Katha/Moola: Difference between revisions

=== प्रथमावल्ली ===

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V01" data-block-id="KKN_C01_S01_V01" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाविवेश ॥ १ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V01|verse_type=mantra|verse_text=उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाविवेश ॥ १ ॥|verse_lines=उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाविवेश ॥ १ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V02|verse_type=mantra|verse_text=पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।|verse_lines=पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।¦अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ २ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V03" data-block-id="KKN_C01_S01_V03" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।</span><span class="shloka-line">तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V03|verse_type=mantra|verse_text=स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।|verse_lines=स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।¦तं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V04|verse_type=mantra|verse_text=बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।|verse_lines=बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।¦किंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V05" data-block-id="KKN_C01_S01_V05" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।</span><span class="shloka-line">सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V05|verse_type=mantra|verse_text=अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।|verse_lines=अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।¦सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V06" data-block-id="KKN_C01_S01_V06" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।</span><span class="shloka-line">तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V06|verse_type=mantra|verse_text=वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।|verse_lines=वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।¦तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V07" data-block-id="KKN_C01_S01_V07" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।</span><span class="shloka-line">एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V07|verse_type=mantra|verse_text=आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।|verse_lines=आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।¦एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V08|verse_type=mantra|verse_text=तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।|verse_lines=तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।¦नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V09" data-block-id="KKN_C01_S01_V09" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्यात् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।</span><span class="shloka-line">त्वत्प्रसृष्टं माऽभिवदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V09|verse_type=mantra|verse_text=शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्यात् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।|verse_lines=शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्यात् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।¦त्वत्प्रसृष्टं माऽभिवदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V10" data-block-id="KKN_C01_S01_V10" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथा पुरस्तात् भविता प्रतीतः औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।</span><span class="shloka-line">सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युः त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १० ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V10|verse_type=mantra|verse_text=यथा पुरस्तात् भविता प्रतीतः औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।|verse_lines=यथा पुरस्तात् भविता प्रतीतः औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।¦सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युः त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १० ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V11" data-block-id="KKN_C01_S01_V11" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।</span><span class="shloka-line">उभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V11|verse_type=mantra|verse_text=स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।|verse_lines=स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।¦उभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V12" data-block-id="KKN_C01_S01_V12" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।</span><span class="shloka-line">स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्ते एतद्द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V12|verse_type=mantra|verse_text=स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।|verse_lines=स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।¦स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्ते एतद्द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V13" data-block-id="KKN_C01_S01_V13" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।</span><span class="shloka-line">अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V13|verse_type=mantra|verse_text=प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।|verse_lines=प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।¦अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V14" data-block-id="KKN_C01_S01_V14" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।</span><span class="shloka-line">स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V14|verse_type=mantra|verse_text=लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।|verse_lines=लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।¦स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V15|verse_type=mantra|verse_text=तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददानि भूयः ।|verse_lines=तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददानि भूयः ।¦तवैव नाम्ना भविताऽयमग्निः शृङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V16" data-block-id="KKN_C01_S01_V16" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V16|verse_type=mantra|verse_text=त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।|verse_lines=त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।¦ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V17|verse_type=mantra|verse_text=त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।|verse_lines=त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।¦स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V18" data-block-id="KKN_C01_S01_V18" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एष तेऽग्निर्नाचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।</span><span class="shloka-line">एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V18|verse_type=mantra|verse_text=एष तेऽग्निर्नाचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।|verse_lines=एष तेऽग्निर्नाचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।¦एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V19|verse_type=mantra|verse_text=येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।|verse_lines=येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।¦एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V20" data-block-id="KKN_C01_S01_V20" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयोऽणुरेष धर्मः ।</span><span class="shloka-line">अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैवम् ॥ २० ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V20|verse_type=mantra|verse_text=देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयोऽणुरेष धर्मः ।|verse_lines=देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयोऽणुरेष धर्मः ।¦अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैवम् ॥ २० ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V21|verse_type=mantra|verse_text=देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।|verse_lines=देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।¦वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V22|verse_type=mantra|verse_text=शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।|verse_lines=शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।¦भूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V23" data-block-id="KKN_C01_S01_V23" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतत् तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।</span><span class="shloka-line">महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V23|verse_type=mantra|verse_text=एतत् तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।|verse_lines=एतत् तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।¦महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V24" data-block-id="KKN_C01_S01_V24" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।</span><span class="shloka-line">इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ॥</span><span class="shloka-line">आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ २४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V24|verse_type=mantra|verse_text=ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।|verse_lines=ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।¦इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ॥¦आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ २४ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V25|verse_type=mantra|verse_text=श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।|verse_lines=श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।¦अपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V26" data-block-id="KKN_C01_S01_V26" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वाम् ।</span><span class="shloka-line">जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V26|verse_type=mantra|verse_text=न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वाम् ।|verse_lines=न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वाम् ।¦जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V27" data-block-id="KKN_C01_S01_V27" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन् मर्त्यः क्वाधस्थः प्रजानन् ।</span><span class="shloka-line">अभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान् अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V27|verse_type=mantra|verse_text=अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन् मर्त्यः क्वाधस्थः प्रजानन् ।|verse_lines=अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन् मर्त्यः क्वाधस्थः प्रजानन् ।¦अभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान् अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S01_V28" data-block-id="KKN_C01_S01_V28" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।</span><span class="shloka-line">योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S01_V28|verse_type=mantra|verse_text=यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।|verse_lines=यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।¦योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥ ॥}}<!--store only-->

=== द्वितीयावल्ली ===

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V01" data-block-id="KKN_C01_S02_V01" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतेव प्रेयः ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।</span><span class="shloka-line">तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V01|verse_type=mantra|verse_text=अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतेव प्रेयः ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।|verse_lines=अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतेव प्रेयः ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।¦तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V02" data-block-id="KKN_C01_S02_V02" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेत स्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।</span><span class="shloka-line">श्रेयो धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V02|verse_type=mantra|verse_text=श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेत स्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।|verse_lines=श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेत स्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।¦श्रेयो धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V03|verse_type=mantra|verse_text=स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् अभिध्यायन् नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।|verse_lines=स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् अभिध्यायन् नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।¦नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V04|verse_type=mantra|verse_text=दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।|verse_lines=दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।¦विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V05|verse_type=mantra|verse_text=अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।|verse_lines=अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।¦दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V06" data-block-id="KKN_C01_S02_V06" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।</span><span class="shloka-line">अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V06|verse_type=mantra|verse_text=न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।|verse_lines=न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।¦अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V07" data-block-id="KKN_C01_S02_V07" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।</span><span class="shloka-line">आश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V07|verse_type=mantra|verse_text=श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।|verse_lines=श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।¦आश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V08|verse_type=mantra|verse_text=न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।|verse_lines=न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।¦अनन्यप्रोक्ते गतिरस्य नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ ८ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V09" data-block-id="KKN_C01_S02_V09" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।</span><span class="shloka-line">यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ ९ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V09|verse_type=mantra|verse_text=नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।|verse_lines=नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।¦यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ ९ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V10" data-block-id="KKN_C01_S02_V10" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।</span><span class="shloka-line">ततो मया नचिकेतश्चितोऽग्नि रनित्यद्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V10|verse_type=mantra|verse_text=जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।|verse_lines=जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।¦ततो मया नचिकेतश्चितोऽग्नि रनित्यद्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V11" data-block-id="KKN_C01_S02_V11" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।</span><span class="shloka-line">स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V11|verse_type=mantra|verse_text=कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।|verse_lines=कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।¦स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V12" data-block-id="KKN_C01_S02_V12" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।</span><span class="shloka-line">अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V12|verse_type=mantra|verse_text=तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।|verse_lines=तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।¦अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V13" data-block-id="KKN_C01_S02_V13" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेनमाप्य ।</span><span class="shloka-line">स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V13|verse_type=mantra|verse_text=एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेनमाप्य ।|verse_lines=एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेनमाप्य ।¦स मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V14" data-block-id="KKN_C01_S02_V14" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।</span><span class="shloka-line">अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V14|verse_type=mantra|verse_text=अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।|verse_lines=अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।¦अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V15" data-block-id="KKN_C01_S02_V15" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।</span><span class="shloka-line">यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १५ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V15|verse_type=mantra|verse_text=सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।|verse_lines=सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।¦यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V16" data-block-id="KKN_C01_S02_V16" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।</span><span class="shloka-line">एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V16|verse_type=mantra|verse_text=एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।|verse_lines=एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।¦एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १६ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V17" data-block-id="KKN_C01_S02_V17" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।</span><span class="shloka-line">एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V17|verse_type=mantra|verse_text=एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।|verse_lines=एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।¦एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V18" data-block-id="KKN_C01_S02_V18" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न जायते म्रियते वा विपश्चि न्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।</span><span class="shloka-line">अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V18|verse_type=mantra|verse_text=न जायते म्रियते वा विपश्चि न्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।|verse_lines=न जायते म्रियते वा विपश्चि न्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।¦अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V19|verse_type=mantra|verse_text=हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।|verse_lines=हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।¦उभौ तै न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V20" data-block-id="KKN_C01_S02_V20" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।</span><span class="shloka-line">तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V20|verse_type=mantra|verse_text=अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।|verse_lines=अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।¦तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V21" data-block-id="KKN_C01_S02_V21" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।</span><span class="shloka-line">कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V21|verse_type=mantra|verse_text=आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।|verse_lines=आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।¦कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V22" data-block-id="KKN_C01_S02_V22" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।</span><span class="shloka-line">महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V22|verse_type=mantra|verse_text=अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।|verse_lines=अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।¦महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V23" data-block-id="KKN_C01_S02_V23" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नायमात्मा प्रवचेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।</span><span class="shloka-line">यमेवैष वृणुते तेन लभ्य स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V23|verse_type=mantra|verse_text=नायमात्मा प्रवचेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।|verse_lines=नायमात्मा प्रवचेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।¦यमेवैष वृणुते तेन लभ्य स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V24" data-block-id="KKN_C01_S02_V24" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।</span><span class="shloka-line">नाशान्तमनसो वापि प्रज्ञानेनैवमाप्नुयात् ॥ २४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V24|verse_type=mantra|verse_text=नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।|verse_lines=नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।¦नाशान्तमनसो वापि प्रज्ञानेनैवमाप्नुयात् ॥ २४ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S02_V25" data-block-id="KKN_C01_S02_V25" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।</span><span class="shloka-line">मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S02_V25|verse_type=mantra|verse_text=यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।|verse_lines=यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।¦मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥}}<!--store only-->

<span id="gr-C1-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="तृतीयावल्ली"></span>

=== तृतीयावल्ली ===

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S03_V01" data-block-id="KKN_C01_S03_V01" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।</span><span class="shloka-line">छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V01|verse_type=mantra|verse_text=ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।|verse_lines=ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।¦छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S03_V02" data-block-id="KKN_C01_S03_V02" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।</span><span class="shloka-line">अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V02|verse_type=mantra|verse_text=यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।|verse_lines=यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।¦अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S03_V03" data-block-id="KKN_C01_S03_V03" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।</span><span class="shloka-line">बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ ३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V03|verse_type=mantra|verse_text=आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।|verse_lines=आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।¦बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ ३ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V04|verse_type=mantra|verse_text=इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।|verse_lines=इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।¦आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ४ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V05|verse_type=mantra|verse_text=यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।|verse_lines=यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।¦तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ ५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S03_V06" data-block-id="KKN_C01_S03_V06" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।</span><span class="shloka-line">तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V06|verse_type=mantra|verse_text=यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।|verse_lines=यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।¦तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C01_S03_V17" data-block-id="KKN_C01_S03_V17" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C01" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।</span><span class="shloka-line">प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पते इति ॥ १७ ॥ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C01|verse_id=KKN_C01_S03_V17|verse_type=mantra|verse_text=य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।|verse_lines=य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।¦प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पते इति ॥ १७ ॥ ॥}}<!--store only-->

=== प्रथमावल्ली ===

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V01" data-block-id="KKN_C02_S01_V01" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराक् पश्यति नान्तरात्मन् ।</span><span class="shloka-line">कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षत् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V01|verse_type=mantra|verse_text=पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराक् पश्यति नान्तरात्मन् ।|verse_lines=पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराक् पश्यति नान्तरात्मन् ।¦कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षत् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V02" data-block-id="KKN_C02_S01_V02" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पराचः कामाननुयन्ति बालाः ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशान् ।</span><span class="shloka-line">अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V02|verse_type=mantra|verse_text=पराचः कामाननुयन्ति बालाः ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशान् ।|verse_lines=पराचः कामाननुयन्ति बालाः ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशान् ।¦अथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V03" data-block-id="KKN_C02_S01_V03" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।</span><span class="shloka-line">एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V03|verse_type=mantra|verse_text=येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।|verse_lines=येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।¦एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V04" data-block-id="KKN_C02_S01_V04" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।</span><span class="shloka-line">महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V04|verse_type=mantra|verse_text=स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।|verse_lines=स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।¦महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V05|verse_type=mantra|verse_text=य इदं मध्वदं वेदात्मानं जीवमन्तिकात् ।|verse_lines=य इदं मध्वदं वेदात्मानं जीवमन्तिकात् ।¦ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ ५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V06" data-block-id="KKN_C02_S01_V06" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।</span><span class="shloka-line">गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद्वै तत् ॥ ६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V06|verse_type=mantra|verse_text=यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।|verse_lines=यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।¦गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद्वै तत् ॥ ६ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V07|verse_type=mantra|verse_text=या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी ।|verse_lines=या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी ।¦गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद्वै तत् ॥ ७ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V08" data-block-id="KKN_C02_S01_V08" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः ।</span><span class="shloka-line">दिवे दिव ईड्यो जागृवद्भिः हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः । एतद्वै तत् ॥ ८ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V08|verse_type=mantra|verse_text=अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः ।|verse_lines=अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः ।¦दिवे दिव ईड्यो जागृवद्भिः हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः । एतद्वै तत् ॥ ८ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V09|verse_type=mantra|verse_text=यतश्चोदेति सूर्योस्तं यत्र च गच्छति ।|verse_lines=यतश्चोदेति सूर्योस्तं यत्र च गच्छति ।¦तं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ ९ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V10|verse_type=mantra|verse_text=यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।|verse_lines=यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।¦मृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ १० ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V11|verse_type=mantra|verse_text=मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।|verse_lines=मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।¦मृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V12|verse_type=mantra|verse_text=अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।|verse_lines=अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।¦ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ १२ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V13|verse_type=mantra|verse_text=अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।|verse_lines=अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।¦ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद्वै तत् ॥ १३ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V14|verse_type=mantra|verse_text=यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।|verse_lines=यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।¦एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S01_V15" data-block-id="KKN_C02_S01_V15" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।</span><span class="shloka-line">एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S01_V15|verse_type=mantra|verse_text=यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।|verse_lines=यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।¦एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥}}<!--store only-->

<span id="gr-C2-S2" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="द्वितीयावल्ली"></span>

=== द्वितीयावल्ली ===

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V01" data-block-id="KKN_C02_S02_V01" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।</span><span class="shloka-line">अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V01|verse_type=mantra|verse_text=पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।|verse_lines=पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।¦अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V02" data-block-id="KKN_C02_S02_V02" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।</span><span class="shloka-line">नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ २ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V02|verse_type=mantra|verse_text=हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।|verse_lines=हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।¦नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ २ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V03|verse_type=mantra|verse_text=ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।|verse_lines=ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।¦मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V04" data-block-id="KKN_C02_S02_V04" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।</span><span class="shloka-line">देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V04|verse_type=mantra|verse_text=अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।|verse_lines=अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।¦देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V05" data-block-id="KKN_C02_S02_V05" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।</span><span class="shloka-line">इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V05|verse_type=mantra|verse_text=न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।|verse_lines=न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।¦इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V06" data-block-id="KKN_C02_S02_V06" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।</span><span class="shloka-line">यथा मरणं प्राप्यात्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V06|verse_type=mantra|verse_text=हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।|verse_lines=हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।¦यथा मरणं प्राप्यात्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V07" data-block-id="KKN_C02_S02_V07" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।</span><span class="shloka-line">स्थाणुमन्ये नु संयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V07|verse_type=mantra|verse_text=योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।|verse_lines=योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।¦स्थाणुमन्ये नु संयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V08" data-block-id="KKN_C02_S02_V08" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।</span><span class="shloka-line">तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।</span><span class="shloka-line">तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।</span><span class="shloka-line">एतद्वै तत् ॥ ८ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V08|verse_type=mantra|verse_text=य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।|verse_lines=य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।¦तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।¦तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।¦एतद्वै तत् ॥ ८ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V09" data-block-id="KKN_C02_S02_V09" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।</span><span class="shloka-line">एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ ९ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V09|verse_type=mantra|verse_text=अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।|verse_lines=अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।¦एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ ९ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V10|verse_type=mantra|verse_text=वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।|verse_lines=वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।¦एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ १० ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V11" data-block-id="KKN_C02_S02_V11" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।</span><span class="shloka-line">एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V11|verse_type=mantra|verse_text=सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।|verse_lines=सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।¦एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V12" data-block-id="KKN_C02_S02_V12" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।</span><span class="shloka-line">तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V12|verse_type=mantra|verse_text=एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।|verse_lines=एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।¦तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V13" data-block-id="KKN_C02_S02_V13" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।</span><span class="shloka-line">तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरा स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V13|verse_type=mantra|verse_text=नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।|verse_lines=नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।¦तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरा स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V14" data-block-id="KKN_C02_S02_V14" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।</span><span class="shloka-line">कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति न भाति वा ॥ १४ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V14|verse_type=mantra|verse_text=तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।|verse_lines=तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।¦कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति न भाति वा ॥ १४ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S02_V15" data-block-id="KKN_C02_S02_V15" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।</span><span class="shloka-line">तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S02_V15|verse_type=mantra|verse_text=न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।|verse_lines=न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।¦तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥}}<!--store only-->

=== तृतीयावल्ली ===

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S03_V01" data-block-id="KKN_C02_S03_V01" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।</span><span class="shloka-line">तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ॥</span><span class="shloka-line">तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ १ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S03_V01|verse_type=mantra|verse_text=ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।|verse_lines=ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।¦तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ॥¦तस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ १ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S03_V02" data-block-id="KKN_C02_S03_V02" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।</span><span class="shloka-line">महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S03_V02|verse_type=mantra|verse_text=यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।|verse_lines=यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।¦महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २ ॥}}<!--store only-->

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S03_V03|verse_type=mantra|verse_text=भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।|verse_lines=भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।¦भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥}}<!--store only-->

<div class="verse-block" id="KKN_C02_S03_V18" data-block-id="KKN_C02_S03_V18" data-doc="KKN" data-chapter="KKN_C02" data-verse-type="mantra"><span class="shloka-block"><span class="shloka-line">मृत्युप्रोक्तां नाचिकेतोऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।</span><span class="shloka-line">ब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युः अन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ १८ ॥</span></span></div>

{{VerseRow|document_id=KKN|chapter_id=KKN_C02|verse_id=KKN_C02_S03_V18|verse_type=mantra|verse_text=मृत्युप्रोक्तां नाचिकेतोऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।|verse_lines=मृत्युप्रोक्तां नाचिकेतोऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।¦ब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युः अन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ १८ ॥}}<!--store only-->