Anandamakaranda

Bhagavatatatparyanirnaya/C2/S4: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 4: Line 4:
| title        = पञ्चमोऽध्यायः
| title        = पञ्चमोऽध्यायः
}}
}}
== पञ्चमोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C02_S04_V01
| verse_id      = BTN_C02_S04_V01
Line 14: Line 12:
| verse_line2  = देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।
| verse_line2  = देवदेव नमस्तेऽस्तु भूतभावन पूर्वज ।
| verse_line3  = तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥
| verse_line3  = तद्विजानीहि यज्ज्ञानमात्मतत्वनिदर्शनम् ॥ १ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 32: Line 31:
| verse_line1  = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।
| verse_line1  = यद्रूपं यदधिष्ठानं यतः सृष्टमिदं विभो ।
| verse_line2  = यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
| verse_line2  = यत्संस्थं यत्परं यच्च तत्तत्वं वद तत्वतः ॥ २ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 50: Line 50:
| verse_line1  = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।
| verse_line1  = यद्विज्ञानो यदाधारो यत्परस्त्वं यदात्मकः ।
| verse_line2  = एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
| verse_line2  = एकः सृजसि भूतानि भूतैरेवात्ममायया ॥ ४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 68: Line 69:
| verse_line1  = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।
| verse_line1  = नाहं वेद परं त्वस्मात् नावरं न समं विभो ।
| verse_line2  = नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
| verse_line2  = नामरूपगुणैर्भाव्यं सदसत् किञ्चिदन्यतः ॥ ६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 86: Line 88:
| verse_line1  = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।
| verse_line1  = नानृतं बत तच्चापि यथा मां प्रब्रवीषि भोः ।
| verse_line2  = अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
| verse_line2  = अविज्ञाय परं मत्त एतावत्त्वं यतो हि मे ॥ १० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 113: Line 116:
| verse_line1  = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।
| verse_line1  = विलज्जमानया यस्य स्थातुमीक्षापथेऽमुया ।
| verse_line2  = विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
| verse_line2  = विमोहिता विकत्थन्ते ममाहमिति दुर्धियः ॥ १३ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 131: Line 135:
| verse_line1  = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।
| verse_line1  = द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च ।
| verse_line2  = वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
| verse_line2  = वासुदेवात्परो ब्रह्मन्न चान्योऽर्थोऽस्ति तात्वतः ॥ १४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 149: Line 154:
| verse_line1  = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।
| verse_line1  = नारायणपरा वेदा देवा नारायणाङ्गजाः ।
| verse_line2  = नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
| verse_line2  = नारायणपरा लोका नारायणपरा मखाः ॥ १५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 167: Line 173:
| verse_line1  = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।
| verse_line1  = सत्वं रजस्तम इति निर्गुणस्य गुणास्त्रयः ।
| verse_line2  = स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
| verse_line2  = स्थितिसर्गनिरोधेषु गृहीता मायया विभोः ॥ १८ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 185: Line 192:
| verse_line1  = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।
| verse_line1  = कार्यकारणकर्तृत्वे द्रव्यज्ञानक्रियाश्रयाः ।
| verse_line2  = बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
| verse_line2  = बध्नन्ति नित्यदा मुक्तं मायिनं पुरुषं गुणाः ॥ १९ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 203: Line 211:
| verse_line1  = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।
| verse_line1  = स एष भगवाल्लिङ्गैस्त्रिभिरेतैरधोक्षजः ।
| verse_line2  = स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
| verse_line2  = स्वलक्षितगतिर्ब्रह्मन्सर्वेषां मम चेश्वरः ॥ २० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 221: Line 230:
| verse_line1  = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।
| verse_line1  = कालं कर्म स्वभावञ्च मायेशो मायया स्वया ।
| verse_line2  = आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
| verse_line2  = आत्मन् यदृच्छया प्राप्तं विबुभूषुरुपाददे ॥ २१ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 239: Line 249:
| verse_line1  = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।
| verse_line1  = कालाद्गुणव्यतिकरात्परिणामस्वभावतः ।
| verse_line2  = कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
| verse_line2  = कर्मणो जन्म महतः पुरुषाधिष्ठितादभूत् ॥ २२ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 257: Line 268:
| verse_line1  = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।
| verse_line1  = महतस्तु विकुर्वाणाद्रजस्सत्वोपबृंहितात् ।
| verse_line2  = तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
| verse_line2  = तमः प्रधानस्त्वभवद्द्रव्यज्ञानक्रियात्मकः ॥ २३ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 276: Line 288:
| verse_line2  = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।
| verse_line2  = वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेति यद्भिदा ।
| verse_line3  = द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभोः ॥ २४ ॥
| verse_line3  = द्रव्यशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिरिति प्रभोः ॥ २४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 294: Line 307:
| verse_line1  = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।
| verse_line1  = तामसादपि भूतादेर्विकुर्वाणादभून्नभः ।
| verse_line2  = तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
| verse_line2  = तस्य मात्रागुणः शब्दो लिङ्गं यद्द्रष्टृदृश्ययोः ॥ २५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 312: Line 326:
| verse_line1  = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।
| verse_line1  = नभसोऽथ विकुर्वाणादभूत्स्पर्शगुणोऽनिलः ।
| verse_line2  = परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
| verse_line2  = परान्वयाच्छब्दवांश्च प्राण ओजः सहो बलम् ॥ २६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 330: Line 345:
| verse_line1  = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।
| verse_line1  = वैकारिकान्मनो जज्ञे देवा वैकारिका दश ।
| verse_line2  = दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
| verse_line2  = दिग्वातार्कप्रचेतोश्विवह्नीन्द्रोपेन्द्रमित्रकाः ॥ ३० ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 348: Line 364:
| verse_line1  = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।
| verse_line1  = तदा संहत्य चान्योन्यं भगवच्छक्तिचोदिताः ।
| verse_line2  = सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
| verse_line2  = सदसत्वमुपादाय नो भयं ससृजुर्ह्यदः ॥ ३३ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 366: Line 383:
| verse_line1  = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।
| verse_line1  = वर्षपूगसहस्रान्ते तदण्डमुदकेशयम् ।
| verse_line2  = कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
| verse_line2  = कालकर्मस्वभावस्थोऽ)जीवोऽ)जीवमजीजनत् ॥ ३४ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 384: Line 402:
| verse_line1  = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।
| verse_line1  = स एष पुरुषस्तस्मादण्डं निर्भिद्य निर्गतः ।
| verse_line2  = सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
| verse_line2  = सहस्रोर्वङ्घ्रिबाह्वक्षिः सहस्राननशीर्षवान् ॥ ३५ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 402: Line 421:
| verse_line1  = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।
| verse_line1  = यस्येहावयवैर्लोकान् कल्पयन्ति मनीषिणः ।
| verse_line2  = ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
| verse_line2  = ऊर्वादिभिरधः सप्त सप्तोर्ध्वं जघनादिभिः ॥ ३६ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Line 420: Line 440:
| verse_line1  = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।
| verse_line1  = पुरुषस्य मुखं ब्रह्म क्षत्रमेतस्य बाहवः ।
| verse_line2  = ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
| verse_line2  = ऊर्वोर्वैश्यो भगवतः पद्भ्यां शूद्रो व्यजायत ॥ ३७ ॥
| commentary1  = bhagavatatatparyanirnaya
}}
}}


Retrieved from "https://anandamakaranda.in/Bhagavatatatparyanirnaya/C2/S4"