Anuvyakhyana/Moola: Difference between revisions

=== प्रथमः पादः ===

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V01" data-block-id="AV_C01_S01_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ओतत्ववाची ह्योङ्कारो वक्त्यसौ तद्गुणोतताम् ।</span><span class="shloka-line">स एव ब्रह्मशब्दार्थो नारायणपदोदितः ॥9॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V01|verse_type=sutra|verse_text=ओतत्ववाची ह्योङ्कारो वक्त्यसौ तद्गुणोतताम् ।|verse_lines=ओतत्ववाची ह्योङ्कारो वक्त्यसौ तद्गुणोतताम् ।¦स एव ब्रह्मशब्दार्थो नारायणपदोदितः ॥9॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V02" data-block-id="AV_C01_S01_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तस्समुद्रगं विश्वप्रसूतेः कारणं तु यत् ।</span><span class="shloka-line">सूक्तोपनिषदाद्युक्तं ‘जन्माद्यस्य’ इति लक्ष्यते ॥89॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V02|verse_type=sutra|verse_text=अन्तस्समुद्रगं विश्वप्रसूतेः कारणं तु यत् ।|verse_lines=अन्तस्समुद्रगं विश्वप्रसूतेः कारणं तु यत् ।¦सूक्तोपनिषदाद्युक्तं ‘जन्माद्यस्य’ इति लक्ष्यते ॥89॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V03|verse_type=sutra|verse_text=एवं धर्मानिति श्रुत्या तदभेदोऽप्युदीर्यते ।|verse_lines=एवं धर्मानिति श्रुत्या तदभेदोऽप्युदीर्यते ।¦शैवाद्यागमसम्प्राप्तदृष्टगेन फलेन तु ॥112॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V04" data-block-id="AV_C01_S01_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उपक्रमादिलिङ्गेभ्यो नान्या स्यादनुमा ततः ।</span><span class="shloka-line">त एवान्वयनामानः तैः सम्यक् प्रविचारिते ॥120॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V04|verse_type=sutra|verse_text=उपक्रमादिलिङ्गेभ्यो नान्या स्यादनुमा ततः ।|verse_lines=उपक्रमादिलिङ्गेभ्यो नान्या स्यादनुमा ततः ।¦त एवान्वयनामानः तैः सम्यक् प्रविचारिते ॥120॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V05|verse_type=sutra|verse_text=ईक्षणीयत्वतो विष्णुर्वाच्य एव न चान्यथा ॥121॥|verse_lines=ईक्षणीयत्वतो विष्णुर्वाच्य एव न चान्यथा ॥121॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V06|verse_type=sutra|verse_text=एवं शास्त्रवगम्यत्वे विभागेन समन्वयम् ॥154॥|verse_lines=एवं शास्त्रवगम्यत्वे विभागेन समन्वयम् ॥154॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V07" data-block-id="AV_C01_S01_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">............ देवानां तत्र शक्तताम् ।</span><span class="shloka-line">आशङ्क्य तत्र रूढिं च तच्छब्दानामपि स्वयम् ॥242॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V07|verse_type=sutra|verse_text=............ देवानां तत्र शक्तताम् ।|verse_lines=............ देवानां तत्र शक्तताम् ।¦आशङ्क्य तत्र रूढिं च तच्छब्दानामपि स्वयम् ॥242॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V08" data-block-id="AV_C01_S01_V08" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चेष्टा हि चेतनानां या सा भवेत् तत्प्रसादतः ।</span><span class="shloka-line">अचेतनस्वभावस्तु विवरादिः कथं ततः ॥244॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V08|verse_type=sutra|verse_text=चेष्टा हि चेतनानां या सा भवेत् तत्प्रसादतः ।|verse_lines=चेष्टा हि चेतनानां या सा भवेत् तत्प्रसादतः ।¦अचेतनस्वभावस्तु विवरादिः कथं ततः ॥244॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V09" data-block-id="AV_C01_S01_V09" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">.............अध्यात्ममन्वयव्यतिरेकतः ॥246॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V09|verse_type=sutra|verse_text=.............अध्यात्ममन्वयव्यतिरेकतः ॥246॥|verse_lines=.............अध्यात्ममन्वयव्यतिरेकतः ॥246॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V11|verse_type=sutra|verse_text=नित्यत्वादेव शब्दस्य तत्स्वभावः कथं हरेः ।|verse_lines=नित्यत्वादेव शब्दस्य तत्स्वभावः कथं हरेः ।¦कथं प्रसिद्धबहुलशब्दानामन्यथार्थता ॥248॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S01_V12" data-block-id="AV_C01_S01_V12" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">.........बाहुल्ये श्रुतिलिङ्गयोः ॥249॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S01_V12|verse_type=sutra|verse_text=.........बाहुल्ये श्रुतिलिङ्गयोः ॥249॥|verse_lines=.........बाहुल्ये श्रुतिलिङ्गयोः ॥249॥}}<!--store only-->

<span id="gr-C1-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span>

=== द्वितीयः पादः ===

<div class="verse-block" id="AV_C01_S02_V01" data-block-id="AV_C01_S02_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लिङ्गात्मकानां शब्दानां वृत्तिर्नारायणे परे ॥ १ ॥</span><span class="shloka-line">चिन्त्यते सर्वगत्वं तु प्रथमं प्रविचार्यते ।</span><span class="shloka-line">तत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तत्तच्छक्तिप्रबोधकः ॥1॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S02_V01|verse_type=sutra|verse_text=लिङ्गात्मकानां शब्दानां वृत्तिर्नारायणे परे ॥ १ ॥|verse_lines=लिङ्गात्मकानां शब्दानां वृत्तिर्नारायणे परे ॥ १ ॥¦चिन्त्यते सर्वगत्वं तु प्रथमं प्रविचार्यते ।¦तत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तत्तच्छक्तिप्रबोधकः ॥1॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S02_V02" data-block-id="AV_C01_S02_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनित्यत्वात् क्रियाणां तु कथमेव स्वरूपता ।</span><span class="shloka-line">इति चेत् स विशेषोऽपि क्रियाशक्त्यात्मना स्थिरः ॥6॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S02_V02|verse_type=sutra|verse_text=अनित्यत्वात् क्रियाणां तु कथमेव स्वरूपता ।|verse_lines=अनित्यत्वात् क्रियाणां तु कथमेव स्वरूपता ।¦इति चेत् स विशेषोऽपि क्रियाशक्त्यात्मना स्थिरः ॥6॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S02_V03" data-block-id="AV_C01_S02_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">........ द्वित्वं चैकस्य युज्यते ।</span><span class="shloka-line">यः सेतुरिति चैकत्ववचनेन विशेषणात् ॥10॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S02_V03|verse_type=sutra|verse_text=........ द्वित्वं चैकस्य युज्यते ।|verse_lines=........ द्वित्वं चैकस्य युज्यते ।¦यः सेतुरिति चैकत्ववचनेन विशेषणात् ॥10॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S02_V04" data-block-id="AV_C01_S02_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्तःस्थित्वा रमणकृदन्तरः समुदाहृतः ।</span><span class="shloka-line">रमणं चात्मशब्देनादेयं मातीति चोच्यते ॥11॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S02_V04|verse_type=sutra|verse_text=अन्तःस्थित्वा रमणकृदन्तरः समुदाहृतः ।|verse_lines=अन्तःस्थित्वा रमणकृदन्तरः समुदाहृतः ।¦रमणं चात्मशब्देनादेयं मातीति चोच्यते ॥11॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C01_S04_V02" data-block-id="AV_C01_S04_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C01" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जातमोतं हरौ यस्माज्ज्योतिः, षः प्राणरूपतः ॥12॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C01|verse_id=AV_C01_S04_V06|verse_type=sutra|verse_text=स्त्रीशब्दाश्च निषेधार्थाः सर्वेऽपि ब्रह्मवाचकाः ।|verse_lines=स्त्रीशब्दाश्च निषेधार्थाः सर्वेऽपि ब्रह्मवाचकाः ।¦विरोधिसर्वबाहुल्यकारणस्त्रीनिषेधिनाम् ॥22॥}}<!--store only-->

=== प्रथमः पादः ===

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V01" data-block-id="AV_C02_S01_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आप्तैः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा प्रोक्तमर्थं कथं श्रुतिः ।</span><span class="shloka-line">पिपीलिकालिपिनिभा वारयेत् सर्वगा हि ते ॥5॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V01|verse_type=sutra|verse_text=आप्तैः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा प्रोक्तमर्थं कथं श्रुतिः ।|verse_lines=आप्तैः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा प्रोक्तमर्थं कथं श्रुतिः ।¦पिपीलिकालिपिनिभा वारयेत् सर्वगा हि ते ॥5॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V02" data-block-id="AV_C02_S01_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">........ नित्यत्वात् पुरुषोद्भवैः ।</span><span class="shloka-line">उज्झितं सर्वदोषैश्च कथं नो मानतां व्रजेत् ॥13॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V02|verse_type=sutra|verse_text=........ नित्यत्वात् पुरुषोद्भवैः ।|verse_lines=........ नित्यत्वात् पुरुषोद्भवैः ।¦उज्झितं सर्वदोषैश्च कथं नो मानतां व्रजेत् ॥13॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V03" data-block-id="AV_C02_S01_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तथापि मृज्जलादीनां बुद्धिवागादिवाचकः ॥62॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V03|verse_type=sutra|verse_text=तथापि मृज्जलादीनां बुद्धिवागादिवाचकः ॥62॥|verse_lines=तथापि मृज्जलादीनां बुद्धिवागादिवाचकः ॥62॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V04" data-block-id="AV_C02_S01_V04" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अल्पवाक्ययुता युक्तिर्बहुलैव विरोधिनी ।</span><span class="shloka-line">यत्र तत्र कथं वस्तुनिर्णयः स्यादितीरिते ॥68॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V04|verse_type=sutra|verse_text=अल्पवाक्ययुता युक्तिर्बहुलैव विरोधिनी ।|verse_lines=अल्पवाक्ययुता युक्तिर्बहुलैव विरोधिनी ।¦यत्र तत्र कथं वस्तुनिर्णयः स्यादितीरिते ॥68॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V05" data-block-id="AV_C02_S01_V05" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नान्यदन्यत्वमापन्नं क्वचिद् दृष्टं कथञ्चन ॥86॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V05|verse_type=sutra|verse_text=नान्यदन्यत्वमापन्नं क्वचिद् दृष्टं कथञ्चन ॥86॥|verse_lines=नान्यदन्यत्वमापन्नं क्वचिद् दृष्टं कथञ्चन ॥86॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V06" data-block-id="AV_C02_S01_V06" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">...... कथं च तदनन्यता ।</span><span class="shloka-line">जगतस्त्वविकारत्व उक्तन्यायेन साधिते ॥89॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V06|verse_type=sutra|verse_text=...... कथं च तदनन्यता ।|verse_lines=...... कथं च तदनन्यता ।¦जगतस्त्वविकारत्व उक्तन्यायेन साधिते ॥89॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V07" data-block-id="AV_C02_S01_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनंशस्यापि जीवस्य किञ्चित् सामर्थ्ययोजनम् ।</span><span class="shloka-line">कार्येषु यः करोत्यद्धा नमस्तस्मै स्वयम्भुवे ॥96॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V07|verse_type=sutra|verse_text=अनंशस्यापि जीवस्य किञ्चित् सामर्थ्ययोजनम् ।|verse_lines=अनंशस्यापि जीवस्य किञ्चित् सामर्थ्ययोजनम् ।¦कार्येषु यः करोत्यद्धा नमस्तस्मै स्वयम्भुवे ॥96॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V08|verse_type=sutra|verse_text=तस्य त्वशेषशक्तित्वाद्युज्यते सर्वमेव च ॥101॥|verse_lines=तस्य त्वशेषशक्तित्वाद्युज्यते सर्वमेव च ॥101॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V09|verse_type=sutra|verse_text=सदा प्रवृत्तिरीशस्य स्वभावादेव केवलम् ॥104॥|verse_lines=सदा प्रवृत्तिरीशस्य स्वभावादेव केवलम् ॥104॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V10|verse_type=sutra|verse_text=वैषम्यं चैव नैघृण्यं वेदाप्रामाण्यकारणम् ॥112॥|verse_lines=वैषम्यं चैव नैघृण्यं वेदाप्रामाण्यकारणम् ॥112॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S01_V11" data-block-id="AV_C02_S01_V11" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदधीना गुणाश्चैव दोषा अपि हि सर्वशः ॥113॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S01_V11|verse_type=sutra|verse_text=यदधीना गुणाश्चैव दोषा अपि हि सर्वशः ॥113॥|verse_lines=यदधीना गुणाश्चैव दोषा अपि हि सर्वशः ॥113॥}}<!--store only-->

=== द्वितीयः पादः ===

<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V01" data-block-id="AV_C02_S02_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चेतनाचेतनं तत्त्वद्वयमेव निरीश्वराः ।</span><span class="shloka-line">आहुस्तत्पञ्चपञ्चत्वविभागस्थमचेतनम् ॥10॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V01|verse_type=sutra|verse_text=चेतनाचेतनं तत्त्वद्वयमेव निरीश्वराः ।|verse_lines=चेतनाचेतनं तत्त्वद्वयमेव निरीश्वराः ।¦आहुस्तत्पञ्चपञ्चत्वविभागस्थमचेतनम् ॥10॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V02|verse_type=sutra|verse_text=साङ्ख्यस्तु सेश्वरो ब्रूते क्षेत्रानुग्रहशक्तिमान् ॥32॥|verse_lines=साङ्ख्यस्तु सेश्वरो ब्रूते क्षेत्रानुग्रहशक्तिमान् ॥32॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V03" data-block-id="AV_C02_S02_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">चार्वकैरुच्यते मानमक्षजं नापरं क्वचित् ॥40॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V03|verse_type=sutra|verse_text=चार्वकैरुच्यते मानमक्षजं नापरं क्वचित् ॥40॥|verse_lines=चार्वकैरुच्यते मानमक्षजं नापरं क्वचित् ॥40॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V04|verse_type=sutra|verse_text=सन्निधानाच्चेतनस्य वर्तते यद्यचेतनम् ॥46॥|verse_lines=सन्निधानाच्चेतनस्य वर्तते यद्यचेतनम् ॥46॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V05|verse_type=sutra|verse_text=अङ्गित्वं यदि तस्यैव स्वातन्त्र्यं चेन्न चाखलिम् ।|verse_lines=अङ्गित्वं यदि तस्यैव स्वातन्त्र्यं चेन्न चाखलिम् ।¦तत्प्रेरणेऽप्यशक्तत्वात् स्वतन्त्रोऽन्यो ह्यपेक्षितः ॥49॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V06|verse_type=sutra|verse_text=नित्यज्ञानप्रयत्नेच्छं सङ्ख्याद्यैरपि पञ्चभिः ॥53॥|verse_lines=नित्यज्ञानप्रयत्नेच्छं सङ्ख्याद्यैरपि पञ्चभिः ॥53॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V07|verse_type=sutra|verse_text=वैभाषिकाश्च सौत्रान्ताः स्वरसक्षणिकं जगत् ।|verse_lines=वैभाषिकाश्च सौत्रान्ताः स्वरसक्षणिकं जगत् ।¦अणूनां समुदायं च कालकर्मनिमित्ततः ॥180॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V08|verse_type=sutra|verse_text=अपरः शून्यमखिलं मनोवाचामगोचरम् ।|verse_lines=अपरः शून्यमखिलं मनोवाचामगोचरम् ।¦निर्विशेषं स्वयम्भातं निर्लेपमजरामरम् ॥212॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C02_S02_V09" data-block-id="AV_C02_S02_V09" data-doc="AV" data-chapter="AV_C02" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ज्ञानमेवैकमखिलज्ञेयाकारं प्रभासते ।</span><span class="shloka-line">तत्र सन्ततिभेदश्च स्वभेदो भेद एव च ॥245॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V09|verse_type=sutra|verse_text=ज्ञानमेवैकमखिलज्ञेयाकारं प्रभासते ।|verse_lines=ज्ञानमेवैकमखिलज्ञेयाकारं प्रभासते ।¦तत्र सन्ततिभेदश्च स्वभेदो भेद एव च ॥245॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V10|verse_type=sutra|verse_text=आह क्षपणको विश्वं सदसद्द्वयमद्वयम् ।|verse_lines=आह क्षपणको विश्वं सदसद्द्वयमद्वयम् ।¦द्वयाद्वयमतत्सर्वं सप्तभङ्गि सदातनम् ॥249॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S02_V11|verse_type=sutra|verse_text=सर्वज्ञत्वादिकैः सर्वैर्गुणैर्युक्तं सदाशिवम् ॥266॥|verse_lines=सर्वज्ञत्वादिकैः सर्वैर्गुणैर्युक्तं सदाशिवम् ॥266॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C02|verse_id=AV_C02_S03_V18|verse_type=sutra|verse_text=भेदस्य मुक्तौ वचनादापि तत्पक्षनिग्रहः ॥81॥|verse_lines=भेदस्य मुक्तौ वचनादापि तत्पक्षनिग्रहः ॥81॥}}<!--store only-->

<span id="gr-C2-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="चतुर्थः पादः"></span>

=== चतुर्थः पादः ===

=== प्रथमः पादः ===

<span id="gr-C3-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयः पादः"></span>

=== द्वितीयः पादः ===

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V01" data-block-id="AV_C03_S02_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वासनाः सर्ववस्तूनामनाद्यनुभवागताः ।</span><span class="shloka-line">सन्त्येवाशेषजीवानामनादिमनसि स्थिताः ॥5॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V01|verse_type=sutra|verse_text=वासनाः सर्ववस्तूनामनाद्यनुभवागताः ।|verse_lines=वासनाः सर्ववस्तूनामनाद्यनुभवागताः ।¦सन्त्येवाशेषजीवानामनादिमनसि स्थिताः ॥5॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V03" data-block-id="AV_C03_S02_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सृष्ट्वैव वासनाभिश्च प्रपञ्चं स्वाप्नमीश्वरः ।</span><span class="shloka-line">वासनामात्रतां तस्य नीत्वाऽन्तर्धापयत्यजः ॥107॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V03|verse_type=sutra|verse_text=सृष्ट्वैव वासनाभिश्च प्रपञ्चं स्वाप्नमीश्वरः ।|verse_lines=सृष्ट्वैव वासनाभिश्च प्रपञ्चं स्वाप्नमीश्वरः ।¦वासनामात्रतां तस्य नीत्वाऽन्तर्धापयत्यजः ॥107॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V07" data-block-id="AV_C03_S02_V07" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सुषुप्तिबोधमोहांश्च स्ववशस्तद्वशं सदा ।</span><span class="shloka-line">जीवं नयति देवेशः नान्यः कर्ताऽस्य कश्चन ॥108॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V07|verse_type=sutra|verse_text=सुषुप्तिबोधमोहांश्च स्ववशस्तद्वशं सदा ।|verse_lines=सुषुप्तिबोधमोहांश्च स्ववशस्तद्वशं सदा ।¦जीवं नयति देवेशः नान्यः कर्ताऽस्य कश्चन ॥108॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V08" data-block-id="AV_C03_S02_V08" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न स्थानतोभेदतोऽप्यस्य भेदः कश्चित् परेशितुः ।</span><span class="shloka-line">सर्वत्राशेषदोषोज्झपूर्णकल्याणचिद्गुणः ॥109॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V08|verse_type=sutra|verse_text=न स्थानतोभेदतोऽप्यस्य भेदः कश्चित् परेशितुः ।|verse_lines=न स्थानतोभेदतोऽप्यस्य भेदः कश्चित् परेशितुः ।¦सर्वत्राशेषदोषोज्झपूर्णकल्याणचिद्गुणः ॥109॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V10" data-block-id="AV_C03_S02_V10" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यत आभासतामेव श्रुतिरस्य वदत्यलम् ।</span><span class="shloka-line">‘‘यथैषा पुरुषे छाया एतस्मिन्नेतदाततम्’’ ॥121॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V10|verse_type=sutra|verse_text=यत आभासतामेव श्रुतिरस्य वदत्यलम् ।|verse_lines=यत आभासतामेव श्रुतिरस्य वदत्यलम् ।¦‘‘यथैषा पुरुषे छाया एतस्मिन्नेतदाततम्’’ ॥121॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V17" data-block-id="AV_C03_S02_V17" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्रतिबिम्बवदप्येषामानन्दोऽन्यगुणा यथा ॥163॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V17|verse_type=sutra|verse_text=प्रतिबिम्बवदप्येषामानन्दोऽन्यगुणा यथा ॥163॥|verse_lines=प्रतिबिम्बवदप्येषामानन्दोऽन्यगुणा यथा ॥163॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V17" data-block-id="AV_C03_S02_V17" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">..... सृष्टिनाशौ तदधीनावितीरिते ।</span><span class="shloka-line">स्वभावत्वात् स्थितेर्नैतदपेक्षेति न युज्यते ॥166॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V17|verse_type=sutra|verse_text=..... सृष्टिनाशौ तदधीनावितीरिते ।|verse_lines=..... सृष्टिनाशौ तदधीनावितीरिते ।¦स्वभावत्वात् स्थितेर्नैतदपेक्षेति न युज्यते ॥166॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V17" data-block-id="AV_C03_S02_V17" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अव्यक्तोऽपि स्वशक्यैव भक्तानां दृश्यते हरिः ॥167॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V17|verse_type=sutra|verse_text=अव्यक्तोऽपि स्वशक्यैव भक्तानां दृश्यते हरिः ॥167॥|verse_lines=अव्यक्तोऽपि स्वशक्यैव भक्तानां दृश्यते हरिः ॥167॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V17" data-block-id="AV_C03_S02_V17" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदभिन्ना गुणा नित्यमपि सर्वे विशेषतः ।</span><span class="shloka-line">गुणत्वेन गुणित्वेन भोक्तृभोग्यतया स्थिताः ॥168॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V17|verse_type=sutra|verse_text=तदभिन्ना गुणा नित्यमपि सर्वे विशेषतः ।|verse_lines=तदभिन्ना गुणा नित्यमपि सर्वे विशेषतः ।¦गुणत्वेन गुणित्वेन भोक्तृभोग्यतया स्थिताः ॥168॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S02_V17" data-block-id="AV_C03_S02_V17" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">.... ते चाखलिवलिक्षणाः ।</span><span class="shloka-line">सर्वे सर्वगुणात्मानः सर्वकर्तार एव तु ॥209॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V17|verse_type=sutra|verse_text=.... ते चाखलिवलिक्षणाः ।|verse_lines=.... ते चाखलिवलिक्षणाः ।¦सर्वे सर्वगुणात्मानः सर्वकर्तार एव तु ॥209॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S02_V20|verse_type=sutra|verse_text=स एवाशेषजीवस्थनिःसङ्ख्यानादिकालिकान् ॥213॥|verse_lines=स एवाशेषजीवस्थनिःसङ्ख्यानादिकालिकान् ॥213॥}}<!--store only-->

=== तृतीयः पादः ===

<div class="verse-block" id="AV_C03_S03_V01" data-block-id="AV_C03_S03_V01" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथाशक्त्यखिलान् वेदान् विज्ञायोपासनं भवेत् ।</span><span class="shloka-line">तत्राखिलस्य विज्ञप्तिः सम्यग्ब्रह्मणः एव हि ॥68॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V01|verse_type=sutra|verse_text=यथाशक्त्यखिलान् वेदान् विज्ञायोपासनं भवेत् ।|verse_lines=यथाशक्त्यखिलान् वेदान् विज्ञायोपासनं भवेत् ।¦तत्राखिलस्य विज्ञप्तिः सम्यग्ब्रह्मणः एव हि ॥68॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S03_V02" data-block-id="AV_C03_S03_V02" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कृत्वाऽथ कुर्वन्नपि वा निदिध्यासनमाचरेत् ॥97॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V02|verse_type=sutra|verse_text=कृत्वाऽथ कुर्वन्नपि वा निदिध्यासनमाचरेत् ॥97॥|verse_lines=कृत्वाऽथ कुर्वन्नपि वा निदिध्यासनमाचरेत् ॥97॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S03_V42" data-block-id="AV_C03_S03_V42" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">विषयेषु च संसर्गात् शाश्वतस्य च संशयात् ।</span><span class="shloka-line">मनसा चान्यदाकाङ्क्षात् परं न प्रतिपद्यते ॥98॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V42|verse_type=sutra|verse_text=विषयेषु च संसर्गात् शाश्वतस्य च संशयात् ।|verse_lines=विषयेषु च संसर्गात् शाश्वतस्य च संशयात् ।¦मनसा चान्यदाकाङ्क्षात् परं न प्रतिपद्यते ॥98॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V03|verse_type=sutra|verse_text=नैव मोक्ष इति प्राहुर्लोकायतमते स्थिताः ॥122॥|verse_lines=नैव मोक्ष इति प्राहुर्लोकायतमते स्थिताः ॥122॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V03|verse_type=sutra|verse_text=अधिकारविशेषेण भक्तिज्ञानसुखादिभिः ।|verse_lines=अधिकारविशेषेण भक्तिज्ञानसुखादिभिः ।¦विशेषो देवतादीनां मोक्षे चैव विशेषतः ॥187॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V03|verse_type=sutra|verse_text=उषाः स्वाहा च पर्जन्यो मित्रोऽग्निर्वरुणो विधुः ॥192॥|verse_lines=उषाः स्वाहा च पर्जन्यो मित्रोऽग्निर्वरुणो विधुः ॥192॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S03_V03|verse_type=sutra|verse_text=..... दृष्टिरिति योग्यानुसारतः ॥203॥|verse_lines=..... दृष्टिरिति योग्यानुसारतः ॥203॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="AV_C03_S04_V03" data-block-id="AV_C03_S04_V03" data-doc="AV" data-chapter="AV_C03" data-verse-type="sutra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वातन्त्र्यतारतम्येन फलं हि फलिनां भवेत् ।</span><span class="shloka-line">अशुभं त्वशुभेऽप्येषां स्वातन्त्र्यात् प्रीतितो हरेः ॥255॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C03|verse_id=AV_C03_S04_V04|verse_type=sutra|verse_text=ज्ञानदा अपि चाचार्या विशेषात् फलमाप्नुयुः ।|verse_lines=ज्ञानदा अपि चाचार्या विशेषात् फलमाप्नुयुः ।¦‘मुक्तावष्टगुणं शिष्याद् गुरुराप्नोति शोचनम् ॥271॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S01_V01|verse_type=sutra|verse_text=‘आत्मा ब्रह्म महांस्तारः परमेशः शुचिश्रवाः ।|verse_lines=‘आत्मा ब्रह्म महांस्तारः परमेशः शुचिश्रवाः ।¦विष्णुर्नारायणोऽनन्त इति श्रीपतिरीर्यते’ ॥11॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S01_V02|verse_type=sutra|verse_text=प्रतीकविषयत्वेन न कार्या विष्णुभावना ॥19॥|verse_lines=प्रतीकविषयत्वेन न कार्या विष्णुभावना ॥19॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S01_V03|verse_type=sutra|verse_text=ब्रह्मेति च सदा ध्येयो भगवान् विष्णुरञ्जसा ।|verse_lines=ब्रह्मेति च सदा ध्येयो भगवान् विष्णुरञ्जसा ।¦उत्कृष्टो ब्रह्मशब्दार्थः पूर्णत्वं ब्रह्मतां यतः ॥35॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S01_V04|verse_type=sutra|verse_text=तथोपास्यञ्जसा दृष्टं ब्रह्म पापं च भस्मसात् ॥63॥|verse_lines=तथोपास्यञ्जसा दृष्टं ब्रह्म पापं च भस्मसात् ॥63॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S02_V01|verse_type=sutra|verse_text=प्रधानवायुस्त्विह वायुनामा भूतेष्विति प्रोक्तगतोऽपि युक्त्या ।|verse_lines=प्रधानवायुस्त्विह वायुनामा भूतेष्विति प्रोक्तगतोऽपि युक्त्या ।¦यस्मात् श्रुतौ पवते चेति भूरिप्रोक्तो यतो भूतमानी च सोऽपि ॥130॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S02_V02|verse_type=sutra|verse_text=तस्मिन् लयं यान्ति भूतान्यशेषक्रमाविरोधेन स एव विष्णौ ॥131॥|verse_lines=तस्मिन् लयं यान्ति भूतान्यशेषक्रमाविरोधेन स एव विष्णौ ॥131॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S03_V01|verse_type=sutra|verse_text=सिद्धान्तनिर्णीतिकराः प्रतीकं देहादिकं तद्गतमेव ये नराः ।|verse_lines=सिद्धान्तनिर्णीतिकराः प्रतीकं देहादिकं तद्गतमेव ये नराः ।¦उपासते ते पुरतः समाप्नुयुर्ब्रह्माणमस्मान्मतिमाप्य विष्णुम् ॥3॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=AV|chapter_id=AV_C04|verse_id=AV_C04_S04_V01|verse_type=sutra|verse_text=अनन्यभृत्यत्वमिहोदितेभ्यस्त्वन्यस्य भृत्यत्वनिवारणाय ॥3॥|verse_lines=अनन्यभृत्यत्वमिहोदितेभ्यस्त्वन्यस्य भृत्यत्वनिवारणाय ॥3॥}}<!--store only-->