Jump to content

Bhagavatatatparyanirnaya/C1/S5: Difference between revisions

From Anandamakaranda
Newer edit →
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
 
Imported from pramati-sarvamoola XML (grantha.io importer v3)
Line 9: Line 9:
}}
}}
== पञ्चमोऽध्यायः ==
== पञ्चमोऽध्यायः ==
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V02
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नारद उवाच—
| verse_line2  = पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।
| verse_line3  = परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा ॥ २ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V02
| id      = BTN_C01_S05_V02_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
शारीरमानसयोरभेदादुभयथाऽपि युज्यते । स्वतन्त्रत्वादात्मनैव ह्यलम्बुद्धिः ॥ २ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V04
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।
| verse_line2  = तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V04
| id      = BTN_C01_S05_V04_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
शोचसि प्रकाशयसि ।'अजस्रेण शोचिषा शोशुचानः''इति श्रुतिः ॥ ४ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V05
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = व्यास उवाच—
| verse_line2  = अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।
| verse_line3  = तत्मूलमव्यक्तमगाधबोधं, पृच्छामहे त्वाऽऽत्मभवात्मभूतम् ॥ ५ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V05
| id      = BTN_C01_S05_V05_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
'ज्ञानशक्तिस्वरूपोऽपि ह्यज्ञाशक्तं वदेद्धरिः ।अज्ञानां मोहनायेशस्तेन मुह्यन्ति मोहिताः''। इति पाद्मे ॥ ५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V09
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।
| verse_line2  = न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V09
| id      = BTN_C01_S05_V09_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
धर्मादीनामल्पकथनेन पूर्तिः । न वासुदेवमहिम्नोऽतिकथितस्यापि ॥ ९ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V10
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो
| verse_line2  = जगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।
| verse_line3  = तद्वायसं तीर्थमुशन्ति मानसा
| verse_line4  = न यत्र हंसा न्यपतन् मिमङ्क्षया ॥ १० ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V10
| id      = BTN_C01_S05_V10_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
वायसं तीर्थं वयोमात्रानुजीवि शास्त्रम् ॥ १० ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V12
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं
| verse_line2  = न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।
| verse_line3  = कुतः पुनः शश्वदभद्रमीश्वरे
| verse_line4  = न चार्षितं कर्म यदप्यकारणम् ॥ १२ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V12
| id      = BTN_C01_S05_V12_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
परोक्षज्ञानं न शोभते । अपरोक्षज्ञानं न भक्त्या विनोत्पद्यते ।'यस्य देवे परा भक्तिः'''यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः'''यद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैव''इत्यादेः ॥ १२ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V13
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = अतो महाभाग भवानमोघदृक्
| verse_line2  = शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।
| verse_line3  = उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये
| verse_line4  = समाधिनाऽनुस्मर यद्विचेष्टितम् ॥ १३ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V13
| id      = BTN_C01_S05_V13_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
शुचिश्रवाः विष्णुः । समाधिना समाधिभाषया । स्मरणं ग्रन्थकृतिः ।'स्मरन्ति च''इत्यादेः ॥ १३ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V15
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनं
| verse_line2  = स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।
| verse_line3  = यद्वाक्यतो धर्म इतीतरस्थितो
| verse_line4  = न मन्यते तस्य निवारणं जनः ॥ १५ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V15
| id      = BTN_C01_S05_V15_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
प्रवृत्तिधर्मकृते ॥ १५ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V16
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-
| verse_line2  = रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।
| verse_line3  = प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मन-
| verse_line4  = स्ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः ॥ १६ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V16
| id      = BTN_C01_S05_V16_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
अनन्तपारस्य विभोः सकाशाद् यत् सुखम् ॥ १६ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V20
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो
| verse_line2  = यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।
| verse_line3  = तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि
| verse_line4  = प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम् ॥ २० ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V20
| id      = BTN_C01_S05_V20_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
इतरोऽपि भगवान् विश्वमिव । स्वातन्त्र्यात् ॥ २० ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V27
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते
| verse_line2  = प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।
| verse_line3  = ययाऽहमेतत् सदसत् स्वमायया
| verse_line4  = पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे ॥ २७ ॥
}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V27
| id      = BTN_C01_S05_V27_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
मयि स्थिते ब्रह्मणि । स्थीयतामत्रेतीश्वरेच्छया कल्पितम् ॥ २७ ॥
}}
{{VerseBlock
| verse_id      = BTN_C01_S05_V40
| document_id  = BTN
| chapter_id    = BTN_C01
| section_id    = BTN_C01_S05
| adhikarana    =
| verse_type    = shloka
| verse_line1  = त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः
| verse_line2  = समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।
| verse_line3  = प्रख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां
| verse_line4  = सङ्क्लेशनिर्वाणमुशन्ति नान्यथा ॥ ४० ॥
}}
{{AuthorNote| text = ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीभागवततात्पर्यनिर्णये प्रथमस्कन्धे पञ्चमोऽध्यायः ॥}}
{{Commentary
| verse_id = BTN_C01_S05_V40
| id      = BTN_C01_S05_V40_B1
| name    = Bhashyam
| label    = Bhashyam
| text    =
त्वमीश्वरोऽपि ॥ ४० ॥
}}




[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]
[[Category:Bhagavatatatparyanirnaya]]

Revision as of 05:32, 8 April 2026

पञ्चमोऽध्यायः

नारद उवाच—पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना ।


शारीरमानसयोरभेदादुभयथाऽपि युज्यते । स्वतन्त्रत्वादात्मनैव ह्यलम्बुद्धिः ॥ २ ॥
जिज्ञासितमधीतं च ब्रह्म यत्तत् सनातनम् ।तथाऽपि शोचस्यात्मानमकृतार्थ इव प्रभो ॥ ४ ॥


शोचसि प्रकाशयसि ।'अजस्रेण शोचिषा शोशुचानःइति श्रुतिः ॥ ४ ॥
व्यास उवाच—अस्त्येव मे सर्वमिदं त्वयोक्तं, तथाऽपि नात्मा परितुष्यते मे ।


'ज्ञानशक्तिस्वरूपोऽपि ह्यज्ञाशक्तं वदेद्धरिः ।अज्ञानां मोहनायेशस्तेन मुह्यन्ति मोहिताः। इति पाद्मे ॥ ५ ॥
यथा धर्मादयो ह्यर्था मुनिवर्यानुवर्णिताः ।न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः ॥ ९ ॥


धर्मादीनामल्पकथनेन पूर्तिः । न वासुदेवमहिम्नोऽतिकथितस्यापि ॥ ९ ॥
न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशोजगत्पवित्रं न गृणीत कर्हिचित् ।


वायसं तीर्थं वयोमात्रानुजीवि शास्त्रम् ॥ १० ॥
नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितंन शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् ।


परोक्षज्ञानं न शोभते । अपरोक्षज्ञानं न भक्त्या विनोत्पद्यते ।'यस्य देवे परा भक्तिःयमेवैष वृणुते तेन लभ्यःयद्वासुदेवशरणा विदुरञ्जसैवइत्यादेः ॥ १२ ॥
अतो महाभाग भवानमोघदृक्शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः ।


शुचिश्रवाः विष्णुः । समाधिना समाधिभाषया । स्मरणं ग्रन्थकृतिः ।'स्मरन्ति चइत्यादेः ॥ १३ ॥
जुगुस्पिसं धर्मकृतेऽनुशासनंस्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ।


प्रवृत्तिधर्मकृते ॥ १५ ॥
विचक्षणोऽस्यार्हति वेदितुं विभो-रनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् ।


अनन्तपारस्य विभोः सकाशाद् यत् सुखम् ॥ १६ ॥
इदं हि विश्वं भगवानिवेतरोयतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः ।


इतरोऽपि भगवान् विश्वमिव । स्वातन्त्र्यात् ॥ २० ॥
तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामतेप्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ।


मयि स्थिते ब्रह्मणि । स्थीयतामत्रेतीश्वरेच्छया कल्पितम् ॥ २७ ॥
त्वमप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोःसमाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् ।


Template:AuthorNote

त्वमीश्वरोऽपि ॥ ४० ॥
Retrieved from "https://anandamakaranda.in/index.php?title=Bhagavatatatparyanirnaya/C1/S5&oldid=1444"