4,273:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S09_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S09_V02" data-block-id="CHU_C07_S09_V02_B01">................. तस्मादन्नदेवोऽनिरुद्धकः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S09_V02

अन्ननामाऽनुनादित्वात् .................</div>

| id = CHU_C07_S09_V02_B01

~~| text =~~ ................. तस्मादन्नदेवोऽनिरुद्धकः ।

अन्ननामाऽनुनादित्वात् .................

}}

</div>

Line 5,158:

Line 4,290:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V12_B01" data-verse="CHU_C07_S10_V02" data-block-id="CHU_C07_V12_B01">................. तैजसाहम्भवस्ततः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S10_V02

| id = CHU_C07_V12_B01

~~| text =~~ ................. तैजसाहम्भवस्ततः ॥

तथा वरिष्ठः प्राणाख्यो वायुः सोऽपां च देवता ।

अम्नामा देहसंव्याप्तेः ........................॥

अम्नामा देहसंव्याप्तेः ........................॥</div>

}}

</div>

Line 5,180:

Line 4,308:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S11_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S11_V02" data-block-id="CHU_C07_S11_V02_B01">................. तथा तस्मात् पुरन्दरः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S11_V02

तेजोभिमानी तन्नामा तेजो ह्योज इतीर्यते(उदीर्यते .हृ) ।</div>

| id = CHU_C07_S11_V02_B01

~~| text =~~ ................. तथा तस्मात् पुरन्दरः ॥

तेजोभिमानी तन्नामा तेजो ह्योज इतीर्यते(उदीर्यते .हृ) ।

}}

</div>

Line 5,201:

Line 4,325:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S12_V02" data-block-id="CHU_C07_S12_V02_B01">तथा तस्मादुमा चैव सा चाकाशाभिमानिनी ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S12_V02

आकाशनाम्नी दीप्तत्वात् .................।</div>

| id = CHU_C07_S12_V02_B01

~~| text =~~ तथा तस्मादुमा चैव सा चाकाशाभिमानिनी ॥

आकाशनाम्नी दीप्तत्वात् .................।

}}

</div>

Line 5,222:

Line 4,342:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S13_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S13_V02" data-block-id="CHU_C07_S13_V02_B01">................. तस्याश्चैव सदा शिवः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S13_V02

स्थिरस्मृत्यभिमानी स सममेव रतेः स्मरः ॥</div>

| id = CHU_C07_S13_V02_B01

~~| text =~~ ................. तस्याश्चैव सदा शिवः ।

स्थिरस्मृत्यभिमानी स सममेव रतेः स्मरः ॥

}}

</div>

Line 5,243:

Line 4,359:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S14_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S14_V02" data-block-id="CHU_C07_S14_V02_B01">मुख्यवायुप्रिया तस्मात् परमैव सरस्वती ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S14_V02

| id = CHU_C07_S14_V02_B01

~~| text =~~ मुख्यवायुप्रिया तस्मात् परमैव सरस्वती ।

बन्धमुक्त्योः सर्वगुणैः सर्वदाऽऽशास्वरूपिणी ॥

शमित्यानन्द उद्दिष्ट आशापूर्णसुखत्वतः ।

शमित्यानन्द उद्दिष्ट आशापूर्णसुखत्वतः ।</div>

}}

</div>

Line 5,273:

Line 4,385:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B01" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B01">‘तस्याः श्रेष्ठो मुख्यवायुः प्रकृष्टानां च नायकः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B01

~~| text =~~ ‘तस्याः श्रेष्ठो मुख्यवायुः प्रकृष्टानां च नायकः ॥

प्राणनामा ‘ण’इत्येव ह्यानन्दः समुदीरितः ।

आणा सरस्वती प्रोक्ता तत्प्रकृष्टसुखत्वतः ॥

प्राण इत्युच्यते वायुः .... ..... ........।

प्राण इत्युच्यते वायुः .... ..... ........।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B02" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B02">.... .......... ...... सर्वे त्वेते दशोत्तराः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B02

~~| text =~~ .... .......... ...... सर्वे त्वेते दशोत्तराः ।

पर्जन्यमित्रशिखिनो भूतवायुस्तथैव च ॥

द्विगुणा एवानिरुद्धोऽनिलात् पञ्चगुणाधिकः ।

Line 5,294:

Line 4,399:

प्राणात्तु भगवान् विष्णुरनन्तगुणतोऽधिकः ॥

नित्यमुक्तो नित्यशक्तिर्नित्योद्रिक्तगुणः प्रभुः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।

‘सैषाऽऽनन्दस्य मीमांसा भवति इत्यादेश्च ।

‘सैषाऽऽनन्दस्य मीमांसा भवति इत्यादेश्च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B03" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B03">‘अथातः सम्भूतिः परमाद् विद्या विद्यायाः प्राणः प्राणाच्छ्रद्धा श्रद्धायाः शिवः शिवाद् बुद्धिर्बुद्धेरिन्द्र इन्द्रात् तैजसः(तैजसप्राणः हृ.) प्राणस्तैजसादनिरुद्धो(तैजसप्राणादनिरुद्ः .हृ) अनिरुद्धात् स्पर्शवातः स्पर्शवातात् सोमः सोमाद् वरुणो वरुणादग्निरग्नेर्मित्रो मित्रात् पर्जन्यः पर्जन्यात् स्वाहा स्वाहाया उषा जायते तेषां परः परोज्यायान् गुणैरुत्तर उत्तरः प्रत्यवरः परस्मात् परस्मादुत्तर उत्तरो मुच्यते। स्वं स्वं भावमापद्यते । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कदाचन । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कुतश्चन । पारावर्येणैव(पारावर्येण .हृ) ब्रह्मोपयन्ति पारावर्येण(पारावर्येणैव .हृ) मुक्ताः सञ्चरन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B03

~~| text =~~ ‘अथातः सम्भूतिः परमाद् विद्या विद्यायाः प्राणः प्राणाच्छ्रद्धा श्रद्धायाः शिवः शिवाद् बुद्धिर्बुद्धेरिन्द्र इन्द्रात् तैजसः(तैजसप्राणः हृ.) प्राणस्तैजसादनिरुद्धो(तैजसप्राणादनिरुद्ः .हृ) अनिरुद्धात् स्पर्शवातः स्पर्शवातात् सोमः सोमाद् वरुणो वरुणादग्निरग्नेर्मित्रो मित्रात् पर्जन्यः पर्जन्यात् स्वाहा स्वाहाया उषा जायते तेषां परः परोज्यायान् गुणैरुत्तर उत्तरः प्रत्यवरः परस्मात् परस्मादुत्तर उत्तरो मुच्यते। स्वं स्वं भावमापद्यते । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कदाचन । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कुतश्चन । पारावर्येणैव(पारावर्येण .हृ) ब्रह्मोपयन्ति पारावर्येण(पारावर्येणैव .हृ) मुक्ताः सञ्चरन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B04" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B04">‘नामादिमारुतान्तेषु देवेष्वेभ्यश्च भेदतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

उपासितो हरिर्मुक्तिं दद्यान्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति सत्तत्त्वे ॥</div>

| id = CHU_C07_VS15_V04_B04

~~| text =~~ ‘नामादिमारुतान्तेषु देवेष्वेभ्यश्च भेदतः ।

उपासितो हरिर्मुक्तिं दद्यान्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति सत्तत्त्वे ॥

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B05" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B05">‘उषादिमारुतान्तेषु समः समगुणोऽपि सन् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B05

~~| text =~~ ‘उषादिमारुतान्तेषु समः समगुणोऽपि सन् ।

ध्यातः प्रीतिं हरिर्यायादधिकामुत्तरोत्तरे ॥

उत्तमेषूत्तमा प्रीतिस्तस्य तत्र स्मृतस्ततः ।

ध्यातुरप्युत्तमां प्रीतिं यायान्नास्त्यत्र संशयः ॥

तारतम्यपरिज्ञानात् तेषु ध्यातो विमुक्तिदः ।

प्रीतिं न चान्यथा यायादिति शास्‍त्रस्य निर्णयः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।

प्रीतिं न चान्यथा यायादिति शास्‍त्रस्य निर्णयः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B05" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B05">‘नामादिप्राणपर्यन्ताः सप्तम्यर्थाः प्रकीर्तिताः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B05

~~| text =~~ ‘नामादिप्राणपर्यन्ताः सप्तम्यर्थाः प्रकीर्तिताः ।

तृतीयापञ्चमीषष्ठीचतुर्थ्यर्थाश्च सर्वशः ॥

शब्दास्ते ब्रह्मशब्देन सम्बध्येयुर्यदा तदा(सम्बद्ध्येत यदा तदा .हृ) ।

Line 5,330:

Line 4,419:

यथा च यूप आदित्य एवमेष प्रकीर्तितः ।

सप्तसु प्रथमा यस्माद् भूयो भूयस्त्वतस्तथा ॥

षट्सुद्वितीया यस्माच्च कारणत्वात् परस्य च ।

षट्सुद्वितीया यस्माच्च कारणत्वात् परस्य च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B06" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B06">न ह्यन्यदन्यदित्येव (ह्यन्यदन्य इत्येव) ध्यातं स्यात् पुरुषार्थदम् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B06

~~| text =~~ न ह्यन्यदन्यदित्येव (ह्यन्यदन्य इत्येव) ध्यातं स्यात् पुरुषार्थदम् ॥

अनर्थश्च भवेत् तस्माद् भृत्ये(भृत्यो) राजेति बोधवत् ।

राजपूजां यथा(यदा .हृ) भृत्ये कुर्याद् राजा हिनस्ति हि ॥

तद्वशत्वात् तथा भृत्य एवं नामादिकं च यः ।

उपास्ते ब्रह्मरूपेण तं ब्रह्माथेतराणि च ॥

पातयन्ति तमस्यन्धे तस्मान्नेक्षेत तांस्तथा ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

पातयन्ति तमस्यन्धे तस्मान्नेक्षेत तांस्तथा ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B07" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B07">‘अचेतनमयोग्यं च तथैवातात्त्विकं क्‍वचित् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B07

~~| text =~~ ‘अचेतनमयोग्यं च तथैवातात्त्विकं क्‍वचित् ।

नोपासीत परोऽनर्थः स्यात् तथोपासनाकृतः ॥

दर्भचर्मादयश्चातो देवता ह्यभिमानिनः ।

Line 5,353:

Line 4,434:

औषधादिषु चैतस्माद् देवा एव वरप्रदाः ।

औषधादिस्थिता देवास्तेऽज्ञे दृष्टफलप्रदाः ॥

ज्ञानिन्यदृष्टदाश्च स्युर्नादैवं किञ्चिदिष्यते ।

ज्ञानिन्यदृष्टदाश्च स्युर्नादैवं किञ्चिदिष्यते ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B08" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B08">यथाऽज्ञस्यापि(यथाऽज्ञस्यैव .हृ) राज्ञस्तु भोजनं क्ल्ृप्तमिष्यते ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B08

~~| text =~~ यथाऽज्ञस्यापि(यथाऽज्ञस्यैव .हृ) राज्ञस्तु भोजनं क्ल्ृप्तमिष्यते ॥

न त्वविज्ञाय(न क्वचाज्ञाय .हृ) राजानं ग्रामप्राप्तिस्ततो भवेत् ।

एवं देवा दृष्टफलं दद्युरज्ञस्य चाल्पतः ॥

Line 5,368:

Line 4,445:

यदि नेच्छेत् तमो गन्तुं यदि चेच्छेद्धरेः(यदि वेच्छेद्धरेः) प्रियम् ।

अथ कर्तव्यकारी च मुमुक्षुरथवा भवेत् ॥

सोऽपीच्छेत हरेः प्रीतिं नात्र कार्या विचारणा ॥’ इत्युपासनालक्षणे ।

सोऽपीच्छेत हरेः प्रीतिं नात्र कार्या विचारणा ॥’ इत्युपासनालक्षणे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B09" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B09">‘ओम् अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम् ओम्’(ब्र.सू.२.१.६), ‘पयोऽम्बुवच्चेत् तत्रापि’(ब्र.सू.२.२.३) इति(च) भगवद्वचनम् । ‘देवेषु चर्मादिनामानि संवादादेः’ इति च देव(ता)मीमांसायाम् । ‘अचेतनासत्यायोग्यन्यनुपास्यान्यफलत्वविपर्ययाभ्याम्’ इति सङ्कर्षणसूत्रम् ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B09

~~| text =~~ ‘ओम् अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम् ओम्’(ब्र.सू.२.१.६), ‘पयोऽम्बुवच्चेत् तत्रापि’(ब्र.सू.२.२.३) इति(च) भगवद्वचनम् । ‘देवेषु चर्मादिनामानि संवादादेः’ इति च देव(ता)मीमांसायाम् । ‘अचेतनासत्यायोग्यन्यनुपास्यान्यफलत्वविपर्ययाभ्याम्’ इति सङ्कर्षणसूत्रम् ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B10" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B10">‘ओषधयः संवदन्ते सोमेन सह राज्ञा’, ‘प्र वो ग्रावाणः सविता देवः सुवतु धर्मणा’, ‘न ऋते त्वत्क्रियते किञ्चनारे महामर्कं मघवन् चित्रमर्च’ ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B10

~~| text =~~ ‘ओषधयः संवदन्ते सोमेन सह राज्ञा’, ‘प्र वो ग्रावाणः सविता देवः सुवतु धर्मणा’, ‘न ऋते त्वत्क्रियते किञ्चनारे महामर्कं मघवन् चित्रमर्च’ ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B11" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B11">‘न देवानामति व्रतं शतात्मा न जीवति’, ‘अनेहसो व ऊतयः सु ऊतयो व ऊतयः’ ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B11

~~| text =~~ ‘न देवानामति व्रतं शतात्मा न जीवति’, ‘अनेहसो व ऊतयः सु ऊतयो व ऊतयः’ ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B12" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B12">‘द्यावापृथिवी जनयन्नभिव्रताऽऽप(य) ओषधीर्वनिनानि यज्ञिया ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

अन्तरिक्षं स्वारापरूतये वशं देवासस्तन्वी३ नि मामृजुः ॥’</div>

| id = CHU_C07_VS15_V04_B12

~~| text =~~ ‘द्यावापृथिवी जनयन्नभिव्रताऽऽप(य) ओषधीर्वनिनानि यज्ञिया ।

अन्तरिक्षं स्वारापरूतये वशं देवासस्तन्वी३ नि मामृजुः ॥’

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B13" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B13">‘अचेतनं चेतनेभ्यो दैवतेभ्यश्च चेतनाः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B13

~~| text =~~ ‘अचेतनं चेतनेभ्यो दैवतेभ्यश्च चेतनाः ।

देवाः प्राणाच्च स प्राणो विष्णोरेव सदैव तु ॥

स्वभावं च प्रवृत्तिं च विकारं च समाप्नुयुः ।

Line 5,408:

Line 4,465:

विसर्पत् तण्डुलं दृष्ट्वा कल्प्या तत्र पिपीलिका ॥

न तद् दृष्ट्वैव दृष्टानामपिपीलिकसर्पणम् ।

एवं दृष्टानुसारेण चिदधीनमचेतनम् ।

एवं दृष्टानुसारेण चिदधीनमचेतनम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B14" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B14">दुर्घटा शक्तिरपि हि(तु .हृ) पिशाचानां हि(च .हृ) दृश्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

देवानां किमु किम्वेव परमस्य हरेः प्रभोः ॥’ इत्यादेश्च(दि) ब्रह्मतर्के ।</div>

| id = CHU_C07_VS15_V04_B14

~~| text =~~ दुर्घटा शक्तिरपि हि(तु .हृ) पिशाचानां हि(च .हृ) दृश्यते ।

देवानां किमु किम्वेव परमस्य हरेः प्रभोः ॥’ इत्यादेश्च(दि) ब्रह्मतर्के ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B15" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B15">हृदयज्ञो भगवत्तत्त्वज्ञः । हृद्ययनाद्धृदयम् । ‘उदरं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते हृदयं ब्रह्मेत्यारुणयः’ इति श्रुतिः(‘हृदयं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते’ इति श्रुतिः .हृ) । ‘कोलं पूगफलं प्रोक्तं कलं ताम्बूलपत्रकम्’ इत्यभिधानम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B15

~~| text =~~ हृदयज्ञो भगवत्तत्त्वज्ञः । हृद्ययनाद्धृदयम् । ‘उदरं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते हृदयं ब्रह्मेत्यारुणयः’ इति श्रुतिः(‘हृदयं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते’ इति श्रुतिः .हृ) । ‘कोलं पूगफलं प्रोक्तं कलं ताम्बूलपत्रकम्’ इत्यभिधानम् ।

‘भूतानां भौतिकानां च मन्त्राहुतिगणस्य च ।

अचेतनगणस्यास्य कल्पको मित्रनामकः ॥

प्राणा भूतानि मन्त्राद्याश्चिदचित्त्वविभेदिनः ।

अचितां कल्पको मित्रश्चितां वाय्वादयः स्मृताः ॥’ इति वस्तुतत्त्वे ।

सर्वमचेतनं सङ्कल्प्यते ।

सर्वमचेतनं सङ्कल्प्यते ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B16" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B16">‘अस्थिरस्मरणं चित्तं स्थिरसंस्मरणं स्मरः’(स्थिरं स स्मरणं .हृ) इति शब्दनिर्णये । ‘वेदनं ज्ञानमात्रं स्याद् विद्वत्त्वं तु विशेषतः’ इति च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B16

~~| text =~~ ‘अस्थिरस्मरणं चित्तं स्थिरसंस्मरणं स्मरः’(स्थिरं स स्मरणं .हृ) इति शब्दनिर्णये । ‘वेदनं ज्ञानमात्रं स्याद् विद्वत्त्वं तु विशेषतः’ इति च ।

‘मोक्षे यस्मिन् प्रवेशः स्यात् सा प्रतिष्ठा हि मुख्यतः ।

उपचारतस्त्ववस्थानमिति शब्दविदो विदुः ॥’ इति च ।

Line 5,439:

Line 4,484:

ब्रूयुरर्थवतीं वाचं नानर्थां(नानार्थाम् .क) प्रायशो हि ते ॥’ इति पाद्मे ।

‘बलं ज्ञानबलं चैव बाह्यं चेति द्विधा मतम् ।

युक्तिज्ञता ज्ञानबलं(युक्तिज्ञञानाद् ज्ञानबलं .हृ) सा ज्ञानादधिका मता(तत् ज्ञानादिकं मतम् .हृ) ॥ इति तत्त्वसारे ।

युक्तिज्ञता ज्ञानबलं(युक्तिज्ञञानाद् ज्ञानबलं .हृ) सा ज्ञानादधिका मता(तत् ज्ञानादिकं मतम् .हृ) ॥ इति तत्त्वसारे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B17" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B17">अन्नं ज्ञानरसान्नं च बाह्यमन्नमिति द्विधा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B17

~~| text =~~ अन्नं ज्ञानरसान्नं च बाह्यमन्नमिति द्विधा ।

ज्ञानान्नं ज्ञानबलतः श्रेष्ठं ज्ञानरतिर्हि तत् ॥

यद् बाह्यं तु बलं तस्माद् बाह्यमन्नं विशिष्यते ।

Line 5,456:

Line 4,497:

स्थिरा हि प्रतिभा श्रेष्ठा चञ्चला या स्मराभिधा ॥

एकधैव स्मृतिः श्रेष्ठाऽऽशाऽपरोक्षदृगात्मकम् ।

श्रेष्ठं सुखं ततो मोक्षे प्राणाख्यं परमं सुखम् ॥

श्रेष्ठं सुखं ततो मोक्षे प्राणाख्यं परमं सुखम् ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B18" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B18">उत्तरोत्तरमेतद्धि वाय्वन्ताभिमतं सदा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B18

~~| text =~~ उत्तरोत्तरमेतद्धि वाय्वन्ताभिमतं सदा ।

बाह्याद्भ्यो बाह्यमन्नं च जायतेऽन्यत् तदन्यथा ॥

व्यक्तिरन्तर्गतानां तु विपरीतक्रमाद् भवेत् ।

Line 5,470:

Line 4,507:

स्थैर्यमालम्ब्य तु चलमन्यथा नैव तिष्ठति ।

प्रतिभातस्य तृप्तिः स्यादतृप्तस्य तु का रतिः ॥

तत(अत .हृ) एवं क्रमादेवं वरिष्ठः प्राणजो गुणः ॥’ इति च ॥

तत(अत .हृ) एवं क्रमादेवं वरिष्ठः प्राणजो गुणः ॥’ इति च ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B19" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B19">योऽसौ प्राणः स प्राणेन परब्रह्मणा याति । स एव (एष) भगवान् प्राणं प्रत्यभीष्टं ददाति । ‘प्राणस्य प्राणम्’ इति श्रुतेः । प्राणो वायुः परमात्मानं च ज्ञानेन दर्शयन् ददाति । सर्वस्मादतीतमुत्तमं वदतीत्यतिवादी ॥ १५ ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S15_V04

| id = CHU_C07_VS15_V04_B19

~~| text =~~ योऽसौ प्राणः स प्राणेन परब्रह्मणा याति । स एव (एष) भगवान् प्राणं प्रत्यभीष्टं ददाति । ‘प्राणस्य प्राणम्’ इति श्रुतेः । प्राणो वायुः परमात्मानं च ज्ञानेन दर्शयन् ददाति । सर्वस्मादतीतमुत्तमं वदतीत्यतिवादी ॥ १५ ॥

}}

</div>

Line 5,491:

Line 4,523:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V19_B01" data-verse="CHU_C07_S16_V01" data-block-id="CHU_C07_V19_B01">‘एष तु वा अतिवदति’ इति ‘तु’शब्दोऽर्थान्तरवाची । ‘अस्ति भगवः प्राणाद्भूय’ इति प्रश्नो व्यतिहार्यः(प्रश्नोऽप्यध्याहार्यः .हृ) ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S16_V01

| id = CHU_C07_V19_B01

~~| text =~~ ‘एष तु वा अतिवदति’ इति ‘तु’शब्दोऽर्थान्तरवाची । ‘अस्ति भगवः प्राणाद्भूय’ इति प्रश्नो व्यतिहार्यः(प्रश्नोऽप्यध्याहार्यः .हृ) ।

‘यत्रानवसरोऽन्यत्र पदं तत्र प्रतिष्ठितम् ।

यत्र प्रमाणं वाक्यं वा व्यतिहार्यं(चाप्यतिहार्यं .हृ) न संशयः ॥’

‘ओं व्यतिहारो विशिंषन्ति हीतरवत्’(ब्र.सू.३.३.३८) इति च भगवद्वचनम् ।

‘अतिवादी प्राणवादी विष्णुवादी विशेषतः ।

स सत्यो भगवान् विष्णुर्यन्निर्दोषो नियामकः ॥’

स सत्यो भगवान् विष्णुर्यन्निर्दोषो नियामकः ॥’</div>

}}

</div>

Line 5,520:

Line 4,548:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S18_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S18_V01" data-block-id="CHU_C07_S18_V01_B01">विशिष्टज्ञानरूपश्च सामान्यज्ञानरूपकः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S18_V01

| id = CHU_C07_S18_V01_B01

~~| text =~~ विशिष्टज्ञानरूपश्च सामान्यज्ञानरूपकः ।

}}

</div>

Line 5,540:

Line 4,564:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S20_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S20_V01" data-block-id="CHU_C07_S20_V01_B01">नित्यश्रद्धास्वरूपश्च तथैव स्थैर्यरूपकः ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S20_V01

| id = CHU_C07_S20_V01_B01

~~| text =~~ नित्यश्रद्धास्वरूपश्च तथैव स्थैर्यरूपकः ॥

}}

</div>

Line 5,560:

Line 4,580:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S22_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S22_V01" data-block-id="CHU_C07_S22_V01_B01">स एव सर्वकर्ता च सुपूर्णानन्दरूपकः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S22_V01

| id = CHU_C07_S22_V01_B01

~~| text =~~ स एव सर्वकर्ता च सुपूर्णानन्दरूपकः ।

}}

</div>

Line 5,578:

Line 4,594:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V23_B01" data-verse="CHU_C07_S23_V01" data-block-id="CHU_C07_V23_B01">स च सर्वगुणैः पूर्णो भूमेत्युच्चार्यते ततः ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S23_V01

| id = CHU_C07_V23_B01

~~| text =~~ स च सर्वगुणैः पूर्णो भूमेत्युच्चार्यते ततः ।

}}

</div>

Line 5,596:

Line 4,608:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S24_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S24_V02" data-block-id="CHU_C07_S24_V02_B01">यदधीनं विना नान्यत् किञ्चिदस्ति कुतश्चन ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S24_V02

स भूमोक्तोऽतिपूर्णत्वादन्यदल्पमुदीर्यते ॥</div>

| id = CHU_C07_S24_V02_B01

~~| text =~~ यदधीनं विना नान्यत् किञ्चिदस्ति कुतश्चन ।

स भूमोक्तोऽतिपूर्णत्वादन्यदल्पमुदीर्यते ॥

}}

</div>

Line 5,615:

Line 4,623:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V25_B02" data-verse="CHU_C07_S25_V02" data-block-id="CHU_C07_V25_B02">‘स सर्वगुणसम्पूर्णः सर्वदेशेषु सर्वदा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S25_V02

| id = CHU_C07_V25_B02

~~| text =~~ ‘स सर्वगुणसम्पूर्णः सर्वदेशेषु सर्वदा ।

स्वतन्त्रः सर्ववस्तूनि तदधीनानि सर्वशः ॥

पूर्णत्वात् सुखरूपोऽसौ सर्वकर्ता सुखत्वतः ।

Line 5,633:

Line 4,638:

आत्मेत्युक्तः स च व्यापी न च भेदो हरौ क्‍वचित् ॥’ इति परमसारे ।

भूमप्रसादं विना नाल्पे सुखमस्ति । मर्त्यं च पूर्वम् । ‘अल्पापि ह्यमृता देवी श्रीः पूर्णातिप्रियत्वतः’ इति च ।

आत्मरतिर्भगवद्रतिः । स्वो भगवान् । सोऽस्य प्रत्यक्षत आज्ञापिता(आज्ञापयिता) भवतीति स्वराट् ।

आत्मरतिर्भगवद्रतिः । स्वो भगवान् । सोऽस्य प्रत्यक्षत आज्ञापिता(आज्ञापयिता) भवतीति स्वराट् ।</div>

}}

</div>

Line 5,650:

Line 4,654:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B01">‘आत्मतः प्राण आत्मत आशा’ इत्यादि मुक्तः सन् प्राणादीनां सृष्ट्यादिकं पश्यतीत्यर्थः । ‘सर्वं हि(ह .हृ) पश्यः पश्यति’ इति वाक्यशेषात् । पश्य इति द्रष्टा । ‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णम्’ इति श्रुतेः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

| id = CHU_C07_S26_V02_B01

~~| text =~~ ‘आत्मतः प्राण आत्मत आशा’ इत्यादि मुक्तः सन् प्राणादीनां सृष्ट्यादिकं पश्यतीत्यर्थः । ‘सर्वं हि(ह .हृ) पश्यः पश्यति’ इति वाक्यशेषात् । पश्य इति द्रष्टा । ‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णम्’ इति श्रुतेः ।

‘भूमोपासनयोग्यस्तु साक्षाद्ब्रह्मैव मुख्यतः ।

स तद्विद्याबलेनैव विष्णुना रतिमाप्नुयात् ॥

Line 5,659:

Line 4,660:

तदानन्दः स एवास्य राजा भवति नापरः ॥

पश्येच्च प्राणसृष्ट्याद्यं ये तदन्य उपासकाः ।

ते यथायोग्यमाप्स्यन्ति फलं मुक्तौ न संशयः ॥ ’इति परमतत्त्वे ।

ते यथायोग्यमाप्स्यन्ति फलं मुक्तौ न संशयः ॥ ’इति परमतत्त्वे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B02" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B02">न च ‘भूमानं भगवो विजिज्ञास’ इति पृष्टः सन् भूम्नो लक्षणं ‘स एवाधस्तात् स उपरिष्टाद्’ इत्यादिना पूर्णत्वं भगवतोऽन्यस्याहङ्कारस्योपदिशतीति युज्यते । न चाहङ्कारस्य पूर्णत्वमस्ति । न च मुख्ये पूर्णत्वे युज्यमाने उपचरितं युज्यते । न चाहङ्कारस्य काचित् प्रस्तुतिः । अथशब्दस्तु रूपान्तरापेक्षया युज्यते । अतःशब्दस्तत्प्रसादादिति ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

| id = CHU_C07_S26_V02_B02

~~| text =~~ न च ‘भूमानं भगवो विजिज्ञास’ इति पृष्टः सन् भूम्नो लक्षणं ‘स एवाधस्तात् स उपरिष्टाद्’ इत्यादिना पूर्णत्वं भगवतोऽन्यस्याहङ्कारस्योपदिशतीति युज्यते । न चाहङ्कारस्य पूर्णत्वमस्ति । न च मुख्ये पूर्णत्वे युज्यमाने उपचरितं युज्यते । न चाहङ्कारस्य काचित् प्रस्तुतिः । अथशब्दस्तु रूपान्तरापेक्षया युज्यते । अतःशब्दस्तत्प्रसादादिति ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B03" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B03">आत्मरतिः स्वराडि(ळि)त्यादि । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इति ब्रह्मण उत्पत्तिप्रसिद्धेः(इति ब्रह्मणि प्रसिद्धेः) स्वयम्भूरात्मभूरित्यादिष्वात्मशब्दः स्वयंशब्दश्च यथा विष्णुवाची तद्वदेवात्राप्यात्मशब्दो विष्णुवाच्येव ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

| id = CHU_C07_S26_V02_B03

~~| text =~~ आत्मरतिः स्वराडि(ळि)त्यादि । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इति ब्रह्मण उत्पत्तिप्रसिद्धेः(इति ब्रह्मणि प्रसिद्धेः) स्वयम्भूरात्मभूरित्यादिष्वात्मशब्दः स्वयंशब्दश्च यथा विष्णुवाची तद्वदेवात्राप्यात्मशब्दो विष्णुवाच्येव ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B04" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B04">न च मुक्तेभ्यः प्राणादिकमुत्पद्यते । ‘ओं जगद्व्यापारवर्जम् ओम्’(ब्र.सू.४.४.१७)इति वर्णितत्वाद्(निर्णीतत्वाद्) भगवता । ‘आत्मत एष(एव) प्राणो जायते’ इत्यवधारणान्न भगवतोऽन्यस्मात् प्राणो जायते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

| id = CHU_C07_S26_V02_B04

~~| text =~~ न च मुक्तेभ्यः प्राणादिकमुत्पद्यते । ‘ओं जगद्व्यापारवर्जम् ओम्’(ब्र.सू.४.४.१७)इति वर्णितत्वाद्(निर्णीतत्वाद्) भगवता । ‘आत्मत एष(एव) प्राणो जायते’ इत्यवधारणान्न भगवतोऽन्यस्मात् प्राणो जायते ।

‘आत्मेति मुख्यतो विष्णुस्तदन्ये तूपचारतः ।

तथैव स्व इति प्रोक्तस्तस्माद् ब्रह्माऽऽत्मभूः स्वभूः ॥’ इति स्कान्दे ।

तथैव स्व इति प्रोक्तस्तस्माद् ब्रह्माऽऽत्मभूः स्वभूः ॥’ इति स्कान्दे ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B05" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B05">‘इदं नामातिसामीप्यात् सर्वं(सर्बः हृ.) पूर्णगुणत्वतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

भूमाऽहमात्मेति हरिस्‍त्रिविधोऽपि हि सर्वदा ॥’ इति विश्वनिर्णये ।</div>

| id = CHU_C07_S26_V02_B05

~~| text =~~ ‘इदं नामातिसामीप्यात् सर्वं(सर्बः हृ.) पूर्णगुणत्वतः ।

भूमाऽहमात्मेति हरिस्‍त्रिविधोऽपि हि सर्वदा ॥’ इति विश्वनिर्णये ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B06" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B06">‘स्‍त्रीगुणाः पुङ्गुणाश्चैव नपुंसकगुणा अपि ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

| id = CHU_C07_S26_V02_B06

~~| text =~~ ‘स्‍त्रीगुणाः पुङ्गुणाश्चैव नपुंसकगुणा अपि ।

यदधीना व्यत्ययः स्याद् लिङ्गानां तत्र सर्वशः ॥

कः किं कं तत्सर्वमात्माऽदितिर्देवादयस्ततः ॥’इति लिङ्गनिर्णये ।

कः किं कं तत्सर्वमात्माऽदितिर्देवादयस्ततः ॥’इति लिङ्गनिर्णये ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B07" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B07">‘गुरोर्विद्याहृतिर्या तु स आहार इति स्मृतः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C07_S26_V02

| id = CHU_C07_S26_V02_B07

~~| text =~~ ‘गुरोर्विद्याहृतिर्या तु स आहार इति स्मृतः ।

तच्छुद्धौ ज्ञानशुद्धिः स्याज्ज्ञानशुद्धी स्थिरा स्मृतिः ॥

स्मृतिस्थैर्ये त्वापरोक्ष्यं हरेर्मोक्षस्ततो भवेत् ॥’इति साधननिर्णये ॥ २६ ॥

स्मृतिस्थैर्ये त्वापरोक्ष्यं हरेर्मोक्षस्ततो भवेत् ॥’इति साधननिर्णये ॥ २६ ॥</div>

}}

</div>

Line 5,723:

Line 4,699:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V01" data-block-id="CHU_C08_S01_V01_B01">‘यदिदमस्मिन् ब्रह्मपुरे’ इति ‘ब्रह्मपुर’शब्देन ब्रह्माख्यं पुरं पूर्णत्वात् पुरमिति परं ब्रह्म, ब्रह्मणः पुरमिति शरीरं चोभयं विवक्षितम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S01_V01

| id = CHU_C08_S01_V01_B01

~~| text =~~ ‘यदिदमस्मिन् ब्रह्मपुरे’ इति ‘ब्रह्मपुर’शब्देन ब्रह्माख्यं पुरं पूर्णत्वात् पुरमिति परं ब्रह्म, ब्रह्मणः पुरमिति शरीरं चोभयं विवक्षितम् ।

‘प्राप्तोऽस्म्यवध्यं(प्राप्तोऽवध्यं) ब्रह्मपुरं राजेव निवसाम्यहम् ।’,‘अस्मिंश्चेदिदं (अस्मिंश्चेद्यदिदं) ब्रह्मपुरे सर्वं समाहितम् ।’,‘(यदैनं जरा .हृ) यदैतज्जराऽवाप्नोति प्रध्वंसते वा किं ततोऽतिशिष्यत इति स ब्रूयान्नास्य जरयैतज्जीर्यति न वधेनास्य हन्यत एतत् सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन् कामाः समाहिता एष आत्माऽपहतपाप्मा विजरो विमृत्युः’ (इति वाक्यशेषाद्) इत्यादिवाक्यशेषाद् भगवद्वचनाच्च ‘ब्रह्मपुर’शब्देन परं ब्रह्मोच्यत इत्यवसीयते । ‘यत्पुण्डरीकं पुरमध्यसंस्थम्’, ‘यदिदं शरीरं तदेतदाद्यं देवसदनम्’ इत्यादेः शरीरं च ।

‘यद् वै तद् ब्रह्मेतीदं वाव तद् योऽयं बहिर्धा पुरुषादाकाशः’, ‘यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति’ इत्यादिना परब्रह्मण्येव (च) हृदयं स्थितम् ।

‘यद् वै तद् ब्रह्मेतीदं वाव तद् योऽयं बहिर्धा पुरुषादाकाशः’, ‘यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति’ इत्यादिना परब्रह्मण्येव (च) हृदयं स्थितम् ।</div>

}}

</div>

Line 5,737:

Line 4,709:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V03" data-block-id="CHU_C08_S01_V03_B01">‘दहरोऽस्मिन्नन्तर आकाशस्तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यम्’, ‘दहरोस्मिन्नन्तर आकाशः किं तदत्र विद्यते’ इत्याकाश(इत्यत्राकाश)शब्देन भूताकाशो विवक्षितः। ‘किं तदत्र विद्यते?’ इत्यस्यायं परिहारः– अस्मिन् भूताकाशे परब्रह्माख्य आकाशो विद्यते । आसमन्तात् काशनाद् आकाशः । आसमन्तात् कमश्नातीति वा । ‘अस्मिन् कामाः समाहिताः’ इति वाक्यशेषात् । आसमन्तात् कामानश्नातीति वा । स च यावान् बहिः परमात्मा व्याप्तोऽस्ति तावानेव विद्यते गुणतः । पूर्णगुणत्वात् । अल्पपरिमाणस्यापि महत्परिमाणत्वं च युज्यते । अचिन्त्यशक्तित्वात् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S01_V03

| id = CHU_C08_S01_V03_B01

~~| text =~~ ‘दहरोऽस्मिन्नन्तर आकाशस्तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यम्’, ‘दहरोस्मिन्नन्तर आकाशः किं तदत्र विद्यते’ इत्याकाश(इत्यत्राकाश)शब्देन भूताकाशो विवक्षितः। ‘किं तदत्र विद्यते?’ इत्यस्यायं परिहारः– अस्मिन् भूताकाशे परब्रह्माख्य आकाशो विद्यते । आसमन्तात् काशनाद् आकाशः । आसमन्तात् कमश्नातीति वा । ‘अस्मिन् कामाः समाहिताः’ इति वाक्यशेषात् । आसमन्तात् कामानश्नातीति वा । स च यावान् बहिः परमात्मा व्याप्तोऽस्ति तावानेव विद्यते गुणतः । पूर्णगुणत्वात् । अल्पपरिमाणस्यापि महत्परिमाणत्वं च युज्यते । अचिन्त्यशक्तित्वात् ।

‘यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं(ह्यनिशं .हृ) पतन्ति।

विद्यादयो विविधशक्तय आनूपूर्व्या ॥’ इति वचनात् ।

Line 5,749:

Line 4,718:

श्रुताश्च नाज्ञैर्हि तथा प्रतीताः ॥’ इति च श्रुतिः ।

‘सुविरुद्धा अश्रुताश्च गुणाः सन्त्येव सर्वशः ।

दोषाः केऽपि(अपि .हृ) न सन्त्येव श्रुता अपि तु सर्वशः ॥’ इति गारुडे ॥

दोषाः केऽपि(अपि .हृ) न सन्त्येव श्रुता अपि तु सर्वशः ॥’ इति गारुडे ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V03_B02" data-verse="CHU_C08_S01_V03" data-block-id="CHU_C08_S01_V03_B02">‘किं तदत्र विद्यते ?’ इति पृष्टत्वात् हृद्गत आकाशो हृदयशब्देनोच्यते ; हृद्ययनात् । तस्मिन् हृदयाख्य आकाशे (बहिराकाशो) परब्रह्माख्य आकाशो विद्यत इत्यर्थः । अन्यथा कथं भूताकाशस्य दहरस्य बहिराकाशसमत्वम् ? ‘दहरोऽस्मिन् अन्तराकाश’ इति(च) पूर्वोक्ताकाशस्य दहरत्वमुक्तम् । उत्तरस्य तु ‘यावान् वा अयमाकाशः’ इत्यनन्तरपरिमाणत्वम् । अतो ब्रह्माकाश एवोत्तरः । पूर्वोक्तस्याभूताकाशत्वे(पूर्वोक्ताकाश भूताकाशत्वे) ‘तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद् वाव विजिज्ञासितव्यम्’, ‘तत्रापि दहरं(दह्रं हृ,) गगनं विशोकस्तस्मिन् यदन्तस्तदुपासितव्यम्’, ‘सहस्रशीर्षं देवम्’ इत्यादि कथं युज्यते(युज्येत .हृ)? न हि भगवदन्तःस्थितमेवान्यत् किञ्चिद्विजिज्ञास्यम् । तद् वावेत्यवधारणाय । उत्तरस्यापरब्रह्मत्वे च सर्वाधारत्वं ‘नास्य जरयैतज्जीर्यते न वधेनास्य हन्यत एतत्सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन् कामाः समाहिता एष आत्माऽपहतपाप्मा’ इत्यादि न युज्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S01_V03

| id = CHU_C08_S01_V03_B02

~~| text =~~ ‘किं तदत्र विद्यते ?’ इति पृष्टत्वात् हृद्गत आकाशो हृदयशब्देनोच्यते ; हृद्ययनात् । तस्मिन् हृदयाख्य आकाशे (बहिराकाशो) परब्रह्माख्य आकाशो विद्यत इत्यर्थः । अन्यथा कथं भूताकाशस्य दहरस्य बहिराकाशसमत्वम् ? ‘दहरोऽस्मिन् अन्तराकाश’ इति(च) पूर्वोक्ताकाशस्य दहरत्वमुक्तम् । उत्तरस्य तु ‘यावान् वा अयमाकाशः’ इत्यनन्तरपरिमाणत्वम् । अतो ब्रह्माकाश एवोत्तरः । पूर्वोक्तस्याभूताकाशत्वे(पूर्वोक्ताकाश भूताकाशत्वे) ‘तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद् वाव विजिज्ञासितव्यम्’, ‘तत्रापि दहरं(दह्रं हृ,) गगनं विशोकस्तस्मिन् यदन्तस्तदुपासितव्यम्’, ‘सहस्रशीर्षं देवम्’ इत्यादि कथं युज्यते(युज्येत .हृ)? न हि भगवदन्तःस्थितमेवान्यत् किञ्चिद्विजिज्ञास्यम् । तद् वावेत्यवधारणाय । उत्तरस्यापरब्रह्मत्वे च सर्वाधारत्वं ‘नास्य जरयैतज्जीर्यते न वधेनास्य हन्यत एतत्सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन् कामाः समाहिता एष आत्माऽपहतपाप्मा’ इत्यादि न युज्यते ।

‘किं तदत्र विद्यते यदन्वेष्टव्यं यद् वाव विजिज्ञासितव्यम् इत्यस्य य एषोऽन्तर्हृदय आकाशः’ इत्येव परिहारः । न तु ‘उभे अस्मिन् द्यावापृथिवी’ इत्यादि । तत्तु विजिज्ञासितव्यत्वे हेतुत्वेन सामर्थ्यकथनमेव । न हि द्यावापृथिव्यादेरेव विजिज्ञास्यत्वम् । ‘तमेवैकं जानथ आत्मानमन्या वाचो विमुञ्चत’(मुञ्चत .हृ) इति हि श्रुतिः ।

उभे अस्मिन् द्यावापृथिवीत्याद्युभयशब्दो मुक्तामुक्तराशिव्यपेक्षया । ‘यच्चास्येहास्ति यच्च नास्ति’ इति वाक्यशेषात् । ‘अस्य’ इति संसारिणः । न हि संसारिणो मुक्ता उपकारकाः । यद्यस्य नोपकारकं तत्तस्य नास्तीत्युच्यतेऽन्यस्य सत्वेऽपि । यथा वित्तादि ।

उभे अस्मिन् द्यावापृथिवीत्याद्युभयशब्दो मुक्तामुक्तराशिव्यपेक्षया । ‘यच्चास्येहास्ति यच्च नास्ति’ इति वाक्यशेषात् । ‘अस्य’ इति संसारिणः । न हि संसारिणो मुक्ता उपकारकाः । यद्यस्य नोपकारकं तत्तस्य नास्तीत्युच्यतेऽन्यस्य सत्वेऽपि । यथा वित्तादि ।</div>

}}

</div>

Line 5,770:

Line 4,734:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V05_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V05" data-block-id="CHU_C08_S01_V05_B01">यथायोग्यमेवैनं भगवन्तं प्रजा मुक्ता अन्वाविशन्ति तच्छासनानुसारेण यं यं कामं कामयते तं तस्मादेवोपजीवन्ति ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S01_V05

| id = CHU_C08_S01_V05_B01

~~| text =~~ यथायोग्यमेवैनं भगवन्तं प्रजा मुक्ता अन्वाविशन्ति तच्छासनानुसारेण यं यं कामं कामयते तं तस्मादेवोपजीवन्ति ।

}}

</div>

Line 5,780:

Line 4,740:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V06_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V06" data-block-id="CHU_C08_S01_V06_B01">तदविदुषां पुण्यानि क्षयिष्णुफलान्येव भवन्ति । एतांश्च सत्यान् कामान् भगवदीयान् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S01_V06

| id = CHU_C08_S01_V06_B01

~~| text =~~ तदविदुषां पुण्यानि क्षयिष्णुफलान्येव भवन्ति । एतांश्च सत्यान् कामान् भगवदीयान् ।

‘बृहत्त्वात् पूर्णकामत्वाद् विष्णुर्ब्रह्मपुराभिधः ।

तस्मिंस्तस्य पुरं देहस्तस्मिन् हृदयमास्थितम् ॥

Line 5,789:

Line 4,746:

स सत्यकामो भगवान् यदिष्टं तस्य तद्भवेत् ॥

(अस्मिन्)तस्मिन् समाहिताः कामाः सत्याः पुंसामपि ध्रुवम् ।

तस्यैव ह्यनुसारेण सत्यत्वं नान्यथा क्‍वचित् ॥’

तस्यैव ह्यनुसारेण सत्यत्वं नान्यथा क्‍वचित् ॥’</div>

}}

</div>

Line 5,820:

Line 4,776:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S02_V10_B01" data-verse="CHU_C08_S02_V10" data-block-id="CHU_C08_S02_V10_B01">यथा बिम्बानुसारेण प्रतिबिम्बप्रकाशनम् ॥ १० ॥ २ ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S02_V10

| id = CHU_C08_S02_V10_B01

~~| text =~~ यथा बिम्बानुसारेण प्रतिबिम्बप्रकाशनम् ॥ १० ॥ २ ॥

}}

</div>

Line 5,836:

Line 4,788:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V01" data-block-id="CHU_C08_S03_V01_B01">तस्माद्ये मुक्तियोग्याः स्युस्तेषां कामाः पुराऽपि तु ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S03_V01

| id = CHU_C08_S03_V01_B01

~~| text =~~ तस्माद्ये मुक्तियोग्याः स्युस्तेषां कामाः पुराऽपि तु ॥

सत्याः सन्तस्तदज्ञानान्न दृश्यन्ते तथाऽखिलाः ।

अज्ञानमनृतं प्रोक्तमृगताविति धातुतः ॥

तस्माद् द्रष्टुं यदिष्टं स्यात् तद्दृष्टिनियमो न तु (स्याददृष्टं वियमेन तु)।

अमुक्तस्य ........ ...... .......॥

अमुक्तस्य ........ ...... .......॥</div>

}}

</div>

Line 5,852:

Line 4,800:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V03" data-block-id="CHU_C08_S03_V03_B01">........ हरेर्लोकं मुक्तो गत्वा हि पश्यति ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S03_V03

| id = CHU_C08_S03_V03_B01

~~| text =~~ ........ हरेर्लोकं मुक्तो गत्वा हि पश्यति ॥

अज्ञत्वादेव सुप्तौ तु नित्यं यान्तोऽपि माधवम् ।

नैव पश्यन्त्यसौ विष्णुर्हृदयं नाम हृद्गतेः ॥

एवं हृदयनामानं विष्णुं जानन् हि नित्यशः ।

विष्णुलोकगतेः पुण्यमाप्त्वा विष्णुं व्रजेत् तथा ॥

विष्णुलोकगतेः पुण्यमाप्त्वा विष्णुं व्रजेत् तथा ॥</div>

}}

</div>

Line 5,870:

Line 4,814:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V04" data-block-id="CHU_C08_S03_V04_B01">यस्य सम्यक् प्रसादोऽस्ति विष्णोरेव स उच्यते ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S03_V04

| id = CHU_C08_S03_V04_B01

~~| text =~~ यस्य सम्यक् प्रसादोऽस्ति विष्णोरेव स उच्यते ।

सम्प्रसादः स उत्थाय शरीरात् प्राप्य केशवम् ॥

यथास्वरूपस्तु भवेद् यं प्राप्यासौ स्वरूपताम् ।

आप्नोति स परो ह्यात्मा भगवानिन्दिरापतिः ॥

इत्याह सा रमादेवी पश्यन्ती परमं पदम् ।

इत्याह सा रमादेवी पश्यन्ती परमं पदम् ।</div>

}}

</div>

Line 5,888:

Line 4,828:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V05_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V05" data-block-id="CHU_C08_S03_V05_B01">सदित्यमृतधर्माणो मुक्ताः श्रीरपि चेरिताः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S03_V05

| id = CHU_C08_S03_V05_B01

~~| text =~~ सदित्यमृतधर्माणो मुक्ताः श्रीरपि चेरिताः ॥

तीत्युक्ता मर्त्यधर्माणस्तेषां नियमानाद्धरिः ।

सत्यमित्युच्यते सद्भिः ........ .........॥

सत्यमित्युच्यते सद्भिः ........ .........॥</div>

}}

</div>

Line 5,906:

Line 4,842:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S04_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S04_V01" data-block-id="CHU_C08_S04_V01_B01">........ ......... सेतुश्चापि विधारणात् ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S04_V01

सितमस्मिन् जगत्सर्वमिति सेतुरितीरितः ।</div>

| id = CHU_C08_S04_V01_B01

~~| text =~~ ........ ......... सेतुश्चापि विधारणात् ॥

सितमस्मिन् जगत्सर्वमिति सेतुरितीरितः ।

}}

</div>

Line 5,917:

Line 4,849:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S04_V02_B01" data-verse="CHU_C08_S04_V02" data-block-id="CHU_C08_S04_V02_B01">एतं सेतुं प्रतिपुमानन्यत्तीर्त्वा ह्यदोषवान् ॥</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S04_V02

| id = CHU_C08_S04_V02_B01

~~| text =~~ एतं सेतुं प्रतिपुमानन्यत्तीर्त्वा ह्यदोषवान् ॥

}}

</div>

Line 5,927:

Line 4,855:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S04_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S04_V03" data-block-id="CHU_C08_S04_V03_B01">स प्राप्यो ब्रह्मचर्येण मनोवाक्कर्मभिस्तु यत् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S04_V03

| id = CHU_C08_S04_V03_B01

~~| text =~~ स प्राप्यो ब्रह्मचर्येण मनोवाक्कर्मभिस्तु यत् ।

चरणं ब्रह्मणि परे ब्रह्मचर्यं हि तत्स्मृतम् ॥

तेनैव ब्रह्मचर्येण भवेयुर्ब्रह्मलोकगाः ।

एतेषां(येन तेषां .हृ) ब्रह्मलोकः स्यात् परं ब्रह्मैव लोकनात् ॥

ब्रह्मलोक इति प्रोक्तं तस्य लोकोऽपि कथ्यते ।

ब्रह्मलोक इति प्रोक्तं तस्य लोकोऽपि कथ्यते ।</div>

}}

</div>

Line 5,959:

Line 4,883:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S05_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S05_V04" data-block-id="CHU_C08_S05_V04_B01">यज्ञ इष्टं च सत्रं च मौनं चानशनं तथा ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S05_V04

| id = CHU_C08_S05_V04_B01

~~| text =~~ यज्ञ इष्टं च सत्रं च मौनं चानशनं तथा ॥

परस्य ब्रह्मणो ज्ञानं सर्वमेतदुदीरितम् ।

परस्य ब्रह्मणो लोके श्वेतद्वीपाभिधे परे ॥

Line 5,972:

Line 4,893:

विमिताख्यं च पर्यङ्कं विष्णोर्मानेन संमितम् ॥

चित्सुवर्णमयं दिव्यं लक्ष्मीस्तत्तत् स्वरूपिणी ।

स श्वेतद्वीपगो विष्णुः पर्यङ्कब्रह्मनामकः ॥

स श्वेतद्वीपगो विष्णुः पर्यङ्कब्रह्मनामकः ॥</div>

}}

</div>

Line 5,985:

Line 4,905:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V01" data-block-id="CHU_C08_S06_V01_B01">स एष हृदि नाडीषु पञ्चरूपः प्रतिष्ठितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S06_V01

| id = CHU_C08_S06_V01_B01

~~| text =~~ स एष हृदि नाडीषु पञ्चरूपः प्रतिष्ठितः ।

विष्णोरणिम्नो रूपाणि पञ्चनाडीस्थितानि तु ॥

नारायणाख्यं सौषुम्नं मध्यस्थं रक्तवर्णकम् ।

Line 5,996:

Line 4,913:

इडायामनिरुद्धाख्यं नीलरूपं व्यवस्थितम् ।

सूर्येऽप्येवं पञ्चरूपो भगवान् संव्यवस्थितः ॥

आदित्यनामा चादित्वात् .................।

आदित्यनामा चादित्वात् .................।</div>

}}

</div>

Line 6,003:

Line 4,919:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V02_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V02" data-block-id="CHU_C08_S06_V02_B01">................. तद्व्याप्तं सूर्यमण्डलम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S06_V02

| id = CHU_C08_S06_V02_B01

~~| text =~~ ................. तद्व्याप्तं सूर्यमण्डलम् ।

तद्रश्मिभिस्तथा व्याप्ताः समस्ताः सूर्यरश्मयः ॥

तस्मिन्नाडीषु च प्रोतास्तथा नाडीस्थरश्मयः(नाडीषु रश्मयः .हृ) ।

तस्मिन्नाडीषु च प्रोतास्तथा नाडीस्थरश्मयः(नाडीषु रश्मयः .हृ) ।</div>

}}

</div>

Line 6,019:

Line 4,931:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V03" data-block-id="CHU_C08_S06_V03_B01">तन्नीडीसंस्थितं विष्णुं मध्ये जीवः प्रपद्यते ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S06_V03

तत्तेजसा हि सम्पन्नः सुप्त इत्यभिधीयते ।</div>

| id = CHU_C08_S06_V03_B01

~~| text =~~ तन्नीडीसंस्थितं विष्णुं मध्ये जीवः प्रपद्यते ॥

तत्तेजसा हि सम्पन्नः सुप्त इत्यभिधीयते ।

}}

</div>

Line 6,038:

Line 4,946:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V06_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V06" data-block-id="CHU_C08_S06_V06_B01">ओमित्येव वहन्नित्यं वायुरोंवाडितीरितः (वायुरोंव इतीरितः)॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S06_V06

| id = CHU_C08_S06_V06_B01

~~| text =~~ ओमित्येव वहन्नित्यं वायुरोंवाडितीरितः (वायुरोंव इतीरितः)॥

तेन वामत्वमायाति मुक्तिकाले ह्युपासकः ।

दिव्यचिद्रूपभावो हि वामभाव उदीरितः ॥

यदैनं नेतुमन्विच्छन् मनः क्षिपति मारुतः ।

आदित्याख्यं तदा विष्णुं याति जीवः स्वविद्यया ॥’ इति पर्यङ्कोपासनायाम् ॥ ६ ॥

आदित्याख्यं तदा विष्णुं याति जीवः स्वविद्यया ॥’ इति पर्यङ्कोपासनायाम् ॥ ६ ॥</div>

}}

</div>

Line 6,064:

Line 4,968:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S07_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S07_V04" data-block-id="CHU_C08_S07_V04_B01">‘इन्द्रो विरोचनश्चैव श्रुत्वा तु(तं .हृ) ब्रह्मणोऽक्षिगम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S07_V04

| id = CHU_C08_S07_V04_B01

~~| text =~~ ‘इन्द्रो विरोचनश्चैव श्रुत्वा तु(तं .हृ) ब्रह्मणोऽक्षिगम् ।

विष्णुमानन्दरूपं तं सम्यग्ज्ञानविपर्ययौ ॥

आपतुस्तत्र देवेन्द्रो जानन्नपि विरोचनम् ।

Line 6,081:

Line 4,982:

मत्वाऽप्स्वादर्शके चैव पप्रच्छ कतमस्त्विति ।

तत्रापि तु हरेर्भावं हृदि कृत्वा चतुर्मुखः ॥

दृश्यते ह्येष एवेति तत्त्ववेदिविवक्षया ॥ ७ ॥

दृश्यते ह्येष एवेति तत्त्ववेदिविवक्षया ॥ ७ ॥</div>

}}

</div>

Line 6,102:

Line 5,002:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S08_V05_B01" data-verse="CHU_C08_S08_V05" data-block-id="CHU_C08_S08_V05_B01">तथापि योग्यतैवात्र भूयसीति निवेदितुम् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S08_V05

| id = CHU_C08_S08_V05_B01

~~| text =~~ तथापि योग्यतैवात्र भूयसीति निवेदितुम् ।

दर्शयन् प्रतिरूपस्य दोषानाह प्रजापतिः ॥

अलङ्कारादिभिर्युक्तः पश्यस्वेति विवेचयन् ।

Line 6,121:

Line 5,018:

स्वभोगेनैव तृप्तिः स्यादिति सर्वेऽपि मेनिरे ॥

तत्संस्कारवशेनैव स्वयं ब्रह्मेति वादिनः (वेदिनः)।

अभवन्नपतंश्चैव तमोऽन्धे नित्यदुःखिताः ॥

अभवन्नपतंश्चैव तमोऽन्धे नित्यदुःखिताः ॥</div>

}}

</div>

Line 6,138:

Line 5,034:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S09_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S09_V03" data-block-id="CHU_C08_S09_V03_B01">इन्द्रश्च(स्तु .हृ) जानन्नपि तु मोहयन्नसुरं तदा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S09_V03

| id = CHU_C08_S09_V03_B01

~~| text =~~ इन्द्रश्च(स्तु .हृ) जानन्नपि तु मोहयन्नसुरं तदा ।

गत्वा निववृते पश्चादिव पश्यन् सदोषताम् ॥

पुनः पुनश्च मोहाय गत्वा गत्वा निवर्तते ।

कथञ्चिदेव विज्ञातं मयेत्यज्ञान् विमोहितुम् ॥

कथञ्चिदेव विज्ञातं मयेत्यज्ञान् विमोहितुम् ॥</div>

}}

</div>

Line 6,165:

Line 5,057:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S10_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S10_V04" data-block-id="CHU_C08_S10_V04_B01">तद्योग्यान्येव वाक्यानि ब्रह्माप्याह पुनः पुनः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S10_V04

| id = CHU_C08_S10_V04_B01

~~| text =~~ तद्योग्यान्येव वाक्यानि ब्रह्माप्याह पुनः पुनः ।

गरीयसी योग्यतेति ज्ञापयन्पूर्ववत् पुनः ॥

सन्दिग्धान्येव वाक्यानि प्रोवाचेन्द्राय चाऽत्मभूः ।

Line 6,174:

Line 5,063:

स एव विष्णुरित्याह तत्राप्याह पुरन्दरः ।

दर्शयन्नासुरीं बुद्धिं स्वप्नदृश्यविवक्षया ॥

घ्नन्तीवैनमदन्तीव तथा च स्यात् परो हरिः ॥ १० ॥

घ्नन्तीवैनमदन्तीव तथा च स्यात् परो हरिः ॥ १० ॥</div>

}}

</div>

Line 6,193:

Line 5,081:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S11_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S11_V03" data-block-id="CHU_C08_S11_V03_B01">इत्युक्त आह ब्रह्मैव सुप्तिस्थो भगवानिति ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S11_V03

| id = CHU_C08_S11_V03_B01

~~| text =~~ इत्युक्त आह ब्रह्मैव सुप्तिस्थो भगवानिति ।

यत्र सुप्तो ह्ययं जीव इत्युक्तः(इत्युक्तं .हृ) प्राह वासवः ॥

नाहं जानामि मत्तोऽन्यं सुप्तौ(सुप्तः .हृ) नान्योऽपि दर्शयेत् ।

अहमस्मीति भूतानि न च पश्यन्ति कानिचित् ॥

यदि जीवः परात्मा वाऽप्यन्योन्यस्मिन्नपीतताम्(चाथोऽन्योन्यास्मिन्नपीतताम्) ।

गतौ तदाऽप्यपीतस्तु शं विनैव भवेदिति ॥ ११ ॥

गतौ तदाऽप्यपीतस्तु शं विनैव भवेदिति ॥ ११ ॥</div>

}}

</div>

Line 6,216:

Line 5,100:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S12_V01" data-block-id="CHU_C08_S12_V01_B01">उक्तो ब्रह्माऽब्रवीच्छक्रं ज्ञापयंस्तत्त्वमञ्जसा ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V01

| id = CHU_C08_S12_V01_B01

~~| text =~~ उक्तो ब्रह्माऽब्रवीच्छक्रं ज्ञापयंस्तत्त्वमञ्जसा ।

योऽयं शरीरसम्बन्धी जीव इत्यवधार्यताम् ।

भूतैष्यद्वर्तमानेषु यस्य नो देहसङ्गतिः ।

Line 6,228:

Line 5,109:

परेणेयमभद्रं यदप्रियं तदुदीरितम् ॥

न जीवस्य तयोर्हानिः कदाचिद् विद्यते क्‍वचित् (विद्यते द्वयोः .हृ)।

अशरीरं परं ब्रह्म नैव ते स्पृशतः क्‍वचित् ॥

अशरीरं परं ब्रह्म नैव ते स्पृशतः क्‍वचित् ॥</div>

}}

</div>

Line 6,237:

Line 5,117:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S12_V03" data-block-id="CHU_C08_S12_V03_B01">अम्नामा भगवान् विष्णुर्व्याप्तत्वात् परमेश्वरः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V03

| id = CHU_C08_S12_V03_B01

~~| text =~~ अम्नामा भगवान् विष्णुर्व्याप्तत्वात् परमेश्वरः ।

तेनैव म्रियमाणत्वाद् ब्रह्माभ्रमिति कीर्तितः ॥

वायोः पत्नी विद्युदुक्ता विशेषद्युतिहेतुतः ।

Line 6,254:

Line 5,131:

तं प्राप्य रमते मुक्तः स्‍त्रीभिर्यानैश्च बन्धुभिः ।

यथैव सारथिर्याने एवं देहे च मारुतः ॥

यथा रथी तथा विष्णुर्जीवोऽन्यरथगो यथा ।

यथा रथी तथा विष्णुर्जीवोऽन्यरथगो यथा ।</div>

}}

</div>

Line 6,269:

Line 5,145:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B01" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B01">यदाश्रितानीन्द्रियाणि प्राणश्चापि यदाश्रयः ॥

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B01

~~| text =~~ यदाश्रितानीन्द्रियाणि प्राणश्चापि यदाश्रयः ॥

यदाश्रयोऽप्ययं जीवो यो वेदैषां प्रवर्तनम् ।

दर्शनं श्रवणं घ्राणं जिह्वां स्पर्शं मनस्तथा ॥

Line 6,285:

Line 5,158:

तस्माद् देववशा लोकाः सर्वकामाः सजीवकाः ।

तमेतं यो यथा ज्ञात्वा पश्येद् विष्णुं सनातनम् ॥

आप्नोति सर्वकामांश्च सर्वलोकांश्च कामतः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।

आप्नोति सर्वकामांश्च सर्वलोकांश्च कामतः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B02" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B02">उभौ लोकाववाप्नोति वचनान्न लोकायतिकमतं वरोचनेनोक्तम्(विरोचनोक्तम् .हृ)। किन्तु बिम्बप्रतिबिम्बयोरभिमान्यैक्याभिप्रायेण(बिम्बप्रतिबिम्बाभिमान्यैक्याभिप्रायेण) जीवात्मैव महय्य इति मायावाद एव । न चात्र (नचान्यत्र .हृ) जीव आत्मशब्दोक्तः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B02

~~| text =~~ उभौ लोकाववाप्नोति वचनान्न लोकायतिकमतं वरोचनेनोक्तम्(विरोचनोक्तम् .हृ)। किन्तु बिम्बप्रतिबिम्बयोरभिमान्यैक्याभिप्रायेण(बिम्बप्रतिबिम्बाभिमान्यैक्याभिप्रायेण) जीवात्मैव महय्य इति मायावाद एव । न चात्र (नचान्यत्र .हृ) जीव आत्मशब्दोक्तः ।

‘‘तदस्यामृतस्याशरीरस्याऽत्मनोऽधिष्ठानमात्तो वै सशरीरः स्वकैरिन्द्रियैश्छुरितैः व्याप्तः। तथा च ‘दैवं चक्षुः’इत्येतदुपलक्षणप्रियाप्रियाभ्यां न ह वै(न वै) सशरीरस्य सतः प्रियाप्रिययोरपहतिरस्त्यशरीरं वाव सन्तं न प्रियाप्रिये स्पृशतः’’ इतीशजीवयोः सतात्पर्यं भेदाभिधानात् ।

न हि जीवादन्यस्य प्रियाप्रियानुभवोऽस्ति । न च मुक्तस्यापि प्रियाप्रियापहतिरस्ति ।

न हि जीवादन्यस्य प्रियाप्रियानुभवोऽस्ति । न च मुक्तस्यापि प्रियाप्रियापहतिरस्ति ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B03" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B03">न च विष्णोरत्र विवक्षितं प्रियम् । पराधीनरतिप्राप्तिर्हि(प्राप्तिः .हृ) प्रियमत्र विवक्षितम्। न हि तद्भगवतः । मुक्तानां तु भगवदधीनरतित्वात् प्रियमस्त्येव ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B03

~~| text =~~ न च विष्णोरत्र विवक्षितं प्रियम् । पराधीनरतिप्राप्तिर्हि(प्राप्तिः .हृ) प्रियमत्र विवक्षितम्। न हि तद्भगवतः । मुक्तानां तु भगवदधीनरतित्वात् प्रियमस्त्येव ।

‘जीवा मुक्ता अमुक्ताश्च पराधीनरतित्वतः ।

न प्रियापहतिः क्‍वापि स्वातन्त्र्यान्न हरेः प्रियम् ॥

Line 6,308:

Line 5,173:

यथा शक्रस्य चेन्द्रत्वं तद्वदप्रियता तयोः ।

यथा राज्ञ्याश्च राज्ञीत्वं(राज्ञ्याः स्वराज्ञीत्वं यथैवोमेश्वरी .हृ)यथा वोमेश्वरी स्मृता ॥

विद्युतः स्तनयित्नोश्च तथैवाप्रियता श्रुता ॥’ इति च परमश्रुतौ ।

विद्युतः स्तनयित्नोश्च तथैवाप्रियता श्रुता ॥’ इति च परमश्रुतौ ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B04" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B04">‘स एष सम्प्रसादोऽस्माच्छरीरात् समुत्थाय परञ्ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते’ इति मुक्तस्य तत्प्रसादात् तत्प्राप्त्या निजानन्दानुभवश्रुतेश्च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B04

~~| text =~~ ‘स एष सम्प्रसादोऽस्माच्छरीरात् समुत्थाय परञ्ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते’ इति मुक्तस्य तत्प्रसादात् तत्प्राप्त्या निजानन्दानुभवश्रुतेश्च ।

‘स उत्तमः पुरुष(उत्तमपुरुषः)’ इति तस्य जीवादुत्तमत्वश्रुतेश्च । अपरपुरुषापेक्षया ह्युत्तमपुरुषशब्दो भवति । अन्यथोत्तमशब्द एव स्यात् । ‘उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः’(भ.गी.१५.१७) इति च ।

‘ब्रह्मेशानादिभिर्देवैर्यत् प्राप्तुं नैव शक्यते ।

तद्यत्स्वभावः कैवल्यं स भवान् केवलो हरे ॥’

‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ’।

‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ’।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B05" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B05">‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य(ज्ञानमपाश्रित्य .हृ) मम साधर्म्यमागताः’, ‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता’ इति, ‘एतमानन्दमयामात्मानमुपसङ्क्रम्येमांल्लोकान् कामान्नी कामरूप्यनुसञ्चरन्’, ‘न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रताः (हरेरनुव्रता) यत्र सुरासुरार्चिताः’, ‘कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः इत्यादेश्च ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

‘स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वा नोपजनं स्मरन्निदं शरीरम्’ इत्यत्रापि भेदेनावस्थानश्रुतेः । (उपशब्दादन्तशब्दाच्च .हृ)उपशब्दादन्तरशब्दाच्च मुक्तस्य परञ्ज्योतिःसमीपावस्थानावगतेश्च ।</div>

| id = CHU_C08_S12_V06_B05

~~| text =~~ ‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य(ज्ञानमपाश्रित्य .हृ) मम साधर्म्यमागताः’, ‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता’ इति, ‘एतमानन्दमयामात्मानमुपसङ्क्रम्येमांल्लोकान् कामान्नी कामरूप्यनुसञ्चरन्’, ‘न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रताः (हरेरनुव्रता) यत्र सुरासुरार्चिताः’, ‘कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः इत्यादेश्च ।

‘स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वा नोपजनं स्मरन्निदं शरीरम्’ इत्यत्रापि भेदेनावस्थानश्रुतेः । (उपशब्दादन्तशब्दाच्च .हृ)उपशब्दादन्तरशब्दाच्च मुक्तस्य परञ्ज्योतिःसमीपावस्थानावगतेश्च ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B06" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B06">न च जीवमात्रं देवा उपासते । ‘ऊर्जं पृथिव्या भक्‍त्वायोरुगायमुपासते’ इति हि श्रुतिः । ‘भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा’ इत्यादेश्च ।</div>

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B06

~~| text =~~ न च जीवमात्रं देवा उपासते । ‘ऊर्जं पृथिव्या भक्‍त्वायोरुगायमुपासते’ इति हि श्रुतिः । ‘भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा’ इत्यादेश्च ।

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B07" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B07">भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B07

~~| text =~~ भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः ।

भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मकः सोऽलङ्कृषीष्ट भगवान् वचांसि मे ॥’ इत्यादौ भगवत एवेन्द्रियैर्भोगोक्तेश्च ।

‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे’ इति च । ‘ओं गुहां प्रविष्टावात्मानौ हि तद्दर्शनात् अोम्’(ब्र.सू.१.२.११) इति भगवद्वचनं च ।

‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे’ इति च । ‘ओं गुहां प्रविष्टावात्मानौ हि तद्दर्शनात् अोम्’(ब्र.सू.१.२.११) इति भगवद्वचनं च ।</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B08" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B08">‘इदं पश्यामि जिघ्राणीत्यपि जीवा न वै विदुः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S12_V06

| id = CHU_C08_S12_V06_B08

~~| text =~~ ‘इदं पश्यामि जिघ्राणीत्यपि जीवा न वै विदुः ।

द्रव्याणामपरिज्ञानाद्(द्रव्याणामपि च ज्ञानात्) वेदासौ पुरुषोत्तमः॥’ इति च ।

‘स उत्तमः पुरुषः’ इति भगवत एवायं परामर्शः । ‘अोम् अन्यार्थश्च परामर्शः अोम्’(ब्र.सू.१.३.२०) इति भगवद्वचनात् । ‘ उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः’(भ.गी.१५.१७) इति च । ‘अों जगद्व्यापारवर्जम् अोम्’(ब्र.सू.४.४.१७) इत्यल्पैश्वर्यत्वं च मुक्तस्य भगवताऽभिहितम् । अतो ‘यं प्राप्य जीवः स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स भगवानुत्तमः पुरुषः’ इति परामर्शः ।

‘स्वप्ने महीयमानश्चरति यत्रैतत्सुप्तः’ इति पुरस्तादपि भेदोक्तेः । न हि महीयमान एव जीवश्चरति । प्रायोग्यः सारथिः । प्रयोगेन यानस्य । ‘यन्ता सारथिरानेता प्रायोग्य इति कीर्तितः(कीर्त्यते .हृ)’ इत्यभिधानात् । ‘अन्येभ्यो दीप्यमानत्वाद् दैवं चक्षुर्मनः स्मृतम्’ इति च । ‘य एते ब्रह्मलोके’ तेषु ‘रमते’ । अनुविद्य । शास्‍त्राचार्यानुसारेण विदित्वा विजानात्यापरोक्ष्येण । ‘वेदनं शास्‍त्रतो ज्ञानं विज्ञानं ब्रह्मदर्शनम्’ इति च ॥ ७॥ १२ ॥

‘स्वप्ने महीयमानश्चरति यत्रैतत्सुप्तः’ इति पुरस्तादपि भेदोक्तेः । न हि महीयमान एव जीवश्चरति । प्रायोग्यः सारथिः । प्रयोगेन यानस्य । ‘यन्ता सारथिरानेता प्रायोग्य इति कीर्तितः(कीर्त्यते .हृ)’ इत्यभिधानात् । ‘अन्येभ्यो दीप्यमानत्वाद् दैवं चक्षुर्मनः स्मृतम्’ इति च । ‘य एते ब्रह्मलोके’ तेषु ‘रमते’ । अनुविद्य । शास्‍त्राचार्यानुसारेण विदित्वा विजानात्यापरोक्ष्येण । ‘वेदनं शास्‍त्रतो ज्ञानं विज्ञानं ब्रह्मदर्शनम्’ इति च ॥ ७॥ १२ ॥</div>

}}

</div>

Line 6,363:

Line 5,207:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S13_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S13_V01" data-block-id="CHU_C08_S13_V01_B01">‘श्यामो हृदिस्थितो विष्णुः शबलो विश्वरूपवान् ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S13_V01

| id = CHU_C08_S13_V01_B01

~~| text =~~ ‘श्यामो हृदिस्थितो विष्णुः शबलो विश्वरूपवान् ।

जीववर्णो जीवगतो लोहितश्चक्षुषि स्थितः॥’ इति मानसे ॥

‘हयग्रीवमुखोत्थानि यानि वाक्यानि तानि तु ।

Line 6,372:

Line 5,213:

यानि विष्णोरयोग्यानि प्रार्थनाद्यात्मकानि तु ।

तान्युत्तरेषां वाक्यानि भविष्याण्यवदद्धरिः ॥

एवं रमा तथा ब्रह्मा छान्दोग्योपनिषद्धि सा ॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ १॥ १३ ॥

एवं रमा तथा ब्रह्मा छान्दोग्योपनिषद्धि सा ॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ १॥ १३ ॥</div>

}}

</div>

Line 6,387:

Line 5,227:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S14_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S14_V01" data-block-id="CHU_C08_S14_V01_B01">‘आकाशोऽतिप्रकाशत्वान्नामरूपे ऋते स्थितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S14_V01

| id = CHU_C08_S14_V01_B01

~~| text =~~ ‘आकाशोऽतिप्रकाशत्वान्नामरूपे ऋते स्थितः ।

ब्रह्माख्यो भगवान् विष्णुस्तद्वेश्म प्राप्नुयामहम् ॥

यशोऽहं सर्ववर्णानां मत्तोऽन्येषां(मत्तो ह्येषां) यशो भवेत् ।

Line 6,396:

Line 5,233:

विष्ण्वाख्यं परमं ब्रह्म श्वेतं श्वसनगं यतः ।

अदत्कमद्यमानं कं स्वानन्दानुभवात्मकम् ॥

लिन्दु तद्रतिदं यस्माद् तदहं प्राप्नुयां सदा ॥’॥ १४ ॥

लिन्दु तद्रतिदं यस्माद् तदहं प्राप्नुयां सदा ॥’॥ १४ ॥</div>

}}

</div>

Line 6,417:

Line 5,253:

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S15_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S15_V01" data-block-id="CHU_C08_S15_V01_B01">उपदिष्टः परेणैव त्वेवमाह चतुर्मुखः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S15_V01

| id = CHU_C08_S15_V01_B01

~~| text =~~ उपदिष्टः परेणैव त्वेवमाह चतुर्मुखः ।

उवाच च मनोर्विद्यां प्रजाभ्यो मनुरेव च ॥

तस्मात् सर्वेन्द्रियाणीशो निधाय पुरुषोत्तमे ।

दृष्ट्वा तं परमं विष्णुं तल्लोकं प्रतिपद्यते ॥

नावर्तेत पुनस्तस्मात् कदाचित् केनचित् क्‍वचित्(केनचिद्धरेः .हृ) ॥ इति च ॥ १॥ १५ ॥

नावर्तेत पुनस्तस्मात् कदाचित् केनचित् क्‍वचित्(केनचिद्धरेः .हृ) ॥ इति च ॥ १॥ १५ ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S15_V01_B02" data-verse="CHU_C08_S15_V01" data-block-id="CHU_C08_S15_V01_B02">पूर्णानन्दमहोदधिः परतमो विष्णुः परस्मात् सदा

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S15_V01

| id = CHU_C08_S15_V01_B02

~~| text =~~ पूर्णानन्दमहोदधिः परतमो विष्णुः परस्मात् सदा

सर्वज्ञः सकलेशिता गुणनिधिर्नित्योत्सवस्तद्विदाम् ।

सर्वस्मादधिकं मम प्रियतमस्त्विष्टादपीष्टोत्तमः

Line 6,437:

Line 5,266:

बट् तद्दर्शनमित्थमेव निहितं देवस्य भर्गो महत् ।

वायो रामवचोनयं प्रथमकं पृक्षो द्वितीयं वपुः

म्ध्वो यत्तु तृतीयकं कृतमिदं भाष्यं हरौ तेन हि ॥

म्ध्वो यत्तु तृतीयकं कृतमिदं भाष्यं हरौ तेन हि ॥</div>

}}

~~{{Bhashyam~~

<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S15_V01_B03" data-verse="CHU_C08_S15_V01" data-block-id="CHU_C08_S15_V01_B03">‘हनुशब्दो ज्ञानवाची हनुमान् मतिशब्दितः ।

~~| verse_id~~ = CHU_C08_S15_V01

| id = CHU_C08_S15_V01_B03

~~| text =~~ ‘हनुशब्दो ज्ञानवाची हनुमान् मतिशब्दितः ।

रामस्य स्वृतरूपस्य(ह्यृतरूपस्य. हृ) वाचो नेता गुणोदधिः ॥

भृतमो भीम इत्युक्तो वाचो मा मातरः स्मृताः ।

Line 6,455:

Line 5,280:

पूर्णप्रज्ञेन तेनेदं कृतं भाष्यं हरेः प्रियम् ॥

नित्यानन्दो हरिः पूर्णो नित्यदा प्रीयतां मम ।

नमस्तस्मै नमस्तस्मै नमस्तस्मै च विष्णवे ॥

नमस्तस्मै नमस्तस्मै नमस्तस्मै च विष्णवे ॥</div>

}}

</div>

@@ Line 23: / Line 23: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_B1">अत्युद्रिक्तविदोषसत्सुखमहाज्ञानैकतानप्रभा-
-| verse_id = CHU_C01_S01_V01
-| id       = CHU_C01_S01_V01_B1
-| text     = अत्युद्रिक्तविदोषसत्सुखमहाज्ञानैकतानप्रभा-
 सर्वप्राभवशक्तिभोगबलसत्सारात्मदिव्याकृतिम् ।
 सृष्टिस्थाननिरोधनित्यनियतिज्ञानप्रकाशावृति-
-ध्वान्तामोक्षविमोक्षदं हरिमजं नित्यं सदोपास्महे ॥१॥
+ध्वान्तामोक्षविमोक्षदं हरिमजं नित्यं सदोपास्महे ॥१॥</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C01_S01_V01_gadya_5" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_gadya_5" data-verse="CHU_C01_S01_V01">
@@ Line 36: / Line 32: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V01_B2" data-verse="CHU_C01_S01_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_B2">हयग्रीवमुखोद्गीर्णगीर्भिर्देवी(वम् .हृ) रमा पतिम् ।
-| verse_id = CHU_C01_S01_V01
-| id       = CHU_C01_S01_V01_B2
-| text     = हयग्रीवमुखोद्गीर्णगीर्भिर्देवी(वम् .हृ) रमा पतिम् ।
 अस्तुवद् विस्तृतगुणं भोगिप्रस्तरशायिनम् ॥
 ओमितिनामकमक्षरं सर्वसन्निहितत्वादेतत् । उच्चत्वाद् गीतत्वात् सर्वस्थानत्वाच्चोद्गीथं भगवन्तमुपासीत । उक्तं च महासंहितायाम्–
@@ Line 49: / Line 42: @@
 ‘ओतमस्मिन् जगत्सर्वम् अत्युच्चश्चाखिलैर्गुणैः ।
 इत्योमिति सदोपास्यः सोऽक्षरः पुरुषोत्तमः ॥
-उच्चत्वाद्गीयमानत्वात् स्थानाद् उद्गीथ उच्यते ।
+उच्चत्वाद्गीयमानत्वात् स्थानाद् उद्गीथ उच्यते ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C01_S01_V01_gadya_6" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_gadya_6" data-verse="CHU_C01_S01_V01">
@@ Line 56: / Line 48: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V01_B3" data-verse="CHU_C01_S01_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V01_B3">ओमित्येनं समुद्दिश्य ह्युद्गाता गायति स्फुटम् ॥
-| verse_id = CHU_C01_S01_V01
-| id       = CHU_C01_S01_V01_B3
-| text     = ओमित्येनं समुद्दिश्य ह्युद्गाता गायति स्फुटम् ॥
 विष्णोरोमिति नाम्नोऽस्य व्याख्यानम् अधिकोच्चता ।
 अकारेणाधिकं प्रोक्तम् उकारेणोच्चमुच्यते ॥
 तथा मितं सर्ववेदैर्मकारेणाभिधीयते ।
-अधिकोच्चमिति ज्ञातम् ओमित्यस्यार्थ ईरितः ॥
+अधिकोच्चमिति ज्ञातम् ओमित्यस्यार्थ ईरितः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 74: / Line 62: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V02" data-block-id="CHU_C01_S01_V02_B1">तदेतत् परमत्वं तु यथाक्रममुदीर्यते ।
-| verse_id = CHU_C01_S01_V02
-| id       = CHU_C01_S01_V02_B1
-| text     = तदेतत् परमत्वं तु यथाक्रममुदीर्यते ।
 देवतानुक्रमज्ञाश्च विष्णोः परमताविदः ॥
 एकान्तिनस्ते विज्ञेया यथाक्रमपरास्तथा ।
@@ Line 95: / Line 80: @@
 वैदिकाः प्रतिगृह्णीयुरपभ्रष्टास्तथेतरत् ।
 यथाक्रमपरिज्ञानाद् एकान्तित्वाच्च केवलम् ॥
-अच्छिद्रत्वाच्च नियतो मोक्षोन्यत्तु विडम्बनम् ।
+अच्छिद्रत्वाच्च नियतो मोक्षोन्यत्तु विडम्बनम् ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C01_S01_V02_gadya_8" data-block-id="CHU_C01_S01_V02_gadya_8" data-verse="CHU_C01_S01_V02">
@@ Line 102: / Line 86: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V02_B2" data-verse="CHU_C01_S01_V02" data-block-id="CHU_C01_S01_V02_B2">(विष्णोर्भक्ति .हृ)विष्णौ भक्तिर्विशेषेण मोक्षावाप्तौ हि कारणम् ॥
-| verse_id = CHU_C01_S01_V02
-| id       = CHU_C01_S01_V02_B2
-| text     = (विष्णोर्भक्ति .हृ)विष्णौ भक्तिर्विशेषेण मोक्षावाप्तौ हि कारणम् ॥
 तद्भक्तेषु क्रमेणैव रमाद्येषु त्वनन्तरम् ।
 तृतीयमपि वैराग्यं न (नैवान्यत् .हृ)चान्यन्मोक्षकारणम् ॥
@@ Line 123: / Line 104: @@
 परमर्द्धियुतत्वाच्च परार्ध्य इति कीर्तितः ॥’ इति सारनिर्णये ।
 अतिशयं परमर्धिगुणः परमः परार्ध्यः । उत्तमेभ्योऽप्यतिपरमोत्तमोत्तमो रसानां रसतमः परमः परार्ध्यः । रसानां सकाशादपि परमपरार्ध्यरसतम(परमः परमर्द्धरसतमः) इत्यर्थः । प्राणादीनां भूतादिभ्यः श्रेष्ठत्ववद् अस्य श्रेष्ठत्वं न भवति; किन्तु? महान् विशेष इति ज्ञापयितुं ‘रसानां रसतम’ इत्यादि बहुविशेषणम् ।
-भूतेभ्यः पृथिव्या रसत्वम्, तेभ्यो वरुणस्य रसतरत्वम्, सोमस्य रसतमत्वम्, रुद्रस्य परमरसतमत्वम्, वाचः परमर्द्धरसतमत्वम्, प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वम्, अयं तु भगवान् प्राणादपि परमपरार्द्धरसतममात्रो न भवति; किन्तु? प्राणस्यापि रसभूताया रमाया अपि परमपरार्ध्यरसतमः । ‘अस्मादप्यतिशयेन परम्’ इत्यसंख्यागोचरत्वेन परार्द्धेन ज्ञेयं हि परार्ध्यम् । ऋग्रूपाया वाचः पृथक्परत्वाङ्गीकारेऽपि भूतेभ्यः प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वमेव; न तु परमपरार्द्ध्य(र्धि)रसतमत्वम् । परस्माद्(दपि) आ समन्तादृद्धं हि परार्द्धम् (तेन उत्तमत्वेन ज्ञेयं परार्धि)। तेनासङ्ख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यम् । परार्द्धोत्तमं परार्द्धि । तेनासंख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यमित्यतः परार्द्धित्वं श्रियो भवति । श्रियोऽपि परार्द्ध्य भगवान् । अतो रसानां रसतमः परमः परार्द्ध्यः ।
+भूतेभ्यः पृथिव्या रसत्वम्, तेभ्यो वरुणस्य रसतरत्वम्, सोमस्य रसतमत्वम्, रुद्रस्य परमरसतमत्वम्, वाचः परमर्द्धरसतमत्वम्, प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वम्, अयं तु भगवान् प्राणादपि परमपरार्द्धरसतममात्रो न भवति; किन्तु? प्राणस्यापि रसभूताया रमाया अपि परमपरार्ध्यरसतमः । ‘अस्मादप्यतिशयेन परम्’ इत्यसंख्यागोचरत्वेन परार्द्धेन ज्ञेयं हि परार्ध्यम् । ऋग्रूपाया वाचः पृथक्परत्वाङ्गीकारेऽपि भूतेभ्यः प्राणस्य परमपरार्धरसतमत्वमेव; न तु परमपरार्द्ध्य(र्धि)रसतमत्वम् । परस्माद्(दपि) आ समन्तादृद्धं हि परार्द्धम् (तेन उत्तमत्वेन ज्ञेयं परार्धि)। तेनासङ्ख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यम् । परार्द्धोत्तमं परार्द्धि । तेनासंख्यागोचरत्वेन ज्ञेयं परार्द्ध्यमित्यतः परार्द्धित्वं श्रियो भवति । श्रियोऽपि परार्द्ध्य भगवान् । अतो रसानां रसतमः परमः परार्द्ध्यः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 130: / Line 110: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S01_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S01_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V03_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V03" data-block-id="CHU_C01_S01_V03_B1">पृथिव्याः सोमवरुणयोश्चौषध्यब्देवतात्वेन रुद्रस्य च लिङ्गदेवतात्वेन प्रसिद्धेः ऋगादीनामेव विमर्शः क्रियते- कतमा कतमर्ग् इत्यादिना । तज्ज्ञानस्य विशिष्टफलत्वाच्च । वाचश्च सरस्वतीत्वेन प्रसिद्धेर्वागृचोरैक्याच्च न विमर्शः कृतः ।
-| verse_id = CHU_C01_S01_V03
-| id       = CHU_C01_S01_V03_B1
-| text     = पृथिव्याः सोमवरुणयोश्चौषध्यब्देवतात्वेन रुद्रस्य च लिङ्गदेवतात्वेन प्रसिद्धेः ऋगादीनामेव विमर्शः क्रियते- कतमा कतमर्ग् इत्यादिना । तज्ज्ञानस्य विशिष्टफलत्वाच्च । वाचश्च सरस्वतीत्वेन प्रसिद्धेर्वागृचोरैक्याच्च न विमर्शः कृतः ।
 ‘विशेषात् प्राणसंयुक्ता वाग् ऋगित्यभिधीयते ।
 ऋ गताविति धातोर्हि ऋक्त्वं सर्गाभिमानिनी ॥
@@ Line 144: / Line 121: @@
 इतिशब्दोऽन्यथाभावनिवृत्त्यर्थ उदाहृतः ।
 एवमत्युच्च एवासौ सर्वदैतद्धृदि स्थितः (स्थितेः) ॥
-उद्गीयमान उद्गीथो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥
+उद्गीयमान उद्गीथो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 155: / Line 131: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S01_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S01_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V06_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V06" data-block-id="CHU_C01_S01_V06_B1">तस्मादोमित्यनुज्ञानं कुवर्न्त्येते जनाः सदा ।
-| verse_id = CHU_C01_S01_V06
-| id       = CHU_C01_S01_V06_B1
-| text     = तस्मादोमित्यनुज्ञानं कुवर्न्त्येते जनाः सदा ।
 त्वदुक्तं तत् तथा कुर्याद् भगवानेव केशवः ॥
 इत्यभिप्रायतः शब्दः प्रवृत्तः स पुरातनैः ।
@@ Line 168: / Line 141: @@
 वाक्प्राणौ दम्पती चापि संसृज्येते जनार्दने ।
 मुक्तौ तु तत्प्रसादेन संसृज्यन्ते ततः परे ॥
-तद्‍द्वारेणैव साक्षात्तु प्राणः संसृज्यते हरौ ॥ ४॥
+तद्‍द्वारेणैव साक्षात्तु प्राणः संसृज्यते हरौ ॥ ४॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 175: / Line 147: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S01_V07" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S01_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V07_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V07" data-block-id="CHU_C01_S01_V07_B1">तेनैव विष्णुनेयं च त्रयीविद्या प्रवर्तते ।
-| verse_id = CHU_C01_S01_V07
-| id       = CHU_C01_S01_V07_B1
-| text     = तेनैव विष्णुनेयं च त्रयीविद्या प्रवर्तते ।
 ओमित्युक्त्वा हि तद्‍व्याख्या सर्वैर्मन्त्रैः प्रवर्तते ॥
 ओंनामकस्य पूजार्थं विष्णोरेव सदैव हि ।
 महिम्ना सारभूतेन विष्णुना ज्ञोऽज्ञ एव च ॥
-कुरुतः कर्म.............।
+कुरुतः कर्म.............।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 191: / Line 159: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S01_V08" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S01_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V08_B1" data-verse="CHU_C01_S01_V08" data-block-id="CHU_C01_S01_V08_B1">...............नाज्ञस्य मुक्तिर्ज्ञस्य भवेत्तु सा ।
-| verse_id = CHU_C01_S01_V08
-| id       = CHU_C01_S01_V08_B1
-| text     = ...............नाज्ञस्य मुक्तिर्ज्ञस्य भवेत्तु सा ।
 स्वयोग्यं तु परिज्ञानं यत् तस्योपनिषत् स्मृतम् ॥
 अक्षरं भगवान् विष्णुस्तस्योप प्रणवः स्मृतः ।
@@ Line 202: / Line 167: @@
 परतः परमाच्चैव परार्द्धो(परार्द्धि .हृ) वायुरीरितः ।
 परार्धिनी श्रीरुद्दिष्टा परार्ध्यो भगवान् हरिः ॥
-इति शब्दनिर्णये ॥ ८॥ १ ॥
+इति शब्दनिर्णये ॥ ८॥ १ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 247: / Line 211: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S02_V01-22" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S02_V01-22">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S02_V01-22_B1" data-verse="CHU_C01_S02_V14" data-block-id="CHU_C01_S02_V01-22_B1">उद्गीथाख्यस्य(उद्गीथाख्यविष्णोः .हृ) विष्णोर्विशिष्टप्रतिमा वायुरेव । अतस्तस्य सर्वोत्तमत्वज्ञानपूर्वकं तस्मिंस्ततोऽप्युत्तमत्वेनोपासित एव भगवान् सम्यक् फलं ददातीति दर्शयति ।
-| verse_id = CHU_C01_S02_V14
-| id       = CHU_C01_S02_V01-22_B1
-| text     = उद्गीथाख्यस्य(उद्गीथाख्यविष्णोः .हृ) विष्णोर्विशिष्टप्रतिमा वायुरेव । अतस्तस्य सर्वोत्तमत्वज्ञानपूर्वकं तस्मिंस्ततोऽप्युत्तमत्वेनोपासित एव भगवान् सम्यक् फलं ददातीति दर्शयति ।
 ‘वायौ मुख्यधिया इति च’ इति भगवद्वचनम् ।(‘वायौ मुख्यधिया’ इति भगवद्वचनम्)
 ‘यस्माद् वायौ स्मृतो विष्णुर्वायोर्मुख्यतयाऽखिलात् ।
@@ Line 284: / Line 245: @@
 ‘प्राण उद्गीथ इत्याद्या नाम ब्रह्मादिकास्तथा ।
 सप्तम्यर्थाः समुद्दिष्टाः सप्तसु प्रथमा यतः ॥
-प्राणमुद्गीथमित्याद्याः द्वितीया सप्तमी मता ॥’ इति च ॥ २ ॥
+प्राणमुद्गीथमित्याद्याः द्वितीया सप्तमी मता ॥’ इति च ॥ २ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 299: / Line 259: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S03_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S03_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V01" data-block-id="CHU_C01_S03_V01_B1">‘आदित्यसंस्थितो नित्यं प्राणस्तपति नापरः ।
-| verse_id = CHU_C01_S03_V01
-| id       = CHU_C01_S03_V01_B1
-| text     = ‘आदित्यसंस्थितो नित्यं प्राणस्तपति नापरः ।
 प्रकाशनं च तपनं काष्ठवत् सूर्यगं भवेत् ॥
 सूर्यमण्डलगो वायुरुदयास्तमयोज्झितः ।
-अपि प्रजाभ्य उद्यंश्चैवोद्गायति जनार्दनम् ॥
+अपि प्रजाभ्य उद्यंश्चैवोद्गायति जनार्दनम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 316: / Line 272: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S03_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S03_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V02" data-block-id="CHU_C01_S03_V02_B1">आदित्यमण्डलस्थश्च सर्वप्राणिगतस्तथा ।
-| verse_id = CHU_C01_S03_V02
-| id       = CHU_C01_S03_V02_B1
-| text     = आदित्यमण्डलस्थश्च सर्वप्राणिगतस्तथा ।
 वायुः समान एवायमुष्णोऽसावपि च स्फुटम् ॥
 तस्मादस्मिन्नमुष्मिन् वाऽप्युद्गीथाख्यं जनार्दनम् ।
@@ Line 325: / Line 278: @@
 केशवः स्वः स्वतन्त्रत्वात् तद्रतेर्मारुतः स्वरः ।
 शरीरस्थश्च सूर्यस्थः प्रतिप्रत्या समन्ततः ॥
-मां प्रतीत्यत एवासौ प्रत्यास्वर उदाहृतः ।
+मां प्रतीत्यत एवासौ प्रत्यास्वर उदाहृतः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 340: / Line 292: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V03_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V03" data-block-id="CHU_C01_S03_V03_B1">प्राणाद्यास्‍त्रिविधाः पञ्च प्रधानो वायुरेव च ॥
-| verse_id = CHU_C01_S03_V03
-| id       = CHU_C01_S03_V03_B1
-| text     = प्राणाद्यास्‍त्रिविधाः पञ्च प्रधानो वायुरेव च ॥
 मुख्यपञ्चकरूपस्सन् गरुडो मध्यपञ्चकः ।
 अवमः पञ्चकस्त्वन्ये प्राणाद्यास्तस्य सूनवः ॥
@@ Line 352: / Line 301: @@
 योऽसौ व्यानगतो विष्णुः स वागृक्सामगः सदा ।
 उद्गीथे च स एवैकस्तस्माद् व्यानाद्धि तत्क्रियाः ॥
-उद्गीथनामा भगवान् स्थितो व्यानादिपञ्चके ।
+उद्गीथनामा भगवान् स्थितो व्यानादिपञ्चके ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 359: / Line 307: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S03_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S03_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S03_V04_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V04" data-block-id="CHU_C01_S03_V04_B1">वीर्यवत् कर्मकृत् तस्माद् व्यान एव ह्युदाहृतः ॥
-| verse_id = CHU_C01_S03_V04
-| id       = CHU_C01_S03_V04_B1
-| text     = वीर्यवत् कर्मकृत् तस्माद् व्यान एव ह्युदाहृतः ॥
 तस्माद् व्यानगतं विष्णुमुपासीतैव नित्यशः ।
 यद्यप्येको हि भगवान् सर्वदा सर्ववस्तुगः ॥
@@ Line 369: / Line 314: @@
 उच्यते ह्यपृथक्त्वेऽपि पूर्णैश्वर्यैकहेतुतः ।
 अविशेषोऽपि भगवान् सर्वशक्तित्वहेतुतः ॥
-विशेषहेतुकं सर्वं करोत्यविकृतः सदा ।
+विशेषहेतुकं सर्वं करोत्यविकृतः सदा ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 386: / Line 330: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S01_V28" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S01_V28">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V28_B1" data-verse="CHU_C01_S03_V06" data-block-id="CHU_C01_S01_V28_B1">उद्गीथाक्षरगं चैव प्राणादिषु च संस्थितम् ॥
-| verse_id = CHU_C01_S03_V06
-| id       = CHU_C01_S01_V28_B1
-| text     = उद्गीथाक्षरगं चैव प्राणादिषु च संस्थितम् ॥
 आशीःसमृद्धिहेतुष्वप्यखिलेषु व्यवस्थितम् ।
 एकमेव हरिं वेद यः स सर्वेष्टमाप्नुयात् ॥ इति च ।
 उच्छब्दवाच्याः प्राणाद्याः वागाद्या गीरितीरिताः ।
 अन्नाद्यास्थमिति प्रोक्तास्तेषूद्गीथो हरिः स्थितः ॥ इति च ।
-आत्मानं परमात्मानम् अन्ततः सर्वोत्तमत्वेन सर्वत्रो पसृत्य ॥ ३ ॥
+आत्मानं परमात्मानम् अन्ततः सर्वोत्तमत्वेन सर्वत्रो पसृत्य ॥ ३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 407: / Line 347: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S04_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S04_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V29_B1" data-verse="CHU_C01_S04_V02" data-block-id="CHU_C01_S01_V29_B1">‘स्वरतेस्तु स्वरो विष्णुस्तद्रतेर्वायुरुच्यते ।
-| verse_id = CHU_C01_S04_V02
-| id       = CHU_C01_S01_V29_B1
-| text     = ‘स्वरतेस्तु स्वरो विष्णुस्तद्रतेर्वायुरुच्यते ।
 वायुस्वरे स्वरं विष्णुमोमाख्यं समुपासिरे ॥
 देवास्तेनामृतं प्राप्ता मुक्त्याख्यं मृत्युवर्जिताः ।
 मारणान्मृत्युरित्युक्ता दुर्गा तद्भयतः सुराः ।
 ओमित्युपास्य तं विष्णुं परमामृतमापिरे ॥ इति सन्ध्याने (सद्ध्याने)।
-ऊर्ध्वाः उत्तमाः ॥ ४ ॥
+ऊर्ध्वाः उत्तमाः ॥ ४ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 450: / Line 386: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S05_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S05_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S05_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S05_V05" data-block-id="CHU_C01_S05_V05_B1">‘आदित्यसंस्थितो वायुः प्रणवस्तद्गतो हरिः ।
-| verse_id = CHU_C01_S05_V05
-| id       = CHU_C01_S05_V05_B1
-| text     = ‘आदित्यसंस्थितो वायुः प्रणवस्तद्गतो हरिः ।
 प्रकृष्टत्वाच्च नेतृत्वाद् गतित्वाद् अखिलस्य च ॥
 उद्गीथ उच्चैर्गे(र्गी)यत्वात् स एव पुरुषोत्तमः ।
@@ Line 462: / Line 395: @@
 प्राणस्थं भूमानम् अभिगाय, दुरुद्गीतमनुसमाहरति । अनुरूपमेव करोति । होतृसदनस्थमग्निस्थं भगवन्तं ध्यात्वा ।
 ‘अन्यथागानजं दोषम् अग्नौ ध्यात्वा हरिं परम् ।
-अपाकरोति तस्मात् तं ध्यायेदेवाग्निगं सदा ॥’ इति त्रैविद्ये ॥ ५ ॥
+अपाकरोति तस्मात् तं ध्यायेदेवाग्निगं सदा ॥’ इति त्रैविद्ये ॥ ५ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 485: / Line 417: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S06_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S06_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S06_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S06_V05" data-block-id="CHU_C01_S06_V05_B1">‘अग्नीरसूर्यनीलेषु वायुः स्थः सामदेवता ।
-| verse_id = CHU_C01_S06_V05
-| id       = CHU_C01_S06_V05_B1
-| text     = ‘अग्नीरसूर्यनीलेषु वायुः स्थः सामदेवता ।
 उर्वीवियद्‍द्युशुक्लेषु ऋग्देवीस्था(ऋग्देवी स्था) सरस्वती ॥
 सेति भार्या हि वाग्देवी प्राणोऽमः पतिरीरितः ।
 एवं तौ सामनामानावुभावेवाप्युदाहृतौ(उभावेतावुदाहृतौ) ॥
-अतो हि सामवेदोऽयं ऋक्सामात्मक ईरितः ।
+अतो हि सामवेदोऽयं ऋक्सामात्मक ईरितः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 507: / Line 435: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S06_V08" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S06_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S06_V08_B1" data-verse="CHU_C01_S06_V08" data-block-id="CHU_C01_S06_V08_B1">वागादिष्वेवमेवैतौ वाक्प्राणौ सर्वदा स्थितौ ॥
-| verse_id = CHU_C01_S06_V08
-| id       = CHU_C01_S06_V08_B1
-| text     = वागादिष्वेवमेवैतौ वाक्प्राणौ सर्वदा स्थितौ ॥
 तयोरन्तःस्थितो विष्णुर्गायको तस्य तावुभौ ।
 ऋक्सामाभ्यां स उन्नामा पापोद्गश्चोच्च एव च ॥’ इत्यादि सत्तत्त्वे ।
@@ Line 517: / Line 442: @@
 कामान् दद्यान्नरश्चेत् स्यात् सुराणां च नृणामपि ।
 मोक्षदो यदि वायुः स्यान्मुख्योद्गाता ततोऽनिलः ॥’ इति च ।
-तस्मादुद्गीथ उच्चोऽसौ गीयते च इति ।
+तस्मादुद्गीथ उच्चोऽसौ गीयते च इति ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 534: / Line 458: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S07_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S07_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S07_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S07_V02" data-block-id="CHU_C01_S07_V02_B1">आत्मा जीवः ।
-| verse_id = CHU_C01_S07_V02
-| id       = CHU_C01_S07_V02_B1
-| text     = आत्मा जीवः ।
 ‘सरस्वती हि चक्षुःस्था जीवस्थो वायुरीरितः(वायुरीश्वरः .हृ) ।
-विदित्वा तावुभौ देवी तद्गं ध्यायेद्धरिं सदा ॥’ इति मानसे ।
+विदित्वा तावुभौ देवी तद्गं ध्यायेद्धरिं सदा ॥’ इति मानसे ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 554: / Line 474: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S07_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S07_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S07_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S07_V05" data-block-id="CHU_C01_S07_V05_B1">‘दृश्यते ज्ञानदृष्ट्या यः सूर्ये चक्षुषि चैकराट् ।
-| verse_id = CHU_C01_S07_V05
-| id       = CHU_C01_S07_V05_B1
-| text     = ‘दृश्यते ज्ञानदृष्ट्या यः सूर्ये चक्षुषि चैकराट् ।
 ऋङ्‍नामा ज्ञानरूपत्वात् साम नित्यसमत्वतः ॥
 उक्थमुत्थापकत्वाच्च यजुर्याज्यस्वरूपतः ।
-ब्रह्मासौ (गुणपूर्णत्वात्)पूर्णरूपत्वादेवं सर्वाभिधानवान् ॥’ इति च ॥
+ब्रह्मासौ (गुणपूर्णत्वात्)पूर्णरूपत्वादेवं सर्वाभिधानवान् ॥’ इति च ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 573: / Line 489: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S07_V09" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S07_V09">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S07_V09_B1" data-verse="CHU_C01_S07_V09" data-block-id="CHU_C01_S07_V09_B1">यथा बदरिकानाथो द्वारकानाथ इत्यपि ।
-| verse_id = CHU_C01_S07_V09
-| id       = CHU_C01_S07_V09_B1
-| text     = यथा बदरिकानाथो द्वारकानाथ इत्यपि ।
 अर्वाङ्‍नाथः पराङ्‍नाथ इति तद्वदिहोच्यते ॥
-सर्वनाथोऽपि भगवान् सन्निधानविशेषतः॥’ इति च ॥ ९ ॥ ७ ॥
+सर्वनाथोऽपि भगवान् सन्निधानविशेषतः॥’ इति च ॥ ९ ॥ ७ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 609: / Line 521: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S08_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S08_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S08_V05_B1" data-verse="CHU_C01_S08_V05" data-block-id="CHU_C01_S08_V05_B1">‘अग्निः सामाभिमानी स्याद् वरुणस्तु स्वरात्मकः ।
-| verse_id = CHU_C01_S08_V05
-| id       = CHU_C01_S08_V05_B1
-| text     = ‘अग्निः सामाभिमानी स्याद् वरुणस्तु स्वरात्मकः ।
 प्राणावराभिमानी तु सूर्य एव प्रकीर्तितः ॥
 अन्नाभिमानी दक्षश्च शक्रस्त्वबभिमानवान् ।
@@ Line 621: / Line 530: @@
 ब्रूयुर्देवाश्च ऋषयस्तदन्यस्य परात्मताम् ॥’इति ब्रह्मतर्के ।
 (स्वर्गाभिमानिनं रुद्रं) स्वर्गाभिमानिरुद्रं प्रति सामाभिसंस्थापयामः । तत्स्तावकं हि साम । ‘मूर्धा ते विपतेदि’ति यः कश्चिद् ब्रूयाच्चेत् विपतिष्यति ।
-ब्रह्मैव हि पृथिव्यात्मा ....... ...... ।
+ब्रह्मैव हि पृथिव्यात्मा ....... ...... ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 642: / Line 550: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S09_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S09_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S09_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S09_V01" data-block-id="CHU_C01_S09_V01_B1">‘........ ..... विष्णुराकाशनामकः ।
-| verse_id = CHU_C01_S09_V01
-| id       = CHU_C01_S09_V01_B1
-| text     = ‘........ ..... विष्णुराकाशनामकः ।
 आदीप्तत्वाद् वरीयांश्च परमो हरिरेव हि ॥’ इति सत्तत्त्वे ।
 ‘शुभाशुभानां दाहादौ साम्यात् सामाग्निरीरितः ।
@@ Line 656: / Line 561: @@
 लोको ज्ञानस्वरूपत्वादेतेषां परमो हरिः ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।
 आ पालनादाप इन्द्रः ।
-अधिकं वरीयान् परोवरीयान् । तत्परोवरीयोऽस्य रक्षकं भवति । यावत्तः द्वापरादिपर्यन्तम् ॥ ८ ॥ ९ ॥
+अधिकं वरीयान् परोवरीयान् । तत्परोवरीयोऽस्य रक्षकं भवति । यावत्तः द्वापरादिपर्यन्तम् ॥ ८ ॥ ९ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 671: / Line 575: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S10_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S10_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S10_V01_B1" data-verse="CHU_C01_S10_V01" data-block-id="CHU_C01_S10_V01_B1">‘उपला इष्टकाः स्थूला मटचीति प्रकीर्तिताः।’ इति शब्दनिर्णये । ‘आसन्नयौवना योषिद् (आटिकी .हृ)आटकीत्यभिधीयते।’ इति च । ‘प्रद्रवन्नन्नपानार्थं प्रद्राणक इतीरितः।’ इति च ॥ १० ॥</div>
-| verse_id = CHU_C01_S10_V01
-| id       = CHU_C01_S10_V01_B1
-| text     = ‘उपला इष्टकाः स्थूला मटचीति प्रकीर्तिताः।’ इति शब्दनिर्णये । ‘आसन्नयौवना योषिद् (आटिकी .हृ)आटकीत्यभिधीयते।’ इति च । ‘प्रद्रवन्नन्नपानार्थं प्रद्राणक इतीरितः।’ इति च ॥ १० ॥
-}}
 </div>
@@ Line 701: / Line 601: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S11_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S11_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S11_V06_B1" data-verse="CHU_C01_S11_V06" data-block-id="CHU_C01_S11_V06_B1">‘प्राणस्थविष्णुना सर्वे प्रसूयन्ते यतस्ततः ।
-| verse_id = CHU_C01_S11_V06
-| id       = CHU_C01_S11_V06_B1
-| text     = ‘प्राणस्थविष्णुना सर्वे प्रसूयन्ते यतस्ततः ।
 प्रस्तावदेवता स स्यात् प्रस्तावस्तु जनिर्यतः ॥
 आदित्यसंस्थितो विष्णुर्यत्सदा सर्वगीतभुक् ।
@@ Line 711: / Line 608: @@
 अन्नस्थेनैव जीवन्ति भूतान्येतानि विष्णुना ॥
 प्रतिहारदेवताऽतः स प्रतिहारो हि भोजनम् ॥’ इति च ।
-उच्चैः सन्तम् उत्तमं सन्तम् ॥ ११ ॥
+उच्चैः सन्तम् उत्तमं सन्तम् ॥ ११ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 728: / Line 624: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S12_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S12_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S12_V02_B1" data-verse="CHU_C01_S12_V02" data-block-id="CHU_C01_S12_V02_B1">दल्भपुत्रो बको मित्रया पुत्रार्थे स्वीकृतो ग्लाववत्(ग्राववत्) तूष्णीं स्थितत्वात् तया ग्लावेत्युक्तो ग्लावनामको जातः । अत उभयथाऽस्य निर्देशो भवतीत्यर्थः ।
-| verse_id = CHU_C01_S12_V02
-| id       = CHU_C01_S12_V02_B1
-| text     = दल्भपुत्रो बको मित्रया पुत्रार्थे स्वीकृतो ग्लाववत्(ग्राववत्) तूष्णीं स्थितत्वात् तया ग्लावेत्युक्तो ग्लावनामको जातः । अत उभयथाऽस्य निर्देशो भवतीत्यर्थः ।
 ‘प्रसादार्थं बकस्यापि वायुनोक्तः श्वरूपिणा ।
 शौवोद्गीथ इति प्रोक्तो रुद्रादीनां श्वरूपिणाम् ॥
@@ Line 740: / Line 633: @@
 देवौ विष्णुश्च वायुश्च सर्वज्ञत्वात् क्रमेण तु ।
 वरुणौ वरणीयत्वात् सवितारौ प्रसूतितः ॥
-प्रजानां च पती तद्वत् क्रमादेव प्रकीर्तितौ ॥’ इति च ॥ १२ ॥
+प्रजानां च पती तद्वत् क्रमादेव प्रकीर्तितौ ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 757: / Line 649: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C01_S01_V71" data-block-id="bhashya-CHU_C01_S01_V71">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C01_S01_V71_B1" data-verse="CHU_C01_S13_V01" data-block-id="CHU_C01_S01_V71_B1">(हूयते चाग्निहोत्रादि)हूयतेऽत्राग्निहोत्रादिर्हावुकारस्त्वियं (ततः .हृ)यतः ।
-| verse_id = CHU_C01_S13_V01
-| id       = CHU_C01_S01_V71_B1
-| text     = (हूयते चाग्निहोत्रादि)हूयतेऽत्राग्निहोत्रादिर्हावुकारस्त्वियं (ततः .हृ)यतः ।
 हेत्याश्वर्यवदायाति हेति वा सुखकृत्त्वतः ॥
 हायिकारस्ततो वायुरथेत्युक्तमनन्तरम् ।
@@ Line 780: / Line 669: @@
 हुबित्याक्रियते यस्माद् हुप्कारस्तु जनार्दनः(हुप्कारस्तज्जनार्दनः .हृ) ।
 अनिरुक्तस्त्ववाच्यत्वात् परमः पुरुषो हरिः॥’ इति माहात्म्ये ।
-सम्यक् चरतीति स एव सञ्चरः ॥ १३ ॥
+सम्यक् चरतीति स एव सञ्चरः ॥ १३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 803: / Line 691: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S01_V04" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S01_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S01_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S01_V04" data-block-id="CHU_CO2_S01_V01_B01">समस्तस्य पूर्णस्य साधुत्वात् सामनाम्नो विष्णोः उपासनं साधु । सारत्वेन मेयं साम । सारत्वेन धार्यं साध्वित्येक एवार्थः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S01_V04
-| id       = CHU_CO2_S01_V01_B01
-| text     = समस्तस्य पूर्णस्य साधुत्वात् सामनाम्नो विष्णोः उपासनं साधु । सारत्वेन मेयं साम । सारत्वेन धार्यं साध्वित्येक एवार्थः ।
 ‘साधुत्वात् सामनामानं समस्तगुणपूर्तितः ।
 समस्तं य उपासीत नारायणमनामयम् ।
-सर्वसाम्नां(सर्वनाम्नां) देवतेति स मुक्तः साधुधर्मभाग् ॥ इति सामसंहितायाम् ॥ १ ॥
+सर्वसाम्नां(सर्वनाम्नां) देवतेति स मुक्तः साधुधर्मभाग् ॥ इति सामसंहितायाम् ॥ १ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 826: / Line 710: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S02_V03" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S02_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S02_V03_B01" data-verse="CHU_CO2_S02_V03" data-block-id="CHU_CO2_S02_V03_B01">‘नारायणाख्य उद्गीथ उद्गेयः प्रणवेन यत् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S02_V03
-| id       = CHU_CO2_S02_V03_B01
-| text     = ‘नारायणाख्य उद्गीथ उद्गेयः प्रणवेन यत् ।
 उद्गच्छन्ति यतोऽस्माद्वा वासुदेवादिमूर्तयः ॥
 प्रथमावताररूपत्वाद् वासुदेवः परः पुमान् ।
@@ Line 848: / Line 729: @@
 ‘पञ्चात्मकं यो लोकेषु सदोपास्ते हरिं परम् ।
 ऊर्ध्वाधःसंस्थितास्तस्य पञ्चैव दश मूर्तयः ।
-मोक्षादिकमभीष्टं यत्कल्पन्तेऽस्य सदैव हि ॥ इति च ॥ २ ॥
+मोक्षादिकमभीष्टं यत्कल्पन्तेऽस्य सदैव हि ॥ इति च ॥ २ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 865: / Line 745: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S03_V02" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S03_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S03_V03_B01" data-verse="CHU_CO2_S03_V02" data-block-id="CHU_CO2_S03_V03_B01">‘पञ्चरूपं तु यो विष्णुं पुरोवातादिषु स्थितम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S03_V02
-| id       = CHU_CO2_S03_V03_B01
-| text     = ‘पञ्चरूपं तु यो विष्णुं पुरोवातादिषु स्थितम् ।
 उपास्ते वृष्टिरस्मै स्याद्वर्षयत्यस्य मुक्तिगान् ॥
-सर्वभोगांश्च भगवान् पञ्चरूपी जनार्दनः ॥’ इति च ॥ ३ ॥
+सर्वभोगांश्च भगवान् पञ्चरूपी जनार्दनः ॥’ इति च ॥ ३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 887: / Line 763: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S04_V02" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S04_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S04_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S04_V02" data-block-id="CHU_CO2_S04_V02_B01">‘अप्सु पञ्चविधोपासी यो नारायणवान् भवेत् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S04_V02
-| id       = CHU_CO2_S04_V02_B01
-| text     = ‘अप्सु पञ्चविधोपासी यो नारायणवान् भवेत् ।
 न चास्य मृतिरप्सु स्याद् अप्सुषद्भगवान् हरिः॥’ इति च ।
-अप्सु स्थितनारायणवान् मुक्तो भवतीत्यर्थः । अपः सूत इत्यप्सूर्भगवान् । दीर्घलोपेनाप्सुमानिति वा ॥ ४ ॥
+अप्सु स्थितनारायणवान् मुक्तो भवतीत्यर्थः । अपः सूत इत्यप्सूर्भगवान् । दीर्घलोपेनाप्सुमानिति वा ॥ ४ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 909: / Line 781: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S05_V02" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S05_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S05_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S05_V02" data-block-id="CHU_CO2_S05_V02_B01">हेमन्तशिशिरयोरैक्येन पञ्चत्वम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S05_V02
-| id       = CHU_CO2_S05_V02_B01
-| text     = हेमन्तशिशिरयोरैक्येन पञ्चत्वम् ।
 ‘ऋतुनामानमृतुगम् (ऋतुत्वात्)ऋतत्वादृतुनामकः ।
 इत्युपासीत यो विष्णुं पञ्चात्मानममुष्य हि ॥
@@ Line 919: / Line 788: @@
 ‘वासस्य सुखकारित्वात् वसन्तः पुरुषोत्तमः ।
 नीरादेर्गरणाद् ग्रीष्मो वर्षणाद्वर्ष उच्यते ॥
-शं रातीति शरत्प्रोक्तो हेमन्तो हिमकारणात् ॥’ इति च ॥ ५ ॥
+शं रातीति शरत्प्रोक्तो हेमन्तो हिमकारणात् ॥’ इति च ॥ ५ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 934: / Line 802: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S06_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S06_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S06_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S01_V14" data-block-id="CHU_CO2_S06_V01_B01">‘पालनात् सुखरूपत्वात्(सुखकारित्वात्) पशुनामा जनार्दनः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S01_V14
-| id       = CHU_CO2_S06_V01_B01
-| text     = ‘पालनात् सुखरूपत्वात्(सुखकारित्वात्) पशुनामा जनार्दनः ।
 मुक्तस्तद्वान् भवत्येव पशुषूपासको हरेः ॥’ इति च ।
 ‘यज्ञेनाञ्चनहेतुत्वाद्(यज्ञोदजनिहेतुत्वात्) अजस्थो भगवान् अजः ।
@@ Line 943: / Line 808: @@
 गौश्च सद्गतिहेतुत्वाद् गोस्थः स पुरुषोत्तमः ।
 अश्वश्चैवाऽशुगन्तृत्वात् पुुरुषः पूर्तिहेतुतः॥’ इति च ।
-भवन्ति हास्य पशव इति प्रसिद्धपशव एव । अजा इत्यादिबहुवचनं बहुरूपत्वाद् भगवतः ॥ ६ ॥
+भवन्ति हास्य पशव इति प्रसिद्धपशव एव । अजा इत्यादिबहुवचनं बहुरूपत्वाद् भगवतः ॥ ६ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 958: / Line 822: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S07_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S07_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S07_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S07_V01" data-block-id="CHU_CO2_S07_V01_B01">‘परस्मादुत्तमं प्रोक्तं परो इति ततः परम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S07_V01
-| id       = CHU_CO2_S07_V01_B01
-| text     = ‘परस्मादुत्तमं प्रोक्तं परो इति ततः परम् ।
 परोवरं परं तस्मात् प्रोक्तं पारोवरीयकम् (परोवरीयकम्)॥
 परोवरीयांस्येतानि विष्णो रूपाणि सर्वशः ।
@@ Line 969: / Line 830: @@
 चक्षुश्च दर्शनान्नित्यं श्रोत्रं श्रवणहेतुतः ॥
 मनो मन्तृत्वतश्चास्य ह्येक एव तु पञ्चधा ॥’ इति च ।
-परोवरीयो ब्रह्मास्य भवति सर्वापेक्षितदातृत्वात् ॥ ७ ॥
+परोवरीयो ब्रह्मास्य भवति सर्वापेक्षितदातृत्वात् ॥ ७ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 984: / Line 844: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S08_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S08_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S08_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S08_V01" data-block-id="CHU_CO2_S08_V01_B01">‘आदिः कल्पादिहेतुत्वात् क्रोडात्मा केशवः स्वयम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S08_V01
-| id       = CHU_CO2_S08_V01_B01
-| text     = ‘आदिः कल्पादिहेतुत्वात् क्रोडात्मा केशवः स्वयम् ।
 दुष्टोपद्रवकर्तृत्वान्नरसिंह उपद्रवः॥’ इति च ।
 ‘हुङ्कारसहिते वाक्ये प्रद्युम्नस्तु सदा स्थितः ।
@@ Line 995: / Line 852: @@
 अभावे यावदेते स्युस्तावत् तद्दैवतं स्मृतम् ।
 एवं सप्तविधं विष्णुं य उपास्ते परं (सदा) विभुम् ॥
-वाङ्‍नामा भगवांस्तस्य भवेत् सर्वार्थदोहकृत् ॥’ इति च ॥ ८ ॥
+वाङ्‍नामा भगवांस्तस्य भवेत् सर्वार्थदोहकृत् ॥’ इति च ॥ ८ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,010: / Line 866: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S01_V17" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S01_V17">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S09_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S09_V01" data-block-id="CHU_CO2_S09_V01_B01">‘आदित्यस्थं परं विष्णुं ध्यायेदादित्यनामकम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S09_V01
-| id       = CHU_CO2_S09_V01_B01
-| text     = ‘आदित्यस्थं परं विष्णुं ध्यायेदादित्यनामकम् ।
 सप्तरूपं साम चासौ सर्वदा समरूपतः ॥
 सर्वेषां मां प्रतीत्येव दृष्टिसाम्याच्च साम सः ।
-दृष्टिसाम्यं मण्डलस्य विष्णुस्तस्य च कारणम् ॥
+दृष्टिसाम्यं मण्डलस्य विष्णुस्तस्य च कारणम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,035: / Line 887: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S09_V08" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S09_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S09_V08_B01" data-verse="CHU_CO2_S01_V24" data-block-id="CHU_CO2_S09_V08_B01">तस्मिन्निमानि भूतानि सर्वाण्येवाऽश्रितानि हि ।
-| verse_id = CHU_CO2_S01_V24
-| id       = CHU_CO2_S09_V08_B01
-| text     = तस्मिन्निमानि भूतानि सर्वाण्येवाऽश्रितानि हि ।
 उदयात् पूर्वमेवासौ भवेत् प्रद्युम्ननामकः ॥
 पश्वाधारस्तदात्माऽसौ वासुदेवस्तथोदये ।
@@ Line 1,069: / Line 918: @@
 विज्ञायते गुणैः पूर्तिर्नामसाम्यं तदाऽथवा (तदा तथा .हृ) ॥’ इति च ।
 ‘नाम्नो नारायणाख्यस्य गुणैः पूर्तिं हि देवताः ।
-विज्ञायार्थमुपास्यैव सर्वाधिक्यमथापिरे(अवापिरे)॥’ इति च ॥ ९ ॥
+विज्ञायार्थमुपास्यैव सर्वाधिक्यमथापिरे(अवापिरे)॥’ इति च ॥ ९ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,090: / Line 938: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S10_V04" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S10_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S10_V04_B01" data-verse="CHU_CO2_S10_V04" data-block-id="CHU_CO2_S10_V04_B01">‘यस्यान्यः सदृशो नास्ति स्वरूपाणि समानि च ।
-| verse_id = CHU_CO2_S10_V04
-| id       = CHU_CO2_S10_V04_B01
-| text     = ‘यस्यान्यः सदृशो नास्ति स्वरूपाणि समानि च ।
 स आत्मसंमितो विष्णुरतिमृत्युरमृत्युतः ॥
 प्रद्युम्नादिस्वरूपेण स विष्णुः सप्तधा स्थितः ।
@@ Line 1,104: / Line 949: @@
 नाम नारायणस्यैव सोऽपि क्षीराब्धिशायिनः ॥
 व्यञ्जनस्वरसर्गैस्तु सोऽपि ज्ञानादिवाचकः ।
-त्रिवर्णत्वात् समः सोऽपि ज्ञानाद्यैः पुरुषोत्तमः ॥
+त्रिवर्णत्वात् समः सोऽपि ज्ञानाद्यैः पुरुषोत्तमः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,111: / Line 955: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S10_V05" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S10_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S10_V05_B01" data-verse="CHU_CO2_S10_V05" data-block-id="CHU_CO2_S10_V05_B01">वःकारार्थपरिज्ञानात् प्राप्योऽब्धिशयनः प्रभुः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S10_V05
-| id       = CHU_CO2_S10_V05_B01
-| text     = वःकारार्थपरिज्ञानात् प्राप्योऽब्धिशयनः प्रभुः ।
 एकविंशार्णविज्ञानात् प्राप्योऽसौ सूर्यमण्डले ॥
 स एव भगवान् विष्णुर्द्वाविंशद्रूपवान् यतः ।
@@ Line 1,127: / Line 968: @@
 द्वाविंशेन पयोब्धिस्थं प्राप्यते रूपमक्षरम् ॥
 एतद् द्वाविंशकं रूपं नाकं चासुखवर्जनात् ।
-पूर्णानन्दस्वरूपत्वाद् विशोकं शोकनाशनात् ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
+पूर्णानन्दस्वरूपत्वाद् विशोकं शोकनाशनात् ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,134: / Line 974: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S10_V06" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S10_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S10_V06_B01" data-verse="CHU_CO2_S10_V06" data-block-id="CHU_CO2_S10_V06_B01">(आप्नोतीह) प्राप्नोतीहाऽदित्यस्य जयम् । इह पृथिव्यादिषु स्थितभगवत्प्राप्तावप्यादित्यस्थ एव प्राप्यते । ऐक्यात् । परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति । आदित्यस्थस्यादित्यनाम्नो भगवतः प्राप्त्या परो जयः रूपान्तर प्राप्तिरपि भवति ।
-| verse_id = CHU_CO2_S10_V06
-| id       = CHU_CO2_S10_V06_B01
-| text     = (आप्नोतीह) प्राप्नोतीहाऽदित्यस्य जयम् । इह पृथिव्यादिषु स्थितभगवत्प्राप्तावप्यादित्यस्थ एव प्राप्यते । ऐक्यात् । परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति । आदित्यस्थस्यादित्यनाम्नो भगवतः प्राप्त्या परो जयः रूपान्तर प्राप्तिरपि भवति ।
 ‘स्वरूपमेकं प्राप्तस्तु विष्णोः स्यात् सर्वरूपगः ।
 ऐक्यात् तथापि सम्प्राप्तिर्बहूपास्त्या सुखाधिका(सुखाधिकी) ॥’ इति च ।
 जयो नाम प्राप्तिरेव । ‘धनजिते स्वर्जिते सत्राजिते’ इत्यादिवत् । केशवादिरूपेण ललाटादिषु स्थितेरित एकविंश इत्युच्यते ।
 ‘चित्रादियोगदातृत्वान्मासनामा स्वयं हरिः ।
-लोकः प्रकाशरूपत्वाद् आदित्यश्चादनादपाम्॥’ इति च ॥ १० ॥
+लोकः प्रकाशरूपत्वाद् आदित्यश्चादनादपाम्॥’ इति च ॥ १० ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,157: / Line 993: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S11_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S11_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S11_V01" data-block-id="CHU_CO2_S11_V01_B01">‘प्राणसंस्थे हरौ(प्राणसंस्थहरौ) प्रोतं गायत्रं साम सर्वदा ।
-| verse_id = CHU_CO2_S11_V01
-| id       = CHU_CO2_S11_V01_B01
-| text     = ‘प्राणसंस्थे हरौ(प्राणसंस्थहरौ) प्रोतं गायत्रं साम सर्वदा ।
 तद्वाचकं नियम्यं चेत्यतः प्रोतमितीर्यते ॥
 प्राणस्थविष्णोः सामीप्यात् तत्स्थमेतदितीर्यते ।
 क्‍वचिन्निर्देशसामीप्याद् विष्णोरेतदितीर्यते॥’ इति च ।
 ‘प्राणस्थविष्णुलाल्यत्वात् (विष्णुलाळ्यत्वात्) प्राणीत्येवाभिधीयते।
-मोक्षस्तु सर्वमायुस्तु स्यान्नित्यत्वाज्ज्योक् समस्तवित्॥’ इति च ॥ ११ ॥
+मोक्षस्तु सर्वमायुस्तु स्यान्नित्यत्वाज्ज्योक् समस्तवित्॥’ इति च ॥ ११ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,182: / Line 1,014: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S01_V32" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S01_V32">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S01_V15_B01" data-verse="CHU_CO2_S11_V02" data-block-id="CHU_CO2_S01_V15_B01">‘मन्थनादिस्थितं यस्तु (यत्तु) तन्नामानं हरिं परम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S11_V02
-| id       = CHU_CO2_S01_V15_B01
-| text     = ‘मन्थनादिस्थितं यस्तु (यत्तु) तन्नामानं हरिं परम् ।
 तत्तत्क्रियैकहेतुत्वाद्योऽग्नौ ध्यायेज्जनार्दनम् ॥
-रथन्तराश्रयं पञ्चरूपं स च विमुच्यते ॥’ इति च ॥ १२ ॥
+रथन्तराश्रयं पञ्चरूपं स च विमुच्यते ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,204: / Line 1,032: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S13_V02" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S13_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S13_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S13_V02" data-block-id="CHU_CO2_S13_V02_B01">‘मिथुनस्थं पञ्चरूपं’(मिथुनस्थपञ्चरूपं) ध्यात्वैव पुरुषोत्तमम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S13_V02
-| id       = CHU_CO2_S13_V02_B01
-| text     = ‘मिथुनस्थं पञ्चरूपं’(मिथुनस्थपञ्चरूपं) ध्यात्वैव पुरुषोत्तमम् ।
 अत्यागी च स्वभार्याणां मुच्यते नात्र संशयः ॥’ इति च ।
-मिथो नयतीति मिथुनं भगवान् ॥ १३ ॥
+मिथो नयतीति मिथुनं भगवान् ॥ १३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,296: / Line 1,120: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S14-21_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S14-21_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B01">‘आदित्यनाम्नि पञ्चात्मन्यभिध्याते जनार्दने ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B01
-| text     = ‘आदित्यनाम्नि पञ्चात्मन्यभिध्याते जनार्दने ।
 पर्जन्यनाम्नि चर्त्वाख्ये लोकाख्ये पशुसञ्ज्ञके ॥
 अङ्गाख्ये देवताख्ये च सर्वाख्ये च प्रतिष्ठितम् ।
-बृहदाद्यं च यो वेद मुच्यते नात्र संशयः ॥
+बृहदाद्यं च यो वेद मुच्यते नात्र संशयः ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B02" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B02">समुद्रेकात् समुद्रस्तु देशनाद् दिश उच्यते ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B02
-| text     = समुद्रेकात् समुद्रस्तु देशनाद् दिश उच्यते ।
 लोपकत्वाल्लोम च स्यात् तवोरूपस्त्वगुच्यते ॥
 मादनात् साररूपत्वात् मांसोऽस्थि त्वासनात् स्थिरम् ।
@@ Line 1,318: / Line 1,135: @@
 सर्पः सर्पणहेतुत्वाद् गन्धर्वो गोधरत्वतः ।
 पिता स सृष्टिहेतुत्वात् सर्वं पूर्णगुणत्वतः ॥
-एतैर्नामभिरुद्दिष्टो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥’ इति च ।
+एतैर्नामभिरुद्दिष्टो भगवान् पुरुषोत्तमः ॥’ इति च ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_CO2_S21_V02_gadya_50" data-block-id="CHU_CO2_S21_V02_gadya_50" data-verse="CHU_CO2_S21_V02">
@@ Line 1,325: / Line 1,141: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B03" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B03">‘यादृश्येवोन्नतिर्योग्या तस्याः सर्वात्मनाऽऽयतिः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B03
-| text     = ‘यादृश्येवोन्नतिर्योग्या तस्याः सर्वात्मनाऽऽयतिः ।
 सर्वभावस्तु विज्ञेयो न तु सर्वस्वरूपता ॥’ इति च ।
 न च सर्वस्वरूपता पुरुषार्थः । नारकित्वादेरपि(नरकित्वादेरपि) प्राप्तेः । न चार्थान्तरकल्पना युक्ता । प्रमाणाभावात् ।
@@ Line 1,334: / Line 1,147: @@
 तं सर्व इत्युपासीत पूर्णता सर्वता स्मृता ॥’ इति च ।
 सर्वमस्मीत्युत्तमपुरुषत्वे ‘तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति’इति ज्यायःपरशब्दौ व्यर्थौ । अन्यस्यैवाभावात् ।
-अतस्ततोऽन्यदस्तीति सिद्धम् । अतस्ततोऽन्यत् परमज्याय एव नास्ति । ज्यायो लक्ष्मीर्विद्यते । परमज्यायस्तु भगवानेव ।
+अतस्ततोऽन्यदस्तीति सिद्धम् । अतस्ततोऽन्यत् परमज्याय एव नास्ति । ज्यायो लक्ष्मीर्विद्यते । परमज्यायस्तु भगवानेव ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_CO2_S21_V02_gadya_51" data-block-id="CHU_CO2_S21_V02_gadya_51" data-verse="CHU_CO2_S21_V02">
@@ Line 1,341: / Line 1,153: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B04" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B04">जीवैक्याङ्गीकारे यस्तद्वेद इति तच्छब्दोऽप्ययुक्तः । तदा ‘स्वात्मानं वेद’ इत्येव स्यात् । न च प्रसिद्धभेदानुवादः(प्रसिद्धभेदस्यानुवादः .हृ) । श्रुतिं विना तत्स्वरूपस्यैवासिद्धेः, तद्भेदस्यातिशयेनासिद्धिः । ऐक्य ईश्वरस्य स्वज्ञानमस्तीति न तद्रूपस्य जीवस्याज्ञानादिकं युज्यते । औपाधिकभेदाङ्गीकारेऽप्युपाधिरुभयोरैक्याद् उभयोरप्यज्ञत्वं कुर्यात् । उपाधिनिमित्तदोषाश्चोभयोरपि स्युः । उपाधिसम्बन्धस्य समत्वात् । उपाधिसम्बन्धस्यास्मिन्नन्यथा तस्मिन्नन्यथेति विशेषार्थम् अयम् असाविति भेदस्योपाधिं विना स्वत एवापेक्षितत्वात् । अतः स्वतो भिन्नस्यैवोपाधिना विशेषो भवति ।</div>
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B04
-| text     = जीवैक्याङ्गीकारे यस्तद्वेद इति तच्छब्दोऽप्ययुक्तः । तदा ‘स्वात्मानं वेद’ इत्येव स्यात् । न च प्रसिद्धभेदानुवादः(प्रसिद्धभेदस्यानुवादः .हृ) । श्रुतिं विना तत्स्वरूपस्यैवासिद्धेः, तद्भेदस्यातिशयेनासिद्धिः । ऐक्य ईश्वरस्य स्वज्ञानमस्तीति न तद्रूपस्य जीवस्याज्ञानादिकं युज्यते । औपाधिकभेदाङ्गीकारेऽप्युपाधिरुभयोरैक्याद् उभयोरप्यज्ञत्वं कुर्यात् । उपाधिनिमित्तदोषाश्चोभयोरपि स्युः । उपाधिसम्बन्धस्य समत्वात् । उपाधिसम्बन्धस्यास्मिन्नन्यथा तस्मिन्नन्यथेति विशेषार्थम् अयम् असाविति भेदस्योपाधिं विना स्वत एवापेक्षितत्वात् । अतः स्वतो भिन्नस्यैवोपाधिना विशेषो भवति ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B05" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B05">यस्तु भिन्नः स्वतः खादिस्तस्य भेदो ह्यबुद्धिनाम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B05
-| text     = यस्तु भिन्नः स्वतः खादिस्तस्य भेदो ह्यबुद्धिनाम् ।
 उपाधिभिर्ज्ञाप्य एव न तु भेदं स्वयं सृजेत् ॥
 उपाधिरप्यभिन्नस्य भेदं साधयितुं क्‍वचित् ।
@@ Line 1,357: / Line 1,162: @@
 अतो न जीवेशाभेदः ।
 ‘न तु देवः स्वयं भूत्वा देवदेवं समर्चयेत् ।
-समानव्यवहारे हि न पूज्यः पूजको भवेत् ॥’ इति च परमसंहितायाम् ।(इति परमसंहितायाम्)
+समानव्यवहारे हि न पूज्यः पूजको भवेत् ॥’ इति च परमसंहितायाम् ।(इति परमसंहितायाम्)</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B06" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B06">‘अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यम् अणुप्रमाणात्, प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ।’
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B06
-| text     = ‘अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यम् अणुप्रमाणात्, प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ।’
 ‘अन्यदेव तद् विदिताद् अथो अविदिताद् अधि ।’
 ‘अन्यत्र धर्माद् अन्यत्राधर्माद् अन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।
@@ Line 1,372: / Line 1,173: @@
 ‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता ।’
 ‘आधिपत्यमृते चैव भोगेन विषयेण च ।
-आनन्दादीन् ऋते मुक्ताः सर्वे ते ब्रह्मणः समाः॥’ इत्यादेश्च ।
+आनन्दादीन् ऋते मुक्ताः सर्वे ते ब्रह्मणः समाः॥’ इत्यादेश्च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B07" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B07">‘प्रद्युम्नादीनि रूपाणि त्रीणि त्रीण्येव पञ्च च ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
+ऋगादिस्थानभेदेन नित्याभिन्नानि चेशनात्॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B07
-| text     = ‘प्रद्युम्नादीनि रूपाणि त्रीणि त्रीण्येव पञ्च च ।
-ऋगादिस्थानभेदेन नित्याभिन्नानि चेशनात्॥’ इति सामसंहितायाम् ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B08" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B08">दृष्टवस्तुनो मिथ्यात्वाङ्गीकारे च युक्त्यपेक्षा‌ ; न तु सत्यत्वे ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B08
-| text     = दृष्टवस्तुनो मिथ्यात्वाङ्गीकारे च युक्त्यपेक्षा‌ ; न तु सत्यत्वे ।
 ‘दृष्टस्य सत्यतायां तु युक्तिर्वाऽयुक्तिरेव वा ।
 भूषणं तस्य मिथ्यात्वे युक्त्यभावोऽतिदूषणम् ॥
 युक्तिश्च दोष एव स्याद् बलवन्मानवर्जिता ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।
-न च शून्यत्वमिथ्यात्वयोः कश्चिद् विशेषः । तत्प्रमाणाभावात् । अतः सत्य एव भेदः ।
+न च शून्यत्वमिथ्यात्वयोः कश्चिद् विशेषः । तत्प्रमाणाभावात् । अतः सत्य एव भेदः ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B09" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B09">न च कदाचित् कस्यापि ‘नासीदस्ति भविष्यति’ इति बुद्ध्यभावे व्यावहारिकसत्यम् इत्यत्रास्माकं विरोधः । तद्भावे च न शून्याद् विशेषः । ‘सत्यमेनमनुविश्वे मदन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च सत्यो भेदः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B09
-| text     = न च कदाचित् कस्यापि ‘नासीदस्ति भविष्यति’ इति बुद्ध्यभावे व्यावहारिकसत्यम् इत्यत्रास्माकं विरोधः । तद्भावे च न शून्याद् विशेषः । ‘सत्यमेनमनुविश्वे मदन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च सत्यो भेदः ।
 ‘प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः ।
 मायामात्रमिदं द्वैतम् अद्वैतं परमार्थतः ॥
 विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् ।
 उपदेशादयं वादोऽज्ञाते द्वैतं न विद्यते ॥’(मा.उ. अ.१.ख.२.श्लो.९-१०) इत्यादिश्रुतेश्च ।
-प्रपञ्चो= भेदो यदि विद्येत= भवेत= उत्पद्येत तर्हि निवर्तेत । अतो न जीवेश्वरादिभेद उत्पद्यते किन्तु? नित्य एव । अतो मायया= भगवत्प्रज्ञानेन(भगवज्ज्ञानेन .हृ) मातं रतं च मात्रम् । भगवान् जानाति रमते चास्मिन् भेद इति । तच्च भगवद्रूपम् अद्वैतम् । परमार्थो भगवान् तद्रूपेणाद्वैतम् । यद् अद्वैतं नामोच्यते तत् परमार्थभगवदपेक्षयेत्यर्थः । स्वगतभेदो भगवति नास्तीत्युक्तम् । न च कल्पनामात्रो भेदः । यदि केनचित् कल्पितो विकल्पस्तथाऽपि निवर्तेत(विनिवर्तेत .हृ) । तस्माद् उपदेशादयमेव वादः । केनापि तत्प्रसादं(तत्प्रसादेन) विनाऽविज्ञातत्वादज्ञातो भगवान् तद्गतो भेदो न विद्यते इति ।
+प्रपञ्चो= भेदो यदि विद्येत= भवेत= उत्पद्येत तर्हि निवर्तेत । अतो न जीवेश्वरादिभेद उत्पद्यते किन्तु? नित्य एव । अतो मायया= भगवत्प्रज्ञानेन(भगवज्ज्ञानेन .हृ) मातं रतं च मात्रम् । भगवान् जानाति रमते चास्मिन् भेद इति । तच्च भगवद्रूपम् अद्वैतम् । परमार्थो भगवान् तद्रूपेणाद्वैतम् । यद् अद्वैतं नामोच्यते तत् परमार्थभगवदपेक्षयेत्यर्थः । स्वगतभेदो भगवति नास्तीत्युक्तम् । न च कल्पनामात्रो भेदः । यदि केनचित् कल्पितो विकल्पस्तथाऽपि निवर्तेत(विनिवर्तेत .हृ) । तस्माद् उपदेशादयमेव वादः । केनापि तत्प्रसादं(तत्प्रसादेन) विनाऽविज्ञातत्वादज्ञातो भगवान् तद्गतो भेदो न विद्यते इति ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B10" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B10">‘जीवेश्वरगतो जीवेष्वथ जीवजडात्मनोः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B10
-| text     = ‘जीवेश्वरगतो जीवेष्वथ जीवजडात्मनोः ।
 जडेशयोर्जडेष्वेवं पञ्चभेदः प्रपञ्चकः ॥
 प्रकृष्टमोक्षहेतुत्वात् तज्ज्ञानं(तज्ज्ञाने .हृ) प्रेति कथ्यते ।
@@ Line 1,419: / Line 1,204: @@
 तस्माद् भूतभविष्याख्यभवदाख्यपराभिधाः ॥
 तदन्ये चैक एवास्मिन्नोङ्काराख्ये जनार्दने ।
-अज्ञातनामके तस्मिन्न भेदोऽस्ति कथञ्चन ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।
+अज्ञातनामके तस्मिन्न भेदोऽस्ति कथञ्चन ॥’ इति ब्रह्मतर्के ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S14-21_V01_B11" data-verse="CHU_CO2_S21_V02" data-block-id="CHU_CO2_S14-21_V01_B11">विदिः(विदि) कादाचित्कस्वरूपलाभ इति च धातुः । ‘भिद्येत’इतिवत् ‘विद्येत’ इतिशब्दः । परमार्थत इति ‘विश्वतश्चक्षुः’इतिवत् सप्तम्यर्थे । परमार्थेद्वैतभाव एवेत्यर्थः । ‘परमार्थः=परमात्माऽद्वैत’ इति प्रथमार्थो वा । न हि ‘विद्यमानं निवर्तते’ इति नियमः । उत्पद्यमानं हि प्रायो निवर्तते । जीवेश्वरप्रकृत्यादिकं बहुलं हि विद्यमानं न निवर्तते । न च ‘कल्पितो विकल्प’ इति पक्षे ‘कल्पितो यदि’  इति ‘यदि’शब्दो युज्यते । न च ‘निवर्तेत न संशयः’, ‘विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि’ इत्यादिनाऽनिष्टापादनरूपः शब्दो युज्यते । कल्पितत्वं चेच्छ्रुतेरभिप्रायः, ‘अविद्यमानोऽयं प्रपञ्चो निवर्तते’(विनिवर्तते) ‘कल्पितो विकल्पो विनिवर्तते’ इत्येव शब्दः स्यात् ; न तु ‘निवर्तेत’ इति । अतः सत्यताविषयमिदं वाक्यम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S21_V02
-| id       = CHU_CO2_S14-21_V01_B11
-| text     = विदिः(विदि) कादाचित्कस्वरूपलाभ इति च धातुः । ‘भिद्येत’इतिवत् ‘विद्येत’ इतिशब्दः । परमार्थत इति ‘विश्वतश्चक्षुः’इतिवत् सप्तम्यर्थे । परमार्थेद्वैतभाव एवेत्यर्थः । ‘परमार्थः=परमात्माऽद्वैत’ इति प्रथमार्थो वा । न हि ‘विद्यमानं निवर्तते’ इति नियमः । उत्पद्यमानं हि प्रायो निवर्तते । जीवेश्वरप्रकृत्यादिकं बहुलं हि विद्यमानं न निवर्तते । न च ‘कल्पितो विकल्प’ इति पक्षे ‘कल्पितो यदि’  इति ‘यदि’शब्दो युज्यते । न च ‘निवर्तेत न संशयः’, ‘विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि’ इत्यादिनाऽनिष्टापादनरूपः शब्दो युज्यते । कल्पितत्वं चेच्छ्रुतेरभिप्रायः, ‘अविद्यमानोऽयं प्रपञ्चो निवर्तते’(विनिवर्तते) ‘कल्पितो विकल्पो विनिवर्तते’ इत्येव शब्दः स्यात् ; न तु ‘निवर्तेत’ इति । अतः सत्यताविषयमिदं वाक्यम् ।
 ‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।’(भ.गी.१६.८), ‘एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः॥’(भ.गी.१६.९) इति निन्दनाच्च ।
-‘विद्यात्मनि भिदाबोधः’, ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य’ इत्यादिभेदज्ञानस्य प्रशंसनाच्च । अतोऽसनान्मितत्वाच्चास्मीति भगवान्नामैवैतत्॥ २१ ॥
+‘विद्यात्मनि भिदाबोधः’, ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य’ इत्यादिभेदज्ञानस्य प्रशंसनाच्च । अतोऽसनान्मितत्वाच्चास्मीति भगवान्नामैवैतत्॥ २१ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,442: / Line 1,222: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S22_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S22_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S22_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V01" data-block-id="CHU_CO2_S22_V01_B01">सर्वदा समत्वात् साम भगवान् । तस्योद्गानप्रकारो विनर्दि वृषभस्वरवन्मेघनर्दनवद्वा । तदेव वृणे । सर्वोत्तमत्वात् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S22_V01
-| id       = CHU_CO2_S22_V01_B01
-| text     = सर्वदा समत्वात् साम भगवान् । तस्योद्गानप्रकारो विनर्दि वृषभस्वरवन्मेघनर्दनवद्वा । तदेव वृणे । सर्वोत्तमत्वात् ।
 ‘विष्णोः स्वरो वृषभवन्मेघनादवदेव वा ।
 स्‍त्रीपशुस्वरवद् वह्नेर्गम्भीरोऽनुपमो विभोः ॥
@@ Line 1,453: / Line 1,230: @@
 एकस्य पादवर्षस्य स्वरो विष्णोरुदाहृतः ॥
 वायोर्विंशतिवर्षस्य ब्रह्मणस्तु तदन्तरा ॥’ इति च ।
-‘गायेदेतैः स्वरैस्तस्माद् यथाशक्ति न विस्वरम् ।
+‘गायेदेतैः स्वरैस्तस्माद् यथाशक्ति न विस्वरम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,460: / Line 1,236: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S22_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S22_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S22_V02_B01">अधिकारी सदौद्गात्रे मुख्यतः प्राण एव यत् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S22_V02
-| id       = CHU_CO2_S22_V02_B01
-| text     = अधिकारी सदौद्गात्रे मुख्यतः प्राण एव यत् ।
 अतो मोक्षादिदाने स देवादीनां क्षमो भवेत् ॥
 अन्येषां स ददातीह मद्धृदिस्थ इति स्मृतिः ।
@@ Line 1,474: / Line 1,247: @@
 तस्मा अन्नं ह्यर्थतस्तु प्राणस्यान्नभुजिर्भवेत् ॥
 प्राणस्याप्यमृतत्वं हि मुख्यमेव फलं यतः ।
-देवान्तर्भावतो विष्णोर्नामृतत्वं क्‍व चादिमत् ॥
+देवान्तर्भावतो विष्णोर्नामृतत्वं क्‍व चादिमत् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,489: / Line 1,261: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S01_V48" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S01_V48">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S01_V20_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V05" data-block-id="CHU_CO2_S01_V20_B01">‘इन्द्रे बलं ददानीति स्वरान् घोषबलात्मकान् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S22_V05
-| id       = CHU_CO2_S01_V20_B01
-| text     = ‘इन्द्रे बलं ददानीति स्वरान् घोषबलात्मकान् ।
 ब्रूयादग्रस्तानिरस्तानूष्मणः स्पर्शानपि ॥
 समस्तान् बलदानार्थमिन्द्रे चैव प्रजापतेः ।
@@ Line 1,515: / Line 1,284: @@
 ‘ब्रह्मा प्रजापतिश्चेति विष्णुरन्यं प्रबोधयन् ।
 तथेन्द्रनामा वायुश्च परेषां बोधको यदा ॥’ इति च ।
-बृंहयति प्रजाः पाति इदं रातीति व्युत्पत्तिभिः ॥ २२ ॥
+बृंहयति प्रजाः पाति इदं रातीति व्युत्पत्तिभिः ॥ २२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,530: / Line 1,298: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S22_V01" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S22_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S22_V01_B01" data-verse="CHU_CO2_S23_V01" data-block-id="CHU_CO2_S22_V01_B01">‘सर्वधर्मैः पुण्यलोको ब्रह्मज्ञानाद्विमुच्यते</div>
-| verse_id = CHU_CO2_S23_V01
-| id       = CHU_CO2_S22_V01_B01
-| text     = ‘सर्वधर्मैः पुण्यलोको ब्रह्मज्ञानाद्विमुच्यते
-}}
 </div>
@@ Line 1,544: / Line 1,308: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S22_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V02_B01" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S11_V02_B01">‘ओङ्कारो ब्रह्मणो नाम सर्ववागात्मकश्च सः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S22_V02
-| id       = CHU_CO2_S11_V02_B01
-| text     = ‘ओङ्कारो ब्रह्मणो नाम सर्ववागात्मकश्च सः ।
 तद्व्याख्यात्वात्(व्याख्यानत्वात्) सर्ववाचां सर्ववागात्मता भवेत् ।
 इदं तु प्रस्तुतत्वात् स सर्वं चाप्यर्थपूर्णतः ।
@@ Line 1,556: / Line 1,317: @@
 सम्प्रस्रावश्च तद्दृष्टिर्ब्रह्मणः परमस्य हि ।
 नित्यज्ञानोऽपि भगवान् क्रीडयाऽचीक्लृपद् यदा ॥
-तदाभितापशब्दोऽयं वर्तते परमात्मनि ॥’ इति च ।
+तदाभितापशब्दोऽयं वर्तते परमात्मनि ॥’ इति च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V02_B02" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S11_V02_B02">तपःशब्देनैव यतिधर्मश्चोक्तः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S22_V02
-| id       = CHU_CO2_S11_V02_B02
-| text     = तपःशब्देनैव यतिधर्मश्चोक्तः ।
 ‘सर्वेषामाश्रमस्थानामज्ञानां पुण्यलोकता ।
 अपरोक्षदृशां विष्णोरमृतत्वं न चान्यथा ॥’ इति च ।
@@ Line 1,570: / Line 1,327: @@
 नैष्ठिका वालखिल्यांश्च गुरुशुश्रुषयैव तु ।
 यदि पश्यन्त्येत एव साक्षादेव जनार्दनम् ।
-अमृतत्वं तदा यान्ति नान्यथा तु कथञ्चन ॥’ इति च ।
+अमृतत्वं तदा यान्ति नान्यथा तु कथञ्चन ॥’ इति च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S11_V02_B03" data-verse="CHU_CO2_S22_V02" data-block-id="CHU_CO2_S11_V02_B03">न च संन्यासमात्रेणामृतत्वम् । ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’ इति श्रुतेः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S22_V02
-| id       = CHU_CO2_S11_V02_B03
-| text     = न च संन्यासमात्रेणामृतत्वम् । ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’ इति श्रुतेः ।
 ‘विद्यैव तु निर्धारणात्’(ब्र.सू.३.३.४८) इति च भगवद्वचनम् (इति भगवद्वचनम्) ।
 ‘न रोधयति मां धर्मो न साङ्ख्यं योग उद्धव ।
@@ Line 1,584: / Line 1,337: @@
 अन्त्यानां स्थावराणां वा तथापि यतिरुत्तमः ।
 ज्ञानद्वारो यतो न्यासो विशेषेण भविष्यति ॥’ इति च ।
-‘वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थाः सन्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः।’ इति च ॥ २३ ॥
+‘वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थाः सन्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः।’ इति च ॥ २३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,615: / Line 1,367: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="bhashya-CHU_CO2_S24_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B01" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B01">‘वसुरुद्रादितेयेषु विश्वेषु स्थितमीश्वरम् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S24_V04
-| id       = CHU_CO2_S24_V04_B01
-| text     = ‘वसुरुद्रादितेयेषु विश्वेषु स्थितमीश्वरम् ।
 तन्नामानं हरिं मन्त्रैर्लोकद्वारादिभिः प्रभुम् ॥
 प्रार्थयित्वा दिवं त्वज्ञो ज्ञो मोक्षं प्राप्नुयात् तथा ।
@@ Line 1,626: / Line 1,375: @@
 एतेषु मोक्षोऽपि भवेन्मानुषाणां विशेषिणाम् ।
 श्वेतद्वीपं तथा गत्वा दृष्ट्वा विष्णुं च ते ततः ॥
-अनुज्ञाताः प्रमोदन्ते निर्दुःखास्तु धरादिषु ॥’ इति च ।
+अनुज्ञाताः प्रमोदन्ते निर्दुःखास्तु धरादिषु ॥’ इति च ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_CO2_S24_V04_gadya_59" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_gadya_59" data-verse="CHU_CO2_S24_V04">
@@ Line 1,633: / Line 1,381: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B02" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B02">‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेश्च भगवत एव वस्वादिनामानि । ‘त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते’(भ.गी.९.२०) इति वचनाच्च भगवानेव प्रार्थ्यः । भगवत्स्वरूपस्य सम्यगपरिज्ञानाद् रागाच्च तेषामन्तवत् फलवत्वम् । ‘न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।’(भ.गी.९.२४),‘गतागतं कामकामा लभन्ते’ इति वचनात् ।
-| verse_id = CHU_CO2_S24_V04
-| id       = CHU_CO2_S24_V04_B02
-| text     = ‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेश्च भगवत एव वस्वादिनामानि । ‘त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते’(भ.गी.९.२०) इति वचनाच्च भगवानेव प्रार्थ्यः । भगवत्स्वरूपस्य सम्यगपरिज्ञानाद् रागाच्च तेषामन्तवत् फलवत्वम् । ‘न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।’(भ.गी.९.२४),‘गतागतं कामकामा लभन्ते’ इति वचनात् ।
 ‘सर्वोत्तमत्वस्याज्ञानाद् विष्णोरन्धन्तमो भवेत् ॥
 तद्द्वेषात् किमु वक्तव्यं ब्रह्मादिद्वेषतोऽपि वा ।
@@ Line 1,643: / Line 1,388: @@
 पूजाया अकृतेस्तेषां न वर्णेषु जनिर्भवेत् ॥
 सम्यक्‍कर्माननुष्ठानात् स्वर्गं नैवोपगच्छति ।
-अपरोक्षदृशेरौन्यान्मोक्षं नैवोपगच्छति ॥’ इति च ।
+अपरोक्षदृशेरौन्यान्मोक्षं नैवोपगच्छति ॥’ इति च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B03" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B03">पूर्वपूर्वगुणैर्दोषानशक्ता उत्तरोत्तराः ।
-| verse_id = CHU_CO2_S24_V04
-| id       = CHU_CO2_S24_V04_B03
-| text     = पूर्वपूर्वगुणैर्दोषानशक्ता उत्तरोत्तराः ।
 स्थानद्वयोत्तरे शक्ता मोक्षो नानपरोक्षिणः ॥
 विरुद्धरागिणां नैव ह्यपरोक्षदृशिर्भवेत् ।
@@ Line 1,659: / Line 1,400: @@
 अप्रमाद इति प्रोक्तः शास्‍त्रं वेदास्तु पञ्च च ।
 भारतं पञ्चरात्रं च मूलरामायणं तथा ॥
-पुराणं भागवतं चैव पञ्चमो वेद उच्यते ॥’ इति च ॥
+पुराणं भागवतं चैव पञ्चमो वेद उच्यते ॥’ इति च ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_CO2_S24_V04_B03" data-verse="CHU_CO2_S24_V04" data-block-id="CHU_CO2_S24_V04_B03">त्रिलोकप्राप्तिपरिघास्‍त्रयः सन्ति सदातनाः(सनातनाः) ।
-| verse_id = CHU_CO2_S24_V04
-| id       = CHU_CO2_S24_V04_B03
-| text     = त्रिलोकप्राप्तिपरिघास्‍त्रयः सन्ति सदातनाः(सनातनाः) ।
 तेषामग्न्यादिगो विष्णुरपहन्ता स्मृतो भवेत् ॥
 मृतः सन्सुखभोगाय यत्र गच्छति तत्र ह ।
@@ Line 1,671: / Line 1,408: @@
 यजमानः पृथिव्यादिलोकान् भोगाय याति हि ॥’ इति च ।
 ‘यस्‍त्राति यज्ञमातारं यज्ञमात्रा हरिस्तु सः ।
-तमेवं वेत्ति यो भक्तो याति स्वर्मुक्तिमेव वा (मुक्तिमेव च) ॥ इति च ॥ २४ ॥
+तमेवं वेत्ति यो भक्तो याति स्वर्मुक्तिमेव वा (मुक्तिमेव च) ॥ इति च ॥ २४ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,690: / Line 1,426: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S01_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S01_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S01_V01_B01" data-verse="CHU_CO3_S01_V01" data-block-id="CHU_C03_S01_V01_B01">‘य आदित्यगतो विष्णुः स एव मधुनामकः ।
-| verse_id = CHU_CO3_S01_V01
-| id       = CHU_C03_S01_V01_B01
-| text     = ‘य आदित्यगतो विष्णुः स एव मधुनामकः ।
 मदधिर्मध्विति प्रोक्तो मदः सुखमिहोच्यते ॥
 अ इत्याधिक्यमुद्दिष्टं मद् ज्ञानततिरुच्यते ।
@@ Line 1,714: / Line 1,447: @@
 तिर्यक्स्थित्वा स्वसंस्थं तु वशीकुर्याद्यतस्ततः ॥
 वंशस्तिरश्चीनोऽन्योऽपि यस्मिन्नाप्यमुपस्थितम् ।
-सोऽपूप आप्यो भगवान् मध्वाज्यादि प्रसिद्धगम् ॥
+सोऽपूप आप्यो भगवान् मध्वाज्यादि प्रसिद्धगम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,729: / Line 1,461: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S01_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S01_V014" data-block-id="CHU_C03_S01_V04_B01">प्राच्यरश्मिषु संस्थस्तु रतिशंमानरूपतः(स्वरतिर्मानरूपतः) ।
-| verse_id = CHU_C03_S01_V014
-| id       = CHU_C03_S01_V04_B01
-| text     = प्राच्यरश्मिषु संस्थस्तु रतिशंमानरूपतः(स्वरतिर्मानरूपतः) ।
 प्राच्यरश्मिरिति प्रोक्तो वासुदेवाभिधो हरिः ॥
 एतद् विना(द्या) नालमिति नाडीत्यंश उदाहृतः ।
 स्वरूपांशैर्विना प्राप्तुं नालं हि प्रापितांशिनम् ॥
 ऋग्वेदमानिनश्चैव वह्न्याद्या वसवस्त्वृचः ।
-अर्च्यत्वात् प्रथमं चैव विशेषाद् ..... ॥
+अर्च्यत्वात् प्रथमं चैव विशेषाद् ..... ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,756: / Line 1,484: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S02_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S02_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S02_V03_B01" data-verse="CHU_C03_S02_V01" data-block-id="CHU_C03_S02_V03_B01">.....यज्ञदेवताः
-| verse_id = CHU_C03_S02_V01
-| id       = CHU_C03_S02_V03_B01
-| text     = .....यज्ञदेवताः
 इन्द्राद्या यजुरुद्दिष्टा रुद्रा इन्द्रसखा यतः (इन्द्रसहायतः, इन्द्रसहायत्वतः) ।
 इन्द्रशब्दोदितो वायुः स याज्यः सोमभुक्पुरः ॥
-स हि शङ्करपूर्वाणां रुद्राणां मुख्य एव च ।
+स हि शङ्करपूर्वाणां रुद्राणां मुख्य एव च ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,781: / Line 1,505: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S03_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S03_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S03_V03_B01" data-verse="CHU_C03_S03_V03" data-block-id="CHU_C03_S03_V03_B01">सामनामान आदित्या मासशः समभोगतः ॥
-| verse_id = CHU_C03_S03_V03
-| id       = CHU_C03_S03_V03_B01
-| text     = सामनामान आदित्या मासशः समभोगतः ॥
 इन्द्रो वरुण उद्दिष्टो यज्ञेषु व्रियते यतः ।
 आदित्यानामधिपतिः स हि विष्णुनियोजितः ॥
-विष्णुस्तूपास्यरूपत्वान्नोपासकगणे युतः(नोपासकगणैर्युतः) ॥
+विष्णुस्तूपास्यरूपत्वान्नोपासकगणे युतः(नोपासकगणैर्युतः) ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,804: / Line 1,524: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S04_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S04_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S04_V13" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B01">इतिहासपुराणानां सोमाद्या अभिमानिनः ।
-| verse_id = CHU_C03_S04_V13
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B01
-| text     = इतिहासपुराणानां सोमाद्या अभिमानिनः ।
 अथर्वाङ्गिरसां चैवाप्यथर्वाङ्गिरनामकाः ॥
 अधरं वर्तयेयुस्ते वृष्टिमङ्गरसास्तथा ।
-मानस्त्वात् प्राणरूपत्वाद् अथर्वाङ्गिरसस्ततः ॥
+मानस्त्वात् प्राणरूपत्वाद् अथर्वाङ्गिरसस्ततः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,829: / Line 1,545: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S01_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S01_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B01">गुह्यादेशा ब्रह्मपदे ये योग्या ब्रह्मणा सह ।
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B01
-| text     = गुह्यादेशा ब्रह्मपदे ये योग्या ब्रह्मणा सह ।
 सर्वगुह्योपदेष्टारः सर्वेषां गुरवो हि ते ।
 ब्रह्मेति सर्वदेवानां नामानन्तत्त्वतः स्मृतम् ॥
@@ Line 1,845: / Line 1,558: @@
 इन्द्रियं परमैश्वर्याद् वीर्यरूपश्च सर्वदा।
 सर्वानुग्रहशक्तित्वादन्नाद्यो बलरूपतः ॥
-रसनामा च भगवान् .....।
+रसनामा च भगवान् .....।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B02" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B02">........संस्थितः सूर्यमण्डले ।
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B02
-| text     = ........संस्थितः सूर्यमण्डले ।
 व्यक्षरद् धर्ममोक्षादीन् देवानां भगवान् हरिः ॥
 ऋक्प्रोक्तो लोहिताकारो वासुदेवः परः पुमान् ।
@@ Line 1,866: / Line 1,575: @@
 स वाच्यः सर्ववेदानामेवं पञ्चात्मको हरिः ॥
 वेदानां सारभूतोऽसौ वेदानां नित्यताप्रदः ।
-अतोऽमृतानाममृतो रसानां रस एव च ॥ इति सामसंहितायाम् ॥
+अतोऽमृतानाममृतो रसानां रस एव च ॥ इति सामसंहितायाम् ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B03" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B03">न चाचेतनमात्रमुपासितं पुरुषार्थप्रदानशक्तम् । ‘ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रब्रूयात्’(३.११.५) इति वाक्यशेषाच्चैतदवगम्यते । ‘य एतामेवं ब्रह्मोपनिषदं वेद’(३.११.३) इति च । कथं चाचेतनोपासनं ब्रह्मादिपदप्रदं भवति ? ‘न वै तत्र न निम्लोचो(निम्नोचः) नोदियाय कदाचन’(३.११.२), ‘सकृद् दिव हैवास्मै भवति’(३.११.३) इत्यादि च मुक्तस्यैव मुख्यतो युज्यते ।</div>
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B03
-| text     = न चाचेतनमात्रमुपासितं पुरुषार्थप्रदानशक्तम् । ‘ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रब्रूयात्’(३.११.५) इति वाक्यशेषाच्चैतदवगम्यते । ‘य एतामेवं ब्रह्मोपनिषदं वेद’(३.११.३) इति च । कथं चाचेतनोपासनं ब्रह्मादिपदप्रदं भवति ? ‘न वै तत्र न निम्लोचो(निम्नोचः) नोदियाय कदाचन’(३.११.२), ‘सकृद् दिव हैवास्मै भवति’(३.११.३) इत्यादि च मुक्तस्यैव मुख्यतो युज्यते ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B04" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B04">यशस्तेजइन्द्रियवीर्यान्नाद्यरसत्वं च भगवन्तं विना कस्य मुख्यतो युज्यते ? तस्य नाम महद्यशः ।
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B04
-| text     = यशस्तेजइन्द्रियवीर्यान्नाद्यरसत्वं च भगवन्तं विना कस्य मुख्यतो युज्यते ? तस्य नाम महद्यशः ।
 ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः ।
 ज्ञानवैराग्ययोश्चैव(ज्ञानविज्ञानयोश्चैव) षण्णां भग इतीरणा ॥
@@ Line 1,884: / Line 1,585: @@
 ‘सुखात्मकं षड्गुणविग्रहं परं हृदि स्थितं ब्रह्म निरञ्चनं स्वरुक् ।
 ऐश्वर्यवैराग्ययशोविबोधवीर्यश्रिया पूर्णमहं प्रपद्ये॥’
-‘अहं तत्तेजोरश्मीन्नारायणं पुरुषम्’(पुरुषं जातमग्रतः) इत्यादेश्च । ‘ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्ती नारायणः’ इति च (नरसिमहपुराणे ऐ.भा.)।
+‘अहं तत्तेजोरश्मीन्नारायणं पुरुषम्’(पुरुषं जातमग्रतः) इत्यादेश्च । ‘ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्ती नारायणः’ इति च (नरसिमहपुराणे ऐ.भा.)।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B05" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B05">न चाचेतनस्यैश्वर्यादिरूपत्वं युज्यते । ‘ज्ञानात्मको भगवानैश्वर्यात्मको भगवान् शक्त्यात्मको भगवान्’ इति च श्रुतिः । ‘सर्ववेदान्तप्रत्ययं चोदनाद्यविशेषात्’(ब्र.सू.३.३.१) इति सर्ववेदप्रतिपाद्यत्वं भगवत उक्तं भगवता । ‘स सर्वनामा स च विश्वरूपः प्रसीदतां ब्रह्म महाविभूतिः’ इति च । ‘सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति’(काठक.अ.१,ब्रा.६,श्लो.१), ‘ता वा एताः सर्वा ऋचः सर्वे वेदा सर्वे घोषा एकैव व्याहृतिः प्राण एव’ ।
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B05
-| text     = न चाचेतनस्यैश्वर्यादिरूपत्वं युज्यते । ‘ज्ञानात्मको भगवानैश्वर्यात्मको भगवान् शक्त्यात्मको भगवान्’ इति च श्रुतिः । ‘सर्ववेदान्तप्रत्ययं चोदनाद्यविशेषात्’(ब्र.सू.३.३.१) इति सर्ववेदप्रतिपाद्यत्वं भगवत उक्तं भगवता । ‘स सर्वनामा स च विश्वरूपः प्रसीदतां ब्रह्म महाविभूतिः’ इति च । ‘सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति’(काठक.अ.१,ब्रा.६,श्लो.१), ‘ता वा एताः सर्वा ऋचः सर्वे वेदा सर्वे घोषा एकैव व्याहृतिः प्राण एव’ ।
 ‘वेदे रामायणे चैव पुराणे भारते तथा ।
 आदावन्ते च मध्ये च विष्णुः सर्वत्र गीयते ॥’
-‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति तं वै विष्णुं परममुदाहरन्ति’ इत्यादेश्च ।
+‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति तं वै विष्णुं परममुदाहरन्ति’ इत्यादेश्च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B06" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B06">उपनिषत्वाच्च विशेषतो न यत्किञ्चिदुच्यत इति वक्तुं युक्तम् -
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B06
-| text     = उपनिषत्वाच्च विशेषतो न यत्किञ्चिदुच्यत इति वक्तुं युक्तम् -
 ‘विष्णुरुक्तः सर्ववेदैर्मन्त्रैरपि (मन्त्रेषु च) विशेषतः ।
 आरण्यके विशेषेण नैवान्यत् किञ्चिदुच्यते ॥
@@ Line 1,907: / Line 1,600: @@
 सूत्रात्मा तूच्यते विष्णोस्तद्विशिष्टत्ववित्तये ॥
 कुत्रचित् तदुपास्तिश्च तस्याध्यर्धतनुत्वतः ।
-तस्मिन् विष्णोरुपास्त्यर्थं नान्यथा किञ्चिदुच्यते ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।
+तस्मिन् विष्णोरुपास्त्यर्थं नान्यथा किञ्चिदुच्यते ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S04_V04_B07" data-verse="CHU_C03_S05_V04" data-block-id="CHU_C03_S04_V04_B07">‘यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य ।
-| verse_id = CHU_C03_S05_V04
-| id       = CHU_C03_S04_V04_B07
-| text     = ‘यस्यां न मे पावनमङ्ग कर्म स्थित्युद्भवत्राणनिरोधमस्य ।
 लीलावतारेधितकर्म (लीलावतारैधितकर्म) वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान्न धीरः ।
 वित्तं त्वतीर्थीकृतमङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःखदुःखी ।
@@ Line 1,924: / Line 1,613: @@
 ‘मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्प्योऽपोह्य(विकल्प्यापोह्य .हृ) इत्यहम् ।
 इत्यस्या हृदयं साक्षान्नान्यो मद्वेद कश्चन ॥’
-इत्यादेश्च भगवदुपासना एव सर्वत्रोक्ताः ॥ ५ ॥
+इत्यादेश्च भगवदुपासना एव सर्वत्रोक्ताः ॥ ५ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,943: / Line 1,631: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S06_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S06_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S06_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S06_V04" data-block-id="CHU_C03_S06_V04_B01">‘प्रथमामृतस्य द्रष्टारो वसवस्त्वग्निपूर्वकाः ।
-| verse_id = CHU_C03_S06_V04
-| id       = CHU_C03_S06_V04_B01
-| text     = ‘प्रथमामृतस्य द्रष्टारो वसवस्त्वग्निपूर्वकाः ।
 यावत् पश्यन्ति तं विष्णुं तावत् ते नान्यभोगिनः ॥
 एतदेव विशन्त्यद्धा मोक्षे ते तत एव च ।
-स्वेच्छयैव समुद्यन्ति मुक्ताः सन्तो बहिस्तथा ॥
+स्वेच्छयैव समुद्यन्ति मुक्ताः सन्तो बहिस्तथा ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,968: / Line 1,652: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S07_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S07_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S07_V07_B01" data-verse="CHU_C03_S07_V04" data-block-id="CHU_C03_S07_V07_B01">एवं द्वितीयरूपं तु शिवाद्या वायुसंस्थिताः (वायुसंश्रिताः)।
-| verse_id = CHU_C03_S07_V04
-| id       = CHU_C03_S07_V07_B01
-| text     = एवं द्वितीयरूपं तु शिवाद्या वायुसंस्थिताः (वायुसंश्रिताः)।
 वायोर्हिरण्यगर्भत्वात् पदद्वयमुदाहृतम् ॥
 रुद्राणामाश्रयत्वं च साध्यानामपि सर्वशः ।
 अतो यजुर्विचारश्च सर्ववेदात्मनस्तथा ॥
 वायोरेव विचारः स्याद् ब्रह्मणोऽपि विशेषतः ।
-उभयाश्रयः स मोक्षोऽपि वायुरेव हि सर्वदा ॥
+उभयाश्रयः स मोक्षोऽपि वायुरेव हि सर्वदा ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 1,995: / Line 1,675: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S08_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S08_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S08_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S08_V04" data-block-id="CHU_C03_S08_V04_B01">द्रष्टारोऽथ तृतीयस्य शक्रमुख्यादितेः सुताः ।</div>
-| verse_id = CHU_C03_S08_V04
-| id       = CHU_C03_S08_V04_B01
-| text     = द्रष्टारोऽथ तृतीयस्य शक्रमुख्यादितेः सुताः ।
-}}
 </div>
@@ Line 2,017: / Line 1,693: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S09_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S09_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S09_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S09_V04" data-block-id="CHU_C03_S09_V04_B01">चतुर्थस्य तु सोमाद्या मरुतः .................</div>
-| verse_id = CHU_C03_S09_V04
-| id       = CHU_C03_S09_V04_B01
-| text     = चतुर्थस्य तु सोमाद्या मरुतः .................
-}}
 </div>
@@ Line 2,039: / Line 1,711: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S10_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S10_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B01">....... ...... .......... पञ्चमस्य च ॥
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B01
-| text     = ....... ...... .......... पञ्चमस्य च ॥
 ऋजवो ब्रह्ममुख्या हि सुपर्णः शेष एव च ।
 सरस्वती सुपर्णी च वारुणी साध्यनामकाः ॥
@@ Line 2,051: / Line 1,720: @@
 ये चेैतत्पदयोग्याः स्युर्देवाः पञ्च महागणाः ।
 तेषामपि यदोपासा निच्छिद्रा मधुनामके ॥
-तदा वस्वादितां प्राप्य मुक्तिमेष्यन्त्यसंशयम् ।
+तदा वस्वादितां प्राप्य मुक्तिमेष्यन्त्यसंशयम् ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C03_S10_V04_gadya_64" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_gadya_64" data-verse="CHU_C03_S10_V04">
@@ Line 2,058: / Line 1,726: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B02" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B02">उदेत्यास्तमयं यावद्याति भानुस्तु पर्वते ॥
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B02
-| text     = उदेत्यास्तमयं यावद्याति भानुस्तु पर्वते ॥
 उदयास्ताद्रिमध्यस्य वसवः पतयः स्मृताः ।
 ततश्चास्तमयाद् यावदर्धरात्रं दिवाकरः ॥
@@ Line 2,075: / Line 1,740: @@
 अस्तं दक्षिणतो याति स कालो मारुतः स्मृतः ॥
 उदेत्यैन्द्रपुरे(उदेत्येन्द्रपुरे) चोर्ध्वमर्वागुदयपर्वते ।
-अस्तमेति तदर्धेन ब्रह्मा तस्य पतिः स्मृतः ॥
+अस्तमेति तदर्धेन ब्रह्मा तस्य पतिः स्मृतः ॥</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C03_S10_V04_gadya_65" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_gadya_65" data-verse="CHU_C03_S10_V04">
@@ Line 2,082: / Line 1,746: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B03" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B03">‘एकत्रिंशत्तु घटिकाः साधिका वसुदैवताः ।
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B03
-| text     = ‘एकत्रिंशत्तु घटिकाः साधिका वसुदैवताः ।
 तदर्धा रुद्रदैवत्यास्तत आदित्यदैवताः ।
 तदर्धा मारुता ब्राह्मास्तदर्धा देशतस्तथा ॥’ इति च ।
-रौद्रो द्विगुणीभूतो वसुकालो यावांस्तावान् भवतीति द्विस्तावत् । अर्ध इत्यर्थः । ब्राह्मे मुहूर्ते (ब्राह्मो महूर्त)इत्युषःकालस्य प्रसिद्धेश्च । रौद्रः काल इति पूर्वरात्रस्य प्रसिद्धेः (प्रसिद्धेः सार्धरात्रस्य। सौम्यः काल इत्यपररात्रस्य । सौम्यकालत्वाच्च)। अपररात्रस्य सौम्यकालत्वाच्च तस्मिन् काले शीतमुत्पद्यते । मारुतकालत्वाद् वायुश्च वाति । आग्नेयकालत्वादेवाह्नि सैकघटिकं होमकर्माणि विशेषतः प्रवर्तन्ते ।
+रौद्रो द्विगुणीभूतो वसुकालो यावांस्तावान् भवतीति द्विस्तावत् । अर्ध इत्यर्थः । ब्राह्मे मुहूर्ते (ब्राह्मो महूर्त)इत्युषःकालस्य प्रसिद्धेश्च । रौद्रः काल इति पूर्वरात्रस्य प्रसिद्धेः (प्रसिद्धेः सार्धरात्रस्य। सौम्यः काल इत्यपररात्रस्य । सौम्यकालत्वाच्च)। अपररात्रस्य सौम्यकालत्वाच्च तस्मिन् काले शीतमुत्पद्यते । मारुतकालत्वाद् वायुश्च वाति । आग्नेयकालत्वादेवाह्नि सैकघटिकं होमकर्माणि विशेषतः प्रवर्तन्ते ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C03_S10_V04_gadya_66" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_gadya_66" data-verse="CHU_C03_S10_V04">
@@ Line 2,095: / Line 1,755: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B04" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B04">‘अहः सर्वं वसूनां(सर्ववसूनां) तु परेषां रात्रिरेव च ।
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B04
-| text     = ‘अहः सर्वं वसूनां(सर्ववसूनां) तु परेषां रात्रिरेव च ।
 प्रदत्ता विष्णुना पूर्वं नालमित्यब्रुवन् परे ॥
 पुनर्विशेषतो दत्तं रुद्राणां मरुतां तथा ।
@@ Line 2,107: / Line 1,764: @@
 ‘माध्यन्दिने तृतीये च रुद्रादे राज्यमिष्यते ।
 तद्भृत्यत्वात् वसूनां तु प्रातःकाले विशेषतः ॥
-तत्रापि वाय्वधीनत्वम् अग्न्यादीनां प्रकीर्तितम् ॥
+तत्रापि वाय्वधीनत्वम् अग्न्यादीनां प्रकीर्तितम् ॥</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C03_S10_V04_gadya_67" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_gadya_67" data-verse="CHU_C03_S10_V04">
@@ Line 2,114: / Line 1,770: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B05" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B05">एवं पृथिव्यां रुद्राणामन्तरिक्षं प्रकीर्तितम् (एवं पृथिव्या रुद्राणां, अन्तरिक्षे प्रकीर्तितम्)।
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B05
-| text     = एवं पृथिव्यां रुद्राणामन्तरिक्षं प्रकीर्तितम् (एवं पृथिव्या रुद्राणां, अन्तरिक्षे प्रकीर्तितम्)।
 मरुतां च द्विलोकेशा आदित्याः परिकीर्तिताः॥
 सर्वेषामधिपो ब्रह्मा युवाधीशस्तु(युवादीशस्तु) मारुतः ।
 त्रिलोकाधिपतिश्चेन्द्रस्तेषामप्यधिपो हरिः ॥’ इति च ।
-स्वाराज्यं भोगः । स्वरञ्जनात् ।
+स्वाराज्यं भोगः । स्वरञ्जनात् ।</div>
-}}
 <div class="gr-verse-text gr-gadya" id="CHU_C03_S10_V04_gadya_68" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_gadya_68" data-verse="CHU_C03_S10_V04">
@@ Line 2,128: / Line 1,780: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B06" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B06">न त्विन्द्राद्यमो द्विगुणकालं तिष्ठति तस्माद् वरुणस्तस्माद् सोम इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । न च सोमाद् द्विगुणमेव ब्रह्मा तिष्ठति । द्विपरार्धं हि तस्य कालः । इन्द्रादयो हि मन्वन्तरमात्रं तिष्ठन्ति । न च वसूनां पूर्वो देशो रुद्राणां दक्षिण आदित्यानां पश्चिमो मरुतामुत्तर एव नान्यत्रेत्यत्र प्रमाणमस्ति । तत्पक्षे रुद्रैः सहेन्द्रस्य दक्षिणत्वप्राप्तेश्च । न चेन्द्रशब्देन वायुस्तैर्गृहीतः । अत इन्द्रादेवेन्द्रस्य द्विगुणकालत्वमिति विरोधः ।</div>
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B06
-| text     = न त्विन्द्राद्यमो द्विगुणकालं तिष्ठति तस्माद् वरुणस्तस्माद् सोम इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । न च सोमाद् द्विगुणमेव ब्रह्मा तिष्ठति । द्विपरार्धं हि तस्य कालः । इन्द्रादयो हि मन्वन्तरमात्रं तिष्ठन्ति । न च वसूनां पूर्वो देशो रुद्राणां दक्षिण आदित्यानां पश्चिमो मरुतामुत्तर एव नान्यत्रेत्यत्र प्रमाणमस्ति । तत्पक्षे रुद्रैः सहेन्द्रस्य दक्षिणत्वप्राप्तेश्च । न चेन्द्रशब्देन वायुस्तैर्गृहीतः । अत इन्द्रादेवेन्द्रस्य द्विगुणकालत्वमिति विरोधः ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B07" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B07">इन्द्रादिपुरीणाम् उद्वासेनैवमङ्गीकारे (उद्वासत्वेनैवमङ्गीकारे) तत् षोडशगुणत्वाद् ऊर्ध्वोदयस्यैकेन्द्रात् परतोऽनिन्द्रत्वमेव स्यात् ।
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B07
-| text     = इन्द्रादिपुरीणाम् उद्वासेनैवमङ्गीकारे (उद्वासत्वेनैवमङ्गीकारे) तत् षोडशगुणत्वाद् ऊर्ध्वोदयस्यैकेन्द्रात् परतोऽनिन्द्रत्वमेव स्यात् ।
 ‘अथ तत ऊर्ध्वं उदेत्य’ इति तत्पक्षे पश्चादप्यादित्यभावात् कल्पान्तलयो(कल्पान्तलयोऽपि, कल्पान्तप्रलयोऽपि) न स्यादित्याद्यनन्तदोषदुष्टत्वेऽपि ग्रन्थाल्पत्वायैवोपरम्यते ॥
 ‘वस्वादीनां तु सर्वेषां सर्वदिक्षु पुराण्यपि ।
 सन्त्येवमपि धीवृत्यै प्रत्येकं दिक्षुकथ्यते ॥’ इति च ।
-ऐन्द्रया उद्वासे रुद्राणामेवोदयाभाव इति च दोषः । अतो यत्किञ्चिदेतत् ।
+ऐन्द्रया उद्वासे रुद्राणामेवोदयाभाव इति च दोषः । अतो यत्किञ्चिदेतत् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B08" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B08">‘उदेति पूर्वतः सूर्यो निम्लोचति च पश्चिमे ।
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B08
-| text     = ‘उदेति पूर्वतः सूर्यो निम्लोचति च पश्चिमे ।
 एवं नियम उद्दिष्टो ब्रह्मणा विष्णुचोदनात् ॥
 द्विगुणं द्विगुणं कालमुदित्वा दक्षिणादिषु ।
@@ Line 2,168: / Line 1,809: @@
 तदाऽपि द्विगुणत्वं स्यात् तन्मयाऽत्र विवक्षितम् ॥
 अहःसाम्येऽपि क्रमश आतपस्याल्पकालतः ।
-गिर्यावृत्तेः(गिर्यावृतेः) क्षिप्रमन्येषूदयास्तमयाविव ॥
+गिर्यावृत्तेः(गिर्यावृतेः) क्षिप्रमन्येषूदयास्तमयाविव ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S10_V04_B09" data-verse="CHU_C03_S10_V04" data-block-id="CHU_C03_S10_V04_B09">कालान्तरे भाविनं तु दक्षिणाद्युदयं पुनः ।
-| verse_id = CHU_C03_S10_V04
-| id       = CHU_C03_S10_V04_B09
-| text     = कालान्तरे भाविनं तु दक्षिणाद्युदयं पुनः ।
 अपेक्ष्यैव वरो दत्तो द्वितीयो देवता मया ॥
 समयश्च कृतो नित्यो मया सूर्यस्य चानघाः ।
@@ Line 2,187: / Line 1,824: @@
 इत्युक्तस्तमुवाचेन्द्रो न कदाचन तद्भवेत् ॥
 ब्रह्मणा नियमो यस्मात् कृतः प्रागुदयो रवेः ।
-इत्युक्त्वा तु जगामेन्द्रो दिवमैरावतस्थितः ॥ इति च ॥ १० ॥
+इत्युक्त्वा तु जगामेन्द्रो दिवमैरावतस्थितः ॥ इति च ॥ १० ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,202: / Line 1,838: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S11_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S11_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S11_V02" data-verse="CHU_C03_S11_V02" data-block-id="CHU_C03_S11_V02">अथ सूर्यस्थितो विष्णुरादित्यस्त्वादिमूलतः ।
-| verse_id = CHU_C03_S11_V02
-| id       = CHU_C03_S11_V02
-| text     = अथ सूर्यस्थितो विष्णुरादित्यस्त्वादिमूलतः ।
 आदानाद् वाऽपि देवानामूर्ध्वं गच्छति मण्डलात् ॥
 प्राप्य वैकुण्ठलोकं च नोदेत्यस्तं(नोदैत्यस्तम्) न चैति सः ।
 एकलः प्रलये स्थाता देवता नात्र संशयः ॥
 तेन सत्येन न वृद्धिं प्राप्नुयां(न वृद्धिमाप्नुयां) ब्रह्मणा क्‍वचित् ।
-इत्युवाच पुरा ब्रह्मा देवेभ्यः स चतुर्मुखः ॥
+इत्युवाच पुरा ब्रह्मा देवेभ्यः स चतुर्मुखः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,217: / Line 1,849: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S11_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S11_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S11_V03_B01" data-verse="CHU_C03_S11_V03" data-block-id="CHU_C03_S11_V03_B01">एतां विद्यां तु यो वेद नित्यमस्य दिवा भवेत्(दिवाऽभवत्) ।
-| verse_id = CHU_C03_S11_V03
+वैकुण्ठधामसंस्थस्य मुक्तस्यानुदयास्तकम् ॥</div>
-| id       = CHU_C03_S11_V03_B01
-| text     = एतां विद्यां तु यो वेद नित्यमस्य दिवा भवेत्(दिवाऽभवत्) ।
-वैकुण्ठधामसंस्थस्य मुक्तस्यानुदयास्तकम् ॥
-}}
 </div>
@@ Line 2,232: / Line 1,860: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S11_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S11_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S11_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S11_V06" data-block-id="CHU_C03_S11_V06_B01">‘तदेतद्भगवान् विष्णुः प्रादाज्ज्ञानं विरिञ्चये ।
-| verse_id = CHU_C03_S11_V06
-| id       = CHU_C03_S11_V06_B01
-| text     = ‘तदेतद्भगवान् विष्णुः प्रादाज्ज्ञानं विरिञ्चये ।
 विरिञ्चिर्मनवे प्राह प्रजाभ्यो मनुरेव च ॥
 पूरयित्वा तु पृथिवीं रत्नैः सप्तसमुद्रिणीम् ।
@@ Line 2,242: / Line 1,867: @@
 सर्वस्योपासने ब्रह्मा तदन्ये ज्ञानमात्रके ॥
 उपासने नैव योग्यास्तद्योग्या हि सुरा यतः ॥ इति देवश्रुतौ ।
-ब्रह्मणा परेण मा विराधिषि । भगवत्प्रसादादवृद्धिं न प्राप्नुयामित्यर्थः ॥ ११ ॥
+ब्रह्मणा परेण मा विराधिषि । भगवत्प्रसादादवृद्धिं न प्राप्नुयामित्यर्थः ॥ ११ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,259: / Line 1,883: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V01_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V01" data-block-id="CHU_C03_S12_V01_B01">यदिदं किञ्च भूतं प्रभूतं परिपूर्णं तत् सर्वं गायत्री भगवानेव । ‘भू=बहौ’ इति धातोः । ‘बहुः पूर्णतायाम्’ इति च ।
-| verse_id = CHU_C03_S12_V01
-| id       = CHU_C03_S12_V01_B01
-| text     = यदिदं किञ्च भूतं प्रभूतं परिपूर्णं तत् सर्वं गायत्री भगवानेव । ‘भू=बहौ’ इति धातोः । ‘बहुः पूर्णतायाम्’ इति च ।
 ‘यदिदं परितः पूर्णं मत्स्यकूर्मादिरूपकम् ।
 तदिदं भगवान् विष्णुस्सर्वान्तःस्थित एव च ॥
@@ Line 2,271: / Line 1,892: @@
 यद्यत्तत्तद्विष्णुरेव नान्यदेतादृशं क्‍वचित् ।
 स एव भगवान् विष्णुर्वाङ्‍नामा वाचि संस्थितः ॥
-वचनाद्धयशीर्षाख्यो गायत्र्यां च स आस्थितः ।
+वचनाद्धयशीर्षाख्यो गायत्र्यां च स आस्थितः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,282: / Line 1,902: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V02" data-block-id="CHU_C03_S12_V02_B01">स एव पृथिवीनामा पृथिव्यामपि संस्थितः ॥
-| verse_id = CHU_C03_S12_V02
-| id       = CHU_C03_S12_V02_B01
-| text     = स एव पृथिवीनामा पृथिव्यामपि संस्थितः ॥
 विष्णौ हि पृथिवीसंस्थे जगत्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
-नातिशेते च तं कश्चित् स हि सर्वाधिको हरिः ॥
+नातिशेते च तं कश्चित् स हि सर्वाधिको हरिः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,294: / Line 1,910: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V03" data-block-id="CHU_C03_S12_V02_B01">पृथुत्वात् पृथिवीनामा स एवान्तःशरीरगः ।
-| verse_id = CHU_C03_S12_V03
-| id       = CHU_C03_S12_V02_B01
-| text     = पृथुत्वात् पृथिवीनामा स एवान्तःशरीरगः ।
 शरित्वादीरणाच्चैव शरीरं भगवानजः ॥
-पुरुषो जीव उद्दिष्टस्तस्मिन्नन्तःस्थितो विभुः(तस्मिन्नेव स्थितो विभुः) ।
+पुरुषो जीव उद्दिष्टस्तस्मिन्नन्तःस्थितो विभुः(तस्मिन्नेव स्थितो विभुः) ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,310: / Line 1,922: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V04" data-block-id="CHU_C03_S12_V04_B01">योऽसौ जीवे स्थितो विष्णुः शरीरमिति नामकः ॥
-| verse_id = CHU_C03_S12_V04
-| id       = CHU_C03_S12_V04_B01
-| text     = योऽसौ जीवे स्थितो विष्णुः शरीरमिति नामकः ॥
 शन्त्वाच्च रतिरूपत्वाद् ईरणाच्च स एव तु ।
 जीवचैतन्यरूपस्य हृदयेऽपि व्यवस्थितः ॥
-अयनाद्धृदि विष्णुः स हृदयं कीर्तितो बुधैः ।
+अयनाद्धृदि विष्णुः स हृदयं कीर्तितो बुधैः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,323: / Line 1,931: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V05_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V05" data-block-id="CHU_C03_S12_V05_B01">गायत्र्यां संस्थितो विष्णुः स्‍त्रीरूपः सूर्यसप्रभः ॥
-| verse_id = CHU_C03_S12_V05
-| id       = CHU_C03_S12_V05_B01
-| text     = गायत्र्यां संस्थितो विष्णुः स्‍त्रीरूपः सूर्यसप्रभः ॥
 द्वितीयश्चैव मत्स्यादिर्भूतनामाऽवतारगः ।
 तृतीयो वाचि संस्थश्च स्‍त्रीरूपो हयशीर्षकः ॥
@@ Line 2,334: / Line 1,939: @@
 गायत्रीनामको विष्णुरेवं षडि्वध उच्यते ॥
 त्रिभिः स्वरूपपादैश्च भिन्नेनैकेन चैव हि ।
-गायत्रीनामको विष्णुश्चतुष्पात् सम्प्रकीर्तितः ॥
+गायत्रीनामको विष्णुश्चतुष्पात् सम्प्रकीर्तितः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,343: / Line 1,947: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V06" data-block-id="CHU_C03_S12_V06_B01">भिन्नपादः(दाः) सर्वजीवास्तस्य सादृश्यमात्रतः ।
-| verse_id = CHU_C03_S12_V06
-| id       = CHU_C03_S12_V06_B01
-| text     = भिन्नपादः(दाः) सर्वजीवास्तस्य सादृश्यमात्रतः ।
 स्वरूपपादा विष्णोस्तु त्रयो हि दिवि संस्थिताः ॥
 नारायणो वासुदेवो वैकुण्ठ इति ते त्रयः ।
@@ Line 2,354: / Line 1,955: @@
 लोकत्रयविवक्षायां परतो लक्षयोजनम् ।
 सर्वं द्यौरिति विज्ञेयं(स्थानद्वयं तद् विज्ञेयं) ततस्ते दिविसंस्थिताः ॥
-दिवः परश्च भगवान् सप्तलोकविवक्षया ।
+दिवः परश्च भगवान् सप्तलोकविवक्षया ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,369: / Line 1,969: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S12_V09" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S12_V09">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V09_B01" data-verse="CHU_C03_S12_V09" data-block-id="CHU_C03_S12_V09_B01">परम्ब्रह्मेति भगवान् सर्वगः सम्प्रकीर्तितः ॥
-| verse_id = CHU_C03_S12_V09
-| id       = CHU_C03_S12_V09_B01
-| text     = परम्ब्रह्मेति भगवान् सर्वगः सम्प्रकीर्तितः ॥
 स एव जीवस्य बहिर्हृदयाकाश आस्थितः ।
 योऽयं हृदयगः सोऽथ जीवान्तर्व्याप्य संस्थितः ॥
@@ Line 2,385: / Line 1,982: @@
 तस्माद् अनन्यतन्त्राऽस्य श्रीर्भवेन्नान्यथा क्‍वचित् ।
 विष्णुतन्त्रत्वमस्य स्यात् परेषां तस्य तन्त्रता ।
-यथाक्रमेण तन्त्रत्वं योग्यताक्रमतो भवेत् ॥’ इति (च) सत्तत्त्वे ।
+यथाक्रमेण तन्त्रत्वं योग्यताक्रमतो भवेत् ॥’ इति (च) सत्तत्त्वे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S12_V09_B02" data-verse="CHU_C03_S12_V09" data-block-id="CHU_C03_S12_V09_B02">ब्रह्मशब्दाच्च भगवानित्यवसीयते । पूर्णाप्रवृत्तित्वं च तस्मिन्नेव मुख्यम् । ‘तावानस्य महिमा’ इति मन्त्राच्च । ‘पादोऽस्य विश्वा भूतानि’ इति जीवानां चतुष्पादान्तर्भावाद् ‘भूतं यदिदं किञ्च’ इति षड्विधान्तर्भूतं भूतं मत्स्याद्यवताररूपमेव ।
-| verse_id = CHU_C03_S12_V09
-| id       = CHU_C03_S12_V09_B02
-| text     = ब्रह्मशब्दाच्च भगवानित्यवसीयते । पूर्णाप्रवृत्तित्वं च तस्मिन्नेव मुख्यम् । ‘तावानस्य महिमा’ इति मन्त्राच्च । ‘पादोऽस्य विश्वा भूतानि’ इति जीवानां चतुष्पादान्तर्भावाद् ‘भूतं यदिदं किञ्च’ इति षड्विधान्तर्भूतं भूतं मत्स्याद्यवताररूपमेव ।
 ‘द्वाविंशेष्ववतारेषु जीवोऽप्युक्तो यथा पृथुः ।
 तथा पादेषु चतुर्षु सान्निध्याज्जीव ईरितः ॥
@@ Line 2,401: / Line 1,994: @@
 ‘सुदर्शनाख्यं स्वास्‍त्रं तु प्रायुङ्‍क्त दयितं त्रिपात्’(भाग.३.२०.२२) इति श्रीभागवते प्रयोगाच्च न जीवो भगवत्स्वरूपम् ।
 सुवर्चला यथा सूर्यपत्न्यंशः समुदाहृता ।
-एवं जीवा भगवतो वस्तुभेदेऽपि सर्वदा ॥’ इति च ॥ १२ ॥
+एवं जीवा भगवतो वस्तुभेदेऽपि सर्वदा ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,452: / Line 2,044: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S13_V08" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S13_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S13_V08_B01" data-verse="CHU_C03_S13_V08" data-block-id="CHU_C03_S13_V08_B01">‘प्राणाभिमानी चक्षुश्च सूर्य एव ह्युदाहृतः ।
-| verse_id = CHU_C03_S13_V08
-| id       = CHU_C03_S13_V08_B01
-| text     = ‘प्राणाभिमानी चक्षुश्च सूर्य एव ह्युदाहृतः ।
 तेजोऽन्नाद्यभिमानी च प्राग्द्वाराधिपतिर्हरेः(तेजोऽनाद्यभिमानी च प्राग्‍द्वाराधिपतिः) ॥
 दक्षिणाधिपतिस्सोमो व्यानः श्रोत्राभिमानवान्(व्यानश्रोत्राभिमानवान्) ।
@@ Line 2,468: / Line 2,057: @@
 आन्तरद्वारपा(अन्तरद्वारपाः .हृ) ह्येते जयाद्या बाह्यतः स्मृताः ॥
 एवमेतानुपास्यैव तद्गुणांशांशभाग् भवेत् ।
-विष्णुलोकं तथा गच्छेद् भवेदपि सुसन्ततिः ॥
+विष्णुलोकं तथा गच्छेद् भवेदपि सुसन्ततिः ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S13_V08_B02" data-verse="CHU_C03_S13_V08" data-block-id="CHU_C03_S13_V08_B02">योऽसौ वैकुण्ठगो विष्णुः सप्तलोकोपरिस्थितः ।
-| verse_id = CHU_C03_S13_V08
-| id       = CHU_C03_S13_V08_B02
-| text     = योऽसौ वैकुण्ठगो विष्णुः सप्तलोकोपरिस्थितः ।
 स एव सर्वलोकेषु विश्वतो ब्रह्मणस्तथा ॥
 उच्चेषूत्तमलोकेषु तथा प्रत्यवरेषु च ।
@@ Line 2,482: / Line 2,067: @@
 स प्राणः स्तौति तं विष्णुं सा स्तुतिः श्रूयते सदा ।
 कर्णौ पिधाय तद्विद्वान् दिव्यचक्षुः सुकीर्तिमान् ॥
-मुक्तो भूत्वा भवेद्यस्मादुपासीतैव तं ततः ॥’ इति संस्तत्त्वे ।(उपासीतैव सन्ततम्॥ इति सत्तत्वे)
+मुक्तो भूत्वा भवेद्यस्मादुपासीतैव तं ततः ॥’ इति संस्तत्त्वे ।(उपासीतैव सन्ततम्॥ इति सत्तत्वे)</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S13_V08_B03" data-verse="CHU_C03_S13_V08" data-block-id="CHU_C03_S13_V08_B03">‘दिक्षु यानाद्यशो व्याप्तं कीर्तिः प्रत्यक्षतः स्तुतिः’ इति शब्दनिर्णये ।
-| verse_id = CHU_C03_S13_V08
-| id       = CHU_C03_S13_V08_B03
-| text     = ‘दिक्षु यानाद्यशो व्याप्तं कीर्तिः प्रत्यक्षतः स्तुतिः’ इति शब्दनिर्णये ।
 सर्वतः पृष्ठेषु सर्वत उच्चेषु वैकुण्ठ-क्षीरसागर-अनन्तासनादिषु विश्वतो ब्रह्मणोऽप्युच्चेषु । तत उत्तमोऽन्यो(उत्तमो) नास्तीत्यनुत्तमाः सर्वतः स्वयमुत्तमाः ।
 ‘पृथिवीस्थेषु सर्वोच्चो लोकोऽनन्तासनात्मकः ।
@@ Line 2,498: / Line 2,079: @@
 तृतीयं सत्यलोके(सत्यलोकं) च सदनं त्रिविधं स्मृतम् ।
 तेभ्योऽनन्तासनाद्या यत्परतो विश्वतः परे॥’ इति सत्तत्वे ।
-‘निनदः समुद्रघोषः स्यान्नदथुर्मेघसम्भवः’ इति (च) सत्तत्वे । ‘चक्षुष्यश्चक्षुषि ब्रह्मण्येष यातीत्युपासकः’ इति च ॥ १३ ॥
+‘निनदः समुद्रघोषः स्यान्नदथुर्मेघसम्भवः’ इति (च) सत्तत्वे । ‘चक्षुष्यश्चक्षुषि ब्रह्मण्येष यातीत्युपासकः’ इति च ॥ १३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,513: / Line 2,093: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S14_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S14_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S14_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S14_V02" data-block-id="CHU_C03_S14_V02_B01">‘इदं ब्रह्मातिसामीप्यात् सर्वं पूर्णगुणत्वतः ।
-| verse_id = CHU_C03_S14_V02
-| id       = CHU_C03_S14_V02_B01
-| text     = ‘इदं ब्रह्मातिसामीप्यात् सर्वं पूर्णगुणत्वतः ।
 तच्च ब्रह्मजलान् साक्षाद् योऽसौ विष्णुर्जलेऽनिति(अनति .हृ) ॥
 आनीदवातमिति यं वेदवागवदत् स्फुटम् ।
@@ Line 2,527: / Line 2,104: @@
 आ समन्तात् प्रकाशात् स आकाशात्मा प्रकीर्तितः ॥
 सर्वगन्धादिरूपश्च भोक्ता चैषां सदैव हि ।
-इति निश्चयकृद्याति तमेव पुरुषोत्तमम् ॥’ इति सद्गुणे ।
+इति निश्चयकृद्याति तमेव पुरुषोत्तमम् ॥’ इति सद्गुणे ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,544: / Line 2,120: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S14_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S14_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S14_V04_B01" data-verse="CHU_C03_V64" data-block-id="CHU_C03_S14_V04_B01">एकत्र सर्वगन्धादिना चिदानन्दात्मकसर्वगन्धादिरूपत्वमुच्यते । अन्यत्र तद्भोक्तृत्वम् ॥ १४ ॥</div>
-| verse_id = CHU_C03_V64
-| id       = CHU_C03_S14_V04_B01
-| text     = एकत्र सर्वगन्धादिना चिदानन्दात्मकसर्वगन्धादिरूपत्वमुच्यते । अन्यत्र तद्भोक्तृत्वम् ॥ १४ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 2,562: / Line 2,134: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S15_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S15_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S15_V01_B01" data-verse="CHU_C03_S15_V01" data-block-id="CHU_C03_S15_V01_B01">‘क इत्यानन्द उद्दिष्ट उश इच्छा प्रकीर्तिता ।
-| verse_id = CHU_C03_S15_V01
-| id       = CHU_C03_S15_V01_B01
-| text     = ‘क इत्यानन्द उद्दिष्ट उश इच्छा प्रकीर्तिता ।
 आनन्देच्छास्वरूपोऽसौ कोशो विष्णुः प्रकीर्तितः ॥
 तस्योदरेऽन्तरिक्षं च पृथिवी पादबुध्नयोः(पादमूर्ध्नयोः .हृ) ।
 शिरोविवरगा द्यौश्च दिशो बाहुषु संस्थिताः ॥
 अजरोऽयं महाविष्णुर्वसवो देवतागणाः ।
-तेषां निधानं भगवांस्तस्मिन् सर्वमिदं श्रितम् ॥
+तेषां निधानं भगवांस्तस्मिन् सर्वमिदं श्रितम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,581: / Line 2,149: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-C03_S15_V02" data-block-id="bhashya-C03_S15_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S15_V02_B01" data-verse="CHU_C03_S15_V02" data-block-id="CHU_C03_S15_V02_B01">प्राचीदिक्संस्थितस्तस्य बाहुर्दक्षिण ऊर्ध्वगः ।
-| verse_id = CHU_C03_S15_V02
-| id       = CHU_C03_S15_V02_B01
-| text     = प्राचीदिक्संस्थितस्तस्य बाहुर्दक्षिण ऊर्ध्वगः ।
 जुहूः स होमकर्तृत्वाद् भुङ्क्ते ह्येतेन(ह्यनेन) केशवः ॥
 दक्षिणस्त्वधरो बाहुर्दक्षिणादिक् स्थितो विभोः ।
@@ Line 2,601: / Line 2,166: @@
 वायुं हरेः सुतं ज्ञात्वा नाहं पुत्रतयाऽरुदम् ॥
 हरेः प्रसादसामर्थ्यादजरा चामरा ह्यहम् ।
-अनादिकालसम्बन्धादित्युवाच परा(पुरा) रमा ॥
+अनादिकालसम्बन्धादित्युवाच परा(पुरा) रमा ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,620: / Line 2,184: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-C03_S15_V07" data-block-id="bhashya-C03_S15_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="C03_S15_V07_B01" data-verse="C03_S15_V07" data-block-id="C03_S15_V07_B01">अविनष्टं परानन्दकामं(अविनष्टपरानन्दम्) विष्णुं सदा ह्यहम् ।
-| verse_id = C03_S15_V07
-| id       = C03_S15_V07_B01
-| text     = अविनष्टं परानन्दकामं(अविनष्टपरानन्दम्) विष्णुं सदा ह्यहम् ।
 प्रपद्ये तत्प्रसादेन केवलं नात्मशक्तितः ॥
 प्राणं सर्वप्रणेतारं प्रपद्ये केशवं सदा ।
@@ Line 2,645: / Line 2,206: @@
 एवं चतुर्विधं तत्त्वं तदवोचमहं हरेः ।
 इत्युवाचेन्दिरा देवी स्तुवन्ती परमं हरिम् ॥’ इति च ।
-‘पुंलिङ्गेनोच्यते स्‍त्री(श्रीश्च) च पुंवच्छक्तिमती यदि इति च’ ॥ १५ ॥
+‘पुंलिङ्गेनोच्यते स्‍त्री(श्रीश्च) च पुंवच्छक्तिमती यदि इति च’ ॥ १५ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,674: / Line 2,234: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S16_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S16_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S16_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S16_V06" data-block-id="CHU_C03_S16_V04_B01">‘विष्णुपूजार्थयज्ञोऽहमित्युपासनमादरात् ।
-| verse_id = CHU_C03_S16_V06
-| id       = CHU_C03_S16_V04_B01
-| text     = ‘विष्णुपूजार्थयज्ञोऽहमित्युपासनमादरात् ।
 कुर्वीत पुरुषो नित्यं तस्य यत्षोडशोत्तरम् ॥
 (शतमायुस्तत्तु सवनत्रयम् .हृ)शतमायुस्तत्सवनत्रयमीरितमुत्तमम् ।
@@ Line 2,685: / Line 2,242: @@
 रुद्राणां प्रार्थनेनात्र पुमान् मृत्युमपानुदेत् ।
 ततोऽष्टचत्वारिंशत्तु (तत् .हृ) तृतीयं सवनं स्मृतम्(मतम् .हृ) ॥
-आदित्यानां प्रार्थनेन तद्गं मृत्युमपानुदेत् ॥’ इति सर्वयज्ञे ।
+आदित्यानां प्रार्थनेन तद्गं मृत्युमपानुदेत् ॥’ इति सर्वयज्ञे ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,700: / Line 2,256: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S16_V07_B01" data-verse="CHU_C03_S16_V07" data-block-id="CHU_C03_S16_V07_B01">महिदासोऽन्यः । कृष्णश्चान्यः एव ।
-| verse_id = CHU_C03_S16_V07
-| id       = CHU_C03_S16_V07_B01
-| text     = महिदासोऽन्यः । कृष्णश्चान्यः एव ।
 ‘महिदासस्त्वैतरेयः कृष्णोऽन्यो देवकीसुतः ।
 कपिलश्च द्वितीयोऽन्यस्‍त्रय एते पुरा नराः(पुयरातनाः .हृ) ॥
@@ Line 2,721: / Line 2,274: @@
 घोरशिष्यस्तथा कृष्णः कपिलश्च कुशास्‍त्रकृत् ॥
 त्रय एते वरं प्राप्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ।
-कृतकृत्याः प्रमुमुदुस्तन्नामानश्च तेऽभवन् ॥ इति कालकीये ॥ १६ ॥
+कृतकृत्याः प्रमुमुदुस्तन्नामानश्च तेऽभवन् ॥ इति कालकीये ॥ १६ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,744: / Line 2,296: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-C03_S17_V06" data-block-id="bhashya-C03_S17_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S17_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S17_V06" data-block-id="CHU_C03_S17_V06_B01">‘स्वरूपभूतयज्ञस्य क्षुत्पिपासाऽरतिस्तथा ।
-| verse_id = CHU_C03_S17_V06
-| id       = CHU_C03_S17_V06_B01
-| text     = ‘स्वरूपभूतयज्ञस्य क्षुत्पिपासाऽरतिस्तथा ।
 दीक्षा भोजनपाने च रतिश्चोपसदः स्मृताः ॥
 व्यवायहासभक्षास्तु स्तुतशस्‍त्रात्मकाः(स्तुतिशस्‍त्रात्मकाः) स्मृताः ।
@@ Line 2,755: / Line 2,304: @@
 यज्ञस्नानं तु मरणं तदा ध्यायेत् त्रयं पुमान् ।
 भगवन्नक्षयोऽसि त्वमच्युतोऽसि गुणैः सदा ॥
-प्राणाच्च सुखितो नित्यमाधिक्येनेति चिन्तयेत् ॥ इति सत्तत्त्वे ।
+प्राणाच्च सुखितो नित्यमाधिक्येनेति चिन्तयेत् ॥ इति सत्तत्त्वे ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,768: / Line 2,316: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-C03_S17_V07" data-block-id="bhashya-C03_S17_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S17_V07_B01" data-verse="CHU_C03_S17_V07" data-block-id="CHU_C03_S17_V07_B01">आदित् तस्मादेव= तत्प्रसादादेव । प्रत्नस्य पुरातनस्य= अनादेर्भगवतो रेतसः रतिरूपस्य ज्योतिः पश्यन्ति (प्रपश्यन्ति) । वासेन रमयतीति वासरम् । दिवःपरतो वैकुण्ठे यदिध्यते ऋद्धतममेव सर्वदा । ‘ अथ यदत परो दिवः ’ इत्युक्तत्वाच्च(‘ अथ यदत परः ’ इत्युक्तत्वाच्च) । न चाऽदित्यमण्डलं दिवः परतः । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः स्वरानन्दरूपं परिपश्यन्तो वयं तमस उदगन्म । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः तदेवोत्तरं स्वश्च पश्यन्तः । द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्था(द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्थे हृ.) । उद् आख्यं ज्योतिरुत्तमं तमसः सकाशाद् अगन्म प्राप्ताः स्म इत्यर्थः । ‘तस्योदिति नाम’ इति श्रुतेः । देवत्रा देवं देवविषयेऽपि देवं, देवानां देवमित्यर्थः । सूरिभिः प्राप्यत्वात् सूर्यम् ।
-| verse_id = CHU_C03_S17_V07
-| id       = CHU_C03_S17_V07_B01
-| text     = आदित् तस्मादेव= तत्प्रसादादेव । प्रत्नस्य पुरातनस्य= अनादेर्भगवतो रेतसः रतिरूपस्य ज्योतिः पश्यन्ति (प्रपश्यन्ति) । वासेन रमयतीति वासरम् । दिवःपरतो वैकुण्ठे यदिध्यते ऋद्धतममेव सर्वदा । ‘ अथ यदत परो दिवः ’ इत्युक्तत्वाच्च(‘ अथ यदत परः ’ इत्युक्तत्वाच्च) । न चाऽदित्यमण्डलं दिवः परतः । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः स्वरानन्दरूपं परिपश्यन्तो वयं तमस उदगन्म । उत्तरं ज्योतिः पश्यन्तः तदेवोत्तरं स्वश्च पश्यन्तः । द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्था(द्विरुक्तिस्तात्पर्यार्थे हृ.) । उद् आख्यं ज्योतिरुत्तमं तमसः सकाशाद् अगन्म प्राप्ताः स्म इत्यर्थः । ‘तस्योदिति नाम’ इति श्रुतेः । देवत्रा देवं देवविषयेऽपि देवं, देवानां देवमित्यर्थः । सूरिभिः प्राप्यत्वात् सूर्यम् ।
 ‘रतिरूपं परं ज्योतिरनादेः केशवस्य यत् ।
 तत्प्रसादेन पश्यन्ति हृदि वासाद् रतिप्रदम् ॥
@@ Line 2,778: / Line 2,323: @@
 ज्योतिरानन्दसद्रूपम् उत्तमोत्तमसूत्तमम् ।
 देवानां दैवतं साक्षात् सूरिप्राप्यं परं पदम् ॥
-प्राप्ताः स्म वासुदेवाख्यमिति मन्त्रदृगब्रवीत् ॥’ इति नारायणीये ॥ १७ ॥
+प्राप्ताः स्म वासुदेवाख्यमिति मन्त्रदृगब्रवीत् ॥’ इति नारायणीये ॥ १७ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,823: / Line 2,367: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S18_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S18_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S18_V06_B01" data-verse="CHU_C03_S18_V06" data-block-id="CHU_C03_S18_V06_B01">‘मनःसंस्थस्तु यो देवः साक्षान्नारायणः प्रभुः ।
-| verse_id = CHU_C03_S18_V06
-| id       = CHU_C03_S18_V06_B01
-| text     = ‘मनःसंस्थस्तु यो देवः साक्षान्नारायणः प्रभुः ।
 स एवाऽकाशसंस्थश्च मन आकाशनामकः ॥
 मननान्मन आकाश आ समन्तात् प्रकाशनात् ।
@@ Line 2,834: / Line 2,375: @@
 एवं विद्वांस्तमीशेशं यशोज्ञानसुखात्मताम् ।
 कीर्तिं च ब्रह्मसम्प्राप्त्या(ब्रह्म सम्प्राप्य .हृ) वरतां मुक्तिगामपि ॥
-प्राप्य भाति तपत्यद्धा स्वाज्ञानादिकमेव च॥’ इति च ॥ १८ ॥
+प्राप्य भाति तपत्यद्धा स्वाज्ञानादिकमेव च॥’ इति च ॥ १८ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,859: / Line 2,399: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C03_S19_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C03_S19_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C03_S19_V04_B01" data-verse="CHU_C03_S19_V04" data-block-id="CHU_C03_S19_V04_B01">‘अगम्यत्वादसन्नाम ब्रह्म नारायणाभिधम् ।
-| verse_id = CHU_C03_S19_V04
-| id       = CHU_C03_S19_V04_B01
-| text     = ‘अगम्यत्वादसन्नाम ब्रह्म नारायणाभिधम् ।
 प्रलये वासुदेवाख्यं गम्यं सदभवद् विदाम् ॥
 तत्प्रकृत्या समभवत् तत आण्डमजायत ।
@@ Line 2,873: / Line 2,410: @@
 गायत्रीपूर्वकैर्वेदैर्ब्रह्माद्यास्समुपस्थिताः ॥
 उपतिष्ठन्त्यतो नित्यं गायत्र्यादिभिरञ्जसा ।
-तद्विद्वान् मुक्त आवासो वेदानां सर्वदा भवेद्॥’ इति च ॥ १९ ॥
+तद्विद्वान् मुक्त आवासो वेदानां सर्वदा भवेद्॥’ इति च ॥ १९ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,908: / Line 2,444: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S01_V08" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S01_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S01_V08_B01" data-verse="CHU_C04_S01_V08" data-block-id="CHU_C04_S01_V08_B01">भल्लाक्ष! मन्दाक्ष! । यथा कृते जिते त्रेतादिजयफलं च तस्यैव(तस्य) भवति । एवमन्येषां पुण्यफलं प्राधान्येन तस्यैव भवति । अरे अङ्ग इष्ट । सयुग्वा रैक्‍वो ज्ञातव्यः । अहं ह्यरा३ इति प्लुतिः पामकषणभावेन ॥ १ ॥</div>
-| verse_id = CHU_C04_S01_V08
-| id       = CHU_C04_S01_V08_B01
-| text     = भल्लाक्ष! मन्दाक्ष! । यथा कृते जिते त्रेतादिजयफलं च तस्यैव(तस्य) भवति । एवमन्येषां पुण्यफलं प्राधान्येन तस्यैव भवति । अरे अङ्ग इष्ट । सयुग्वा रैक्‍वो ज्ञातव्यः । अहं ह्यरा३ इति प्लुतिः पामकषणभावेन ॥ १ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 2,938: / Line 2,470: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S02_V01_B01" data-verse="CHU_C04_S02_V05" data-block-id="CHU_C04_S02_V01_B01">शुचाऽऽद्रवणाच्छूद्रो राजा पौत्रायणः ।
-| verse_id = CHU_C04_S02_V05
-| id       = CHU_C04_S02_V01_B01
-| text     = शुचाऽऽद्रवणाच्छूद्रो राजा पौत्रायणः ।
 ‘राजा पौत्रायणः शोकाच्छूद्रेति मुनिनोदितः ।
-प्राणविद्यामवाप्यास्मात् परं धर्ममवाप्तवान् ॥’ इति पाद्मे ॥ २ ॥
+प्राणविद्यामवाप्यास्मात् परं धर्ममवाप्तवान् ॥’ इति पाद्मे ॥ २ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 2,976: / Line 2,504: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S03_V08" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S03_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S03_V08_B01" data-verse="CHU_C04_S03_V08" data-block-id="CHU_C04_S03_V08_B01">‘संवृङ्क्ते सर्वदेवान् यद्वायुः संवर्ग ईरितः ।
-| verse_id = CHU_C04_S03_V08
-| id       = CHU_C04_S03_V08_B01
-| text     = ‘संवृङ्क्ते सर्वदेवान् यद्वायुः संवर्ग ईरितः ।
 महिमाऽस्य महानेष यदनाद्योऽत्ति देवताः॥’ इति प्रभञ्जने ।
 ‘दशेति वै सर्वम्’(ऐ.उ.२.१.४) इति श्रुतेः । कृतस्य च पूर्णात्मकत्वाद् अध्यात्माधिदैवतभेदेन(दैवभेदेन) पञ्चदेवता दशभूताः कृतम् । तस्माद् वायुना सह दशसङ्ख्यापूरणात् सर्वदिक्षु स्थिता देवता वायुना सहान्नमेव । अन्नादी देवता विराड् विष्णुरेव । अनद्यमान इत्यन्यैरनद्यमानः ।
 ‘वायुस्तु सर्वदेवात्ता वायोरत्ता जनार्दनः ।
-न तस्य कश्चिदत्ताऽस्ति स विराडधिराजनात्॥’ इति च ॥ ३ ॥
+न तस्य कश्चिदत्ताऽस्ति स विराडधिराजनात्॥’ इति च ॥ ३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,006: / Line 2,530: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S04_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S04_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S04_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S04_V05" data-block-id="CHU_C04_S04_V05_B01">आर्जवं ब्राह्मणे साक्षाच्छूद्रोऽनार्जवलक्षणः ।
-| verse_id = CHU_C04_S04_V05
+गौतमस्त्विति विज्ञाय सत्यकाममुपानयत्॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥</div>
-| id       = CHU_C04_S04_V05_B01
-| text     = आर्जवं ब्राह्मणे साक्षाच्छूद्रोऽनार्जवलक्षणः ।
-गौतमस्त्विति विज्ञाय सत्यकाममुपानयत्॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 3,079: / Line 2,599: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S09_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S09_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S09_V03_B01" data-verse="CHU_C04_S09_V03" data-block-id="CHU_C04_S09_V03_B01">‘वायुर्वृषभरूपः सन्नग्निर्हंसश्चतुर्मुखः ।
-| verse_id = CHU_C04_S09_V03
-| id       = CHU_C04_S09_V03_B01
-| text     = ‘वायुर्वृषभरूपः सन्नग्निर्हंसश्चतुर्मुखः ।
 मद्गुरूपश्च वरुणः सत्यकामाय होचिरे ॥
 प्रकाशानन्ततेजोवत्स्थानवत्सञ्ज्ञिका(सञ्ज्ञका) हरेः ।
@@ Line 3,092: / Line 2,609: @@
 ऋषिभ्यस्तूत्तमा देवा देवेभ्यो वायुरुत्तमः ।
 वायोश्च भगवान् विष्णुर्न तस्मादुत्तमो गुरुः ॥’ इत्याचार्यसंहितायाम् ।
-अत्र ह न किञ्चन वीयाय । देवेभ्यः श्रुत्वा न च ते(न ते) काचिद्धानिरभवदित्यर्थः ॥ ५-९ ॥
+अत्र ह न किञ्चन वीयाय । देवेभ्यः श्रुत्वा न च ते(न ते) काचिद्धानिरभवदित्यर्थः ॥ ५-९ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,119: / Line 2,635: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S10_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S10_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S10_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S10_V05" data-block-id="CHU_C04_S10_V05_B01">प्राणो ब्रह्म बलरूपं ब्रह्म । कम् आनन्दरूपम् । खं ज्ञानरूपम् ॥
-| verse_id = CHU_C04_S10_V05
-| id       = CHU_C04_S10_V05_B01
-| text     = प्राणो ब्रह्म बलरूपं ब्रह्म । कम् आनन्दरूपम् । खं ज्ञानरूपम् ॥
 ‘अपरब्रह्म(अपरं ब्रह्म) स प्राणः साक्षाद्यो बलदेवता ॥
 ज्ञानानन्दात्मकं पूर्णं परम्ब्रह्म स्वयं हरिः ।
@@ Line 3,129: / Line 2,642: @@
 तदात्मकः परो विष्णुराकाश इति कीर्तितः।
 एवं प्राणस्तथाऽऽकाशो ब्रह्मणी द्वे प्रकीर्तिते ॥’ इति च ।
-प्राणशब्दस्य वायुरर्थः प्रसिद्धः । कखयोर्भिन्नार्थत्वाशङ्कया(भिन्नवस्तुत्वाशङ्काया) कं च खं च न विजानामि इत्याह । अत एवैक्याभिप्रायेण यद्वाव कं तदेव खं यदेव खं तदेव कम् इत्यूचुः ॥ १० ॥
+प्राणशब्दस्य वायुरर्थः प्रसिद्धः । कखयोर्भिन्नार्थत्वाशङ्कया(भिन्नवस्तुत्वाशङ्काया) कं च खं च न विजानामि इत्याह । अत एवैक्याभिप्रायेण यद्वाव कं तदेव खं यदेव खं तदेव कम् इत्यूचुः ॥ १० ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,170: / Line 2,682: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S13_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S13_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S13_V02_B01" data-verse="CHU_C04_S13_V02" data-block-id="CHU_C04_S13_V02_B01">‘पृथुत्वात् पृथिवी विष्णुरग्निश्चाप्यङ्गनेतृतः ।
-| verse_id = CHU_C04_S13_V02
-| id       = CHU_C04_S13_V02_B01
-| text     = ‘पृथुत्वात् पृथिवी विष्णुरग्निश्चाप्यङ्गनेतृतः ।
 अन्नमत्तृत्वतो नित्यमादित्यश्चादिरूपतः ॥
 आप आपालनाच्चैव देशनाद्दिश एव च ।
@@ Line 3,186: / Line 2,695: @@
 अस्मच्छब्दोदितोऽन्तःस्थ आत्मा व्याप्तो जनार्दनः ।
 अग्नयो द्विविधं विष्णुमवोचन्नुपकोसले ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
-नास्यावरपुरुषाः क्षीयन्ते भृत्यवानेव भवति । लोकी भगवल्लोकी भवति ॥ १३ ॥
+नास्यावरपुरुषाः क्षीयन्ते भृत्यवानेव भवति । लोकी भगवल्लोकी भवति ॥ १३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,209: / Line 2,717: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S14_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S14_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S14_V03_B01" data-verse="CHU_C04_S14_V03" data-block-id="CHU_C04_S14_V03_B01">इह च अव च(अवं च) इहावे । इहेति मनुष्यलोकस्था उच्यन्ते, अवेति पातालस्थाः(पाताळस्थाः) । मानुषासुरौ भगवन्तं निह्नुत एव न वक्तुं समर्थौ । अतो देवा एव मामनुशशासुरित्यर्थः । ईदृशा इति वर्णतो ज्वालावर्णा इति । अन्यादृशाश्च करशिरश्चरणादिमन्तः । चन्द्रादिसर्वनामवत्वात् । ‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेर्विष्णोरेव सर्वनामानि ॥ १४ ॥</div>
-| verse_id = CHU_C04_S14_V03
-| id       = CHU_C04_S14_V03_B01
-| text     = इह च अव च(अवं च) इहावे । इहेति मनुष्यलोकस्था उच्यन्ते, अवेति पातालस्थाः(पाताळस्थाः) । मानुषासुरौ भगवन्तं निह्नुत एव न वक्तुं समर्थौ । अतो देवा एव मामनुशशासुरित्यर्थः । ईदृशा इति वर्णतो ज्वालावर्णा इति । अन्यादृशाश्च करशिरश्चरणादिमन्तः । चन्द्रादिसर्वनामवत्वात् । ‘यो देवानां नामधा एक एव’ इति श्रुतेर्विष्णोरेव सर्वनामानि ॥ १४ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 3,243: / Line 2,747: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S15_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S15_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S15_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S15_V05" data-block-id="CHU_C04_S15_V05_B01">असङ्गभगवत्स्थानत्वाच्चक्षुषोऽसङ्गत्वमुच्यते ।
-| verse_id = CHU_C04_S15_V05
-| id       = CHU_C04_S15_V05_B01
-| text     = असङ्गभगवत्स्थानत्वाच्चक्षुषोऽसङ्गत्वमुच्यते ।
 यत्स्थानत्वादिदं चक्षुरसङ्गं सर्ववस्तुषु ।
 तस्मै नमो भगवते वामनाय परात्मने ॥’ इति च महाकौर्मे ।
 इमं मानवमावर्तं नाऽवर्तन्ते । मानवा यत्रावर्तन्ते स मानवावर्तः । तं मानवावर्तं प्रति नावर्तन्ते ।
 ‘चक्षुस्थं वामनं वेद स पुनर्नैव जायते ।
-मुक्तो दुस्तरसंसाराद् वामनं प्राप्नुतेऽचिरात्॥’ इति च ॥ १५ ॥
+मुक्तो दुस्तरसंसाराद् वामनं प्राप्नुतेऽचिरात्॥’ इति च ॥ १५ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,274: / Line 2,774: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S16_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S16_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S16_V05_B01" data-verse="CHU_C04_S16_V05" data-block-id="CHU_C04_S16_V05_B01">‘यज्ञाभिमानी यज्ञाख्यो वायुर्यज्ञे प्रतिष्ठितः ।
-| verse_id = CHU_C04_S16_V05
-| id       = CHU_C04_S16_V05_B01
-| text     = ‘यज्ञाभिमानी यज्ञाख्यो वायुर्यज्ञे प्रतिष्ठितः ।
 ज्ञ शुद्धभाव इत्यस्माद् यन्नयं पावयेद् यतः ॥
 अतो वायुर्यज्ञनामा तत्पादौ वाङ्‍मनःस्थितौ ।
@@ Line 3,285: / Line 2,782: @@
 ब्रह्मा चेदुत्सृजेद् वाचं यज्ञपाल्लोपकृद्(लोककृत्) भवेत् ।
 वाङ्‍मनःपादयज्ञाख्यप्रतिमो वायुरीरितः ॥
-ध्यायन् वायुं हरिं चैव ततो ब्रह्मा मुनिर्भवेत् ॥ १६ ॥
+ध्यायन् वायुं हरिं चैव ततो ब्रह्मा मुनिर्भवेत् ॥ १६ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,322: / Line 2,818: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C04_S17_V09" data-block-id="bhashya-CHU_C04_S17_V09">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C04_S17_V09_B01" data-verse="CHU_C04_S17_V09" data-block-id="CHU_C04_S17_V09_B01">‘अग्निर्नासिक्यवायुश्च सूर्यो लोकरसाह्वयः ।
-| verse_id = CHU_C04_S17_V09
-| id       = CHU_C04_S17_V09_B01
-| text     = ‘अग्निर्नासिक्यवायुश्च सूर्यो लोकरसाह्वयः ।
 अग्ने रसस्तु ऋग्वेदमानी ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥
 नासिक्यवायोस्तु रसो यजुर्वेदात्मको हरः ।
@@ Line 3,332: / Line 2,825: @@
 व्याहृतीभिस्ततो जुह्वन् ब्रह्मैवंविद् विरिष्टितः ।
 सर्वान् स ऋत्विजो रक्षेद् ब्रह्मैवंवित् ततो भवेत् ॥’ इति च ।
-उदक्प्रवण ऊर्ध्वप्रवणः ऊर्ध्वलोकानुसारी । यज्ञस्य दुरिष्ट्या यतो यतः स्थानाद् आवर्तते तत्तत् स्थानमेवंविदा ब्रह्मणा गच्छति । तद् ब्रह्मैवैकर्त्विक् । कुरून् कर्तॄन् यजमानादीन् अभिरक्षति । अश्वा आशुज्ञानी । ‘वा= गतिगन्धनयोः’इति धातोः । गतिशब्दश्चावगतौ भवति । ‘दीर्घबिन्दुविसर्गादीनां लोपो वा’ इति सूत्रादाशुवैवाश्वा ॥ १७ ॥
+उदक्प्रवण ऊर्ध्वप्रवणः ऊर्ध्वलोकानुसारी । यज्ञस्य दुरिष्ट्या यतो यतः स्थानाद् आवर्तते तत्तत् स्थानमेवंविदा ब्रह्मणा गच्छति । तद् ब्रह्मैवैकर्त्विक् । कुरून् कर्तॄन् यजमानादीन् अभिरक्षति । अश्वा आशुज्ञानी । ‘वा= गतिगन्धनयोः’इति धातोः । गतिशब्दश्चावगतौ भवति । ‘दीर्घबिन्दुविसर्गादीनां लोपो वा’ इति सूत्रादाशुवैवाश्वा ॥ १७ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,359: / Line 2,851: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S01_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S01_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S01_V05_B01" data-verse="CHU_C05_S01_V05" data-block-id="CHU_C05_S01_V05_B01">यः श्रेष्ठं ज्येष्ठमखिलदेवानां(श्रेष्ठज्येष्ठमखिलदेवानां) वायुमञ्जसा ।
-| verse_id = CHU_C05_S01_V05
-| id       = CHU_C05_S01_V05_B01
-| text     = यः श्रेष्ठं ज्येष्ठमखिलदेवानां(श्रेष्ठज्येष्ठमखिलदेवानां) वायुमञ्जसा ।
 वेद स स्वसमानानां ज्येष्ठः श्रेष्ठो विमुक्तिगः ॥
 समीपे वसतां श्रेष्ठो वसिष्ठस्यैव वेदनात् ।
 एकस्थाने स्थितिस्तु स्यात् प्रतिष्ठाज्ञस्य चेच्छतः ॥
-सम्पद्वेत्तुः सम्पदः स्युर्गृहं चाऽयतनं विदः ।
+सम्पद्वेत्तुः सम्पदः स्युर्गृहं चाऽयतनं विदः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,391: / Line 2,879: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S01_V15" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S01_V15">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S01_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S01_V15" data-block-id="CHU_C05_S01_V02_B01">ज्येष्ठः श्रेष्ठो वसिष्ठश्च सम्पदायतनं तथा ॥
-| verse_id = CHU_C05_S01_V15
-| id       = CHU_C05_S01_V02_B01
-| text     = ज्येष्ठः श्रेष्ठो वसिष्ठश्च सम्पदायतनं तथा ॥
 वायुरेव महांस्तस्य प्रसादादग्निरेव तु ।
 उपचारतो वसिष्ठः(उपचावसिष्ठः .हृ) स्यात् प्रतिष्ठैवं रविस्ततः ।
@@ Line 3,405: / Line 2,890: @@
 तथापि संस्मृतिस्तत्र प्राणवश्यतया भवेत् ॥
 प्राणस्य वश्यतानाम तद्भक्त्या स्यात् तत्प्रसादतः ।
-प्राणे वश्ये मनो वश्यमिन्द्रियाणि च सर्वशः ॥’ इति च ।
+प्राणे वश्ये मनो वश्यमिन्द्रियाणि च सर्वशः ॥’ इति च ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,420: / Line 2,904: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S02_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S02_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V01_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V01" data-block-id="CHU_C05_S02_V01_B01">अक्षेषु प्रति प्रति स्थितत्वादनः प्रत्यक्षम् ।
-| verse_id = CHU_C05_S02_V01
-| id       = CHU_C05_S02_V01_B01
-| text     = अक्षेषु प्रति प्रति स्थितत्वादनः प्रत्यक्षम् ।
 ‘प्राणविज्ञानयोग्यस्तु रुद्रो मुख्यतया स्मृतः ।
-तस्मात् स सर्वभोक्ता स्यात् तदन्येषां स्वयोग्यतः॥’ इति च ।
+तस्मात् स सर्वभोक्ता स्यात् तदन्येषां स्वयोग्यतः॥’ इति च ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,436: / Line 2,916: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S02_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S02_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V02" data-block-id="CHU_C05_S02_V02_B01">‘सिद्धमेवान्नवस्‍त्राद्यं विष्णोः स्वातन्त्र्यतः सदा ।
-| verse_id = CHU_C05_S02_V02
-| id       = CHU_C05_S02_V02_B01
-| text     = ‘सिद्धमेवान्नवस्‍त्राद्यं विष्णोः स्वातन्त्र्यतः सदा ।
 स्वार्थं समर्पयेद् विष्णौ यथा प्राणे सुराः पुरा॥’ इति कर्मानुपूर्व्याम् ।
 ‘प्राणस्य वस्‍त्रबुद्ध्या तु भोजनोभयतः पिबन् ।
-स्वर्गे मुक्तौ तथा दिव्यवस्‍त्रलाभी भवत्यलम् ॥’ इति प्रभञ्जने ।
+स्वर्गे मुक्तौ तथा दिव्यवस्‍त्रलाभी भवत्यलम् ॥’ इति प्रभञ्जने ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,453: / Line 2,929: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S02_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S02_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V03_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V03" data-block-id="CHU_C05_S02_V03_B01">‘योग्यस्य प्राणविद्यायाः(यां) स्थाणोरपि हि तच्छ्रुतेः ।
-| verse_id = CHU_C05_S02_V03
-| id       = CHU_C05_S02_V03_B01
-| text     = ‘योग्यस्य प्राणविद्यायाः(यां) स्थाणोरपि हि तच्छ्रुतेः ।
 पलाशाद्यं भवेदत्र परतो मुक्तिरेव च ॥
-विष्णोर्ज्ञानमनुप्राप्य भवेन्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति प्राणसंहितायाम् ।
+विष्णोर्ज्ञानमनुप्राप्य भवेन्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति प्राणसंहितायाम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,471: / Line 2,943: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S02_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S02_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V05_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V05" data-block-id="CHU_C05_S02_V05_B01">‘ज्येष्ठश्रेष्ठादिकैर्हुत्वा प्राणायात्र परत्र च ।
-| verse_id = CHU_C05_S02_V05
+ज्येष्ठः श्रेष्ठः समानेभ्यो भवेन्नात्र विचारणा ॥’ इति च ।</div>
-| id       = CHU_C05_S02_V05_B01
-| text     = ‘ज्येष्ठश्रेष्ठादिकैर्हुत्वा प्राणायात्र परत्र च ।
-ज्येष्ठः श्रेष्ठः समानेभ्यो भवेन्नात्र विचारणा ॥’ इति च ।
-}}
 </div>
@@ Line 3,486: / Line 2,954: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S02_V08" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S02_V08">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S02_V08_B01" data-verse="CHU_C05_S02_V08" data-block-id="CHU_C05_S02_V08_B01">सवितुः जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् वयं भोजनं रक्षां सर्वभोगांश्च वृणीमहे । भगस्य समग्रैश्वर्यादिसर्वगुणस्वरूपस्य विष्णोः । पुरुषं तुरं वायुं श्रेष्ठं सर्वधातॄणां उत्तमं च धीमहि ।
-| verse_id = CHU_C05_S02_V08
-| id       = CHU_C05_S02_V08_B01
-| text     = सवितुः जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् वयं भोजनं रक्षां सर्वभोगांश्च वृणीमहे । भगस्य समग्रैश्वर्यादिसर्वगुणस्वरूपस्य विष्णोः । पुरुषं तुरं वायुं श्रेष्ठं सर्वधातॄणां उत्तमं च धीमहि ।
 ‘नारायणीयं तं वायुं चिन्तयित्वोत्तमोत्तमम् ।
-जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् भोगमाप्नुमः ॥’ इति च ॥ १२ ॥
+जगत्प्रसवितुर्विष्णोः सकाशाद् भोगमाप्नुमः ॥’ इति च ॥ १२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,574: / Line 3,038: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S09_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S09_V02" data-block-id="CHU_C05_S09_V02_B01">‘नारायणादयः पञ्च क्रमात् पञ्चाग्नयः स्मृताः ।
-| verse_id = CHU_C05_S09_V02
-| id       = CHU_C05_S09_V02_B01
-| text     = ‘नारायणादयः पञ्च क्रमात् पञ्चाग्नयः स्मृताः ।
 अदनादगनेतृत्वात्(अदनादङ्गनेतृत्वात्) नितरामचलत्वतः ॥
 समेधनात् समिद् विष्णुर्धूत्काराद् धूम उच्यते ।
@@ Line 3,597: / Line 3,058: @@
 असौ लोकः प्रकाशत्वात् प्राणस्थत्वाच्च केशवः ।
 पर्जन्यो जनको यस्मात् पृथिवी प्रथितत्वतः ॥
-पुरुषः पुरु यस्मात् स योषा जोष्यो यतोऽखिलैः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
+पुरुषः पुरु यस्मात् स योषा जोष्यो यतोऽखिलैः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,634: / Line 3,094: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S10_V10" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S10_V10">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S10_V10_B01" data-verse="CHU_C05_S10_V10" data-block-id="CHU_C05_S10_V10_B01">‘अभ्रधूमादिभावस्तु जीवस्याभ्रादिसंस्थितिः ।
-| verse_id = CHU_C05_S10_V10
+अभ्रादिमानिरूपं तु ज्ञानप्राप्यं(ज्ञानिप्राप्यं) यतो भवेत् ॥’ इति च ।</div>
-| id       = CHU_C05_S10_V10_B01
-| text     = ‘अभ्रधूमादिभावस्तु जीवस्याभ्रादिसंस्थितिः ।
-अभ्रादिमानिरूपं तु ज्ञानप्राप्यं(ज्ञानिप्राप्यं) यतो भवेत् ॥’ इति च ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S10_V10_B02" data-verse="CHU_C05_S10_V10" data-block-id="CHU_C05_S10_V10_B02">परम् अस्य जन्यमिति पर्जन्यः ।
-| verse_id = CHU_C05_S10_V10
-| id       = CHU_C05_S10_V10_B02
-| text     = परम् अस्य जन्यमिति पर्जन्यः ।
 ‘पञ्च पञ्च स्वरूपेण सूर्यादौ संस्थितो हरिः ।
-स्वर्गादौ चापि तन्नामा तद्योगान्नामिनः परे ॥’ इति च ॥ ३१० ॥
+स्वर्गादौ चापि तन्नामा तद्योगान्नामिनः परे ॥’ इति च ॥ ३१० ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,673: / Line 3,125: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S11_V07" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S11_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S11_V07_B01" data-verse="CHU_C05_S11_V07" data-block-id="CHU_C05_S11_V07_B01">‘प्रत्यब्दयज्ञकृत्सम्यङ्महाशालः प्रकीर्तितः ।
-| verse_id = CHU_C05_S11_V07
+वेदवेदार्थवित् सम्यङ्महाश्रोत्रिय उच्यते ॥</div>
-| id       = CHU_C05_S11_V07_B01
-| text     = ‘प्रत्यब्दयज्ञकृत्सम्यङ्महाशालः प्रकीर्तितः ।
-वेदवेदार्थवित् सम्यङ्महाश्रोत्रिय उच्यते ॥
-}}
 </div>
@@ Line 3,694: / Line 3,142: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S12_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S12_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S12_V02" data-block-id="CHU_C05_S12_V02_B01">क्रीडात्मकत्वाद्व्याख्यं च(द्यौश्चैव .हृ) सुतेजाश्चातितेजसा ।
-| verse_id = CHU_C05_S12_V02
+स्वर्गाधारं शिरो विष्णोः .................</div>
-| id       = CHU_C05_S12_V02_B01
-| text     = क्रीडात्मकत्वाद्व्याख्यं च(द्यौश्चैव .हृ) सुतेजाश्चातितेजसा ।
-स्वर्गाधारं शिरो विष्णोः .................
-}}
 </div>
@@ Line 3,715: / Line 3,159: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S13_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S13_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S13_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S13_V02" data-block-id="CHU_C05_S13_V02_B01">................. सर्वरूपातिदार्शनात् ॥
-| verse_id = CHU_C05_S13_V02
-| id       = CHU_C05_S13_V02_B01
-| text     = ................. सर्वरूपातिदार्शनात् ॥
 चक्षुस्तु विश्वरूपाख्यमादानादायुषामपि ।
-आदित्याख्यं च सूर्यस्याप्याश्रयं सर्वदा स्मृतम् ॥
+आदित्याख्यं च सूर्यस्याप्याश्रयं सर्वदा स्मृतम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,737: / Line 3,177: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S14_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S14_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S14_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S14_V02" data-block-id="CHU_C05_S14_V02_B01">वाय्वादिप्राणशक्यं न यत्तत्कर्ता हरेर्यतः ।
-| verse_id = CHU_C05_S14_V02
-| id       = CHU_C05_S14_V02_B01
-| text     = वाय्वादिप्राणशक्यं न यत्तत्कर्ता हरेर्यतः ।
 प्राणस्तेन पृथग्वर्त्मा वायुर्ज्ञानायुरूपतः ॥
-वायोरप्याश्रयो नित्यं .................
+वायोरप्याश्रयो नित्यं .................</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,759: / Line 3,195: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S15_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S15_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S15_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S15_V02" data-block-id="CHU_C05_S15_V02_B01">................. बहुत्वाद् बहुलः स्मृतः ।
-| verse_id = CHU_C05_S15_V02
+आकाशनामा चाऽदीप्तेर्मध्यदेहो रमापतेः ॥</div>
-| id       = CHU_C05_S15_V02_B01
-| text     = ................. बहुत्वाद् बहुलः स्मृतः ।
-आकाशनामा चाऽदीप्तेर्मध्यदेहो रमापतेः ॥
-}}
 </div>
@@ Line 3,780: / Line 3,212: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S16_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S16_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S16_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S16_V02" data-block-id="CHU_C05_S16_V02_B01">व्याप्तत्वादाप इत्युक्तो रयी रतिकरत्वतः ।
-| verse_id = CHU_C05_S16_V02
+वस्तिराकाशवार्योश्च(वस्तिराकाशवाय्वोश्च .हृ) तावाधारौ प्रकीर्तितौ ॥</div>
-| id       = CHU_C05_S16_V02_B01
-| text     = व्याप्तत्वादाप इत्युक्तो रयी रतिकरत्वतः ।
-वस्तिराकाशवार्योश्च(वस्तिराकाशवाय्वोश्च .हृ) तावाधारौ प्रकीर्तितौ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 3,801: / Line 3,229: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_17_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_17_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_17_V02_B01" data-verse="CHU_C05_17_V02" data-block-id="CHU_C05_17_V02_B01">प्रथनात् पृथिवीनामा(पृथिवी नाम्ना) प्रतिष्ठा च प्रतिष्ठितेः ।
-| verse_id = CHU_C05_17_V02
-| id       = CHU_C05_17_V02_B01
-| text     = प्रथनात् पृथिवीनामा(पृथिवी नाम्ना) प्रतिष्ठा च प्रतिष्ठितेः ।
 पादौ भगवतो विष्णोः पृथिव्याश्रय एव च ॥
 उत्तमानां हि पादेन सर्वं रूपं हि कथ्यते ।
-विष्णोः पदमिति ह्यस्मात् प्रथितिर्वैदिकी स्मृता ॥
+विष्णोः पदमिति ह्यस्मात् प्रथितिर्वैदिकी स्मृता ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,836: / Line 3,260: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S19_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S19_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S19_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S19_V02" data-block-id="CHU_C05_S19_V02_B01">प्राणश्चक्षुस्तथाऽऽदित्य इत्येका देवता स्मृता ।
-| verse_id = CHU_C05_S19_V02
+पूर्वद्वारपतिर्विष्णोः ....................॥</div>
-| id       = CHU_C05_S19_V02_B01
-| text     = प्राणश्चक्षुस्तथाऽऽदित्य इत्येका देवता स्मृता ।
-पूर्वद्वारपतिर्विष्णोः ....................॥
-}}
 </div>
@@ Line 3,857: / Line 3,277: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S20_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S20_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S20_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S20_V02" data-block-id="CHU_C05_S20_V02_B01">................. व्यानः श्रोत्रं च चन्द्रमाः ॥
-| verse_id = CHU_C05_S20_V02
+दक्षिणद्वारपस्त्वेकः .........................</div>
-| id       = CHU_C05_S20_V02_B01
-| text     = ................. व्यानः श्रोत्रं च चन्द्रमाः ॥
-दक्षिणद्वारपस्त्वेकः .........................
-}}
 </div>
@@ Line 3,878: / Line 3,294: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S21_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S21_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S21_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S21_V02" data-block-id="CHU_C05_S21_V02_B01">................. वागपानोऽग्निरेव च ।
-| verse_id = CHU_C05_S21_V02
+पश्चिमद्वारपोऽप्येकः .................</div>
-| id       = CHU_C05_S21_V02_B01
-| text     = ................. वागपानोऽग्निरेव च ।
-पश्चिमद्वारपोऽप्येकः .................
-}}
 </div>
@@ Line 3,899: / Line 3,311: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S22_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S22_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S22_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S22_V02" data-block-id="CHU_C05_S22_V02_B01">................. समानो मन एव च ॥
-| verse_id = CHU_C05_S22_V02
+इन्द्र इत्येक एवोक्त उत्तरद्वाररक्षकः ।</div>
-| id       = CHU_C05_S22_V02_B01
-| text     = ................. समानो मन एव च ॥
-इन्द्र इत्येक एवोक्त उत्तरद्वाररक्षकः ।
-}}
 </div>
@@ Line 3,920: / Line 3,328: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S23_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S23_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S23_V02_B01" data-verse="CHU_C05_S23_V02" data-block-id="CHU_C05_S23_V02_B01">उदानो वायुरित्येक ऊर्ध्वद्वाराधिपश्च सः ॥
-| verse_id = CHU_C05_S23_V02
-| id       = CHU_C05_S23_V02_B01
-| text     = उदानो वायुरित्येक ऊर्ध्वद्वाराधिपश्च सः ॥
 स एवाऽकाशनामा च लक्ष्म्याविष्टो विशेषतः ।
 पृथिवीनामिका श्रीस्तु द्यौर्दिशो विद्युदेव च ॥
@@ Line 3,935: / Line 3,340: @@
 अग्निप्रसादाद् ऋषय उत्तरेणेन्द्रसंश्रयात् ॥
 शिवाद्या वायुमाश्रित्य यान्त्यूर्ध्वेण हरिं सुराः ॥
-वैश्वानराख्यविष्णोस्तु सम्यग्ज्ञानेन सर्वशः ।
+वैश्वानराख्यविष्णोस्तु सम्यग्ज्ञानेन सर्वशः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 3,962: / Line 3,366: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C05_S24_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C05_S24_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C05_S24_V05_B01" data-verse="CHU_C05_S24_V05" data-block-id="CHU_C05_S24_V05_B01">‘वैश्वानरज्ञानयोग्याः साक्षादेव सुराः स्मृताः ।
-| verse_id = CHU_C05_S24_V05
-| id       = CHU_C05_S24_V05_B01
-| text     = ‘वैश्वानरज्ञानयोग्याः साक्षादेव सुराः स्मृताः ।
 तस्मात् तेषां फलं सर्वमन्येषां तु स्वयोग्यतः ॥’इति वैश्वानरविद्यायाम् ।
 ‘को न आत्मा किं ब्रह्म’(५.११.१), ‘सोऽयमात्मा चतुष्पाद्’(१.१.१), ‘स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः’(माण्डूक्य.??), ‘अों वैश्वानरः साधारणशब्दविशेषात् अोम्’(ब्र.सू.१.२.२४), ‘अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः’(भ.गी.१४.१५) इत्यादेश्च वैश्वानरो विष्णुरिति सिद्धम् ।
@@ Line 3,972: / Line 3,373: @@
 आकाश इति लक्ष्मीश्च तथाऽऽकाशो हरिः स्वयम् ॥’इति शब्दनिर्णये ।
 ‘सुतेजोविश्वरूपादिभेदेनाङ्गानि मापतेः ।
-अभिन्नान्यपि कथ्यन्ते लोकदृष्टिविभेदतः॥’ इति च ॥
+अभिन्नान्यपि कथ्यन्ते लोकदृष्टिविभेदतः॥’ इति च ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,011: / Line 3,411: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S01_V07" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S01_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B01" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B01">‘अधीत्यब्दद्वादशत्वाद् द्वादशाब्द इतीरितः ।
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
+श्वेतकेतुर्भारते तु नोत्पत्तिद्वादशत्वतः ॥’ इति वाक्यनिर्णये ।</div>
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B01
-| text     = ‘अधीत्यब्दद्वादशत्वाद् द्वादशाब्द इतीरितः ।
-श्वेतकेतुर्भारते तु नोत्पत्तिद्वादशत्वतः ॥’ इति वाक्यनिर्णये ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B02" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B02">‘यथा मृत्पिण्डविज्ञानात् सादृश्यादेव मृन्मयः ।
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B02
-| text     = ‘यथा मृत्पिण्डविज्ञानात् सादृश्यादेव मृन्मयः ।
 विज्ञायन्ते तथा विष्णोः सादृश्याज्जगदेव च ॥
 यथा स्वर्णस्य विज्ञानात् सर्वे लोहमयास्तथा ।
@@ Line 4,030: / Line 3,423: @@
 अनन्याधीनविज्ञानादन्याधीनं तथैव च ।
 मृदयोलोहनाम्नां हि ज्ञानात् साङ्केतिकं यथा ॥’इत्यादिसामसंहितायाम् ।
-‘स्वर्णं लोहमणिश्चैव पुरटं चाभिधीयते’ इति शब्दनिर्णये ।
+‘स्वर्णं लोहमणिश्चैव पुरटं चाभिधीयते’ इति शब्दनिर्णये ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B03" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B03">विकारत्वविवक्षायामेकपिण्डमणिशब्दा व्यर्था स्युः ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B03
-| text     = विकारत्वविवक्षायामेकपिण्डमणिशब्दा व्यर्था स्युः ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B04" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B04">‘मृत्तिकेति’, ‘लोहमणिरिति’, ‘कृष्णायसमिति’(कार्ष्णायसमिति) अत्र ‘इति’शब्दा ‘नामधेय’शब्दाश्च व्यर्थाः स्युः । विकारमिथ्यात्विवक्षायां मृत्तिकैव सत्यं लोह एव सत्यं कार्ष्णायसमेव(कृष्णायसमेव) सत्यमित्येव स्यात् । न तु नामधेयादिशब्दाः ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B04
-| text     = ‘मृत्तिकेति’, ‘लोहमणिरिति’, ‘कृष्णायसमिति’(कार्ष्णायसमिति) अत्र ‘इति’शब्दा ‘नामधेय’शब्दाश्च व्यर्थाः स्युः । विकारमिथ्यात्विवक्षायां मृत्तिकैव सत्यं लोह एव सत्यं कार्ष्णायसमेव(कृष्णायसमेव) सत्यमित्येव स्यात् । न तु नामधेयादिशब्दाः ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B05" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B05">न च वाचारम्भणमात्रमिति मात्रशब्दोऽस्ति । न चाऽरम्भस्याऽरम्भणमिति युज्यते शब्दः । क्रिया ह्यारम्भणम् ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B05
-| text     = न च वाचारम्भणमात्रमिति मात्रशब्दोऽस्ति । न चाऽरम्भस्याऽरम्भणमिति युज्यते शब्दः । क्रिया ह्यारम्भणम् ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B06" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B06">अतो वाचा नाम्नामारम्भणं विकारो विविधाकारो विक्रियमाणः । सत्यं नामधेयं सर्वदा विद्यमानं नामधेयं मृत्तिकेत्यादय इत्यर्थः । सत्त्वेन कालतस्ततं ज्ञायते विद्वद्भिरिति नित्यत्वेन प्रसिद्धमेव सत्यमित्यत्र विवक्षितम् । सङ्केतेन क्रियमाणानि ह्यन्यानि नामानि । अतो विकाररूपाणि । विकारशब्दस्य नियतपुल्लिङ्गत्वादारम्भणं विकार इति वेदाः प्रमाणमितिवद् युज्यते ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B06
-| text     = अतो वाचा नाम्नामारम्भणं विकारो विविधाकारो विक्रियमाणः । सत्यं नामधेयं सर्वदा विद्यमानं नामधेयं मृत्तिकेत्यादय इत्यर्थः । सत्त्वेन कालतस्ततं ज्ञायते विद्वद्भिरिति नित्यत्वेन प्रसिद्धमेव सत्यमित्यत्र विवक्षितम् । सङ्केतेन क्रियमाणानि ह्यन्यानि नामानि । अतो विकाररूपाणि । विकारशब्दस्य नियतपुल्लिङ्गत्वादारम्भणं विकार इति वेदाः प्रमाणमितिवद् युज्यते ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S01_V07_B07" data-verse="CHU_C06_S01_V07" data-block-id="CHU_C06_S01_V07_B07">न च मृत्तिकादिनामविकारः साङ्केतिकं नाम(साङ्केतिकनाम) । प्राधान्यमेवात्र मृत्तिकादिनामवद् भगवतो विवक्षितम् । सृष्टिश्च प्राधान्यार्थमेवात्रोच्यते(प्राधान्यार्थमेवोच्यते .हृ)।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S01_V07
-| id       = CHU_C06_S01_V07_B07
-| text     = न च मृत्तिकादिनामविकारः साङ्केतिकं नाम(साङ्केतिकनाम) । प्राधान्यमेवात्र मृत्तिकादिनामवद् भगवतो विवक्षितम् । सृष्टिश्च प्राधान्यार्थमेवात्रोच्यते(प्राधान्यार्थमेवोच्यते .हृ)।
-}}
 </div>
@@ Line 4,085: / Line 3,457: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S02_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S02_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S02_V04_B01" data-verse="CHU_C06_S02_V04" data-block-id="CHU_C06_S02_V04_B01">एकमेवाद्वितीयं स्वगतभेदवर्जितं समानवर्जितं च ।
-| verse_id = CHU_C06_S02_V04
-| id       = CHU_C06_S02_V04_B01
-| text     = एकमेवाद्वितीयं स्वगतभेदवर्जितं समानवर्जितं च ।
 ‘एकमेवाद्वितीयं तत् समाभ्यधिकवर्जनात्(समाधिकविवर्जनात् .हृ) ।
 स्वगतायां च भेदानामभावाद् ब्रह्म शाश्वतम् ॥’ इति प्रवृत्ते ।
@@ Line 4,096: / Line 3,465: @@
 एकमेवेत्यतः प्राह नारायणमियं श्रुतिः ॥
 समे द्वितीयशब्दः स्यादद्वितीयोऽसमत्वतः ।
-साधिकः(अधिकः) कुत एव स्यादित्याह परमा श्रुतिः॥’ इति सामसंहितायाम् ।
+साधिकः(अधिकः) कुत एव स्यादित्याह परमा श्रुतिः॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S02_V04_B02" data-verse="CHU_C06_S02_V04" data-block-id="CHU_C06_S02_V04_B02">न च विजातीयभेदवर्जनं नाम कुत्रचित् प्रसिद्धम् । तत्प्रमाणाभावाच्च । ‘एक एवाद्वितीयो भगवांस्तत्सदृशपरो(तत्सदृशः परः) नास्ति’ इति च । ‘एक एव भगवान् तत्सदृशपरौ न स्तः’ इति च श्रुतिः।
-| verse_id = CHU_C06_S02_V04
-| id       = CHU_C06_S02_V04_B02
-| text     = न च विजातीयभेदवर्जनं नाम कुत्रचित् प्रसिद्धम् । तत्प्रमाणाभावाच्च । ‘एक एवाद्वितीयो भगवांस्तत्सदृशपरो(तत्सदृशः परः) नास्ति’ इति च । ‘एक एव भगवान् तत्सदृशपरौ न स्तः’ इति च श्रुतिः।
 विजातीयाभावे येनाश्रुतं श्रुतं भवतीत्यादि विशेषणं च व्यर्थम् । यस्य कस्यचिज्ज्ञानं तज्ज्ञानमेव भवतीति । अज्ञानमपि ज्ञानमेव भवति । भेदाभावात् ।
-न च मिथ्या सत्यमिति भेदः । तस्यैव विजातीयत्वप्राप्तेः । तद्भेदस्य मिथ्यात्वे तदभेदस्य सत्यत्वप्रसङ्गाच्च । मिथ्यासत्ययोरैक्ये इदं मिथ्या इदं सत्यमिदं (इदं सत्यमिति) मिथ्येति भेदाभावाज्जीवेशभेदादेरपि सत्यत्वप्रसङ्गः । अतः परमार्थं ब्रह्मान्यन्मिथ्येत्यपि न युज्यते । अतः (सजातीयः) सजातीयस्वगतभेदोऽधिकाख्यं विजातीयं चात्र निषिध्यते ।
+न च मिथ्या सत्यमिति भेदः । तस्यैव विजातीयत्वप्राप्तेः । तद्भेदस्य मिथ्यात्वे तदभेदस्य सत्यत्वप्रसङ्गाच्च । मिथ्यासत्ययोरैक्ये इदं मिथ्या इदं सत्यमिदं (इदं सत्यमिति) मिथ्येति भेदाभावाज्जीवेशभेदादेरपि सत्यत्वप्रसङ्गः । अतः परमार्थं ब्रह्मान्यन्मिथ्येत्यपि न युज्यते । अतः (सजातीयः) सजातीयस्वगतभेदोऽधिकाख्यं विजातीयं चात्र निषिध्यते ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S02_V04_B03" data-verse="CHU_C06_S02_V04" data-block-id="CHU_C06_S02_V04_B03">‘सर्वोत्तमत्वात् सन्नामा हरिर्नारायणः प्रभुः ।
-| verse_id = CHU_C06_S02_V04
-| id       = CHU_C06_S02_V04_B03
-| text     = ‘सर्वोत्तमत्वात् सन्नामा हरिर्नारायणः प्रभुः ।
 सोऽसृजत् प्रथमं देवीं तेजआख्यां श्रियं सतीम् ॥
 तते(तत्र) स्थितेन रूपेण साऽजैव हि यतः सदा ।
@@ Line 4,119: / Line 3,480: @@
 तेजःसंस्था च सा देवी प्राणोऽप्सु स्थित एव च ॥
 ततस्तेजस एवापो जायन्तेऽन्नस्थितो हरः ।
-जायतेऽतोऽद्भ्य एवान्नं पृथिवी त्वन्नरूपिणी ॥ २ ॥’
+जायतेऽतोऽद्भ्य एवान्नं पृथिवी त्वन्नरूपिणी ॥ २ ॥’</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,138: / Line 3,498: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S03_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S03_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S03_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S03_V03" data-block-id="CHU_C06_S03_V03_B01">सृष्टेष्वेतेषु भगवानीक्षाञ्चक्रे स केशवः ।
-| verse_id = CHU_C06_S03_V03
-| id       = CHU_C06_S03_V03_B01
-| text     = सृष्टेष्वेतेषु भगवानीक्षाञ्चक्रे स केशवः ।
 जीवाख्येनैव रूपेण योऽनिरुद्ध इति स्मृतः ॥
 तेन रूपेण लक्ष्म्यादीन् प्रविष्टो रूपनामनी ।
@@ Line 4,147: / Line 3,504: @@
 इति मत्वा प्रविश्याथ तेभ्य इन्द्रादिनामपि ।
 नामरूपाणि कृतवांस्तांश्चान्योन्यप्रवेशिनः ।
-कृत्वाऽग्निसोमसूर्यादिष्वेतांस्‍त्रीन् विदधे(निदधे) पुनः ॥ ३ ॥
+कृत्वाऽग्निसोमसूर्यादिष्वेतांस्‍त्रीन् विदधे(निदधे) पुनः ॥ ३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,174: / Line 3,530: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S04_V07" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S04_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S04_V07_B01" data-verse="CHU_C06_S04_V07" data-block-id="CHU_C06_S04_V07_B01">‘अतो यल्लोहितं रूपं श्रियस्तद्रूपसम्भवम् ।
-| verse_id = CHU_C06_S04_V07
-| id       = CHU_C06_S04_V07_B01
-| text     = ‘अतो यल्लोहितं रूपं श्रियस्तद्रूपसम्भवम् ।
 यच्छुक्लं वायुजं विद्यात् कृष्णं चैव शिवोद्भवम् ॥
 तस्मादग्नेर्यदत्तृत्वमग्निनामप्रवर्तकम् ।
@@ Line 4,186: / Line 3,539: @@
 विद्युद्विद्योतनं (चै)तेषां ततस्ते सर्वनामिनः ॥
 तथैव सर्वरूपं च तद्रूपप्रतिबिम्बितम् ।
-सर्वरूपाश्च ते तस्माल्लोहितादिक्रमेण तु ॥
+सर्वरूपाश्च ते तस्माल्लोहितादिक्रमेण तु ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S04_V07_B02" data-verse="CHU_C06_S04_V07" data-block-id="CHU_C06_S04_V07_B02">अतोऽन्यनामधेयं तु वाचाऽऽरम्भणहेतुतः ।
-| verse_id = CHU_C06_S04_V07
-| id       = CHU_C06_S04_V07_B02
-| text     = अतोऽन्यनामधेयं तु वाचाऽऽरम्भणहेतुतः ।
 साङ्केत्येन विकारः स्यात् त्रयाणामेव नित्यता ॥
 यथा लक्ष्म्यादिकानां च नाम सङ्केततोऽन्यगम् ।
@@ Line 4,204: / Line 3,553: @@
 तस्मात् स एव सर्वेशः सर्वरूपः स एव च ।
 सर्वनामा स एवैकः सर्वशक्तिस्तथैव च ॥
-अन्येषां यच्च रूपाद्यं तत्तस्मात् प्रतिबिम्बितम् ।
+अन्येषां यच्च रूपाद्यं तत्तस्मात् प्रतिबिम्बितम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S04_V07_B03" data-verse="CHU_C06_S04_V07" data-block-id="CHU_C06_S04_V07_B03">एक एवाद्वितीयोऽसावतः सर्वोत्तमत्वतः ॥
-| verse_id = CHU_C06_S04_V07
-| id       = CHU_C06_S04_V07_B03
-| text     = एक एवाद्वितीयोऽसावतः सर्वोत्तमत्वतः ॥
 मुख्यत्वादेव सन्नामा सत्ततिज्ञानरूपतः ।
 सत्यमित्युच्यते विष्णुस्स त्वं नासि कथञ्चन ॥
@@ Line 4,218: / Line 3,563: @@
 अतो न विद्वन्मानी स्या महानस्मीति वा मनः ॥
 न ते स्यान्नैव च स्तम्भो ज्ञात्वा विष्णोः परं बलम्(बलं परम्) ।
-न हि विष्णोर्बलं ज्ञात्वा स्तम्भहेतुः कथञ्चन ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥
+न हि विष्णोर्बलं ज्ञात्वा स्तम्भहेतुः कथञ्चन ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ॥ ४ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,239: / Line 3,583: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S05_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S05_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B01" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B01">देवता एव मांसादिशब्दवाच्याः । तत्र प्रवेशात् । अश्यमानाश्चोपजीव्यत्वात् । न च दुःखं तासाम् । ऐश्वर्यात् । तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत् त्रिवृत् इति प्रस्तुतत्वात् ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S05_V04
-| id       = CHU_C06_S05_V04_B01
-| text     = देवता एव मांसादिशब्दवाच्याः । तत्र प्रवेशात् । अश्यमानाश्चोपजीव्यत्वात् । न च दुःखं तासाम् । ऐश्वर्यात् । तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत् त्रिवृत् इति प्रस्तुतत्वात् ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B02" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B02">‘जीव इति भगवतोऽनिरुद्धस्याख्या’ इति च श्रुतिः(इति च श्रुतिः) । ‘प्राणस्य प्राणश्चक्षुषश्चक्षुर्जीवस्य जीवः(जीवम्) प्रधानस्य प्रधानं भगवांश्चतुर्मूर्तिः’ इति च ।
-| verse_id = CHU_C06_S05_V04
-| id       = CHU_C06_S05_V04_B02
-| text     = ‘जीव इति भगवतोऽनिरुद्धस्याख्या’ इति च श्रुतिः(इति च श्रुतिः) । ‘प्राणस्य प्राणश्चक्षुषश्चक्षुर्जीवस्य जीवः(जीवम्) प्रधानस्य प्रधानं भगवांश्चतुर्मूर्तिः’ इति च ।
 ‘प्राणाधारो हरेर्नान्यो(हरेर्नान्यः) जीवशब्दस्ततो हरौ।
-संसारिणो जीवता तु जननाद्वानतस्तथा(वानतेस्तथा)॥’ इति च ।
+संसारिणो जीवता तु जननाद्वानतस्तथा(वानतेस्तथा)॥’ इति च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B03" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B03">जीवशब्देन संसारिविवक्षायां(जीवशब्दस्य संसारिविषयत्वे .हृ) तत् तेज ऐक्षतेत्यादिना तेषामेव चेतनत्वावगतेर्नामरूपव्याकरणे जीवान्तरानुप्रवेशो(जीवान्तरप्रवेशः .हृ) नापेक्षितः।
-| verse_id = CHU_C06_S05_V04
-| id       = CHU_C06_S05_V04_B03
-| text     = जीवशब्देन संसारिविवक्षायां(जीवशब्दस्य संसारिविषयत्वे .हृ) तत् तेज ऐक्षतेत्यादिना तेषामेव चेतनत्वावगतेर्नामरूपव्याकरणे जीवान्तरानुप्रवेशो(जीवान्तरप्रवेशः .हृ) नापेक्षितः।
 ‘प्रसुप्तलोकतन्त्राणां निशाम्य गतिमीश्वरः ।
 त्रयोविंशतितत्त्वानां गणं युगपदाविशत् ॥’ इति ।
@@ Line 4,262: / Line 3,595: @@
 यथोभयेषां त इमे ह(तथोभयेषां त इमे हि) लोका बलिं हरन्तोऽन्नमदन्त्यमूढाः॥
 त्वं न स चक्षुः परिदेहि शक्ता देव क्रियार्थे यदनुग्रहेण॥’
-इति तत्त्वानां प्रार्थनानन्तरं भगवत एव तेषु प्रवेशोक्तेर्भागवते ।
+इति तत्त्वानां प्रार्थनानन्तरं भगवत एव तेषु प्रवेशोक्तेर्भागवते ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S05_V04_B04" data-verse="CHU_C06_S05_V04" data-block-id="CHU_C06_S05_V04_B04">यतश्च स एव जीवेनाऽत्मनाऽनुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठतीति भगवत्येव जीवशब्दः प्रयुज्यते । न ह्यचेतनस्य मोदमानत्वमस्ति । अतोऽन्तर्यामिरूप एव जीवशब्दः ।
-| verse_id = CHU_C06_S05_V04
-| id       = CHU_C06_S05_V04_B04
-| text     = यतश्च स एव जीवेनाऽत्मनाऽनुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठतीति भगवत्येव जीवशब्दः प्रयुज्यते । न ह्यचेतनस्य मोदमानत्वमस्ति । अतोऽन्तर्यामिरूप एव जीवशब्दः ।
 ‘भोक्तुस्तु सुखदुःखानामन्तःस्थो जीवनामकः ।
 बहिःस्थितस्तु सन्नामा भगवान् पुरुषोत्तमः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।
-अग्नेरग्निरिति नाम मुख्यतो नास्ति । अग्निनामानि त्रीणि रूपाणीति नामधेयं सत्यमित्यादि ॥ ४॥ ५ ॥
+अग्नेरग्निरिति नाम मुख्यतो नास्ति । अग्निनामानि त्रीणि रूपाणीति नामधेयं सत्यमित्यादि ॥ ४॥ ५ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,328: / Line 3,656: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S08_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S08_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V02_B01" data-verse="CHU_C06_S08_V02" data-block-id="CHU_C06_S08_V02_B01">स्वप्नस्यान्तः(स्वप्नान्तः .हृ) सुषुप्तिः ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V02
-| id       = CHU_C06_S08_V02_B01
-| text     = स्वप्नस्यान्तः(स्वप्नान्तः .हृ) सुषुप्तिः ।
 ‘स्वातन्त्र्यात् स्व इति प्रोक्तो विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः ।
 तं प्राप्नोति मनोनामा संसारी स्वपितीत्यतः ॥’ इति च ।
-मननान्मनोनामा संसारी ।
+मननान्मनोनामा संसारी ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,355: / Line 3,679: @@
 </div>
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B01" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B01">‘शुङ्गमित्यङ्कुरं प्रोक्तं तन्मूलं भगवान् हरिः ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V06
-| id       = CHU_C06_S08_V06_B01
-| text     = ‘शुङ्गमित्यङ्कुरं प्रोक्तं तन्मूलं भगवान् हरिः ।
 जगतो मूलमप्येष निमित्तं न विकारवान् ॥
 बीजजीवो यथा मूलमङ्कुरस्याविकारतः ।
@@ Line 4,365: / Line 3,686: @@
 प्राथम्याच्च तेजआद्या लक्ष्म्यादय इति सिद्धम् ।
 ‘तेजोऽभिमानिनी लक्ष्मीः प्राणस्त्वबभिमानवान् ।
-अन्नाभिमानी रुद्रश्च तिस्रस्ता देवताः पुरा ॥’ इति च ब्रह्माण्डे ।
+अन्नाभिमानी रुद्रश्च तिस्रस्ता देवताः पुरा ॥’ इति च ब्रह्माण्डे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B02" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B02">‘यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति’ इति संसारिणो ब्रह्मप्राप्तिमुक्त्वा ‘स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धः’ इति तस्योपपादनान्मनोनामा पुरुषः, प्राणनामा भगवान् । ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(सोम्येमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’ इत्युपसंहारात् ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V06
+प्रजाशब्दश्च चेतनेष्वेव प्रसिद्धः । ‘प्रजानां सुखदुःखेन राजाप्नोति शुभाशुभम् ।’ इत्यादेश्च ।</div>
-| id       = CHU_C06_S08_V06_B02
-| text     = ‘यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति’ इति संसारिणो ब्रह्मप्राप्तिमुक्त्वा ‘स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धः’ इति तस्योपपादनान्मनोनामा पुरुषः, प्राणनामा भगवान् । ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(सोम्येमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’ इत्युपसंहारात् ।
-प्रजाशब्दश्च चेतनेष्वेव प्रसिद्धः । ‘प्रजानां सुखदुःखेन राजाप्नोति शुभाशुभम् ।’ इत्यादेश्च ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B03" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B03">‘शरीरधातुकृत्त्वेन लक्ष्म्याद्याश्च मुमुक्षुणा ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V06
-| id       = CHU_C06_S08_V06_B03
-| text     = ‘शरीरधातुकृत्त्वेन लक्ष्म्याद्याश्च मुमुक्षुणा ।
 ध्येयस्तदीशितृत्वेन भगवान् पुरुषोत्तमः॥’
-इति वचनादनुसन्धानकर्तव्यताज्ञापनार्थं तदुक्तं पुरस्तादित्युक्तम् ।
+इति वचनादनुसन्धानकर्तव्यताज्ञापनार्थं तदुक्तं पुरस्तादित्युक्तम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V06_B04" data-verse="CHU_C06_S08_V06" data-block-id="CHU_C06_S08_V06_B04">मुक्तावुमा तु वागाख्या रुद्रं याति मनोऽभिधम् ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V06
-| id       = CHU_C06_S08_V06_B04
-| text     = मुक्तावुमा तु वागाख्या रुद्रं याति मनोऽभिधम् ।
 वायुं याति शिवश्चापि वायुश्तेजोऽभिधां श्रियम् ॥
 वायुमादाय सा देवी याति विष्णुं परात् परम् ।
 द्वारमात्रा तु सा देवी वायुप्राप्यो जनार्दनः ॥
-मृतिकाले च मुक्तौ च पुरुषा वाचमाप्नुयुः ॥ इति सत्तत्त्वे ।
+मृतिकाले च मुक्तौ च पुरुषा वाचमाप्नुयुः ॥ इति सत्तत्त्वे ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,401: / Line 3,709: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S08_V07" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S08_V07">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V07_B01" data-verse="CHU_C06_S08_V07" data-block-id="CHU_C06_S08_V07_B01">‘योऽसौ नियमनाद् विष्णुः सारत्वात् स इति स्मृतः ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V07
-| id       = CHU_C06_S08_V07_B01
-| text     = ‘योऽसौ नियमनाद् विष्णुः सारत्वात् स इति स्मृतः ।
 अणिमा सूक्ष्मतो गम्य ऐतदात्म्यं च तद्वशम् ॥
 परानन्दत्वतः सत्य(सत्यम्) आत्मा पूर्णगुणत्वतः ।
-सत्यतो नासि तत्वं हि माभूत् ते स्तब्धता ततः ॥
+सत्यतो नासि तत्वं हि माभूत् ते स्तब्धता ततः ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V07_B02" data-verse="CHU_C06_S08_V07" data-block-id="CHU_C06_S08_V07_B02">असुराः स्तब्धतां याता ब्रह्माहमिति मानिनः ।
-| verse_id = CHU_C06_S08_V07
-| id       = CHU_C06_S08_V07_B02
-| text     = असुराः स्तब्धतां याता ब्रह्माहमिति मानिनः ।
 असत्यं जगदित्याहुः सिद्धोऽहं बलवानिति ॥
 अनीश्वरं जगच्चाहुरप्रतिष्ठं(जगत् प्राहुरप्रतिष्ठं) तथैव च ।
@@ Line 4,419: / Line 3,720: @@
 कुतर्कपरमा नित्यं न सहन्ते गुणान् हरेः ।
 शास्‍त्रतत्त्वमविज्ञाय ब्रूयुर्वेदेषु(देवेषु) चैकताम् ॥
-यान्ति चैव तमो घोरं परमात्मविनिन्दकाः ।
+यान्ति चैव तमो घोरं परमात्मविनिन्दकाः ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S08_V07_B03" data-verse="CHU_C06_S08_V07" data-block-id="CHU_C06_S08_V07_B03">आलम्ब्य तन्मतं न त्वमेकत्वं विद्धि विष्णुना ॥
-| verse_id = CHU_C06_S08_V07
-| id       = CHU_C06_S08_V07_B03
-| text     = आलम्ब्य तन्मतं न त्वमेकत्वं विद्धि विष्णुना ॥
 एकत्वाभावतो(एकताभावतः .हृ) नैव भवेथाश्च महामनाः ।
 तन्निष्ठा हि प्रजा यस्मात् तत्प्रतिष्ठाश्च मोक्षगाः ॥
-तन्मूलाश्च यतस्तासां तद्भावः(सद्भावः) कुत एव तु ॥ ८ ॥
+तन्मूलाश्च यतस्तासां तद्भावः(सद्भावः) कुत एव तु ॥ ८ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,449: / Line 3,745: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S09_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S09_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S09_V04_B01" data-verse="CHU_C06_S09_V04" data-block-id="CHU_C06_S09_V04_B01">यदि स्वतोऽन्यः परमो देहेऽस्मिन् संव्यवस्थितः ॥
-| verse_id = CHU_C06_S09_V04
-| id       = CHU_C06_S09_V04_B01
-| text     = यदि स्वतोऽन्यः परमो देहेऽस्मिन् संव्यवस्थितः ॥
 न दृश्यते कुत इति भूयः पप्रच्छ पुत्रकः ।
 अज्ञैरदृश्यमानोऽपि न भेदो नास्ति पुत्रक ॥
@@ Line 4,459: / Line 3,752: @@
 इति पित्रोपदिष्टः सन् पुनः पप्रच्छ तं पुनः ।
 चेतनानामविज्ञानं कथमित्येव चिन्तयन् ॥
-तं प्रत्याह ........... ........... ॥ ९ ॥
+तं प्रत्याह ........... ........... ॥ ९ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,478: / Line 3,770: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S10_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S10_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S10_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S10_V03" data-block-id="CHU_C06_S10_V03_B01">....... यथा नद्यश्चेतनाश्च समुद्रगाः ।
-| verse_id = CHU_C06_S10_V03
-| id       = CHU_C06_S10_V03_B01
-| text     = ....... यथा नद्यश्चेतनाश्च समुद्रगाः ।
 स्वं वारि(स्वावरि .हृ) नैव जानन्ति प्रजास्तद्वत् प्रजालये ॥
 स्वतोऽन्योऽस्ति परो देह इति ज्ञायेत मे कथम् ।
-इति पृष्टः पुनः प्राह वृक्षदृष्टान्ततः पिता ॥ १० ॥
+इति पृष्टः पुनः प्राह वृक्षदृष्टान्ततः पिता ॥ १० ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,503: / Line 3,791: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S11_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S11_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S11_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S11_V03" data-block-id="CHU_C06_S11_V03_B01">अभिमानिनोऽस्वतन्त्रत्वाद्भेदेन ज्ञायते तरौ ।
-| verse_id = CHU_C06_S11_V03
+हरिः किमु मनुष्येषु शोषो ह्यस्यास्वतन्त्रतः ॥ ११ ॥</div>
-| id       = CHU_C06_S11_V03_B01
-| text     = अभिमानिनोऽस्वतन्त्रत्वाद्भेदेन ज्ञायते तरौ ।
-हरिः किमु मनुष्येषु शोषो ह्यस्यास्वतन्त्रतः ॥ ११ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 4,526: / Line 3,810: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S12_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S12_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S12_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S12_V03" data-block-id="CHU_C06_S12_V03_B01">ज्ञायते न कथं स्वस्मिन् सूक्ष्मे ज्ञाते परो हरिः ।
-| verse_id = CHU_C06_S12_V03
-| id       = CHU_C06_S12_V03_B01
-| text     = ज्ञायते न कथं स्वस्मिन् सूक्ष्मे ज्ञाते परो हरिः ।
 तत्रस्थ इति पृष्ट संस्तमाहोद्दालकः सुतम् ॥
 वटबीजे यथा सूक्ष्मे महान्न्यग्रोधभावयुक् ।
-न दृश्यतेऽभिमानी स एवं जीवगतो हरिः ॥ १२ ॥
+न दृश्यतेऽभिमानी स एवं जीवगतो हरिः ॥ १२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,551: / Line 3,831: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S13_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S13_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S13_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S13_V03" data-block-id="CHU_C06_S13_V03_B01">कथं दृश्येत तच्छक्तिः पृथक् तस्य ह्यदर्शने ।
-| verse_id = CHU_C06_S13_V03
-| id       = CHU_C06_S13_V03_B01
-| text     = कथं दृश्येत तच्छक्तिः पृथक् तस्य ह्यदर्शने ।
 इति भावयुतं प्राह पुत्रमुद्दालकः पुनः ॥
 यथाप्सु लवणं व्याप्तं रसदृष्टौ न दृश्यते(रसदृष्ट्यैव दृश्यते) ।
-एवं चेतनगो विष्णुस्तद्भिन्नोऽपि न दृश्यते ॥ १३ ॥
+एवं चेतनगो विष्णुस्तद्भिन्नोऽपि न दृश्यते ॥ १३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,576: / Line 3,852: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S14_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S14_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S14_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S14_V03" data-block-id="CHU_C06_S14_V03_B01">कथं स ज्ञायते विष्णुर्भिन्न इत्यत्र चाब्रवीत् ।
-| verse_id = CHU_C06_S14_V03
-| id       = CHU_C06_S14_V03_B01
-| text     = कथं स ज्ञायते विष्णुर्भिन्न इत्यत्र चाब्रवीत् ।
 यथैवान्योपदेशेन बद्धाक्षः स्वगृहं(स्वं गृहं) व्रजेत् ॥
-तथाऽऽचार्योपदेशेन भिन्नमीशं व्रजेत् पुमान् ॥ १४ ॥
+तथाऽऽचार्योपदेशेन भिन्नमीशं व्रजेत् पुमान् ॥ १४ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,600: / Line 3,872: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S15_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S15_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S15_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S15_V03" data-block-id="CHU_C06_S15_V03_B01">यथा पुंसोऽस्वतन्त्रत्वं तज्ज्ञापयतु मा भवान् ।
-| verse_id = CHU_C06_S15_V03
+इत्युक्त आह ज्ञाने हि दृष्टैवास्यास्वतन्त्रता ॥ १५ ॥</div>
-| id       = CHU_C06_S15_V03_B01
-| text     = यथा पुंसोऽस्वतन्त्रत्वं तज्ज्ञापयतु मा भवान् ।
-इत्युक्त आह ज्ञाने हि दृष्टैवास्यास्वतन्त्रता ॥ १५ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 4,627: / Line 3,895: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C06_S16_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C06_S16_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B01" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B01">अभेदज्ञानिनां दोषः कीदृशः स्यादितीर्यते ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B01
-| text     = अभेदज्ञानिनां दोषः कीदृशः स्यादितीर्यते ।
 प्राह यस्मात् परस्वानां हर्ता राज्ञा निहन्यते ॥
 किमु राज्ञोऽपहर्तैवं ब्रह्मस्तेनो निहन्यते(हि हन्यते) ।
@@ Line 4,636: / Line 3,901: @@
 ब्रह्मस्तेनो निहन्येत(हि हन्येत) तमस्यन्धे सदैव हि ।
 दोषा ह्यज्ञानपूर्वास्तु बद्ध्‍वा पुरुषमीशितुः ॥
-विष्णोर्हर्तेति बाधन्ते चाभिमानकृतास्पदम् ।
+विष्णोर्हर्तेति बाधन्ते चाभिमानकृतास्पदम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B02" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B02">ततो विचारयन्त्येनं देवता हरिणा सह ॥
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B02
-| text     = ततो विचारयन्त्येनं देवता हरिणा सह ॥
 नाहं विष्णुर्न स्वतन्त्रो न च पूर्णगुणोऽस्म्यहम् ।
 मम स्वामी हरिर्नित्यं स्वतन्त्रः पूर्णसद्गुणः(पूर्णषड्गुणः .हृ) ॥
@@ Line 4,653: / Line 3,914: @@
 ततोऽधरे वा तद्योग्यं दृढाभेदं वधोपमे ।
 तस्मादाचार्यतो ज्ञात्वा विष्णोर्भेदेन पूर्णताम् ॥
-उपासीत ततो मुक्तिं याति नास्त्यत्र संशयः ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ।
+उपासीत ततो मुक्तिं याति नास्त्यत्र संशयः ॥’ इत्यादि सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B03" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B03">स्वयम्भूरिति विष्णुजत्वाद् विरिञ्च(विष्णुजत्वाद्धि विरिञ्च) उच्यते । न हि विरिञ्चादेव विरिञ्चो जातः । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इत्यादि श्रुतेः । आत्मा भगवान् । ततो भूतत्वादात्मभूः । ‘दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान्’ इति वचनात् । अ इति विष्णुस्तज्जातत्वादजः ‘अ इति ब्रह्म’ इत्यादि श्रुतेः । ‘वासुदेवात् परो नैव ब्रह्मशब्दोदितो भवेत्’ इत्यादेश्च । अतः स्वशब्दो विष्णावेव प्रसिद्धः । ततः ‘स्वमपीतो भवति’ इति युज्यते ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B03
-| text     = स्वयम्भूरिति विष्णुजत्वाद् विरिञ्च(विष्णुजत्वाद्धि विरिञ्च) उच्यते । न हि विरिञ्चादेव विरिञ्चो जातः । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इत्यादि श्रुतेः । आत्मा भगवान् । ततो भूतत्वादात्मभूः । ‘दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान्’ इति वचनात् । अ इति विष्णुस्तज्जातत्वादजः ‘अ इति ब्रह्म’ इत्यादि श्रुतेः । ‘वासुदेवात् परो नैव ब्रह्मशब्दोदितो भवेत्’ इत्यादेश्च । अतः स्वशब्दो विष्णावेव प्रसिद्धः । ततः ‘स्वमपीतो भवति’ इति युज्यते ।
 अप्ययो नामाविज्ञेयत्वेन प्रवेशः ।
 ‘अविज्ञातं प्रविष्टं यदपीतमिति कीर्त्यते ।
-यथा नद्यः समुद्रे तु यथा विष्णुं लये प्रजाः॥’ इति शब्दनिर्णये ।
+यथा नद्यः समुद्रे तु यथा विष्णुं लये प्रजाः॥’ इति शब्दनिर्णये ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B04" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B04">न च जीवस्य तद्भावोऽस्ति । उत्थितस्य सुप्तिसंसारयोः परामर्शदर्शनात् । ‘अहं विश्वं भुवनमभ्यभवाम्’। ‘आजन्ममरणं स्मृत्वा मुक्ता हर्षमवाप्नुयुः’ इति तद्भावस्यापरामर्शाच्च । ‘प्राज्ञेनाऽत्मना सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किञ्चन वेद नान्तरम्’ इत्यादिश्रुतेश्च । ‘सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर्भेदेन’ इति च भगवद्वचनम् ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B04
-| text     = न च जीवस्य तद्भावोऽस्ति । उत्थितस्य सुप्तिसंसारयोः परामर्शदर्शनात् । ‘अहं विश्वं भुवनमभ्यभवाम्’। ‘आजन्ममरणं स्मृत्वा मुक्ता हर्षमवाप्नुयुः’ इति तद्भावस्यापरामर्शाच्च । ‘प्राज्ञेनाऽत्मना सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किञ्चन वेद नान्तरम्’ इत्यादिश्रुतेश्च । ‘सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर्भेदेन’ इति च भगवद्वचनम् ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B05" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B05">‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः।‘, ‘सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामह इति ।’, ‘सत आगम्य न विदुः सत आगच्छामह इति ।’, ‘स एष जीवेनाऽत्मनानुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठति’ ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B05
-| text     = ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः।‘, ‘सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामह इति ।’, ‘सत आगम्य न विदुः सत आगच्छामह इति ।’, ‘स एष जीवेनाऽत्मनानुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठति’ ।
 ‘अण्व्य इवेमा धाना भगव इत्यासामङ्गैकां भिन्धीति भिन्ना भगव इति किमत्र पश्यसीति न किञ्चन भगव इति यं वै सोम्यैतमणिमानं न निभालयस एतस्य वै सोम्यैषोऽणिम्न एवं महान् न्यग्रोधस्तिष्ठति ।’
 ‘लवणमेतदुदकेऽवधायाथ मा प्रातरुपसीदथा इति स ह तथा चकार तं होवाच यद्दोषा लवणमेतदुदकेऽवधा अङ्ग तदाहरेति तद्धावमृश्य न विवेद यथा विलीनमेवाङ्गास्यान्तादाचामेति कथमिति लवणमिति । मध्यादाचामेति कथमिति लवणमित्यन्त्यादाचामेति कथमिति लवणमिति ।’
-अत्र वाव किल सत्सोम्य(किल सोम्य) न निभालयसेऽत्रैव किलेति ।’, ‘एतां दिशं गन्धारा एतां दिशं व्रजेति।’, ‘तेजः परस्यां देवतायां तावन्न जानाति(तावज्जानाति) ।’, ‘अपहार्षीत् स्तेनमकार्षीत्।’ इत्यादि नवकृत्वो(नवकृत्वोऽपि) भिन्नस्य वस्तुनो भेदापरिज्ञानादनर्थं सूक्ष्मत्वाद् भेदस्य दुर्ज्ञेयत्वं(दुर्विज्ञेयत्वं) च सदृष्टान्तं तात्पर्येणाऽह ।
+अत्र वाव किल सत्सोम्य(किल सोम्य) न निभालयसेऽत्रैव किलेति ।’, ‘एतां दिशं गन्धारा एतां दिशं व्रजेति।’, ‘तेजः परस्यां देवतायां तावन्न जानाति(तावज्जानाति) ।’, ‘अपहार्षीत् स्तेनमकार्षीत्।’ इत्यादि नवकृत्वो(नवकृत्वोऽपि) भिन्नस्य वस्तुनो भेदापरिज्ञानादनर्थं सूक्ष्मत्वाद् भेदस्य दुर्ज्ञेयत्वं(दुर्विज्ञेयत्वं) च सदृष्टान्तं तात्पर्येणाऽह ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B06" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B06">न चाभेदे कश्चिद् दृष्टान्त उक्तः। न हि शकुनिसूत्रयोर्नानावृक्षरसानां नदीसमुद्रयोर्वृक्षपरमात्मनोर्धानापरमात्मनोर्लवणोदकयोः पुरुषगन्धारयोर्नियतज्ञानानियतज्ञानयोश्चोरापह्रियमाणयोश्चाभेदोऽस्ति ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B06
-| text     = न चाभेदे कश्चिद् दृष्टान्त उक्तः। न हि शकुनिसूत्रयोर्नानावृक्षरसानां नदीसमुद्रयोर्वृक्षपरमात्मनोर्धानापरमात्मनोर्लवणोदकयोः पुरुषगन्धारयोर्नियतज्ञानानियतज्ञानयोश्चोरापह्रियमाणयोश्चाभेदोऽस्ति ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B07" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B07">महातात्पर्यविरोधश्चाभेदे । विष्णोः परमोत्कर्षे हि सर्वप्रमाणानां महातात्पर्यं भगवताऽभिहितम् ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B07
-| text     = महातात्पर्यविरोधश्चाभेदे । विष्णोः परमोत्कर्षे हि सर्वप्रमाणानां महातात्पर्यं भगवताऽभिहितम् ।
 ‘द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
 क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥
@@ Line 4,720: / Line 3,961: @@
 भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥’
 ‘यो मामजामनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।
-असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥’
+असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥’</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B08" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B08">परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B08
-| text     = परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
 यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥’
 ‘मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।
@@ Line 4,738: / Line 3,975: @@
 स मामाप्नोति नियतं न च तस्मात् प्रियो मम ॥
 प्रमाणान्यखिलान्येव तर्काश्चैतत्पराः सदा ।
-एतद्विरुद्धं यन्मानं तर्कश्चाऽभास एव तु (आभास एव सः .हृ)॥’ इत्यादौ(इत्यादि) ॥
+एतद्विरुद्धं यन्मानं तर्कश्चाऽभास एव तु (आभास एव सः .हृ)॥’ इत्यादौ(इत्यादि) ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B09" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B09">‘तं भूतिरिति देवा उपासाञ्चक्रिरे ते बभूवुस्तस्माद्धाप्येतर्हि सुप्तो भूर्भूरित्येव प्रश्वसित्यभूतिरित्यसुरास्ते ह पराबभूवुः ।’
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B09
-| text     = ‘तं भूतिरिति देवा उपासाञ्चक्रिरे ते बभूवुस्तस्माद्धाप्येतर्हि सुप्तो भूर्भूरित्येव प्रश्वसित्यभूतिरित्यसुरास्ते ह पराबभूवुः ।’
 ‘भूमैव देवः परमो ह्युपास्यो नैवाभूमा फलमेषां विधत्ते ।
 तस्माद् भूमा गुणतो वै विशिष्टो यथा क्रतुः कर्ममध्ये विशिष्टः ॥’
@@ Line 4,751: / Line 3,984: @@
 ‘सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये।
 एतावानस्य महिमा अतो ज्यायांश्च पूरुषः ॥’
-‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ।’
+‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ।’</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B10" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B10">‘सृष्टिः स्थितिश्च संहारो नियतिर्ज्ञानमावृतिः ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B10
-| text     = ‘सृष्टिः स्थितिश्च संहारो नियतिर्ज्ञानमावृतिः ।
 बन्धमोक्षौ च कथ्यन्ते यस्योत्कर्षप्रसिद्धये ॥
 यस्योत्कर्षप्रसिद्ध्यर्थं सर्वे वेदाश्च(सर्ववेदाश्च) युक्तयः ।
@@ Line 4,764: / Line 3,993: @@
 ‘महातत्परता विष्णोरुत्कर्षेऽवान्तरा ततः ।
 अन्यत्र सर्ववाक्यानां युक्तीनां च विशेषतः ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।
-‘ओं भूम्नः क्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति ओम्’(ब्र.सू.३.३.५९) ‘ओं ब्रह्मदृष्टिरुत्कर्षात् ओम्’(ब्र.सू.४.१.५) इत्यादि च निर्णयात्मकं भगवद्वचनम् ।
+‘ओं भूम्नः क्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति ओम्’(ब्र.सू.३.३.५९) ‘ओं ब्रह्मदृष्टिरुत्कर्षात् ओम्’(ब्र.सू.४.१.५) इत्यादि च निर्णयात्मकं भगवद्वचनम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B11" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B11">न च शारीरपराभेदे तात्पर्यमआ इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । ‘अतत्त्वमसि’ इति भेदस्य नवकृत्वोऽभ्यासाच्च । ‘ओं भेदव्यपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.१.३.५), ‘ओं भेदव्यपदेशाच्चान्यः ओम्’(ब्र.सू.१.१.२१), ‘ओम् अनुपपत्तेस्तु न शरीरः ओम्’(ब्र.सू.१.२.३), ‘ओं शारीरश्चोभयेऽपि हि भेदेनैनमधीयते ओम्’(ब्र.सू.१.२.२०), ‘ओं पृथगुपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.२.३.२८) इत्यादिना सर्वत्र भेदस्यैव भगवता निर्णीतत्वाच्च ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B11
-| text     = न च शारीरपराभेदे तात्पर्यमआ इत्यत्र किञ्चिन्मानम् । ‘अतत्त्वमसि’ इति भेदस्य नवकृत्वोऽभ्यासाच्च । ‘ओं भेदव्यपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.१.३.५), ‘ओं भेदव्यपदेशाच्चान्यः ओम्’(ब्र.सू.१.१.२१), ‘ओम् अनुपपत्तेस्तु न शरीरः ओम्’(ब्र.सू.१.२.३), ‘ओं शारीरश्चोभयेऽपि हि भेदेनैनमधीयते ओम्’(ब्र.सू.१.२.२०), ‘ओं पृथगुपदेशात् ओम्’(ब्र.सू.२.३.२८) इत्यादिना सर्वत्र भेदस्यैव भगवता निर्णीतत्वाच्च ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B12" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B12">‘पुरुष एवेदं सर्वमिति च पुरुषेणेदं सर्वं व्याप्तं यद्भूतं यच्च भव्यम् ।’(पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच्च भव्यमिति । पुरुषेणैवेदं सर्वं व्याप्तं यद् भूतं यच्च भाव्यम् । .हृ) ‘(न भगवान्)न च भगवान् गोत्वेन मनुष्यत्वेन वा भवति । आ तृणादा करीषात् सर्वं भगवानिति मिथ्यादृष्टिरेषा । दधिसक्तवो घृतौदनमित्यादौ व्याप्तशब्दाभावेऽपि व्याप्तशब्दोऽवगम्यते । दधिसिक्ताः सक्तवो घृतसिक्तमोदनम्’(घृतोदनमित्यादिषु व्याप्तिशब्दाभावेऽपि व्याप्तिशब्दोऽवगम्यते । यथा दधिसिक्ताः .हृ) इति च श्रुतिः ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
+पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यमिति पुरुषेण हीदं नेनीयते(सर्वं नेनीयते)’ इति च । अतः सर्वप्रमाणानां भगवदुत्कर्ष एव महातात्पर्याच्छारीराभेदं वदतां महातात्पर्यविरोधः ।</div>
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B12
-| text     = ‘पुरुष एवेदं सर्वमिति च पुरुषेणेदं सर्वं व्याप्तं यद्भूतं यच्च भव्यम् ।’(पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच्च भव्यमिति । पुरुषेणैवेदं सर्वं व्याप्तं यद् भूतं यच्च भाव्यम् । .हृ) ‘(न भगवान्)न च भगवान् गोत्वेन मनुष्यत्वेन वा भवति । आ तृणादा करीषात् सर्वं भगवानिति मिथ्यादृष्टिरेषा । दधिसक्तवो घृतौदनमित्यादौ व्याप्तशब्दाभावेऽपि व्याप्तशब्दोऽवगम्यते । दधिसिक्ताः सक्तवो घृतसिक्तमोदनम्’(घृतोदनमित्यादिषु व्याप्तिशब्दाभावेऽपि व्याप्तिशब्दोऽवगम्यते । यथा दधिसिक्ताः .हृ) इति च श्रुतिः ।
-पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यमिति पुरुषेण हीदं नेनीयते(सर्वं नेनीयते)’ इति च । अतः सर्वप्रमाणानां भगवदुत्कर्ष एव महातात्पर्याच्छारीराभेदं वदतां महातात्पर्यविरोधः ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B13" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B13">‘अज्ञानदुःखासम्बन्धाद् यावज्ज्ञानं शरीरिणः ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B13
-| text     = ‘अज्ञानदुःखासम्बन्धाद् यावज्ज्ञानं शरीरिणः ।
 सर्वदा ज्ञानकं विष्णुमहमस्मीति ये विदुः ॥
 अज्ञानदुःखमन्तारस्ततस्ते नीचतां विदुः(विदः .हृ) ।
@@ Line 4,797: / Line 4,014: @@
 तेषां तमःशरीराणां तम एव परायणम् ॥
 ‘यतः स्वरूपतश्चान्यो(स रूपतश्चान्यः .हृ) जातितः श्रुतितोऽर्थतः ।
-कथमस्मि स इत्येव सम्बन्धः(सम्बद्धः .हृ) स्यादसंहितः॥’ इति ।
+कथमस्मि स इत्येव सम्बन्धः(सम्बद्धः .हृ) स्यादसंहितः॥’ इति ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B14" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B14">‘बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B14
-| text     = ‘बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
 को ह्यत्र पुरुषश्रेष्ठस्तं भवान् वक्तुमर्हति ॥
 वैशम्पायन उवाच–
 नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ।
 बहूनां पुरुषाणां हि यथैका योनिरुच्यते ॥
-तथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥’इति च मोक्षधर्मवचनाच्च ।
+तथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥’इति च मोक्षधर्मवचनाच्च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B15" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B15">‘हंनाम हन्यमानत्वाज्जीवस्य समुदाहृतम् ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B15
-| text     = ‘हंनाम हन्यमानत्वाज्जीवस्य समुदाहृतम् ।
 जीवादन्यो यतो विष्णुरहंनामा ततः स्मृतः ॥
 स्मीति जीवः समुद्दिष्टः स्मीत्यल्पं सुमितत्वतः ।
@@ Line 4,820: / Line 4,029: @@
 ब्रह्मास्मीत्युच्यते विष्णुर्बृहत्पूर्णो यतः सदा ।
 असौ सूर्यगतो विष्णुर्दूरस्थत्वात् प्रकीर्तितः ॥
-अहंनामा जीवगतो नित्याहेयत्वहेतुतः ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।
+अहंनामा जीवगतो नित्याहेयत्वहेतुतः ॥’ इति ब्रह्माण्डे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B16" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B16">‘परं ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स उत्तमः पुरुषः(उत्तमपुरुषः) स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा’, ‘स एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा सप्तधा’ ,
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B16
-| text     = ‘परं ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स उत्तमः पुरुषः(उत्तमपुरुषः) स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा’, ‘स एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा सप्तधा’ ,
 ‘यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।
 सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता ॥’
@@ Line 4,838: / Line 4,043: @@
 ‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
 सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥’
-न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः’ इत्यादिश्रुतिस्मृतिषु सतात्पर्यं मुक्तानां विष्णोर्भेदस्यैवोक्तेः ।
+न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः’ इत्यादिश्रुतिस्मृतिषु सतात्पर्यं मुक्तानां विष्णोर्भेदस्यैवोक्तेः ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B17" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B17">‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(इमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’, ‘सति सम्पद्य न विदुः’(सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामहे इति .हृ) इत्यादौ भेद एव ह्यत्र सतात्पर्यं प्रतिपादितः । ता नद्यः समुद्रादागत्य समुद्रं प्रविशन्ति । स समुद्र एव भवति । न नदीभावं प्राप्नोति । स एव च समुद्रो भवति । समुद्र एव समुद्रो भवति, न नद्य इति भेदस्यैवावधारणं क्रियते ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B17
-| text     = ‘सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः(इमाः प्रजाः .हृ) सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः’, ‘सति सम्पद्य न विदुः’(सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पत्स्यामहे इति .हृ) इत्यादौ भेद एव ह्यत्र सतात्पर्यं प्रतिपादितः । ता नद्यः समुद्रादागत्य समुद्रं प्रविशन्ति । स समुद्र एव भवति । न नदीभावं प्राप्नोति । स एव च समुद्रो भवति । समुद्र एव समुद्रो भवति, न नद्य इति भेदस्यैवावधारणं क्रियते ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B17" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B17">न च स्वकीयस्य ब्रह्मभावस्याज्ञोऽपहर्ता भवति । किं त्वविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैवपहर्ता । न हि स्वकीयवित्तपरित्याग्यपहर्ता भवति । किन्तु परस्वहर्तैव । तस्मादविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैव ‘अपहार्षीत् स्तेयमकार्षीदआ’ इति दृष्टान्तपूर्वकमुच्यते ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B17
-| text     = न च स्वकीयस्य ब्रह्मभावस्याज्ञोऽपहर्ता भवति । किं त्वविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैवपहर्ता । न हि स्वकीयवित्तपरित्याग्यपहर्ता भवति । किन्तु परस्वहर्तैव । तस्मादविद्यमानब्रह्मभावाभिमन्तैव ‘अपहार्षीत् स्तेयमकार्षीदआ’ इति दृष्टान्तपूर्वकमुच्यते ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B18" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B18">अदुःखित्वपूर्णज्ञानानन्दस्वातन्त्र्यादि ब्रह्मस्वभावाननुभवं स्वात्मनोऽपि ज्ञात्वैव तद्भावाभिमतेः स्तैन्यम् । परकीयाभिमतेरपहारः ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B18
-| text     = अदुःखित्वपूर्णज्ञानानन्दस्वातन्त्र्यादि ब्रह्मस्वभावाननुभवं स्वात्मनोऽपि ज्ञात्वैव तद्भावाभिमतेः स्तैन्यम् । परकीयाभिमतेरपहारः ।
 ‘परस्वभावाभिमतेरपहर्ता स्ववञ्चनात् ।
-स्तेनश्चाभेदवेत्ता तु ब्रह्मणो हन्यते सदा ॥’ इति तत्त्वविवेके ।
+स्तेनश्चाभेदवेत्ता तु ब्रह्मणो हन्यते सदा ॥’ इति तत्त्वविवेके ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B19" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B19">न च दार्ढ्यमात्रे दृष्टान्तोऽयम्(दार्ढ्यमात्रदृष्टान्तोऽयम्)। ‘स यदि तस्य कर्ता भवति’, ‘स यदि तस्य कर्ता न भवति’ इति हतिमुक्त्योरपहारानपहारैकहेतुकत्वश्रुतेः(हेतुत्वश्रुतेः) । अन्यथा यदि दृढो भवति यद्यदृढो भवतीत्युच्येत ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B19
-| text     = न च दार्ढ्यमात्रे दृष्टान्तोऽयम्(दार्ढ्यमात्रदृष्टान्तोऽयम्)। ‘स यदि तस्य कर्ता भवति’, ‘स यदि तस्य कर्ता न भवति’ इति हतिमुक्त्योरपहारानपहारैकहेतुकत्वश्रुतेः(हेतुत्वश्रुतेः) । अन्यथा यदि दृढो भवति यद्यदृढो भवतीत्युच्येत ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B20" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B20">न च सत्यासत्यमात्रम् । तदा सत्यानृतवाग्दृष्टान्तेन पूर्तेरपहारदृष्टान्तो न स्यात् । तस्मादभेदज्ञानेन महान्तं विनाशं प्रदर्श्य भेदज्ञानान्मुक्तिपरमेवैतद्वाक्यम् ।</div>
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B20
-| text     = न च सत्यासत्यमात्रम् । तदा सत्यानृतवाग्दृष्टान्तेन पूर्तेरपहारदृष्टान्तो न स्यात् । तस्मादभेदज्ञानेन महान्तं विनाशं प्रदर्श्य भेदज्ञानान्मुक्तिपरमेवैतद्वाक्यम् ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B21" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B21">भिन्नस्यैवोत्कर्षो भवति(भवतीति .हृ) । अभिन्नस्य कुत उत्कर्षः स्यात् ? अज्ञानदुःखयुक्तत्वाच्च ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B21
-| text     = भिन्नस्यैवोत्कर्षो भवति(भवतीति .हृ) । अभिन्नस्य कुत उत्कर्षः स्यात् ? अज्ञानदुःखयुक्तत्वाच्च ।
 न हि तत्पक्षे परमार्थदुःखिनो भ्रान्त्या दुःखिनश्च तत्काले कश्चिद् विशेषः । अस्वातन्त्र्यं च भ्रान्तस्य निश्चितमेव । न हि भ्रमः स्वेच्छया युज्यते ।
 ‘स्वात्मानं परमं विष्णुं विदित्वाऽपि स राघवः ।
@@ Line 4,884: / Line 4,065: @@
 योज्यं न ब्रह्मसूत्राणि दृश्यमानार्थतोऽन्यथा ॥’ इति च ब्रह्मवैवर्ते ।
 ‘चोरदृष्टान्ततो यस्य ह्यभेदज्ञानतस्तमः ।
-भेदेनोत्कर्षवेत्तुस्तु मुक्तिरेव ह्यचोरवत् ॥’ इति च ।
+भेदेनोत्कर्षवेत्तुस्तु मुक्तिरेव ह्यचोरवत् ॥’ इति च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C06_S16_V03_B22" data-verse="CHU_C06_S16_V03" data-block-id="CHU_C06_S16_V03_B22">‘सारत्वात् स इति प्रोक्तो ज्ञानत्वाद्य इतीरितः ।
-| verse_id = CHU_C06_S16_V03
-| id       = CHU_C06_S16_V03_B22
-| text     = ‘सारत्वात् स इति प्रोक्तो ज्ञानत्वाद्य इतीरितः ।
 सर्वस्येष्ट इति ह्येष मानानामणकोऽणिमा ॥
 तत्तन्त्रत्वादैतदात्म्यं स सत्यः साधुरूपतः ।
@@ Line 4,898: / Line 4,075: @@
 तस्मै नमो भगवते चिदचित्परमाय ते ।
 पुरुषोत्तमाय देवाय पूर्णानन्दैकरूपिणे ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
-अतः सर्वचिदचिद्विलक्षणः सर्वोत्तमः (सर्वगुणपरिपूर्णो) सर्वगुणपूर्णो भगवान् पुरुषोत्तम इति सिद्धम् ॥
+अतः सर्वचिदचिद्विलक्षणः सर्वोत्तमः (सर्वगुणपरिपूर्णो) सर्वगुणपूर्णो भगवान् पुरुषोत्तम इति सिद्धम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,917: / Line 4,093: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S01_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S01_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S01_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S01_V01" data-block-id="CHU_C07_S01_V01_B01">यद्वेत्थ तेन तदुक्त्वा मामुपसीद ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S01_V01
-| id       = CHU_C07_S01_V01_B01
-| text     = यद्वेत्थ तेन तदुक्त्वा मामुपसीद ।
-}}
 </div>
@@ Line 4,931: / Line 4,103: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S01_V02" data-block-id="CHU_C07_V02_B01">‘पितृलक्षणं तु पित्र्यं स्याद् राशिः स्यात् पूगलक्षणम् ।
-| verse_id = CHU_C07_S01_V02
-| id       = CHU_C07_V02_B01
-| text     = ‘पितृलक्षणं तु पित्र्यं स्याद् राशिः स्यात् पूगलक्षणम् ।
 देवतालक्षणं दैवं निधिश्च निधिलक्षणम् ॥
 वाकोवाक्यं मूलवेदो वेदसारोपसंहृतिः ।
@@ Line 4,942: / Line 4,111: @@
 नाक्षत्री ज्यौतिषाख्या(ज्योतिषाख्या .हृ) च सर्पलक्षणमेव च ।
 सर्पविद्येति सम्प्रोक्ता या देवपरिचारगा ॥
-सा देवजनविद्या स्यादेता वेद स नारदः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
+सा देवजनविद्या स्यादेता वेद स नारदः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,957: / Line 4,125: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S01_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S01_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S01_V05_B01" data-verse="CHU_C07_S01_V05" data-block-id="CHU_C07_S01_V05_B01">‘विद्यानां निर्णयाज्ञानादविद्वानुच्यते पुमान् ।
-| verse_id = CHU_C07_S01_V05
-| id       = CHU_C07_S01_V05_B01
-| text     = ‘विद्यानां निर्णयाज्ञानादविद्वानुच्यते पुमान् ।
 सर्वविद्याविदप्यद्धा तस्मान्निर्णयवित्तये ॥
 कुमारमैच्छद्देवर्षिर्नारदो ब्रह्मवित्तमम् ॥’ इति च ।
@@ Line 4,966: / Line 4,131: @@
 नामाभिमानिनी चोषास्तस्या(चोषा तस्या .हृ) ब्रह्म परं स्मरेत् ॥
 यदेषा न त्वमेया स्यान्मीयते ह्युषसि ध्रुवम् ।
-रात्रिमानमजानद्भिस्ततो नामेत्युषाः(नामेत्युषा) स्मृता’ ॥ १ ॥
+रात्रिमानमजानद्भिस्ततो नामेत्युषाः(नामेत्युषा) स्मृता’ ॥ १ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 4,983: / Line 4,147: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S02_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S02_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S02_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S03_V02" data-block-id="CHU_C07_S02_V01_B01">तस्यास्तु भूयसी स्वाहा धर्मज्ञानसुखादिभिः ।
-| verse_id = CHU_C07_S03_V02
-| id       = CHU_C07_S02_V01_B01
-| text     = तस्यास्तु भूयसी स्वाहा धर्मज्ञानसुखादिभिः ।
 सर्वैगुणैर्विमुक्तौ च तथा बन्धे च सर्वदा ॥
-वाचोऽभिमानिनी सैव वाङ्‍नाम्नी चाञ्चनाद् वसोः ॥ २ ॥
+वाचोऽभिमानिनी सैव वाङ्‍नाम्नी चाञ्चनाद् वसोः ॥ २ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,005: / Line 4,165: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_V09" data-block-id="bhashya-CHU_C07_V09">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V05_B01" data-verse="CHU_C07_S03_V02" data-block-id="CHU_C07_V05_B01">एवं तस्या विमुक्तौ च पर्जन्यः सर्वतो वरः ।
-| verse_id = CHU_C07_S03_V02
+मनोऽभिमानी सम्प्रोक्तो वृष्ट्या निर्माणतो मनः ॥ ३ ॥</div>
-| id       = CHU_C07_V05_B01
-| text     = एवं तस्या विमुक्तौ च पर्जन्यः सर्वतो वरः ।
-मनोऽभिमानी सम्प्रोक्तो वृष्ट्या निर्माणतो मनः ॥ ३ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,028: / Line 4,184: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S04_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S04_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S04_V03_B01" data-verse="CHU_C07_S04_V03" data-block-id="CHU_C07_S04_V03_B01">तथा तस्माद् वरो मित्रो मुक्तौ सङ्कल्पदेवता ।
-| verse_id = CHU_C07_S04_V03
+अह्नि सङ्कल्पयेद्यस्मात् स्वप्स्यन्ति निशि यत्ततः ॥</div>
-| id       = CHU_C07_S04_V03_B01
-| text     = तथा तस्माद् वरो मित्रो मुक्तौ सङ्कल्पदेवता ।
-अह्नि सङ्कल्पयेद्यस्मात् स्वप्स्यन्ति निशि यत्ततः ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,051: / Line 4,203: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S05_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S05_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S05_V03_B01" data-verse="CHU_C07_S05_V03" data-block-id="CHU_C07_S05_V03_B01">तथा मित्राद् वरस्त्वग्निर्मुक्तौ चित्तस्य देवता ।
-| verse_id = CHU_C07_S05_V03
+चितत्वाच्चित्तनामा च .................॥</div>
-| id       = CHU_C07_S05_V03_B01
-| text     = तथा मित्राद् वरस्त्वग्निर्मुक्तौ चित्तस्य देवता ।
-चितत्वाच्चित्तनामा च .................॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,072: / Line 4,220: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S06_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S06_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S06_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S06_V02" data-block-id="CHU_C07_S06_V02_B01">.................तस्माद्वरुण एव च ॥
-| verse_id = CHU_C07_S06_V02
-| id       = CHU_C07_S06_V02_B01
-| text     = .................तस्माद्वरुण एव च ॥
 ध्यानस्य देवता चासौ तन्नामा च निधानतः ।
-सत्यानृतविवेकार्थं ...............॥
+सत्यानृतविवेकार्थं ...............॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,094: / Line 4,238: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S07_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S07_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S07_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S07_V02" data-block-id="CHU_C07_S07_V02_B01">.................तथा तस्मान्निशाकरः ॥
-| verse_id = CHU_C07_S07_V02
-| id       = CHU_C07_S07_V02_B01
-| text     = .................तथा तस्मान्निशाकरः ॥
 विज्ञानदेवता चासौ तन्नामा च विवेचनात् ।
-सत्यस्य ..........॥
+सत्यस्य ..........॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,116: / Line 4,256: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S08_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S08_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S08_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S08_V02" data-block-id="CHU_C07_S08_V02_B01">......... तस्माच्च तथा वायुर्भूतात्मको वरः ॥
-| verse_id = CHU_C07_S08_V02
+बलात्मकस्तथा ..........................।</div>
-| id       = CHU_C07_S08_V02_B01
-| text     = ......... तस्माच्च तथा वायुर्भूतात्मको वरः ॥
-बलात्मकस्तथा ..........................।
-}}
 </div>
@@ Line 5,137: / Line 4,273: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S09_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S09_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S09_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S09_V02" data-block-id="CHU_C07_S09_V02_B01">................. तस्मादन्नदेवोऽनिरुद्धकः ।
-| verse_id = CHU_C07_S09_V02
+अन्ननामाऽनुनादित्वात् .................</div>
-| id       = CHU_C07_S09_V02_B01
-| text     = ................. तस्मादन्नदेवोऽनिरुद्धकः ।
-अन्ननामाऽनुनादित्वात् .................
-}}
 </div>
@@ Line 5,158: / Line 4,290: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_V24" data-block-id="bhashya-CHU_C07_V24">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V12_B01" data-verse="CHU_C07_S10_V02" data-block-id="CHU_C07_V12_B01">................. तैजसाहम्भवस्ततः ॥
-| verse_id = CHU_C07_S10_V02
-| id       = CHU_C07_V12_B01
-| text     = ................. तैजसाहम्भवस्ततः ॥
 तथा वरिष्ठः प्राणाख्यो वायुः सोऽपां च देवता ।
-अम्नामा देहसंव्याप्तेः ........................॥
+अम्नामा देहसंव्याप्तेः ........................॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,180: / Line 4,308: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S11_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S11_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S11_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S11_V02" data-block-id="CHU_C07_S11_V02_B01">................. तथा तस्मात् पुरन्दरः ॥
-| verse_id = CHU_C07_S11_V02
+तेजोभिमानी तन्नामा तेजो ह्योज इतीर्यते(उदीर्यते .हृ) ।</div>
-| id       = CHU_C07_S11_V02_B01
-| text     = ................. तथा तस्मात् पुरन्दरः ॥
-तेजोभिमानी तन्नामा तेजो ह्योज इतीर्यते(उदीर्यते .हृ) ।
-}}
 </div>
@@ Line 5,201: / Line 4,325: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_V28" data-block-id="bhashya-CHU_C07_V28">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S12_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S12_V02" data-block-id="CHU_C07_S12_V02_B01">तथा तस्मादुमा चैव सा चाकाशाभिमानिनी ॥
-| verse_id = CHU_C07_S12_V02
+आकाशनाम्नी दीप्तत्वात् .................।</div>
-| id       = CHU_C07_S12_V02_B01
-| text     = तथा तस्मादुमा चैव सा चाकाशाभिमानिनी ॥
-आकाशनाम्नी दीप्तत्वात् .................।
-}}
 </div>
@@ Line 5,222: / Line 4,342: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S13_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S13_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S13_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S13_V02" data-block-id="CHU_C07_S13_V02_B01">................. तस्याश्चैव सदा शिवः ।
-| verse_id = CHU_C07_S13_V02
+स्थिरस्मृत्यभिमानी स सममेव रतेः स्मरः ॥</div>
-| id       = CHU_C07_S13_V02_B01
-| text     = ................. तस्याश्चैव सदा शिवः ।
-स्थिरस्मृत्यभिमानी स सममेव रतेः स्मरः ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,243: / Line 4,359: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S14_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S14_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S14_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S14_V02" data-block-id="CHU_C07_S14_V02_B01">मुख्यवायुप्रिया तस्मात् परमैव सरस्वती ।
-| verse_id = CHU_C07_S14_V02
-| id       = CHU_C07_S14_V02_B01
-| text     = मुख्यवायुप्रिया तस्मात् परमैव सरस्वती ।
 बन्धमुक्त्योः सर्वगुणैः सर्वदाऽऽशास्वरूपिणी ॥
-शमित्यानन्द उद्दिष्ट आशापूर्णसुखत्वतः ।
+शमित्यानन्द उद्दिष्ट आशापूर्णसुखत्वतः ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,273: / Line 4,385: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S15_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S15_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B01" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B01">‘तस्याः श्रेष्ठो मुख्यवायुः प्रकृष्टानां च नायकः ॥
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B01
-| text     = ‘तस्याः श्रेष्ठो मुख्यवायुः प्रकृष्टानां च नायकः ॥
 प्राणनामा ‘ण’इत्येव ह्यानन्दः समुदीरितः ।
 आणा सरस्वती प्रोक्ता तत्प्रकृष्टसुखत्वतः ॥
-प्राण इत्युच्यते वायुः .... ..... ........।
+प्राण इत्युच्यते वायुः .... ..... ........।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B02" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B02">.... .......... ...... सर्वे त्वेते दशोत्तराः ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B02
-| text     = .... .......... ...... सर्वे त्वेते दशोत्तराः ।
 पर्जन्यमित्रशिखिनो भूतवायुस्तथैव च ॥
 द्विगुणा एवानिरुद्धोऽनिलात् पञ्चगुणाधिकः ।
@@ Line 5,294: / Line 4,399: @@
 प्राणात्तु भगवान् विष्णुरनन्तगुणतोऽधिकः ॥
 नित्यमुक्तो नित्यशक्तिर्नित्योद्रिक्तगुणः प्रभुः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।
-‘सैषाऽऽनन्दस्य मीमांसा भवति इत्यादेश्च ।
+‘सैषाऽऽनन्दस्य मीमांसा भवति इत्यादेश्च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B03" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B03">‘अथातः सम्भूतिः परमाद् विद्या विद्यायाः प्राणः प्राणाच्छ्रद्धा श्रद्धायाः शिवः शिवाद् बुद्धिर्बुद्धेरिन्द्र इन्द्रात् तैजसः(तैजसप्राणः हृ.) प्राणस्तैजसादनिरुद्धो(तैजसप्राणादनिरुद्ः .हृ) अनिरुद्धात् स्पर्शवातः स्पर्शवातात् सोमः सोमाद् वरुणो वरुणादग्निरग्नेर्मित्रो मित्रात् पर्जन्यः पर्जन्यात् स्वाहा स्वाहाया उषा जायते तेषां परः परोज्यायान् गुणैरुत्तर उत्तरः प्रत्यवरः परस्मात् परस्मादुत्तर उत्तरो मुच्यते। स्वं स्वं भावमापद्यते । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कदाचन । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कुतश्चन । पारावर्येणैव(पारावर्येण .हृ) ब्रह्मोपयन्ति पारावर्येण(पारावर्येणैव .हृ) मुक्ताः सञ्चरन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B03
-| text     = ‘अथातः सम्भूतिः परमाद् विद्या विद्यायाः प्राणः प्राणाच्छ्रद्धा श्रद्धायाः शिवः शिवाद् बुद्धिर्बुद्धेरिन्द्र इन्द्रात् तैजसः(तैजसप्राणः हृ.) प्राणस्तैजसादनिरुद्धो(तैजसप्राणादनिरुद्ः .हृ) अनिरुद्धात् स्पर्शवातः स्पर्शवातात् सोमः सोमाद् वरुणो वरुणादग्निरग्नेर्मित्रो मित्रात् पर्जन्यः पर्जन्यात् स्वाहा स्वाहाया उषा जायते तेषां परः परोज्यायान् गुणैरुत्तर उत्तरः प्रत्यवरः परस्मात् परस्मादुत्तर उत्तरो मुच्यते। स्वं स्वं भावमापद्यते । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कदाचन । नैषां पारावर्यमुच्छिद्यते कुतश्चन । पारावर्येणैव(पारावर्येण .हृ) ब्रह्मोपयन्ति पारावर्येण(पारावर्येणैव .हृ) मुक्ताः सञ्चरन्ति’ इत्यादिश्रुतेश्च ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B04" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B04">‘नामादिमारुतान्तेषु देवेष्वेभ्यश्च भेदतः ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
+उपासितो हरिर्मुक्तिं दद्यान्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति सत्तत्त्वे ॥</div>
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B04
-| text     = ‘नामादिमारुतान्तेषु देवेष्वेभ्यश्च भेदतः ।
-उपासितो हरिर्मुक्तिं दद्यान्नास्त्यत्र संशयः ॥’ इति सत्तत्त्वे ॥
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B05" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B05">‘उषादिमारुतान्तेषु समः समगुणोऽपि सन् ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B05
-| text     = ‘उषादिमारुतान्तेषु समः समगुणोऽपि सन् ।
 ध्यातः प्रीतिं हरिर्यायादधिकामुत्तरोत्तरे ॥
 उत्तमेषूत्तमा प्रीतिस्तस्य तत्र स्मृतस्ततः ।
 ध्यातुरप्युत्तमां प्रीतिं यायान्नास्त्यत्र संशयः ॥
 तारतम्यपरिज्ञानात् तेषु ध्यातो विमुक्तिदः ।
-प्रीतिं न चान्यथा यायादिति शास्‍त्रस्य निर्णयः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।
+प्रीतिं न चान्यथा यायादिति शास्‍त्रस्य निर्णयः ॥’ इति तत्त्वविवेके ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B05" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B05">‘नामादिप्राणपर्यन्ताः सप्तम्यर्थाः प्रकीर्तिताः ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B05
-| text     = ‘नामादिप्राणपर्यन्ताः सप्तम्यर्थाः प्रकीर्तिताः ।
 तृतीयापञ्चमीषष्ठीचतुर्थ्यर्थाश्च सर्वशः ॥
 शब्दास्ते ब्रह्मशब्देन सम्बध्येयुर्यदा तदा(सम्बद्ध्येत यदा तदा .हृ) ।
@@ Line 5,330: / Line 4,419: @@
 यथा च यूप आदित्य एवमेष प्रकीर्तितः ।
 सप्तसु प्रथमा यस्माद् भूयो भूयस्त्वतस्तथा ॥
-षट्सुद्वितीया यस्माच्च कारणत्वात् परस्य च ।
+षट्सुद्वितीया यस्माच्च कारणत्वात् परस्य च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B06" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B06">न ह्यन्यदन्यदित्येव (ह्यन्यदन्य इत्येव) ध्यातं स्यात् पुरुषार्थदम् ॥
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B06
-| text     = न ह्यन्यदन्यदित्येव (ह्यन्यदन्य इत्येव) ध्यातं स्यात् पुरुषार्थदम् ॥
 अनर्थश्च भवेत् तस्माद् भृत्ये(भृत्यो) राजेति बोधवत् ।
 राजपूजां यथा(यदा .हृ) भृत्ये कुर्याद् राजा हिनस्ति हि ॥
 तद्वशत्वात् तथा भृत्य एवं नामादिकं च यः ।
 उपास्ते ब्रह्मरूपेण तं ब्रह्माथेतराणि च ॥
-पातयन्ति तमस्यन्धे तस्मान्नेक्षेत तांस्तथा ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
+पातयन्ति तमस्यन्धे तस्मान्नेक्षेत तांस्तथा ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B07" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B07">‘अचेतनमयोग्यं च तथैवातात्त्विकं क्‍वचित् ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B07
-| text     = ‘अचेतनमयोग्यं च तथैवातात्त्विकं क्‍वचित् ।
 नोपासीत परोऽनर्थः स्यात् तथोपासनाकृतः ॥
 दर्भचर्मादयश्चातो देवता ह्यभिमानिनः ।
@@ Line 5,353: / Line 4,434: @@
 औषधादिषु चैतस्माद् देवा एव वरप्रदाः ।
 औषधादिस्थिता देवास्तेऽज्ञे दृष्टफलप्रदाः ॥
-ज्ञानिन्यदृष्टदाश्च स्युर्नादैवं किञ्चिदिष्यते ।
+ज्ञानिन्यदृष्टदाश्च स्युर्नादैवं किञ्चिदिष्यते ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B08" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B08">यथाऽज्ञस्यापि(यथाऽज्ञस्यैव .हृ) राज्ञस्तु भोजनं क्ल्ृप्तमिष्यते ॥
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B08
-| text     = यथाऽज्ञस्यापि(यथाऽज्ञस्यैव .हृ) राज्ञस्तु भोजनं क्ल्ृप्तमिष्यते ॥
 न त्वविज्ञाय(न क्वचाज्ञाय .हृ) राजानं ग्रामप्राप्तिस्ततो भवेत् ।
 एवं देवा दृष्टफलं दद्युरज्ञस्य चाल्पतः ॥
@@ Line 5,368: / Line 4,445: @@
 यदि नेच्छेत् तमो गन्तुं यदि चेच्छेद्धरेः(यदि वेच्छेद्धरेः) प्रियम् ।
 अथ कर्तव्यकारी च मुमुक्षुरथवा भवेत् ॥
-सोऽपीच्छेत हरेः प्रीतिं नात्र कार्या विचारणा ॥’ इत्युपासनालक्षणे ।
+सोऽपीच्छेत हरेः प्रीतिं नात्र कार्या विचारणा ॥’ इत्युपासनालक्षणे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B09" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B09">‘ओम् अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम् ओम्’(ब्र.सू.२.१.६), ‘पयोऽम्बुवच्चेत् तत्रापि’(ब्र.सू.२.२.३) इति(च) भगवद्वचनम् । ‘देवेषु चर्मादिनामानि संवादादेः’ इति च देव(ता)मीमांसायाम् । ‘अचेतनासत्यायोग्यन्यनुपास्यान्यफलत्वविपर्ययाभ्याम्’ इति सङ्कर्षणसूत्रम् ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B09
-| text     = ‘ओम् अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम् ओम्’(ब्र.सू.२.१.६), ‘पयोऽम्बुवच्चेत् तत्रापि’(ब्र.सू.२.२.३) इति(च) भगवद्वचनम् । ‘देवेषु चर्मादिनामानि संवादादेः’ इति च देव(ता)मीमांसायाम् । ‘अचेतनासत्यायोग्यन्यनुपास्यान्यफलत्वविपर्ययाभ्याम्’ इति सङ्कर्षणसूत्रम् ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B10" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B10">‘ओषधयः संवदन्ते सोमेन सह राज्ञा’, ‘प्र वो ग्रावाणः सविता देवः सुवतु धर्मणा’, ‘न ऋते त्वत्क्रियते किञ्चनारे महामर्कं मघवन् चित्रमर्च’ ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B10
-| text     = ‘ओषधयः संवदन्ते सोमेन सह राज्ञा’, ‘प्र वो ग्रावाणः सविता देवः सुवतु धर्मणा’, ‘न ऋते त्वत्क्रियते किञ्चनारे महामर्कं मघवन् चित्रमर्च’ ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B11" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B11">‘न देवानामति व्रतं शतात्मा न जीवति’, ‘अनेहसो व ऊतयः सु ऊतयो व ऊतयः’ ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B11
-| text     = ‘न देवानामति व्रतं शतात्मा न जीवति’, ‘अनेहसो व ऊतयः सु ऊतयो व ऊतयः’ ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B12" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B12">‘द्यावापृथिवी जनयन्नभिव्रताऽऽप(य) ओषधीर्वनिनानि यज्ञिया ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
+अन्तरिक्षं स्वारापरूतये वशं देवासस्तन्वी३ नि मामृजुः ॥’</div>
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B12
-| text     = ‘द्यावापृथिवी जनयन्नभिव्रताऽऽप(य) ओषधीर्वनिनानि यज्ञिया ।
-अन्तरिक्षं स्वारापरूतये वशं देवासस्तन्वी३ नि मामृजुः ॥’
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B13" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B13">‘अचेतनं चेतनेभ्यो दैवतेभ्यश्च चेतनाः ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B13
-| text     = ‘अचेतनं चेतनेभ्यो दैवतेभ्यश्च चेतनाः ।
 देवाः प्राणाच्च स प्राणो विष्णोरेव सदैव तु ॥
 स्वभावं च प्रवृत्तिं च विकारं च समाप्नुयुः ।
@@ Line 5,408: / Line 4,465: @@
 विसर्पत् तण्डुलं दृष्ट्वा कल्प्या तत्र पिपीलिका ॥
 न तद् दृष्ट्वैव दृष्टानामपिपीलिकसर्पणम् ।
-एवं दृष्टानुसारेण चिदधीनमचेतनम् ।
+एवं दृष्टानुसारेण चिदधीनमचेतनम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B14" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B14">दुर्घटा शक्तिरपि हि(तु .हृ) पिशाचानां हि(च .हृ) दृश्यते ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
+देवानां किमु किम्वेव परमस्य हरेः प्रभोः ॥’ इत्यादेश्च(दि) ब्रह्मतर्के ।</div>
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B14
-| text     = दुर्घटा शक्तिरपि हि(तु .हृ) पिशाचानां हि(च .हृ) दृश्यते ।
-देवानां किमु किम्वेव परमस्य हरेः प्रभोः ॥’ इत्यादेश्च(दि) ब्रह्मतर्के ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B15" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B15">हृदयज्ञो भगवत्तत्त्वज्ञः । हृद्ययनाद्धृदयम् । ‘उदरं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते हृदयं ब्रह्मेत्यारुणयः’ इति श्रुतिः(‘हृदयं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते’ इति श्रुतिः .हृ) । ‘कोलं पूगफलं प्रोक्तं कलं ताम्बूलपत्रकम्’ इत्यभिधानम् ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B15
-| text     = हृदयज्ञो भगवत्तत्त्वज्ञः । हृद्ययनाद्धृदयम् । ‘उदरं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते हृदयं ब्रह्मेत्यारुणयः’ इति श्रुतिः(‘हृदयं ब्रह्मेति शार्कराक्ष्या उपासते’ इति श्रुतिः .हृ) । ‘कोलं पूगफलं प्रोक्तं कलं ताम्बूलपत्रकम्’ इत्यभिधानम् ।
 ‘भूतानां भौतिकानां च मन्त्राहुतिगणस्य च ।
 अचेतनगणस्यास्य कल्पको मित्रनामकः ॥
 प्राणा भूतानि मन्त्राद्याश्चिदचित्त्वविभेदिनः ।
 अचितां कल्पको मित्रश्चितां वाय्वादयः स्मृताः ॥’ इति वस्तुतत्त्वे ।
-सर्वमचेतनं सङ्कल्प्यते ।
+सर्वमचेतनं सङ्कल्प्यते ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B16" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B16">‘अस्थिरस्मरणं चित्तं स्थिरसंस्मरणं स्मरः’(स्थिरं स स्मरणं .हृ) इति शब्दनिर्णये । ‘वेदनं ज्ञानमात्रं स्याद् विद्वत्त्वं तु विशेषतः’ इति च ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B16
-| text     = ‘अस्थिरस्मरणं चित्तं स्थिरसंस्मरणं स्मरः’(स्थिरं स स्मरणं .हृ) इति शब्दनिर्णये । ‘वेदनं ज्ञानमात्रं स्याद् विद्वत्त्वं तु विशेषतः’ इति च ।
 ‘मोक्षे यस्मिन् प्रवेशः स्यात् सा प्रतिष्ठा हि मुख्यतः ।
 उपचारतस्त्ववस्थानमिति शब्दविदो विदुः ॥’ इति च ।
@@ Line 5,439: / Line 4,484: @@
 ब्रूयुरर्थवतीं वाचं नानर्थां(नानार्थाम् .क) प्रायशो हि ते ॥’ इति पाद्मे ।
 ‘बलं ज्ञानबलं चैव बाह्यं चेति द्विधा मतम् ।
-युक्तिज्ञता ज्ञानबलं(युक्तिज्ञञानाद् ज्ञानबलं .हृ) सा ज्ञानादधिका मता(तत् ज्ञानादिकं मतम् .हृ) ॥ इति तत्त्वसारे ।
+युक्तिज्ञता ज्ञानबलं(युक्तिज्ञञानाद् ज्ञानबलं .हृ) सा ज्ञानादधिका मता(तत् ज्ञानादिकं मतम् .हृ) ॥ इति तत्त्वसारे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B17" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B17">अन्नं ज्ञानरसान्नं च बाह्यमन्नमिति द्विधा ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B17
-| text     = अन्नं ज्ञानरसान्नं च बाह्यमन्नमिति द्विधा ।
 ज्ञानान्नं ज्ञानबलतः श्रेष्ठं ज्ञानरतिर्हि तत् ॥
 यद् बाह्यं तु बलं तस्माद् बाह्यमन्नं विशिष्यते ।
@@ Line 5,456: / Line 4,497: @@
 स्थिरा हि प्रतिभा श्रेष्ठा चञ्चला या स्मराभिधा ॥
 एकधैव स्मृतिः श्रेष्ठाऽऽशाऽपरोक्षदृगात्मकम् ।
-श्रेष्ठं सुखं ततो मोक्षे प्राणाख्यं परमं सुखम् ॥
+श्रेष्ठं सुखं ततो मोक्षे प्राणाख्यं परमं सुखम् ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B18" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B18">उत्तरोत्तरमेतद्धि वाय्वन्ताभिमतं सदा ।
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B18
-| text     = उत्तरोत्तरमेतद्धि वाय्वन्ताभिमतं सदा ।
 बाह्याद्भ्यो बाह्यमन्नं च जायतेऽन्यत् तदन्यथा ॥
 व्यक्तिरन्तर्गतानां तु विपरीतक्रमाद् भवेत् ।
@@ Line 5,470: / Line 4,507: @@
 स्थैर्यमालम्ब्य तु चलमन्यथा नैव तिष्ठति ।
 प्रतिभातस्य तृप्तिः स्यादतृप्तस्य तु का रतिः ॥
-तत(अत .हृ) एवं क्रमादेवं वरिष्ठः प्राणजो गुणः ॥’ इति च ॥
+तत(अत .हृ) एवं क्रमादेवं वरिष्ठः प्राणजो गुणः ॥’ इति च ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_VS15_V04_B19" data-verse="CHU_C07_S15_V04" data-block-id="CHU_C07_VS15_V04_B19">योऽसौ प्राणः स प्राणेन परब्रह्मणा याति । स एव (एष) भगवान् प्राणं प्रत्यभीष्टं ददाति । ‘प्राणस्य प्राणम्’ इति श्रुतेः । प्राणो वायुः परमात्मानं च ज्ञानेन दर्शयन् ददाति । सर्वस्मादतीतमुत्तमं वदतीत्यतिवादी ॥ १५ ॥</div>
-| verse_id = CHU_C07_S15_V04
-| id       = CHU_C07_VS15_V04_B19
-| text     = योऽसौ प्राणः स प्राणेन परब्रह्मणा याति । स एव (एष) भगवान् प्राणं प्रत्यभीष्टं ददाति । ‘प्राणस्य प्राणम्’ इति श्रुतेः । प्राणो वायुः परमात्मानं च ज्ञानेन दर्शयन् ददाति । सर्वस्मादतीतमुत्तमं वदतीत्यतिवादी ॥ १५ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,491: / Line 4,523: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_C07_S16" data-block-id="bhashya-CHU_C07_C07_S16">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V19_B01" data-verse="CHU_C07_S16_V01" data-block-id="CHU_C07_V19_B01">‘एष तु वा अतिवदति’ इति ‘तु’शब्दोऽर्थान्तरवाची । ‘अस्ति भगवः प्राणाद्भूय’ इति प्रश्नो व्यतिहार्यः(प्रश्नोऽप्यध्याहार्यः .हृ) ।
-| verse_id = CHU_C07_S16_V01
-| id       = CHU_C07_V19_B01
-| text     = ‘एष तु वा अतिवदति’ इति ‘तु’शब्दोऽर्थान्तरवाची । ‘अस्ति भगवः प्राणाद्भूय’ इति प्रश्नो व्यतिहार्यः(प्रश्नोऽप्यध्याहार्यः .हृ) ।
 ‘यत्रानवसरोऽन्यत्र पदं तत्र प्रतिष्ठितम् ।
 यत्र प्रमाणं वाक्यं वा व्यतिहार्यं(चाप्यतिहार्यं .हृ) न संशयः ॥’
 ‘ओं व्यतिहारो विशिंषन्ति हीतरवत्’(ब्र.सू.३.३.३८) इति च भगवद्वचनम् ।
 ‘अतिवादी प्राणवादी विष्णुवादी विशेषतः ।
-स सत्यो भगवान् विष्णुर्यन्निर्दोषो नियामकः ॥’
+स सत्यो भगवान् विष्णुर्यन्निर्दोषो नियामकः ॥’</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,520: / Line 4,548: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S18_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S18_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S18_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S18_V01" data-block-id="CHU_C07_S18_V01_B01">विशिष्टज्ञानरूपश्च सामान्यज्ञानरूपकः ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S18_V01
-| id       = CHU_C07_S18_V01_B01
-| text     = विशिष्टज्ञानरूपश्च सामान्यज्ञानरूपकः ।
-}}
 </div>
@@ Line 5,540: / Line 4,564: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S20_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S20_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S20_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S20_V01" data-block-id="CHU_C07_S20_V01_B01">नित्यश्रद्धास्वरूपश्च तथैव स्थैर्यरूपकः ॥</div>
-| verse_id = CHU_C07_S20_V01
-| id       = CHU_C07_S20_V01_B01
-| text     = नित्यश्रद्धास्वरूपश्च तथैव स्थैर्यरूपकः ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,560: / Line 4,580: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S22_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S22_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S22_V01_B01" data-verse="CHU_C07_S22_V01" data-block-id="CHU_C07_S22_V01_B01">स एव सर्वकर्ता च सुपूर्णानन्दरूपकः ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S22_V01
-| id       = CHU_C07_S22_V01_B01
-| text     = स एव सर्वकर्ता च सुपूर्णानन्दरूपकः ।
-}}
 </div>
@@ Line 5,578: / Line 4,594: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_V44" data-block-id="bhashya-CHU_C07_V44">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V23_B01" data-verse="CHU_C07_S23_V01" data-block-id="CHU_C07_V23_B01">स च सर्वगुणैः पूर्णो भूमेत्युच्चार्यते ततः ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S23_V01
-| id       = CHU_C07_V23_B01
-| text     = स च सर्वगुणैः पूर्णो भूमेत्युच्चार्यते ततः ।
-}}
 </div>
@@ Line 5,596: / Line 4,608: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S24_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S24_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S24_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S24_V02" data-block-id="CHU_C07_S24_V02_B01">यदधीनं विना नान्यत् किञ्चिदस्ति कुतश्चन ।
-| verse_id = CHU_C07_S24_V02
+स भूमोक्तोऽतिपूर्णत्वादन्यदल्पमुदीर्यते ॥</div>
-| id       = CHU_C07_S24_V02_B01
-| text     = यदधीनं विना नान्यत् किञ्चिदस्ति कुतश्चन ।
-स भूमोक्तोऽतिपूर्णत्वादन्यदल्पमुदीर्यते ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,615: / Line 4,623: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S25_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S25_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_V25_B02" data-verse="CHU_C07_S25_V02" data-block-id="CHU_C07_V25_B02">‘स सर्वगुणसम्पूर्णः सर्वदेशेषु सर्वदा ।
-| verse_id = CHU_C07_S25_V02
-| id       = CHU_C07_V25_B02
-| text     = ‘स सर्वगुणसम्पूर्णः सर्वदेशेषु सर्वदा ।
 स्वतन्त्रः सर्ववस्तूनि तदधीनानि सर्वशः ॥
 पूर्णत्वात् सुखरूपोऽसौ सर्वकर्ता सुखत्वतः ।
@@ Line 5,633: / Line 4,638: @@
 आत्मेत्युक्तः स च व्यापी न च भेदो हरौ क्‍वचित् ॥’ इति परमसारे ।
 भूमप्रसादं विना नाल्पे सुखमस्ति । मर्त्यं च पूर्वम् । ‘अल्पापि ह्यमृता देवी श्रीः पूर्णातिप्रियत्वतः’ इति च ।
-आत्मरतिर्भगवद्रतिः । स्वो भगवान् । सोऽस्य प्रत्यक्षत आज्ञापिता(आज्ञापयिता) भवतीति स्वराट् ।
+आत्मरतिर्भगवद्रतिः । स्वो भगवान् । सोऽस्य प्रत्यक्षत आज्ञापिता(आज्ञापयिता) भवतीति स्वराट् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,650: / Line 4,654: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C07_S26_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C07_S26_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B01" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B01">‘आत्मतः प्राण आत्मत आशा’ इत्यादि मुक्तः सन् प्राणादीनां सृष्ट्यादिकं पश्यतीत्यर्थः । ‘सर्वं हि(ह .हृ) पश्यः पश्यति’ इति वाक्यशेषात् । पश्य इति द्रष्टा । ‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णम्’ इति श्रुतेः ।
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B01
-| text     = ‘आत्मतः प्राण आत्मत आशा’ इत्यादि मुक्तः सन् प्राणादीनां सृष्ट्यादिकं पश्यतीत्यर्थः । ‘सर्वं हि(ह .हृ) पश्यः पश्यति’ इति वाक्यशेषात् । पश्य इति द्रष्टा । ‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णम्’ इति श्रुतेः ।
 ‘भूमोपासनयोग्यस्तु साक्षाद्ब्रह्मैव मुख्यतः ।
 स तद्विद्याबलेनैव विष्णुना रतिमाप्नुयात् ॥
@@ Line 5,659: / Line 4,660: @@
 तदानन्दः स एवास्य राजा भवति नापरः ॥
 पश्येच्च प्राणसृष्ट्याद्यं ये तदन्य उपासकाः ।
-ते यथायोग्यमाप्स्यन्ति फलं मुक्तौ न संशयः ॥ ’इति परमतत्त्वे ।
+ते यथायोग्यमाप्स्यन्ति फलं मुक्तौ न संशयः ॥ ’इति परमतत्त्वे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B02" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B02">न च ‘भूमानं भगवो विजिज्ञास’ इति पृष्टः सन् भूम्नो लक्षणं ‘स एवाधस्तात् स उपरिष्टाद्’ इत्यादिना पूर्णत्वं भगवतोऽन्यस्याहङ्कारस्योपदिशतीति युज्यते । न चाहङ्कारस्य पूर्णत्वमस्ति । न च मुख्ये पूर्णत्वे युज्यमाने उपचरितं युज्यते । न चाहङ्कारस्य काचित् प्रस्तुतिः । अथशब्दस्तु रूपान्तरापेक्षया युज्यते । अतःशब्दस्तत्प्रसादादिति ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B02
-| text     = न च ‘भूमानं भगवो विजिज्ञास’ इति पृष्टः सन् भूम्नो लक्षणं ‘स एवाधस्तात् स उपरिष्टाद्’ इत्यादिना पूर्णत्वं भगवतोऽन्यस्याहङ्कारस्योपदिशतीति युज्यते । न चाहङ्कारस्य पूर्णत्वमस्ति । न च मुख्ये पूर्णत्वे युज्यमाने उपचरितं युज्यते । न चाहङ्कारस्य काचित् प्रस्तुतिः । अथशब्दस्तु रूपान्तरापेक्षया युज्यते । अतःशब्दस्तत्प्रसादादिति ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B03" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B03">आत्मरतिः स्वराडि(ळि)त्यादि । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इति ब्रह्मण उत्पत्तिप्रसिद्धेः(इति ब्रह्मणि प्रसिद्धेः) स्वयम्भूरात्मभूरित्यादिष्वात्मशब्दः स्वयंशब्दश्च यथा विष्णुवाची तद्वदेवात्राप्यात्मशब्दो विष्णुवाच्येव ।</div>
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B03
-| text     = आत्मरतिः स्वराडि(ळि)त्यादि । ‘यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वम्’ इति ब्रह्मण उत्पत्तिप्रसिद्धेः(इति ब्रह्मणि प्रसिद्धेः) स्वयम्भूरात्मभूरित्यादिष्वात्मशब्दः स्वयंशब्दश्च यथा विष्णुवाची तद्वदेवात्राप्यात्मशब्दो विष्णुवाच्येव ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B04" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B04">न च मुक्तेभ्यः प्राणादिकमुत्पद्यते । ‘ओं जगद्व्यापारवर्जम् ओम्’(ब्र.सू.४.४.१७)इति वर्णितत्वाद्(निर्णीतत्वाद्) भगवता । ‘आत्मत एष(एव) प्राणो जायते’ इत्यवधारणान्न भगवतोऽन्यस्मात् प्राणो जायते ।
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B04
-| text     = न च मुक्तेभ्यः प्राणादिकमुत्पद्यते । ‘ओं जगद्व्यापारवर्जम् ओम्’(ब्र.सू.४.४.१७)इति वर्णितत्वाद्(निर्णीतत्वाद्) भगवता । ‘आत्मत एष(एव) प्राणो जायते’ इत्यवधारणान्न भगवतोऽन्यस्मात् प्राणो जायते ।
 ‘आत्मेति मुख्यतो विष्णुस्तदन्ये तूपचारतः ।
-तथैव स्व इति प्रोक्तस्तस्माद् ब्रह्माऽऽत्मभूः स्वभूः ॥’ इति स्कान्दे ।
+तथैव स्व इति प्रोक्तस्तस्माद् ब्रह्माऽऽत्मभूः स्वभूः ॥’ इति स्कान्दे ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B05" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B05">‘इदं नामातिसामीप्यात् सर्वं(सर्बः हृ.) पूर्णगुणत्वतः ।
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
+भूमाऽहमात्मेति हरिस्‍त्रिविधोऽपि हि सर्वदा ॥’ इति विश्वनिर्णये ।</div>
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B05
-| text     = ‘इदं नामातिसामीप्यात् सर्वं(सर्बः हृ.) पूर्णगुणत्वतः ।
-भूमाऽहमात्मेति हरिस्‍त्रिविधोऽपि हि सर्वदा ॥’ इति विश्वनिर्णये ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B06" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B06">‘स्‍त्रीगुणाः पुङ्गुणाश्चैव नपुंसकगुणा अपि ।
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B06
-| text     = ‘स्‍त्रीगुणाः पुङ्गुणाश्चैव नपुंसकगुणा अपि ।
 यदधीना व्यत्ययः स्याद् लिङ्गानां तत्र सर्वशः ॥
-कः किं कं तत्सर्वमात्माऽदितिर्देवादयस्ततः ॥’इति लिङ्गनिर्णये ।
+कः किं कं तत्सर्वमात्माऽदितिर्देवादयस्ततः ॥’इति लिङ्गनिर्णये ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C07_S26_V02_B07" data-verse="CHU_C07_S26_V02" data-block-id="CHU_C07_S26_V02_B07">‘गुरोर्विद्याहृतिर्या तु स आहार इति स्मृतः ।
-| verse_id = CHU_C07_S26_V02
-| id       = CHU_C07_S26_V02_B07
-| text     = ‘गुरोर्विद्याहृतिर्या तु स आहार इति स्मृतः ।
 तच्छुद्धौ ज्ञानशुद्धिः स्याज्ज्ञानशुद्धी स्थिरा स्मृतिः ॥
-स्मृतिस्थैर्ये त्वापरोक्ष्यं हरेर्मोक्षस्ततो भवेत् ॥’इति साधननिर्णये ॥ २६ ॥
+स्मृतिस्थैर्ये त्वापरोक्ष्यं हरेर्मोक्षस्ततो भवेत् ॥’इति साधननिर्णये ॥ २६ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,723: / Line 4,699: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S01_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S01_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V01" data-block-id="CHU_C08_S01_V01_B01">‘यदिदमस्मिन् ब्रह्मपुरे’ इति ‘ब्रह्मपुर’शब्देन ब्रह्माख्यं पुरं पूर्णत्वात् पुरमिति परं ब्रह्म, ब्रह्मणः पुरमिति शरीरं चोभयं विवक्षितम् ।
-| verse_id = CHU_C08_S01_V01
-| id       = CHU_C08_S01_V01_B01
-| text     = ‘यदिदमस्मिन् ब्रह्मपुरे’ इति ‘ब्रह्मपुर’शब्देन ब्रह्माख्यं पुरं पूर्णत्वात् पुरमिति परं ब्रह्म, ब्रह्मणः पुरमिति शरीरं चोभयं विवक्षितम् ।
 ‘प्राप्तोऽस्म्यवध्यं(प्राप्तोऽवध्यं) ब्रह्मपुरं राजेव निवसाम्यहम् ।’,‘अस्मिंश्चेदिदं (अस्मिंश्चेद्यदिदं) ब्रह्मपुरे सर्वं समाहितम् ।’,‘(यदैनं जरा .हृ) यदैतज्जराऽवाप्नोति प्रध्वंसते वा किं ततोऽतिशिष्यत इति स ब्रूयान्नास्य जरयैतज्जीर्यति न वधेनास्य हन्यत एतत् सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन् कामाः समाहिता एष आत्माऽपहतपाप्मा विजरो विमृत्युः’ (इति वाक्यशेषाद्) इत्यादिवाक्यशेषाद् भगवद्वचनाच्च ‘ब्रह्मपुर’शब्देन परं ब्रह्मोच्यत इत्यवसीयते । ‘यत्पुण्डरीकं पुरमध्यसंस्थम्’, ‘यदिदं शरीरं तदेतदाद्यं देवसदनम्’ इत्यादेः शरीरं च ।
-‘यद् वै तद् ब्रह्मेतीदं वाव तद् योऽयं बहिर्धा पुरुषादाकाशः’, ‘यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति’ इत्यादिना परब्रह्मण्येव (च) हृदयं स्थितम् ।
+‘यद् वै तद् ब्रह्मेतीदं वाव तद् योऽयं बहिर्धा पुरुषादाकाशः’, ‘यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति’ इत्यादिना परब्रह्मण्येव (च) हृदयं स्थितम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,737: / Line 4,709: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S01_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S01_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V03" data-block-id="CHU_C08_S01_V03_B01">‘दहरोऽस्मिन्नन्तर आकाशस्तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यम्’, ‘दहरोस्मिन्नन्तर आकाशः किं तदत्र विद्यते’ इत्याकाश(इत्यत्राकाश)शब्देन भूताकाशो विवक्षितः। ‘किं तदत्र विद्यते?’ इत्यस्यायं परिहारः– अस्मिन् भूताकाशे परब्रह्माख्य आकाशो विद्यते । आसमन्तात् काशनाद् आकाशः । आसमन्तात् कमश्नातीति वा । ‘अस्मिन् कामाः समाहिताः’ इति वाक्यशेषात् । आसमन्तात् कामानश्नातीति वा । स च यावान् बहिः परमात्मा व्याप्तोऽस्ति तावानेव विद्यते गुणतः । पूर्णगुणत्वात् । अल्पपरिमाणस्यापि महत्परिमाणत्वं च युज्यते । अचिन्त्यशक्तित्वात् ।
-| verse_id = CHU_C08_S01_V03
-| id       = CHU_C08_S01_V03_B01
-| text     = ‘दहरोऽस्मिन्नन्तर आकाशस्तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यम्’, ‘दहरोस्मिन्नन्तर आकाशः किं तदत्र विद्यते’ इत्याकाश(इत्यत्राकाश)शब्देन भूताकाशो विवक्षितः। ‘किं तदत्र विद्यते?’ इत्यस्यायं परिहारः– अस्मिन् भूताकाशे परब्रह्माख्य आकाशो विद्यते । आसमन्तात् काशनाद् आकाशः । आसमन्तात् कमश्नातीति वा । ‘अस्मिन् कामाः समाहिताः’ इति वाक्यशेषात् । आसमन्तात् कामानश्नातीति वा । स च यावान् बहिः परमात्मा व्याप्तोऽस्ति तावानेव विद्यते गुणतः । पूर्णगुणत्वात् । अल्पपरिमाणस्यापि महत्परिमाणत्वं च युज्यते । अचिन्त्यशक्तित्वात् ।
 ‘यस्मिन् विरुद्धगतयोऽप्यनिशं(ह्यनिशं .हृ) पतन्ति।
 विद्यादयो विविधशक्तय आनूपूर्व्या ॥’ इति वचनात् ।
@@ Line 5,749: / Line 4,718: @@
 श्रुताश्च नाज्ञैर्हि तथा प्रतीताः ॥’ इति च श्रुतिः ।
 ‘सुविरुद्धा अश्रुताश्च गुणाः सन्त्येव सर्वशः ।
-दोषाः केऽपि(अपि .हृ) न सन्त्येव श्रुता अपि तु सर्वशः ॥’ इति गारुडे ॥
+दोषाः केऽपि(अपि .हृ) न सन्त्येव श्रुता अपि तु सर्वशः ॥’ इति गारुडे ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V03_B02" data-verse="CHU_C08_S01_V03" data-block-id="CHU_C08_S01_V03_B02">‘किं तदत्र विद्यते ?’ इति पृष्टत्वात् हृद्गत आकाशो हृदयशब्देनोच्यते ; हृद्ययनात् । तस्मिन् हृदयाख्य आकाशे (बहिराकाशो) परब्रह्माख्य आकाशो  विद्यत इत्यर्थः । अन्यथा कथं भूताकाशस्य दहरस्य  बहिराकाशसमत्वम् ? ‘दहरोऽस्मिन् अन्तराकाश’ इति(च) पूर्वोक्ताकाशस्य दहरत्वमुक्तम् । उत्तरस्य तु ‘यावान् वा अयमाकाशः’ इत्यनन्तरपरिमाणत्वम् । अतो ब्रह्माकाश एवोत्तरः । पूर्वोक्तस्याभूताकाशत्वे(पूर्वोक्ताकाश भूताकाशत्वे) ‘तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद् वाव विजिज्ञासितव्यम्’, ‘तत्रापि दहरं(दह्रं हृ,) गगनं विशोकस्तस्मिन् यदन्तस्तदुपासितव्यम्’, ‘सहस्रशीर्षं देवम्’ इत्यादि कथं युज्यते(युज्येत .हृ)? न हि भगवदन्तःस्थितमेवान्यत् किञ्चिद्विजिज्ञास्यम् । तद् वावेत्यवधारणाय । उत्तरस्यापरब्रह्मत्वे च सर्वाधारत्वं ‘नास्य जरयैतज्जीर्यते न वधेनास्य हन्यत एतत्सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन् कामाः समाहिता एष आत्माऽपहतपाप्मा’ इत्यादि न युज्यते ।
-| verse_id = CHU_C08_S01_V03
-| id       = CHU_C08_S01_V03_B02
-| text     = ‘किं तदत्र विद्यते ?’ इति पृष्टत्वात् हृद्गत आकाशो हृदयशब्देनोच्यते ; हृद्ययनात् । तस्मिन् हृदयाख्य आकाशे (बहिराकाशो) परब्रह्माख्य आकाशो  विद्यत इत्यर्थः । अन्यथा कथं भूताकाशस्य दहरस्य  बहिराकाशसमत्वम् ? ‘दहरोऽस्मिन् अन्तराकाश’ इति(च) पूर्वोक्ताकाशस्य दहरत्वमुक्तम् । उत्तरस्य तु ‘यावान् वा अयमाकाशः’ इत्यनन्तरपरिमाणत्वम् । अतो ब्रह्माकाश एवोत्तरः । पूर्वोक्तस्याभूताकाशत्वे(पूर्वोक्ताकाश भूताकाशत्वे) ‘तस्मिन् यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद् वाव विजिज्ञासितव्यम्’, ‘तत्रापि दहरं(दह्रं हृ,) गगनं विशोकस्तस्मिन् यदन्तस्तदुपासितव्यम्’, ‘सहस्रशीर्षं देवम्’ इत्यादि कथं युज्यते(युज्येत .हृ)? न हि भगवदन्तःस्थितमेवान्यत् किञ्चिद्विजिज्ञास्यम् । तद् वावेत्यवधारणाय । उत्तरस्यापरब्रह्मत्वे च सर्वाधारत्वं ‘नास्य जरयैतज्जीर्यते न वधेनास्य हन्यत एतत्सत्यं ब्रह्मपुरमस्मिन् कामाः समाहिता एष आत्माऽपहतपाप्मा’ इत्यादि न युज्यते ।
 ‘किं तदत्र विद्यते यदन्वेष्टव्यं यद् वाव विजिज्ञासितव्यम् इत्यस्य य एषोऽन्तर्हृदय आकाशः’ इत्येव परिहारः । न तु ‘उभे अस्मिन् द्यावापृथिवी’ इत्यादि । तत्तु विजिज्ञासितव्यत्वे हेतुत्वेन सामर्थ्यकथनमेव । न हि द्यावापृथिव्यादेरेव विजिज्ञास्यत्वम् । ‘तमेवैकं जानथ आत्मानमन्या वाचो विमुञ्चत’(मुञ्चत .हृ) इति हि श्रुतिः ।
-उभे अस्मिन् द्यावापृथिवीत्याद्युभयशब्दो मुक्तामुक्तराशिव्यपेक्षया । ‘यच्चास्येहास्ति यच्च नास्ति’ इति वाक्यशेषात् । ‘अस्य’ इति संसारिणः । न हि संसारिणो मुक्ता उपकारकाः । यद्यस्य नोपकारकं तत्तस्य नास्तीत्युच्यतेऽन्यस्य सत्वेऽपि । यथा वित्तादि ।
+उभे अस्मिन् द्यावापृथिवीत्याद्युभयशब्दो मुक्तामुक्तराशिव्यपेक्षया । ‘यच्चास्येहास्ति यच्च नास्ति’ इति वाक्यशेषात् । ‘अस्य’ इति संसारिणः । न हि संसारिणो मुक्ता उपकारकाः । यद्यस्य नोपकारकं तत्तस्य नास्तीत्युच्यतेऽन्यस्य सत्वेऽपि । यथा वित्तादि ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,770: / Line 4,734: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S01_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S01_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V05_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V05" data-block-id="CHU_C08_S01_V05_B01">यथायोग्यमेवैनं भगवन्तं प्रजा मुक्ता अन्वाविशन्ति तच्छासनानुसारेण यं यं कामं कामयते तं तस्मादेवोपजीवन्ति ।</div>
-| verse_id = CHU_C08_S01_V05
-| id       = CHU_C08_S01_V05_B01
-| text     = यथायोग्यमेवैनं भगवन्तं प्रजा मुक्ता अन्वाविशन्ति तच्छासनानुसारेण यं यं कामं कामयते तं तस्मादेवोपजीवन्ति ।
-}}
 </div>
@@ Line 5,780: / Line 4,740: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S01_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S01_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S01_V06_B01" data-verse="CHU_C08_S01_V06" data-block-id="CHU_C08_S01_V06_B01">तदविदुषां पुण्यानि क्षयिष्णुफलान्येव भवन्ति । एतांश्च सत्यान् कामान् भगवदीयान् ।
-| verse_id = CHU_C08_S01_V06
-| id       = CHU_C08_S01_V06_B01
-| text     = तदविदुषां पुण्यानि क्षयिष्णुफलान्येव भवन्ति । एतांश्च सत्यान् कामान् भगवदीयान् ।
 ‘बृहत्त्वात् पूर्णकामत्वाद् विष्णुर्ब्रह्मपुराभिधः ।
 तस्मिंस्तस्य पुरं देहस्तस्मिन् हृदयमास्थितम् ॥
@@ Line 5,789: / Line 4,746: @@
 स सत्यकामो भगवान् यदिष्टं तस्य तद्भवेत् ॥
 (अस्मिन्)तस्मिन् समाहिताः कामाः सत्याः पुंसामपि ध्रुवम् ।
-तस्यैव ह्यनुसारेण सत्यत्वं नान्यथा क्‍वचित् ॥’
+तस्यैव ह्यनुसारेण सत्यत्वं नान्यथा क्‍वचित् ॥’</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,820: / Line 4,776: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S02_V10" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S02_V10">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S02_V10_B01" data-verse="CHU_C08_S02_V10" data-block-id="CHU_C08_S02_V10_B01">यथा बिम्बानुसारेण प्रतिबिम्बप्रकाशनम् ॥ १० ॥ २ ॥</div>
-| verse_id = CHU_C08_S02_V10
-| id       = CHU_C08_S02_V10_B01
-| text     = यथा बिम्बानुसारेण प्रतिबिम्बप्रकाशनम् ॥ १० ॥ २ ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,836: / Line 4,788: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S03_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S03_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V01" data-block-id="CHU_C08_S03_V01_B01">तस्माद्ये मुक्तियोग्याः स्युस्तेषां कामाः पुराऽपि तु ॥
-| verse_id = CHU_C08_S03_V01
-| id       = CHU_C08_S03_V01_B01
-| text     = तस्माद्ये मुक्तियोग्याः स्युस्तेषां कामाः पुराऽपि तु ॥
 सत्याः सन्तस्तदज्ञानान्न दृश्यन्ते तथाऽखिलाः ।
 अज्ञानमनृतं प्रोक्तमृगताविति धातुतः ॥
 तस्माद् द्रष्टुं यदिष्टं स्यात् तद्दृष्टिनियमो न तु (स्याददृष्टं वियमेन तु)।
-अमुक्तस्य ........ ...... .......॥
+अमुक्तस्य ........ ...... .......॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,852: / Line 4,800: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S03_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S03_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V03" data-block-id="CHU_C08_S03_V03_B01">........ हरेर्लोकं मुक्तो गत्वा हि पश्यति ॥
-| verse_id = CHU_C08_S03_V03
-| id       = CHU_C08_S03_V03_B01
-| text     = ........ हरेर्लोकं मुक्तो गत्वा हि पश्यति ॥
 अज्ञत्वादेव सुप्तौ तु नित्यं यान्तोऽपि माधवम् ।
 नैव पश्यन्त्यसौ विष्णुर्हृदयं नाम हृद्गतेः ॥
 एवं हृदयनामानं विष्णुं जानन् हि नित्यशः ।
-विष्णुलोकगतेः पुण्यमाप्त्वा विष्णुं व्रजेत् तथा ॥
+विष्णुलोकगतेः पुण्यमाप्त्वा विष्णुं व्रजेत् तथा ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,870: / Line 4,814: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S03_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S03_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V04" data-block-id="CHU_C08_S03_V04_B01">यस्य सम्यक् प्रसादोऽस्ति विष्णोरेव स उच्यते ।
-| verse_id = CHU_C08_S03_V04
-| id       = CHU_C08_S03_V04_B01
-| text     = यस्य सम्यक् प्रसादोऽस्ति विष्णोरेव स उच्यते ।
 सम्प्रसादः स उत्थाय शरीरात् प्राप्य केशवम् ॥
 यथास्वरूपस्तु भवेद् यं प्राप्यासौ स्वरूपताम् ।
 आप्नोति स परो ह्यात्मा भगवानिन्दिरापतिः ॥
-इत्याह सा रमादेवी पश्यन्ती परमं पदम् ।
+इत्याह सा रमादेवी पश्यन्ती परमं पदम् ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,888: / Line 4,828: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S03_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S03_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S03_V05_B01" data-verse="CHU_C08_S03_V05" data-block-id="CHU_C08_S03_V05_B01">सदित्यमृतधर्माणो मुक्ताः श्रीरपि चेरिताः ॥
-| verse_id = CHU_C08_S03_V05
-| id       = CHU_C08_S03_V05_B01
-| text     = सदित्यमृतधर्माणो मुक्ताः श्रीरपि चेरिताः ॥
 तीत्युक्ता मर्त्यधर्माणस्तेषां नियमानाद्धरिः ।
-सत्यमित्युच्यते सद्भिः ........ .........॥
+सत्यमित्युच्यते सद्भिः ........ .........॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,906: / Line 4,842: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S04_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S04_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S04_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S04_V01" data-block-id="CHU_C08_S04_V01_B01">........ ......... सेतुश्चापि विधारणात् ॥
-| verse_id = CHU_C08_S04_V01
+सितमस्मिन् जगत्सर्वमिति सेतुरितीरितः ।</div>
-| id       = CHU_C08_S04_V01_B01
-| text     = ........ ......... सेतुश्चापि विधारणात् ॥
-सितमस्मिन् जगत्सर्वमिति सेतुरितीरितः ।
-}}
 </div>
@@ Line 5,917: / Line 4,849: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S04_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S04_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S04_V02_B01" data-verse="CHU_C08_S04_V02" data-block-id="CHU_C08_S04_V02_B01">एतं सेतुं प्रतिपुमानन्यत्तीर्त्वा ह्यदोषवान् ॥</div>
-| verse_id = CHU_C08_S04_V02
-| id       = CHU_C08_S04_V02_B01
-| text     = एतं सेतुं प्रतिपुमानन्यत्तीर्त्वा ह्यदोषवान् ॥
-}}
 </div>
@@ Line 5,927: / Line 4,855: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S04_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S04_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S04_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S04_V03" data-block-id="CHU_C08_S04_V03_B01">स प्राप्यो ब्रह्मचर्येण मनोवाक्कर्मभिस्तु यत् ।
-| verse_id = CHU_C08_S04_V03
-| id       = CHU_C08_S04_V03_B01
-| text     = स प्राप्यो ब्रह्मचर्येण मनोवाक्कर्मभिस्तु यत् ।
 चरणं ब्रह्मणि परे ब्रह्मचर्यं हि तत्स्मृतम् ॥
 तेनैव ब्रह्मचर्येण भवेयुर्ब्रह्मलोकगाः ।
 एतेषां(येन तेषां .हृ) ब्रह्मलोकः स्यात् परं ब्रह्मैव लोकनात् ॥
-ब्रह्मलोक इति प्रोक्तं तस्य लोकोऽपि कथ्यते ।
+ब्रह्मलोक इति प्रोक्तं तस्य लोकोऽपि कथ्यते ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,959: / Line 4,883: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S05_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S05_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S05_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S05_V04" data-block-id="CHU_C08_S05_V04_B01">यज्ञ इष्टं च सत्रं च मौनं चानशनं तथा ॥
-| verse_id = CHU_C08_S05_V04
-| id       = CHU_C08_S05_V04_B01
-| text     = यज्ञ इष्टं च सत्रं च मौनं चानशनं तथा ॥
 परस्य ब्रह्मणो ज्ञानं सर्वमेतदुदीरितम् ।
 परस्य ब्रह्मणो लोके श्वेतद्वीपाभिधे परे ॥
@@ Line 5,972: / Line 4,893: @@
 विमिताख्यं च पर्यङ्कं विष्णोर्मानेन संमितम् ॥
 चित्सुवर्णमयं दिव्यं लक्ष्मीस्तत्तत् स्वरूपिणी ।
-स श्वेतद्वीपगो विष्णुः पर्यङ्कब्रह्मनामकः ॥
+स श्वेतद्वीपगो विष्णुः पर्यङ्कब्रह्मनामकः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 5,985: / Line 4,905: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S06_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S06_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V01" data-block-id="CHU_C08_S06_V01_B01">स एष हृदि नाडीषु पञ्चरूपः प्रतिष्ठितः ।
-| verse_id = CHU_C08_S06_V01
-| id       = CHU_C08_S06_V01_B01
-| text     = स एष हृदि नाडीषु पञ्चरूपः प्रतिष्ठितः ।
 विष्णोरणिम्नो रूपाणि पञ्चनाडीस्थितानि तु ॥
 नारायणाख्यं सौषुम्नं मध्यस्थं रक्तवर्णकम् ।
@@ Line 5,996: / Line 4,913: @@
 इडायामनिरुद्धाख्यं नीलरूपं व्यवस्थितम् ।
 सूर्येऽप्येवं पञ्चरूपो भगवान् संव्यवस्थितः ॥
-आदित्यनामा चादित्वात् .................।
+आदित्यनामा चादित्वात् .................।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,003: / Line 4,919: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S06_V02" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S06_V02">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V02_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V02" data-block-id="CHU_C08_S06_V02_B01">................. तद्व्याप्तं सूर्यमण्डलम् ।
-| verse_id = CHU_C08_S06_V02
-| id       = CHU_C08_S06_V02_B01
-| text     = ................. तद्व्याप्तं सूर्यमण्डलम् ।
 तद्रश्मिभिस्तथा व्याप्ताः समस्ताः सूर्यरश्मयः ॥
-तस्मिन्नाडीषु च प्रोतास्तथा नाडीस्थरश्मयः(नाडीषु रश्मयः .हृ) ।
+तस्मिन्नाडीषु च प्रोतास्तथा नाडीस्थरश्मयः(नाडीषु रश्मयः .हृ) ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,019: / Line 4,931: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S06_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S06_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V03" data-block-id="CHU_C08_S06_V03_B01">तन्नीडीसंस्थितं विष्णुं मध्ये जीवः प्रपद्यते ॥
-| verse_id = CHU_C08_S06_V03
+तत्तेजसा हि सम्पन्नः सुप्त इत्यभिधीयते ।</div>
-| id       = CHU_C08_S06_V03_B01
-| text     = तन्नीडीसंस्थितं विष्णुं मध्ये जीवः प्रपद्यते ॥
-तत्तेजसा हि सम्पन्नः सुप्त इत्यभिधीयते ।
-}}
 </div>
@@ Line 6,038: / Line 4,946: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S06_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S06_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S06_V06_B01" data-verse="CHU_C08_S06_V06" data-block-id="CHU_C08_S06_V06_B01">ओमित्येव वहन्नित्यं वायुरोंवाडितीरितः (वायुरोंव इतीरितः)॥
-| verse_id = CHU_C08_S06_V06
-| id       = CHU_C08_S06_V06_B01
-| text     = ओमित्येव वहन्नित्यं वायुरोंवाडितीरितः (वायुरोंव इतीरितः)॥
 तेन वामत्वमायाति मुक्तिकाले ह्युपासकः ।
 दिव्यचिद्रूपभावो हि वामभाव उदीरितः ॥
 यदैनं नेतुमन्विच्छन् मनः क्षिपति मारुतः ।
-आदित्याख्यं तदा विष्णुं याति जीवः स्वविद्यया ॥’ इति पर्यङ्कोपासनायाम् ॥ ६ ॥
+आदित्याख्यं तदा विष्णुं याति जीवः स्वविद्यया ॥’ इति पर्यङ्कोपासनायाम् ॥ ६ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,064: / Line 4,968: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S07_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S07_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S07_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S07_V04" data-block-id="CHU_C08_S07_V04_B01">‘इन्द्रो विरोचनश्चैव श्रुत्वा तु(तं .हृ) ब्रह्मणोऽक्षिगम् ।
-| verse_id = CHU_C08_S07_V04
-| id       = CHU_C08_S07_V04_B01
-| text     = ‘इन्द्रो विरोचनश्चैव श्रुत्वा तु(तं .हृ) ब्रह्मणोऽक्षिगम् ।
 विष्णुमानन्दरूपं तं सम्यग्ज्ञानविपर्ययौ ॥
 आपतुस्तत्र देवेन्द्रो जानन्नपि विरोचनम् ।
@@ Line 6,081: / Line 4,982: @@
 मत्वाऽप्स्वादर्शके चैव पप्रच्छ कतमस्त्विति ।
 तत्रापि तु हरेर्भावं हृदि कृत्वा चतुर्मुखः ॥
-दृश्यते ह्येष एवेति तत्त्ववेदिविवक्षया ॥ ७ ॥
+दृश्यते ह्येष एवेति तत्त्ववेदिविवक्षया ॥ ७ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,102: / Line 5,002: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S08_V05" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S08_V05">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S08_V05_B01" data-verse="CHU_C08_S08_V05" data-block-id="CHU_C08_S08_V05_B01">तथापि योग्यतैवात्र भूयसीति निवेदितुम् ।
-| verse_id = CHU_C08_S08_V05
-| id       = CHU_C08_S08_V05_B01
-| text     = तथापि योग्यतैवात्र भूयसीति निवेदितुम् ।
 दर्शयन् प्रतिरूपस्य दोषानाह प्रजापतिः ॥
 अलङ्कारादिभिर्युक्तः पश्यस्वेति विवेचयन् ।
@@ Line 6,121: / Line 5,018: @@
 स्वभोगेनैव तृप्तिः स्यादिति सर्वेऽपि मेनिरे ॥
 तत्संस्कारवशेनैव स्वयं ब्रह्मेति वादिनः (वेदिनः)।
-अभवन्नपतंश्चैव तमोऽन्धे नित्यदुःखिताः ॥
+अभवन्नपतंश्चैव तमोऽन्धे नित्यदुःखिताः ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,138: / Line 5,034: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S09_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S09_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S09_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S09_V03" data-block-id="CHU_C08_S09_V03_B01">इन्द्रश्च(स्तु .हृ) जानन्नपि तु मोहयन्नसुरं तदा ।
-| verse_id = CHU_C08_S09_V03
-| id       = CHU_C08_S09_V03_B01
-| text     = इन्द्रश्च(स्तु .हृ) जानन्नपि तु मोहयन्नसुरं तदा ।
 गत्वा निववृते पश्चादिव पश्यन् सदोषताम् ॥
 पुनः पुनश्च मोहाय गत्वा गत्वा निवर्तते ।
-कथञ्चिदेव विज्ञातं मयेत्यज्ञान् विमोहितुम् ॥
+कथञ्चिदेव विज्ञातं मयेत्यज्ञान् विमोहितुम् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,165: / Line 5,057: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S10_V04" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S10_V04">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S10_V04_B01" data-verse="CHU_C08_S10_V04" data-block-id="CHU_C08_S10_V04_B01">तद्योग्यान्येव वाक्यानि ब्रह्माप्याह पुनः पुनः ।
-| verse_id = CHU_C08_S10_V04
-| id       = CHU_C08_S10_V04_B01
-| text     = तद्योग्यान्येव वाक्यानि ब्रह्माप्याह पुनः पुनः ।
 गरीयसी योग्यतेति ज्ञापयन्पूर्ववत् पुनः ॥
 सन्दिग्धान्येव वाक्यानि प्रोवाचेन्द्राय चाऽत्मभूः ।
@@ Line 6,174: / Line 5,063: @@
 स एव विष्णुरित्याह तत्राप्याह पुरन्दरः ।
 दर्शयन्नासुरीं बुद्धिं स्वप्नदृश्यविवक्षया ॥
-घ्नन्तीवैनमदन्तीव तथा च स्यात् परो हरिः ॥ १० ॥
+घ्नन्तीवैनमदन्तीव तथा च स्यात् परो हरिः ॥ १० ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,193: / Line 5,081: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S11_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S11_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S11_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S11_V03" data-block-id="CHU_C08_S11_V03_B01">इत्युक्त आह ब्रह्मैव सुप्तिस्थो भगवानिति ।
-| verse_id = CHU_C08_S11_V03
-| id       = CHU_C08_S11_V03_B01
-| text     = इत्युक्त आह ब्रह्मैव सुप्तिस्थो भगवानिति ।
 यत्र सुप्तो ह्ययं जीव इत्युक्तः(इत्युक्तं .हृ) प्राह वासवः ॥
 नाहं जानामि मत्तोऽन्यं सुप्तौ(सुप्तः .हृ) नान्योऽपि दर्शयेत् ।
 अहमस्मीति भूतानि न च पश्यन्ति कानिचित् ॥
 यदि जीवः परात्मा वाऽप्यन्योन्यस्मिन्नपीतताम्(चाथोऽन्योन्यास्मिन्नपीतताम्) ।
-गतौ तदाऽप्यपीतस्तु शं विनैव भवेदिति ॥ ११ ॥
+गतौ तदाऽप्यपीतस्तु शं विनैव भवेदिति ॥ ११ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,216: / Line 5,100: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S12_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S12_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S12_V01" data-block-id="CHU_C08_S12_V01_B01">उक्तो ब्रह्माऽब्रवीच्छक्रं ज्ञापयंस्तत्त्वमञ्जसा ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V01
-| id       = CHU_C08_S12_V01_B01
-| text     = उक्तो ब्रह्माऽब्रवीच्छक्रं ज्ञापयंस्तत्त्वमञ्जसा ।
 योऽयं शरीरसम्बन्धी जीव इत्यवधार्यताम् ।
 भूतैष्यद्वर्तमानेषु यस्य नो देहसङ्गतिः ।
@@ Line 6,228: / Line 5,109: @@
 परेणेयमभद्रं यदप्रियं तदुदीरितम् ॥
 न जीवस्य तयोर्हानिः कदाचिद् विद्यते क्‍वचित् (विद्यते द्वयोः .हृ)।
-अशरीरं परं ब्रह्म नैव ते स्पृशतः क्‍वचित् ॥
+अशरीरं परं ब्रह्म नैव ते स्पृशतः क्‍वचित् ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,237: / Line 5,117: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S12_V03" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S12_V03">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V03_B01" data-verse="CHU_C08_S12_V03" data-block-id="CHU_C08_S12_V03_B01">अम्नामा भगवान् विष्णुर्व्याप्तत्वात् परमेश्वरः ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V03
-| id       = CHU_C08_S12_V03_B01
-| text     = अम्नामा भगवान् विष्णुर्व्याप्तत्वात् परमेश्वरः ।
 तेनैव म्रियमाणत्वाद् ब्रह्माभ्रमिति कीर्तितः ॥
 वायोः पत्नी विद्युदुक्ता विशेषद्युतिहेतुतः ।
@@ Line 6,254: / Line 5,131: @@
 तं प्राप्य रमते मुक्तः स्‍त्रीभिर्यानैश्च बन्धुभिः ।
 यथैव सारथिर्याने एवं देहे च मारुतः ॥
-यथा रथी तथा विष्णुर्जीवोऽन्यरथगो यथा ।
+यथा रथी तथा विष्णुर्जीवोऽन्यरथगो यथा ।</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,269: / Line 5,145: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S12_V06" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S12_V06">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B01" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B01">यदाश्रितानीन्द्रियाणि प्राणश्चापि यदाश्रयः ॥
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B01
-| text     = यदाश्रितानीन्द्रियाणि प्राणश्चापि यदाश्रयः ॥
 यदाश्रयोऽप्ययं जीवो यो वेदैषां प्रवर्तनम् ।
 दर्शनं श्रवणं घ्राणं जिह्वां स्पर्शं मनस्तथा ॥
@@ Line 6,285: / Line 5,158: @@
 तस्माद् देववशा लोकाः सर्वकामाः सजीवकाः ।
 तमेतं यो यथा ज्ञात्वा पश्येद् विष्णुं सनातनम् ॥
-आप्नोति सर्वकामांश्च सर्वलोकांश्च कामतः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।
+आप्नोति सर्वकामांश्च सर्वलोकांश्च कामतः ॥’ इति सामसंहितायाम् ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B02" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B02">उभौ लोकाववाप्नोति वचनान्न लोकायतिकमतं वरोचनेनोक्तम्(विरोचनोक्तम् .हृ)। किन्तु बिम्बप्रतिबिम्बयोरभिमान्यैक्याभिप्रायेण(बिम्बप्रतिबिम्बाभिमान्यैक्याभिप्रायेण) जीवात्मैव महय्य इति मायावाद एव । न चात्र (नचान्यत्र .हृ) जीव आत्मशब्दोक्तः ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B02
-| text     = उभौ लोकाववाप्नोति वचनान्न लोकायतिकमतं वरोचनेनोक्तम्(विरोचनोक्तम् .हृ)। किन्तु बिम्बप्रतिबिम्बयोरभिमान्यैक्याभिप्रायेण(बिम्बप्रतिबिम्बाभिमान्यैक्याभिप्रायेण) जीवात्मैव महय्य इति मायावाद एव । न चात्र (नचान्यत्र .हृ) जीव आत्मशब्दोक्तः ।
 ‘‘तदस्यामृतस्याशरीरस्याऽत्मनोऽधिष्ठानमात्तो वै सशरीरः स्वकैरिन्द्रियैश्छुरितैः व्याप्तः। तथा च ‘दैवं चक्षुः’इत्येतदुपलक्षणप्रियाप्रियाभ्यां न ह वै(न वै) सशरीरस्य सतः प्रियाप्रिययोरपहतिरस्त्यशरीरं वाव सन्तं न प्रियाप्रिये स्पृशतः’’ इतीशजीवयोः सतात्पर्यं भेदाभिधानात् ।
-न हि जीवादन्यस्य प्रियाप्रियानुभवोऽस्ति । न च मुक्तस्यापि प्रियाप्रियापहतिरस्ति ।
+न हि जीवादन्यस्य प्रियाप्रियानुभवोऽस्ति । न च मुक्तस्यापि प्रियाप्रियापहतिरस्ति ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B03" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B03">न च विष्णोरत्र विवक्षितं प्रियम् । पराधीनरतिप्राप्तिर्हि(प्राप्तिः .हृ) प्रियमत्र विवक्षितम्। न हि तद्भगवतः । मुक्तानां तु भगवदधीनरतित्वात् प्रियमस्त्येव ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B03
-| text     = न च विष्णोरत्र विवक्षितं प्रियम् । पराधीनरतिप्राप्तिर्हि(प्राप्तिः .हृ) प्रियमत्र विवक्षितम्। न हि तद्भगवतः । मुक्तानां तु भगवदधीनरतित्वात् प्रियमस्त्येव ।
 ‘जीवा मुक्ता अमुक्ताश्च पराधीनरतित्वतः ।
 न प्रियापहतिः क्‍वापि स्वातन्त्र्यान्न हरेः प्रियम् ॥
@@ Line 6,308: / Line 5,173: @@
 यथा शक्रस्य चेन्द्रत्वं तद्वदप्रियता तयोः ।
 यथा राज्ञ्याश्च राज्ञीत्वं(राज्ञ्याः स्वराज्ञीत्वं यथैवोमेश्वरी .हृ)यथा वोमेश्वरी स्मृता ॥
-विद्युतः स्तनयित्नोश्च तथैवाप्रियता श्रुता ॥’ इति च परमश्रुतौ ।
+विद्युतः स्तनयित्नोश्च तथैवाप्रियता श्रुता ॥’ इति च परमश्रुतौ ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B04" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B04">‘स एष सम्प्रसादोऽस्माच्छरीरात् समुत्थाय परञ्ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते’ इति मुक्तस्य तत्प्रसादात् तत्प्राप्त्या निजानन्दानुभवश्रुतेश्च ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B04
-| text     = ‘स एष सम्प्रसादोऽस्माच्छरीरात् समुत्थाय परञ्ज्योतिरुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते’ इति मुक्तस्य तत्प्रसादात् तत्प्राप्त्या निजानन्दानुभवश्रुतेश्च ।
 ‘स उत्तमः पुरुष(उत्तमपुरुषः)’ इति तस्य जीवादुत्तमत्वश्रुतेश्च । अपरपुरुषापेक्षया ह्युत्तमपुरुषशब्दो भवति । अन्यथोत्तमशब्द एव स्यात् । ‘उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः’(भ.गी.१५.१७) इति च ।
 ‘ब्रह्मेशानादिभिर्देवैर्यत् प्राप्तुं नैव शक्यते ।
 तद्यत्स्वभावः कैवल्यं स भवान् केवलो हरे ॥’
-‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ’।
+‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ’।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B05" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B05">‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य(ज्ञानमपाश्रित्य .हृ) मम साधर्म्यमागताः’, ‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता’ इति, ‘एतमानन्दमयामात्मानमुपसङ्क्रम्येमांल्लोकान् कामान्नी कामरूप्यनुसञ्चरन्’, ‘न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रताः (हरेरनुव्रता) यत्र सुरासुरार्चिताः’, ‘कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः इत्यादेश्च ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
+‘स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वा नोपजनं स्मरन्निदं शरीरम्’ इत्यत्रापि भेदेनावस्थानश्रुतेः । (उपशब्दादन्तशब्दाच्च .हृ)उपशब्दादन्तरशब्दाच्च मुक्तस्य परञ्ज्योतिःसमीपावस्थानावगतेश्च ।</div>
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B05
-| text     = ‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य(ज्ञानमपाश्रित्य .हृ) मम साधर्म्यमागताः’, ‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता’ इति, ‘एतमानन्दमयामात्मानमुपसङ्क्रम्येमांल्लोकान् कामान्नी कामरूप्यनुसञ्चरन्’, ‘न यत्र माया किमुतापरे हरेरनुव्रताः (हरेरनुव्रता) यत्र सुरासुरार्चिताः’, ‘कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः इत्यादेश्च ।
-‘स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाणः स्‍त्रीभिर्वा यानैर्वा ज्ञातिभिर्वा नोपजनं स्मरन्निदं शरीरम्’ इत्यत्रापि भेदेनावस्थानश्रुतेः । (उपशब्दादन्तशब्दाच्च .हृ)उपशब्दादन्तरशब्दाच्च मुक्तस्य परञ्ज्योतिःसमीपावस्थानावगतेश्च ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B06" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B06">न च जीवमात्रं देवा उपासते । ‘ऊर्जं पृथिव्या भक्‍त्वायोरुगायमुपासते’ इति हि श्रुतिः । ‘भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा’ इत्यादेश्च ।</div>
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B06
-| text     = न च जीवमात्रं देवा उपासते । ‘ऊर्जं पृथिव्या भक्‍त्वायोरुगायमुपासते’ इति हि श्रुतिः । ‘भेददृष्ट्याऽभिमानेन निःसङ्गेनापि कर्मणा’ इत्यादेश्च ।
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B07" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B07">भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B07
-| text     = भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः ।
 भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मकः सोऽलङ्कृषीष्ट भगवान् वचांसि मे ॥’ इत्यादौ भगवत एवेन्द्रियैर्भोगोक्तेश्च ।
-‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे’ इति च । ‘ओं गुहां प्रविष्टावात्मानौ हि तद्दर्शनात् अोम्’(ब्र.सू.१.२.११) इति भगवद्वचनं च ।
+‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे’ इति च । ‘ओं गुहां प्रविष्टावात्मानौ हि तद्दर्शनात् अोम्’(ब्र.सू.१.२.११) इति भगवद्वचनं च ।</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S12_V06_B08" data-verse="CHU_C08_S12_V06" data-block-id="CHU_C08_S12_V06_B08">‘इदं पश्यामि जिघ्राणीत्यपि जीवा न वै विदुः ।
-| verse_id = CHU_C08_S12_V06
-| id       = CHU_C08_S12_V06_B08
-| text     = ‘इदं पश्यामि जिघ्राणीत्यपि जीवा न वै विदुः ।
 द्रव्याणामपरिज्ञानाद्(द्रव्याणामपि च ज्ञानात्) वेदासौ पुरुषोत्तमः॥’ इति च ।
 ‘स उत्तमः पुरुषः’ इति भगवत एवायं परामर्शः । ‘अोम् अन्यार्थश्च परामर्शः अोम्’(ब्र.सू.१.३.२०) इति भगवद्वचनात् । ‘ उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः’(भ.गी.१५.१७) इति च । ‘अों जगद्व्यापारवर्जम् अोम्’(ब्र.सू.४.४.१७) इत्यल्पैश्वर्यत्वं च मुक्तस्य भगवताऽभिहितम् । अतो ‘यं प्राप्य जीवः स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते स भगवानुत्तमः पुरुषः’ इति परामर्शः ।
-‘स्वप्ने महीयमानश्चरति यत्रैतत्सुप्तः’ इति पुरस्तादपि भेदोक्तेः । न हि महीयमान एव जीवश्चरति । प्रायोग्यः सारथिः । प्रयोगेन यानस्य । ‘यन्ता सारथिरानेता प्रायोग्य इति कीर्तितः(कीर्त्यते .हृ)’ इत्यभिधानात् । ‘अन्येभ्यो दीप्यमानत्वाद् दैवं चक्षुर्मनः स्मृतम्’ इति च । ‘य एते ब्रह्मलोके’ तेषु ‘रमते’ । अनुविद्य । शास्‍त्राचार्यानुसारेण विदित्वा विजानात्यापरोक्ष्येण । ‘वेदनं शास्‍त्रतो ज्ञानं विज्ञानं ब्रह्मदर्शनम्’ इति च ॥ ७॥ १२ ॥
+‘स्वप्ने महीयमानश्चरति यत्रैतत्सुप्तः’ इति पुरस्तादपि भेदोक्तेः । न हि महीयमान एव जीवश्चरति । प्रायोग्यः सारथिः । प्रयोगेन यानस्य । ‘यन्ता सारथिरानेता प्रायोग्य इति कीर्तितः(कीर्त्यते .हृ)’ इत्यभिधानात् । ‘अन्येभ्यो दीप्यमानत्वाद् दैवं चक्षुर्मनः स्मृतम्’ इति च । ‘य एते ब्रह्मलोके’ तेषु ‘रमते’ । अनुविद्य । शास्‍त्राचार्यानुसारेण विदित्वा विजानात्यापरोक्ष्येण । ‘वेदनं शास्‍त्रतो ज्ञानं विज्ञानं ब्रह्मदर्शनम्’ इति च ॥ ७॥ १२ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,363: / Line 5,207: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S13_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S13_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S13_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S13_V01" data-block-id="CHU_C08_S13_V01_B01">‘श्यामो हृदिस्थितो विष्णुः शबलो विश्वरूपवान् ।
-| verse_id = CHU_C08_S13_V01
-| id       = CHU_C08_S13_V01_B01
-| text     = ‘श्यामो हृदिस्थितो विष्णुः शबलो विश्वरूपवान् ।
 जीववर्णो जीवगतो लोहितश्चक्षुषि स्थितः॥’ इति मानसे ॥
 ‘हयग्रीवमुखोत्थानि यानि वाक्यानि तानि तु ।
@@ Line 6,372: / Line 5,213: @@
 यानि विष्णोरयोग्यानि प्रार्थनाद्यात्मकानि तु ।
 तान्युत्तरेषां वाक्यानि भविष्याण्यवदद्धरिः ॥
-एवं रमा तथा ब्रह्मा छान्दोग्योपनिषद्धि सा ॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ १॥ १३ ॥
+एवं रमा तथा ब्रह्मा छान्दोग्योपनिषद्धि सा ॥’ इति सामसंहितायाम् ॥ १॥ १३ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,387: / Line 5,227: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S14_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S14_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S14_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S14_V01" data-block-id="CHU_C08_S14_V01_B01">‘आकाशोऽतिप्रकाशत्वान्नामरूपे ऋते स्थितः ।
-| verse_id = CHU_C08_S14_V01
-| id       = CHU_C08_S14_V01_B01
-| text     = ‘आकाशोऽतिप्रकाशत्वान्नामरूपे ऋते स्थितः ।
 ब्रह्माख्यो भगवान् विष्णुस्तद्वेश्म प्राप्नुयामहम् ॥
 यशोऽहं सर्ववर्णानां मत्तोऽन्येषां(मत्तो ह्येषां) यशो भवेत् ।
@@ Line 6,396: / Line 5,233: @@
 विष्ण्वाख्यं परमं ब्रह्म श्वेतं श्वसनगं यतः ।
 अदत्कमद्यमानं कं स्वानन्दानुभवात्मकम् ॥
-लिन्दु तद्रतिदं यस्माद् तदहं प्राप्नुयां सदा ॥’॥ १४ ॥
+लिन्दु तद्रतिदं यस्माद् तदहं प्राप्नुयां सदा ॥’॥ १४ ॥</div>
-}}
 </div>
@@ Line 6,417: / Line 5,253: @@
 <div class="bhashya-collection" id="bhashya-CHU_C08_S15_V01" data-block-id="bhashya-CHU_C08_S15_V01">
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S15_V01_B01" data-verse="CHU_C08_S15_V01" data-block-id="CHU_C08_S15_V01_B01">उपदिष्टः परेणैव त्वेवमाह चतुर्मुखः ।
-| verse_id = CHU_C08_S15_V01
-| id       = CHU_C08_S15_V01_B01
-| text     = उपदिष्टः परेणैव त्वेवमाह चतुर्मुखः ।
 उवाच च मनोर्विद्यां प्रजाभ्यो मनुरेव च ॥
 तस्मात् सर्वेन्द्रियाणीशो निधाय पुरुषोत्तमे ।
 दृष्ट्वा तं परमं विष्णुं तल्लोकं प्रतिपद्यते ॥
-नावर्तेत पुनस्तस्मात् कदाचित् केनचित् क्‍वचित्(केनचिद्धरेः .हृ) ॥ इति च ॥ १॥ १५ ॥
+नावर्तेत पुनस्तस्मात् कदाचित् केनचित् क्‍वचित्(केनचिद्धरेः .हृ) ॥ इति च ॥ १॥ १५ ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S15_V01_B02" data-verse="CHU_C08_S15_V01" data-block-id="CHU_C08_S15_V01_B02">पूर्णानन्दमहोदधिः परतमो विष्णुः परस्मात् सदा
-| verse_id = CHU_C08_S15_V01
-| id       = CHU_C08_S15_V01_B02
-| text     = पूर्णानन्दमहोदधिः परतमो विष्णुः परस्मात् सदा
 सर्वज्ञः सकलेशिता गुणनिधिर्नित्योत्सवस्तद्विदाम् ।
 सर्वस्मादधिकं मम प्रियतमस्त्विष्टादपीष्टोत्तमः
@@ Line 6,437: / Line 5,266: @@
 बट् तद्दर्शनमित्थमेव निहितं देवस्य भर्गो महत् ।
 वायो रामवचोनयं प्रथमकं पृक्षो द्वितीयं वपुः
-म्ध्वो यत्तु तृतीयकं कृतमिदं भाष्यं हरौ तेन हि ॥
+म्ध्वो यत्तु तृतीयकं कृतमिदं भाष्यं हरौ तेन हि ॥</div>
-}}
-{{Bhashyam
+<div class="bhashyam-block" id="CHU_C08_S15_V01_B03" data-verse="CHU_C08_S15_V01" data-block-id="CHU_C08_S15_V01_B03">‘हनुशब्दो ज्ञानवाची हनुमान् मतिशब्दितः ।
-| verse_id = CHU_C08_S15_V01
-| id       = CHU_C08_S15_V01_B03
-| text     = ‘हनुशब्दो ज्ञानवाची हनुमान् मतिशब्दितः ।
 रामस्य स्वृतरूपस्य(ह्यृतरूपस्य. हृ) वाचो नेता गुणोदधिः ॥
 भृतमो भीम इत्युक्तो वाचो मा मातरः स्मृताः ।
@@ Line 6,455: / Line 5,280: @@
 पूर्णप्रज्ञेन तेनेदं कृतं भाष्यं हरेः प्रियम् ॥
 नित्यानन्दो हरिः पूर्णो नित्यदा प्रीयतां मम ।
-नमस्तस्मै नमस्तस्मै नमस्तस्मै च विष्णवे ॥
+नमस्तस्मै नमस्तस्मै नमस्तस्मै च विष्णवे ॥</div>
-}}
 </div>