Rigbhashyam: Difference between revisions

Line 2:

__TOC__

== प्रथमोध्यायः ==

Line 111:

Line 112:

<p class="adhyaya-trans">अग्निसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम्—१. अध्यायः –१. अनुवाकः–१. सूक्तम्–१.</p>

Line 147:

Line 149:

</div>

<p>........अग्निशब्दोऽयमग्र एवाभिपूज्यताम् । अग््रयत्वमग्रनेतृत्वमत्तिमङ्गागनेतृताम् ॥ ९ ॥</p>

Line 165:

Line 168:

<p>इन्द्रियाग्निषु चार्थानां यद्धोता होतृनामकः ॥ रतिधारकोत्तमत्वात् स रत्नधातम ईरितः ॥ १२ ॥</p>

</div>

Line 189:

Line 194:

</div>

<p>स पूर्वैर्नूतर्नैरेष्यैर्विज्ञानादृषिनामकैः । ईड्यो देवादिभिस्सर्वैस्स च देवानिहानयेत् ॥ १३ ॥॥</p>

</div>

Line 205:

Line 213:

</div>

<p>तेनैव रयिमाप्नोति वित्तं विद्याधनात्मकम् । दिवसे दिवसे नित्यं पुष्टिमेव न हीनताम् ॥ यशश्च पुत्रसंयुक्तं वीर्यवत्तममेव वा ॥ १४ ॥॥</p>

</div>

Line 223:

Line 234:

</div>

<p>यं यज्ञं परितो भूत्वा रक्षसि त्वं सदैव च । विधिमार्गस्थितं देवान् स एवाप्नोत्यसंशयम् ॥ १५ ॥</p>

</div>

Line 239:

Line 253:

</div>

<p>सोऽखिलग्रहणप्रज्ञः सद्गुणैः सन्ततोऽखिलम् । यमयत्यग््रयकीर्तीनाम् उत्तमो विबुधैः सह । आगन्ताऽखिलभक्तानां पूजास्वीकारतत्परः ॥ १६ ॥ ॥</p>

</div>

Line 259:

Line 276:

</div>

<p>यजमानाय यद्भद्रं कर्तुमिच्छसि सत्प्रिय । त्वच्चेष्टयैव कर्माणि वर्तयित्वा तदीहनम् ॥ १७ ॥</p>

Line 265:

Line 283:

<p>तवैव सत्यमङ्गानां रसयद्वह्निगो हरिः । अङ्गिरा अङ्गिरःपुत्रो यतोऽग्निरभवत् क्वचित् ॥ १८ ॥</p>

</div>

Line 279:

Line 299:

</div>

<p>वस्तर्दिनमहोरात्रमभीष्ट प्राणिनां सदा । अल्पा अपि वयं बुद्ध्या त्वामुच्चगुणमीश्वरम् । उपयाम मनःकर्मवाग्भिस्त्वन्नमसम्भराः ॥ १९ ॥</p>

</div>

Line 299:

Line 322:

</div>

<p>देदीप्यमानं स्वे सद्मन्यध्वरेशं सदावृधम् । यथार्थज्ञानगोपं त्वामुपेमसि पितेव नः ॥ २० ॥</p>

</div>

Line 489:

Line 515:

</div>

<p>सूपाश्रयो भव त्वं च यद्वदौरससूनवे । रक्ष सन्ततसौख्याय सम्यक्सत्त्वाय वा सदा ॥ २१ ॥ ॥</p>

Line 867:

Line 894:

<p>एवं स्थितेऽग्निगं विष्णुमग्निनामानमेव च । मधुच्छन्दा ऋक्शतेन वाय्वादिगतमेव च । साग्न्यादिं स्तौति सद्भक्त्या तत्तन्नामानमेव च ॥ १०६ ॥</p>

</div>

Line 874:

Line 905:

<p class="adhyaya-trans">वायुसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम्—१. अध्यायः –१.अनुवाकः–१. सूक्तम्–२.</p>

Line 910:

Line 942:

</div>

<p>बलत्वादयनाच्चैव वायुरित्यभिधीयते । वात्यायुरिति वा ज्ञानात् वरणादाश्रयत्वतः ॥ १०७ ॥</p>

Line 936:

Line 969:

<p>उपक्रमादयो यत्र तात्पर्यार्थस्स एव हि ॥ स्तुवन्ति शस्त्रैः स्तोतारो यथावद्यज्ञवेदिनः ॥ ११३ ॥ २॥</p>

</div>

Line 968:

Line 1,003:

</div>

<p>वाक् त्वत्स्मम्पर्किणी यज्ञकृते प्रापयतीप्सितम् । सोमपायातिमहती महार्थत्वात्त्वदर्थतः ॥ ११४॥३ ॥</p>

</div>

Line 996:

Line 1,034:

</div>

<p>इन्द्रः स परमैश्वर्यादिदमुद्दिश्य च द्रुतेः । ददर्शेदं दीप्तिमत्त्वादिदं रातीति वा भवेत् ॥ ११५ ॥</p>

Line 1,022:

Line 1,061:

<p>उक्त्वा धर्मान् पृथक्त्वस्य निषेधादेवमेव हि । विशेषो ज्ञायते श्रुत्या भेदादन्यश्च साक्षितः ॥१२०॥४ ॥</p>

</div>

Line 1,036:

Line 1,077:

</div>

<p>विजानतः सुतानन्नपतौ सूर्ये सदा स्थितौ । द्रवद्द्रुतं सुतात्पर्यद्योतकोऽभ्यास इष्यते ॥१२१॥ ५, ३ ॥</p>

</div>

Line 1,056:

Line 1,100:

</div>

<p>यजन् सुन्वन् कृतस्यानुसारिकर्मैव निष्कृतम् । तदर्थं क्षिप्रमायातं धियेत्थम्भूतयाचलौ ॥ १२२॥</p>

Line 1,062:

Line 1,107:

<p>नरौ तावविनाशित्वादुपचारः क्वचिद्भवेत् । अमरत्ववद्यतो मोक्षो देवतानां सुनिश्चितः ॥ १२३॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 1,088:

Line 1,135:

</div>

<p>मित्वा त्रातीति मित्रोऽयं मितमह्ना करोति वा । मितं रातीति वा नित्यं मितं रमयतीति वा ॥ १२४ ॥</p>

Line 1,106:

Line 1,154:

<p>हरिर्घृतः सुशुद्धत्वाद् घृताची च तदञ्चनात् । स्वधीतिसाधको विष्णुर्भक्तानां च यथार्थतः ॥ १२७ ॥॥</p>

</div>

Line 1,128:

Line 1,178:

</div>

<p>नित्यवृद्धः स भगवानृतेनानुपचारतः । ऋतस्पृक् वेदवाच्यत्वात् अन्यौ चेद्भगवान् ऋतः । ऋ गतावित्यतः सर्ववस्तुष्वनुगतत्वतः ॥ १२८ ॥</p>

Line 1,146:

Line 1,197:

</div>

Line 1,160:

Line 1,213:

</div>

<p>............ तुविजौ ब्रह्मजातौ तथाविधौ । हरिस्तथैव भूतत्वात् स्थानं क्षय इहोच्यते ॥१३०॥</p>

Line 1,166:

Line 1,220:

<p>कर्मापसं च कर्तारं दक्षं कर्तारमेव वा । अस्मदर्थे दधाते तौ नित्यं बुद्धौ गतागतौ ॥ १३१॥</p>

</div>

<div class="gr-author-note">॥ इति द्वितीयं सूक्तम्॥</div>

</div>

Line 1,175:

Line 1,233:

<p class="adhyaya-trans">अश्विनीसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम्—१. अध्यायः –१.अनुवाकः–१. सूक्तम्—३.</p>

Line 1,199:

Line 1,258:

</div>

<p>अन्नानि यज्ञयोग्यानि क्षिप्रहस्तौ शुभाधिपौ । बहुगोपौ बहुभुजौ नो योयजतमश्विनौ ॥ यज्ञे वृत्तान् स्वभागान् वा संयोजयतमाशु वै ॥१३२॥</p>

Line 1,205:

Line 1,265:

<p>आशुवानाद् गतेरश्वी क्षिप्रावगतितोऽथवा । अश्नुतेऽखिलमित्येवाप्यश्वजत्वात् तथाऽश्विनौ ॥ १३३ ॥</p>

</div>

Line 1,223:

Line 1,285:

</div>

<p>बहुकर्मकृतौ सौख्यवीर्यात्मिक्या धिया गिरः । अस्मदीयाः सम्भजतं धिष्ण्यौ सर्वाश्रयौ सदा ॥ १३४ ॥</p>

</div>

Line 1,245:

Line 1,310:

</div>

<p>भेदकौ सर्वशत्रूणां दस्रौ सम्बन्धिनौ हि वाम् । सुता युवाकवः सोमा यज्वनः स्तृतबर्हिषः । नासत्यौ नासिकासंस्थौ नैव चासद्गुणौ क्वचित् ॥ १३५॥</p>

Line 1,255:

Line 1,321:

<p>रुद्रवर्तनिशब्दोक्ताः ................. ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 1,281:

Line 1,349:

</div>

Line 1,299:

Line 1,368:

<p>सोमानां मनसां चैव देवताः सोमरश्मिगाः । सोमभृत्याः समस्तस्य सोम एवाधिपो हरिः ॥ १३९ ॥</p>

</div>

Line 1,319:

Line 1,390:

</div>

<p>अस्मद्बुद्ध्या प्रार्थितो वा स्वबुद्ध्या प्रेरितोऽपि वा । ब्राह्मणैः प्रेरितो भक्त्या वदतो होतुरञ्जसा ॥ १४० ॥</p>

Line 1,329:

Line 1,401:

<p>उपायाह्यपि यः कोऽपि साधको यज्ञकृन्मतः । मानसो वाचिको वा स्याद्यज्ञो होता ह्वयन् स च ॥ १४१॥</p>

</div>

Line 1,347:

Line 1,421:

</div>

<p>वेगवांस्तूतुजानः स्यात् संसारमुपसंहरन् । वर्तते येन हरिवा हरिभिर्वर्ततेऽथ वा ॥ १४२ ॥</p>

Line 1,357:

Line 1,432:

<p>हरिवा हरिवान् वाऽपि विष्णुना वर्ततेऽथवा । चनो मन इह प्रोक्तं सुखं च क्वचिदीर्यते ॥१४४॥६,५॥</p>

</div>

Line 1,375:

Line 1,452:

</div>

<p>आ समन्तात् स्वीकृता मा ओमा इति च शब्दिताः । ओनामा भगवान् विष्णुस्तेन वा निर्मिताः सुराः ॥ ओता मानेषु मावैषु प्रोता ओमा इतीरिताः ॥१४५॥</p>

Line 1,385:

Line 1,463:

<p>दातारो यजमाना वा... .......... ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 1,401:

Line 1,481:

</div>

<p>..................अप्तुरः कर्मवेगिनः ।</p>

Line 1,407:

Line 1,488:

<p>उस्रास्तु रश्मयश्चैव स्वसराणि दिनानि च ॥ १४७ ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 1,421:

Line 1,504:

</div>

<p>असंसारादस्रिधस्ते देवाश्चेन्मोक्षनिश्चयात् । यथेष्टनिश्चितज्ञाना एहिमायाः समन्ततः ॥१४८ ॥</p>

Line 1,427:

Line 1,511:

<p>अदुःखत्वादद्रुहस्ते मेधं यज्ञं जुषन्तु नः । वह्नयो वहनादस्य ॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 1,455:

Line 1,541:

</div>

<p>...............शोधकत्वात्तु पावका ॥ १४९ ॥</p>

Line 1,485:

Line 1,572:

<p>अन्नदा हि सदा देवी धिया सह वसेद्यतः । धियावसुर्नित्यबोधा .............. ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 1,511:

Line 1,600:

</div>

<p>....................सुवाचां प्रेरका सदा ॥ १५६ ॥</p>

Line 1,517:

Line 1,607:

<p>सुबुद्धिज्ञापिका सैव स्वातन्त्र्याल्लुप्तयो भवेत् । अनेनैव प्रकारेण सैव यज्ञादिधारिणी ॥ १५७ ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 1,553:

Line 1,645:

</div>

Line 1,599:

Line 1,692:

<p>तत्र तत्रैवान्तरिता दृश्यन्ते च खिला अपि । यत्रार्थे न विशेषोऽस्ति पदान्तरितताऽत्र च । यत्राल्पोऽपि विशेषोऽस्ति पदं नान्तरितं भवेत् ॥ १६६ ॥</p>

</div>

<div class="gr-author-note">॥ इति तृतीयं सूक्तम् ॥</div>

</div>

Line 1,608:

Line 1,705:

</div>

<p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–२ सूक्तम् – ४</p>

Line 1,632:

Line 1,730:

</div>

<p>विष्णुं सुरूपकर्तारमभिप्रेतार्थसिद्धये । त्राणाय वा कामधेनुमिव दोहाय तत्स्थितेः ॥१६७॥</p>

Line 1,638:

Line 1,737:

<p>दिने दिने स्वाह्वयामः.......... ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 1,654:

Line 1,755:

</div>

<p>................ज्ञानदोऽस्यैव चाधिकम् । ज्ञानाख्यरयियुक्तस्य हिरण्यादिमतोऽपि वा ॥ १६८॥</p>

Line 1,660:

Line 1,762:

<p>सुखकारी भवान् ......॥ २ ॥</p>

</div>

Line 1,678:

Line 1,782:

</div>

<p>.................तस्माल्लभेम सुमतीस्तव । अन्ते मितास्त्वद्विषया मतयो ह्युत्तमोत्तमाः ॥ अस्मानतीत्य मा पश्य करुणार्द्रदृशा सदा ॥१६९॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 1,694:

Line 1,801:

</div>

<p>मन्मनो वाऽथ शक्रो वा दूरेऽपि परमेश्वरम् । गच्छाग्राह्यमनष्टं च व्याप्तचित्तं य एव च ॥ सखिभ्य उत्तमो नित्यम् ................॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 1,710:

Line 1,820:

</div>

<p>..................निदस्तस्य समीपगाः ॥ १७०॥</p>

Line 1,716:

Line 1,827:

<p>तेऽपि ब्रुवन्तु नो देवं प्रापुर्ये चान्यतोऽपि तम् । निर्गत्याज्ञानतस्त्वस्माद् दधाना ईश एव च । दुवः प्राणान् ब्रुवं त्वेव तेऽपि नः परमेश्वरम् ॥१७१॥५ ॥</p>

</div>

Line 1,730:

Line 1,843:

</div>

<p>अरयोऽपि प्रजा अस्मान् वोचेयुः सुभगान् सदा । शत्रुभेदिंस्तवेन्द्रस्य स्यामैवानुग्रहे सुखे ॥१७२॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 1,746:

Line 1,862:

</div>

<p>आशुवीर्य तवैवाशुं सोमं क्षिप्रं मनोऽपि वा । आभरस्वोदरे तुष्ट्या हृदि वा यज्ञभूषणम् ॥ १७३॥</p>

Line 1,752:

Line 1,869:

<p>ईमेव पुंमदकरं मदादुत्पतनादिके । हेतुं मन्दत्वहेतुं च तत्सखीनां पुरोगतेः ॥१७४॥७॥</p>

</div>

Line 1,766:

Line 1,885:

</div>

<p>एनं पीत्वा बहुज्ञानाभूस्तमोभिरनावृतः । प्रसादादेव मुक्तेषु तमो सह्यतया घनः ॥ १७५॥</p>

Line 1,772:

Line 1,892:

<p>आवृतेरेव वृत्राणि ह्यज्ञानान्यन्नदं नरम् । प्रावो युद्धेषु योद्धारं भक्तं ज्ञानिनमेव च ॥ १७६॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 1,788:

Line 1,910:

</div>

<p>योधयामो वयं तं त्वां ज्ञानादिधनलब्धये । अज्ञानाद्यस्मदरिभिः ..............॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 1,808:

Line 1,933:

</div>

<p>............ योऽशेषद्रविणावनिः । सुखदः संसृतेः पारस्तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १७७ ॥</p>

Line 1,814:

Line 1,940:

<p>कम्पोऽशेषग्रहे क्वापि लज्जायां वा पुरातने । पृथक्त्वे धृष्यतायां वा हरिणर्क्संहितोदितः ॥१७८ ॥ १० ॥</p>

</div>

</div>

Line 1,823:

Line 1,953:

</div>

<p>मण्डलम्—१. अध्यायः–१. अनुवाकः–२. सूक्तम्–५.</p>

Line 1,861:

Line 1,992:

</div>

<p>सुपूर्णानां पूर्णतमं वरेण्यानामधीश्वरम् । सुते सोमे सुखेनैव स चागायत तं प्रभुम् ॥१७१॥ २ ॥</p>

</div>

Line 1,885:

Line 2,019:

</div>

<p>मुक्तौ योगायाऽसमन्ताद् भवेन्नो घोऽवधारणे । स एव भगवान् ज्ञानवित्ताय स च बुद्धिगः ॥ १८०॥</p>

Line 1,891:

Line 2,026:

<p>बुद्धिः पुराश्रयत्वेन पुरन्धिः पत्न््नयथापि वा । पत्न््नयर्थत्वे तु तादर्थ्यं सोऽन्नैः सह न आव्रजेत् ॥१८१॥३ ॥</p>

</div>

Line 1,905:

Line 2,042:

</div>

<p>यस्य स्थितौ न वृणुते हर्यग्रमपि शत्रवः । मनः पुरो वा विषयहरणान्मन एव च । बुद्धिश्च हरिशब्दोक्ते तमआदीनि शत्रवः ॥१८२॥४ ॥</p>

</div>

Line 1,925:

Line 2,065:

</div>

<p>सोमपे शुचयः सोमाः प्राप्त्यै दधिविमिश्रिताः । मनांसि ध्यानयुक्तानि वायान्ति हरये सदा ॥ १८३ ॥५,९ ॥</p>

</div>

Line 1,945:

Line 2,088:

</div>

<p>सदा पूर्णः शुभज्ञानज्यैष्ठ्यव्यक्त्यै सुताप्तये । न क्षुदादेरभिव्यक्तोऽभवः......... ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 1,965:

Line 2,111:

</div>

<p>......................... गीर्भिर्वृतप्रभो । प्रकृष्टचेतास्त्वद्भृत्यो योऽस्मै स्युः शङ्कराः सुताः ॥ १८४॥७ ॥</p>

</div>

Line 1,989:

Line 2,138:

</div>

<p>व्यञ्जयन्त्यधिकं स्तोमाः साम््नयुक्थान्यृक्षु चैव हि । महागुणैः व्यञ्जयन्तु गिरोऽस्माकमपि प्रभो ॥ १८५ ॥</p>

Line 1,999:

Line 2,149:

<p>महातात्पर्यरोधाच्च श्रुत्यर्थो नापरो भवेत् । यद्यन्यापेक्षया वृद्धिरीशत्वं स्यात् कुतोऽस्य च ॥ अक्षितोतिरिति ह्यस्मात् पूर्णाभिप्रायतोदिता ॥ १८७॥८ ॥</p>

</div>

Line 2,017:

Line 2,169:

</div>

<p>अनन्तफलदं वाजमस्मत्तो लभतां स च । ददातु वा पौरुषाणि शक्तयो यत्र चाखिलाः ॥ १८८ ॥</p>

Line 2,023:

Line 2,176:

<p>अतश्चानन्तशक्तित्वान्न वृद्ध्याद्याः कथञ्चन । सर्वोपेतेत्येतमर्थमभिप्रेत्याह वेदरा ॥ १८९॥९ ॥</p>

</div>

Line 2,039:

Line 2,194:

</div>

<p>मा मर्तानस्तनूनां तु द्रोग्धारः स्युः कथञ्चन । ईशोऽस्यपाकुरु वधं तेन नो मुक्तिदानतः ॥ १९०॥</p>

Line 2,045:

Line 2,201:

<p>मानुषेभ्यस्तनूनां च नैव नः स्युर्विपत्तयः । कालेन दैवतः प्राप्तः स्याददेहत्वतो वधः ॥ १९१ ॥ १० ॥</p>

</div>

</div>

Line 2,054:

Line 2,214:

</div>

<p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१.अनुवाकः–२. सूक्तम्—६.</p>

Line 2,074:

Line 2,235:

</div>

<p>पौंस्यानि वासुदेवस्य ब्रध्नं वृद्धं दिवाकरम् । अरुणं चरन्तं परितो गिरीन्युञ्जन्ति सर्वदा ॥ १९२ ॥</p>

Line 2,080:

Line 2,242:

<p>तैरेवान्यानि चन्द्रादि रोचनानि त्रिविष्टपे । रोचयन्ति ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 2,098:

Line 2,262:

</div>

<p>.........हरी चास्य मनोबुद्धी स्वशक्तयः । युञ्जन्त्यधिगुणत्वेन काम्यावश्वावथापि वा ॥ १९३ ॥</p>

Line 2,116:

Line 2,281:

<p>धृष्टौ नॄन् प्रति तं वेशं वहन्तौ तावुभावपि ॥ १९६॥२ ॥</p>

</div>

Line 2,134:

Line 2,301:

</div>

<p>अज्ञाय कुर्वन् सज्ज्ञानं हेमाहेमाय चेश्वरः । उषद्भिः सम्प्रकाशद्भिः शक्तिभिर्व्यक्ततामगाः ॥ १९७ ॥</p>

Line 2,140:

Line 2,308:

<p>मर्या मरणवन्तोऽपि देवा एवम् ............॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 2,158:

Line 2,328:

</div>

<p>.......................हरेर्वशात्॥ तदैव सुखमन्वेव पुनर्गूढत्वमापिरे ॥ १९८॥</p>

Line 2,164:

Line 2,335:

<p>स्वेच्छयैव परेशस्य शक्तयो देवता अपि । यज्ञे वाच्यं दधानाश्च नाम ........ ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 2,182:

Line 2,355:

</div>

Line 2,192:

Line 2,366:

<p>देवैर्वैतादृशैः साकमानुकूल्येन लब्धवान् ॥ २००॥ ५॥</p>

</div>

Line 2,210:

Line 2,386:

</div>

<p>सम्यक्प्रद्योतयन्तोऽमुं मतिरूपं यथास्थितम् । विदद्वित्तं महान्तं च विश्रुतं सुगिरोऽस्तुवन् ॥ २०१ ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 2,230:

Line 2,409:

</div>

<p>तस्य सन्दर्शनायैव सङ्गतस्तेन शङ्करः । मखात्मा पुरुहूतो वा श्रीभूमी च सुखात्मिके ॥ २०२ ॥७ ॥</p>

</div>

Line 2,250:

Line 2,432:

</div>

<p>अनवद्यैर्महाज्ञानैः प्रियैर्देवगणैः सह । वायुना च सहार्चन्ति सुधीत्वात् परमेश्वरम् ॥२०३ ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 2,274:

Line 2,459:

</div>

<p>अतो हेतोरिहायाहि दिवो वा सूर्यमण्डलात् । परिज्मन् सर्वगास्माकमधिकृत्य समर्हणम् ॥ अस्मिन् गिरः प्राप्नुवन्ति सम्यक्परममुख्यतः ॥ २०४ ॥</p>

Line 2,280:

Line 2,466:

<p>युञ्जन्तीत्यत्र बाहुल्यात् देवयन्तोत इत्यपि । बाहुल्यादृ(ल्यात् दृष्टि)ष्टितो गीर्भिर्विनाऽर्थो नान्य इष्यते ॥ २०५॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 2,294:

Line 2,482:

</div>

<p>इतो दिवो वा पातालात् सातिं लाभस्वरूपिणम् । महतो रञ्जकात् विष्णोर्लोकाद्वा तमधीमहे ॥ २०६ ॥ १०,१२,६ ॥</p>

</div>

</div>

Line 2,305:

Line 2,498:

<p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम् —१.अध्यायः–१. अनुवाकः-२. सूक्तम्—७.</p>

Line 2,325:

Line 2,519:

</div>

<p>तमेव गाथिनः साम्ना स्तुवन्त्यृग्भिश्च बह्वृचाः । बृहन्तमन्यवाणीभिरपि .............. ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 2,353:

Line 2,550:

</div>

<p>.................. हर्यो विमिश्रितः ॥ २०७ ॥ रथेऽथवा मनोबुद्ध्योर्वाङ्मात्रेणैव योगिनोः ॥</p>

Line 2,359:

Line 2,557:

<p>सचा सुखेन वज्री च ज्ञानानन्दो हि धातुतः । हितश्च रमणीयश्च हिरण्यय इतीरितः ॥ २०८ ॥२ ॥</p>

</div>

Line 2,375:

Line 2,575:

</div>

<p>दीर्घकालं दर्शनाय सूर्यमारोहयद्दिवि । ज्ञानैरादरयोग्यं च प्राणात्मानं समैरयत् ॥ २०९॥३ ॥</p>

</div>

Line 2,395:

Line 2,598:

</div>

<p>बहुभिर्युध्यमानेषु युद्धेष्वपि सदाऽव नः । दुष्टोग्रैः सदभिप्रायैः ...... ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 2,413:

Line 2,619:

</div>

<p>.................महदल्पधनार्थिनः । हवामहेऽरिवर्ज्यं तं तमसां प्रतियोगिनम् ॥ २१० ॥ ५॥</p>

</div>

Line 2,431:

Line 2,640:

</div>

<p>अस्मदीयं चरुं भोज्यमानन्दं त(त्व)मपावृणु । मोक्षगं सर्वदातस्त्वमप्रतिद्वन्द्व नो वृषन् ॥२११॥६ ॥</p>

</div>

Line 2,449:

Line 2,661:

</div>

<p>त्वयैव प्रेरणे जाते तत्र तत्र य उत्तराः । तेऽपि स्तोमाः सुष्टुतित्वमस्यानन्त्यान्न चाप्नुयुः ॥ २१२॥७ ॥</p>

</div>

Line 2,471:

Line 2,686:

</div>

<p>प्रतिवीरो वृषा वंसस्तद्गन्ता वंसगो विभीः । यूथान्याकर्षति यथा प्रजाः प्रेरयति प्रभुः । अल्पस्यापि प्रसिद्ध्यैव दृष्टान्तत्वं तु युज्यते ॥२१३॥८॥</p>

</div>

Line 2,495:

Line 2,713:

</div>

<p>राजा भवति वित्तानां प्रजानां चैक एव यः । देवगन्धर्वदैतेयपितृमानुषभेदतः । प्रजानामपि पञ्चानां सामान्याच्च विशेषतः ॥२१४॥९ ॥</p>

</div>

Line 2,515:

Line 2,736:

</div>

<p>सम्यग्घवामहे सर्वगतं च व्यक्तरूपतः । स्थातुमेकत्र वोऽर्थाय जना नोऽस्तु स केवलः ॥ २१५ ॥ ॥ १०,१४,७,२ ॥</p>

</div>

</div>

Line 2,526:

Line 2,752:

</div>

<p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१ .अनुवाकः–३. सूक्तम्– ८.</p>

Line 2,552:

Line 2,779:

</div>

<p>जयिना सहितं लाभयुक्तं वित्तं सदाबलम् । वर्षिष्ठं सुमहद्रक्षानिमित्तं नित्यदा भर ॥ २१६ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 2,578:

Line 2,808:

</div>

<p>येनारीन् मुष्टियुद्धेन तमांसि ज्ञानयुद्धतः । त्वत्प्रेरिता निरुन्धामः कांश्चिद्वा तुरगादिभिः ॥</p>

Line 2,584:

Line 2,815:

<p>आवृत्त्यैवोपसर्गस्य क्रियाऽऽवृत्तिर्भविष्यति ॥२१७॥२ ॥</p>

</div>

Line 2,598:

Line 2,831:

</div>

<p>त्वत्प्रेरिता ज्ञानरतिं दृढत्वेनाऽददीमहि ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 2,614:

Line 2,850:

</div>

<p>त्वया पृतन्यतः शत्रूनभिष्याम सुयोद्धृभिः ॥२१८॥४ ॥</p>

</div>

Line 2,640:

Line 2,879:

</div>

<p>यस्मान्महाननादिश्च विष्णुर्जीवोऽवरस्तथा । तस्यैवास्तु महत्त्वं तन्न जीवब्रह्मतां स्मरेत् ।</p>

Line 2,646:

Line 2,886:

<p>आकाशवत् प्रथिम्नाऽसौ शवः सुखबले तथा ॥ २१९॥५॥</p>

</div>

Line 2,660:

Line 2,902:

</div>

<p>अन्यसंवहनेनापि ये तं प्राप्ता जनार्दनम् । ज्ञानलाभेन तु नरस्त एव पशवो परे । विप्राश्चैव धिया युक्ता मूर्खाः शूद्रसमा मताः॥२२०॥६॥</p>

</div>

Line 2,678:

Line 2,923:

</div>

<p>यः कुक्षिस्तस्य देवस्य समुद्र इव सोऽखिलान् । कामान् क्षरति भक्ताय महाप इव तर्पकाः ॥ काकुदस्तस्य जिह्वास्तु बह्व्यो बहुमुखेषु याः ॥२२१॥७ ॥</p>

</div>

Line 2,698:

Line 2,946:

</div>

<p>एवमेवास्य वाणी च वेदेता महती तथा । पक्वा शाखेव यजते वरदात्री विरप्शिनः ॥ २२२॥ बलिष्ठस्य हि ते ................. ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 2,714:

Line 2,965:

</div>

<p>............सन्ति सद्योऽपि यजते हि ते । मावते ज्ञानिने नित्यमूतयश्च विभूतयः ॥ २२३॥९ ॥</p>

</div>

Line 2,732:

Line 2,986:

</div>

<p>स्तोमा उक्थानि चैवास्य तस्मै काम्यानि सर्वदा । गेयाः शंस्यानि सोमस्य पीतये नान्यथा पिबेत् ॥ २२४ ॥ १० ॥</p>

</div>

</div>

Line 2,743:

Line 3,002:

</div>

<p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–३. सूक्तम्—९.</p>

Line 2,767:

Line 3,027:

</div>

<p>सोमपाः सोमपर्वाणः सर्वं यस्मात्तदिच्छया । अभिष्टिरोजसा नित्यं मदं सुखमवाप्स्यसि ॥२२५ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 2,783:

Line 3,046:

</div>

<p>एनमासृजतेन्दौ च विष्णुं तं मदकारिणम् । मन्दिने विष्णवे सम्यक्कर्मिणं सर्वकर्मिणे ॥ २२६॥२॥</p>

</div>

Line 2,803:

Line 3,069:

</div>

<p>स्वानन्द विश्वजीवेश मत्स्वास्मद्रक्षया सह ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 2,821:

Line 3,090:

</div>

<p>त्वन्निस्सृता वेदवाचस्त्वां प्रत्येवाप्यनारतम् ॥ २२७ ॥</p>

Line 2,827:

Line 3,097:

<p>उच्चैर्मुख्यतया सम्यग्विसृष्टाः स्वपतिं प्रति । अजोषाः स्तुत्यरूपेण त्वत्सेव्यास्त्वदृते क्वचित् ॥ २२८॥४ ॥</p>

</div>

Line 2,847:

Line 3,119:

</div>

<p>अर्वाङ् नीचान् प्रति त्वस्मान् भद्रं राधः प्रचोदय । अस्त्येव ते विशेषेण प्रकृष्टं शुभमच्युतम् ॥ २२९॥५॥</p>

</div>

Line 2,867:

Line 3,142:

</div>

<p>रभस्वतः शब्दवतः स्तोतॄनस्मान् यशस्वतः । तत्र त्वयि महाराये महाकीर्ते सुचोदय ॥ २३०॥६ ।</p>

</div>

Line 2,887:

Line 3,165:

</div>

<p>अस्मास्वतिबृहज्ज्ञानं नित्यं सन्धेहि चाक्षयम् ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 2,909:

Line 3,190:

</div>

<p>विद्यां कीर्तिं सदेहान्नं बहुलाभयुतं बृहत् । प्रार्थने पौनरुक्त्यं न चोदयेति ततः पुनः ॥२३१॥८ ॥</p>

</div>

Line 2,925:

Line 3,209:

</div>

<p>वसोर्वसूनां च पतिं देवदेवेश्वरं प्रभुम् । ऋङ्मेयमाह्वयामोऽत्र गृणन्तोऽभीष्टसिद्धये ॥२३२॥९ ॥</p>

</div>

Line 2,945:

Line 3,232:

</div>

<p>अविनाश्यरिरुद्दिष्टो बृहच्छूषं सुखं प्रति । सुते सुते सद्गृहाय देवाय बृहतेऽर्चति ॥ २३३ ॥ १० ॥</p>

</div>

</div>

Line 2,956:

Line 3,248:

</div>

<p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–३. सूक्तम् – १०</p>

Line 2,982:

Line 3,275:

</div>

<p>गायन्ति सामगास्त्वृग्भिः शंसन्त्यृग्वेदिनोऽन्तिकम् । विरिञ्चास्त्वां बहुज्ञान शक्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ॥ २३४ ॥</p>

Line 2,988:

Line 3,282:

<p>व्यजानन् .............. ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 3,008:

Line 3,304:

</div>

<p>..........उच्चतोऽप्युच्चं सामर्थ्यं करणे तव । ततोऽपि भूरि यत्तेन चेतत्यर्थमतो भवान् ॥ मुक्तामुक्तसमूहेन शोभते गूढशक्तिमान् ॥ २३५ ॥</p>

Line 3,014:

Line 3,311:

<p>उच्चादुच्चं विरिञ्चादिगतं कर्तृत्वमेव यत् । भूरि स्पष्टमभूत्तेन परेशस्य ततश्च सः । चेतत्यर्थानशेषांश्च महायूथेन चेष्टते ॥ २३६॥ २ ॥</p>

</div>

Line 3,032:

Line 3,331:

</div>

<p>कक्ष्याभिः पूरकौ पुष्ट्या युङ्क्ष्व त्वं केशिनौ हरी । अथोपगम्य शृणु नो गिरः ............. ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 3,050:

Line 3,352:

</div>

<p>..................अभिस्वर च स्तुतिम् ॥ २३७ ॥</p>

Line 3,056:

Line 3,359:

<p>प्रशंसां कुरु शब्दं च पुनर्हर्षान्महत्तरम् । ब्रह्म यज्ञं च नोऽन्तस्थो बहिष्ठश्चैव वर्धय ॥ २३८॥४ ॥</p>

</div>

Line 3,076:

Line 3,381:

</div>

<p>नित्यवृद्धत्वतो विष्णोर्वर्धनं तु प्रकाशनम् । बहुशत्रून्निष्षिदसौ हरिर्दनुजघातकः ॥ २३९ ॥</p>

Line 3,082:

Line 3,388:

<p>अस्मत्सख्याय शब्दं च चकारास्मासु संस्थितः । यथा सुतेषु सोमेषु करोत्यृत्विक्षु च स्थितः ॥ २४०॥५ ॥</p>

</div>

Line 3,100:

Line 3,408:

</div>

<p>तमेव शरणं नित्यं सखित्वाद्यर्थमीमहे । शक्त्यानन्दस्वरूपत्वाच्छक्रः सर्वत्र चाशकत् । अस्माकं च सदा वित्तं दददेव प्रवर्तते ॥ २४१॥६॥</p>

</div>

Line 3,116:

Line 3,427:

</div>

<p>विस्पष्टं सुष्ट्वकाल्यं यशस्त्वद्दत्तमेव हि । गूढं ज्ञानसमूहं त्वं विवृण्वृद्धिं च नः कुरु ॥२४२॥</p>

Line 3,122:

Line 3,434:

<p>अद्रिरादरणीयत्वात् प्राणस्तद्वर्तकोऽद्रिवाः । हरिः शक्रस्तथाऽद्रीणां छेदनाद्वारणादपि ॥ २४३॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 3,136:

Line 3,450:

</div>

<p>न त्वामृघायमाणं हि वर्धमानं तु रोदसी । सम्प्राप्नुतः श्रीभूमी च सहिते वाऽप्रसादतः ॥ २४४॥</p>

Line 3,142:

Line 3,457:

<p>अपः प्रजाः सुखवतीरजयस्त्वद्वशत्वतः । ज्ञानानि सन्धूनुहि च प्रापयोच्चा अपि स्वयम् ॥ २४५॥८॥</p>

</div>

Line 3,156:

Line 3,473:

</div>

<p>बहुश्रवणकर्णास्मदाह्वानं शृृणु चादरात् । औव च गिरो धेहि मयि स्तोमं च मत्कृतम् ॥ २४६॥</p>

Line 3,162:

Line 3,480:

<p>प्रियं योगादपि कुरु ........... ॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 3,180:

Line 3,500:

</div>

<p>....................विद्म त्वां शक्तिमत्तमम् । श्रोतारं युत्सु चाह्वानमाह्वयामस्तवावनम् ॥ २४७॥</p>

Line 3,190:

Line 3,511:

<p>.................स्थानान्तरगते ऋचौ । दृष्ट्वेन्द्रं यज्ञगं याभ्यां मधुच्छन्दाः समस्तुवत् । आतून इति तेनैव न विरुद्धा शतर्चिता ॥ २४८॥॥</p>

</div>

Line 3,204:

Line 3,527:

</div>

<p>मात्रा कुशैर्गृहीतत्वाज्जन्मन्यासीत् स कौशिकः । गाधित्वाद्वा हिरण्याण्डकोशस्थत्वात् हरिस्तथा ॥ २४९॥</p>

Line 3,210:

Line 3,534:

<p>मन्दसानो नित्यसुखी स्तुत्यमायुश्च नस्तिर । ऋषिं सहस्रलाभं मां कुरु च............... ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 3,230:

Line 3,556:

</div>

Line 3,240:

Line 3,567:

<p>अष्टावृचः पुनस्तेन दृष्टा अन्यत्र गास्तपः । कुर्वता...............................॥ ॥</p>

</div>

</div>

Line 3,249:

Line 3,580:

</div>

<p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–३. सूक्तम् – ११</p>

Line 3,275:

Line 3,607:

</div>

<p>.... सम्यगुद्रिक्तगुणव्यक्तिस्तथाऽभिधः ॥ १५२ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 3,311:

Line 3,646:

</div>

<p>प्रथमानि महत्त्वेन ते दानान्यवनानि च । न भिद्यन्ते न नश्यन्ति गोमदन्नं यशस्तथा ॥ २५३ ॥</p>

Line 3,317:

Line 3,653:

<p>यदि मंहते ददातीशः ............. ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 3,353:

Line 3,691:

</div>

<p>................वलस्तिर्यग्गतिर्धियः । वाचामन्यार्थबुद्धेस्तु बिलं मूलं तमो हि यत् । तदपावृतवांस्त्वं च प्रदर्श्य विनिवार्य च ॥ २५४ ॥</p>

Line 3,375:

Line 3,714:

<p>भित्वा गिरिव्रजं तं च गावो यत्र प्रतिष्ठिताः । निःसारिताः पुनस्ताश्च गोसवेनेष्टमेव च ॥ तदा देवा भीत्यैव परितो जुगुपुः पतिम् ॥ २५९॥५ ॥</p>

</div>

Line 3,389:

Line 3,730:

</div>

<p>तव दानैरहं सिन्धुं नदीं प्रत्यागमं पुनः । त्वामावदन् स्तुतिपदैर्यज्ञदीक्षार्थमुद्यतः ॥ २६०॥</p>

Line 3,395:

Line 3,737:

<p>उपातिष्ठन्त कर्तारो विदुस्त्वां यो गिरोदित ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 3,411:

Line 3,755:

</div>

<p>शक्तिभिः शक्तिमन्तं त्वं शोषकं वृत्रमातिरः ॥ २६१॥</p>

Line 3,417:

Line 3,762:

<p>तमो वा त्वां विदुर्मेधारतास्तेषां श्रवांसि च । विद्या उच्चैस्तरां देहि .................॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 3,433:

Line 3,780:

</div>

<p>........यस्तुवन्ति त्वां सहौजसा ॥ २६२ ॥ ८, २१, ११, ३ ॥</p>

</div>

Line 3,461:

Line 3,811:

<p>अन्यस्थानगता अन्यदृष्टा अप्यत्रगा यदि । सङ्ख्यान्तर्भावमेष्यन्ति ता इतोपगता यतः ॥ २६७॥</p>

</div>

Line 3,468:

Line 3,820:

<p class="adhyaya-trans">अग्निसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१.अनुवाकः–४. सूक्तम्–१२.</p>

Line 3,496:

Line 3,849:

</div>

<p>यज्ञभागार्थमत्रस्थो देवैः सम्प्रेषितो यतः । दूतोऽग्निर्वासुदेवश्च तत्तत्प्रार्थितकृद्यतः । विश्ववेदाः स सर्वज्ञो यज्ञज्ञो यज्ञसुक्रतुः ॥ २६८ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 3,514:

Line 3,870:

</div>

<p>अग्निनामा जामदग्न्यो भगवान् सम्प्रकीर्तितः । तस्य रूपबहुत्वेन वीप्सा चैवोपपद्यते । हवीमभिर्ऋगाह्वानैराह्वयन्त प्रजापतिम् ॥ २६९॥ २ ॥</p>

</div>

Line 3,534:

Line 3,893:

</div>

<p>जज्ञानो व्यज्यमानस्तु वृक्तं प्रस्तुतमुच्यते । यजमानो वृक्तबर्हिः ...................॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 3,554:

Line 3,916:

</div>

<p>....................बोधयेशेच्छतः सुरान् ॥ २७०॥ देवैः सहोपविशसि.......... ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 3,574:

Line 3,939:

</div>

<p>.................... यस्य ते सुघृतं हविः । रिषतो नाशकान् रक्षो जनान् प्रति दहैव च ॥ २७१॥५ ॥</p>

</div>

Line 3,598:

Line 3,966:

</div>

<p>यस्याऽस्ये हूयते सोऽग्निः परेशेन समिध्यते । अथवाऽऽहवनीयोऽग्निर्मथितेन समिध्यते ॥ २७२॥६॥</p>

</div>

Line 3,616:

Line 3,987:

</div>

<p>सत्यधर्मा सद्गुणभृद् दुःखघ्नोऽमीवचातनः । चातनं कालनं वा स्यात् ..............॥॥</p>

</div>

Line 3,644:

Line 4,018:

</div>

<p>...................देववीतिस्तु तद्गतिः ॥ २७३॥ आवासयति यस्त्वां च तं त्वं मृय सर्वदा ॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 3,662:

Line 4,039:

</div>

<p>त्वत्पूजाविषये देवानावहेन्द्रियमानिनः ॥ २७४ ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 3,678:

Line 4,058:

</div>

<p>गायत्रेण स्तूयमानो दृश्यमानेन नो रयिम् । पुत्रयुक्तामिषं चैव वीर्ययुक्तामथावह ॥२७५ ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 3,694:

Line 4,077:

</div>

<p>ज्वलता तेजसा विश्वदेवाह्वानैर्वृणु स्तुतिम् ॥॥ १२,२३,१२॥</p>

</div>

<div class="gr-author-note">॥ इति द्वादशं सूक्तम् ॥</div>

</div>

Line 3,705:

Line 4,093:

<p class="adhyaya-trans">unknown</p>

</div>

<p>मण्डलम्—१. अध्यायः–१- अनुवाकः–४.सूक्तम्—१३</p>

Line 3,725:

Line 4,114:

</div>

<p>अस्मद्धविष्मते देवानाहूय यज चादरात् ॥२७६ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 3,745:

Line 4,137:

</div>

<p>तनूभ्यो वाक् ततो देवो व्यक्तस्तेन तनूनपात् ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 3,769:

Line 4,164:

</div>

<p>नरैः स्तुत्यो नराशंसो वह्नेरन्याऽथवा तनूः ॥२७७॥३॥</p>

</div>

Line 3,793:

Line 4,191:

</div>

<p>मनूनां च हितत्वेन मनुर्हित इतीरितः ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 3,813:

Line 4,214:

</div>

<p>आनुषक् सर्वतो देवस्थानं बर्हिः स्तृणीत च ॥२७८॥</p>

Line 3,819:

Line 4,221:

<p>शुद्धस्य विष्णोर्यत् स्थानं घृतपृष्ठं हि तन्मनः । यत्र स्याद् दर्शनं विष्णोर्नित्यामरणधर्मिणः ॥ २७९॥५॥</p>

</div>

Line 3,835:

Line 4,239:

</div>

<p>ऋतरूपेण हरिणा समृद्धाया ऋतावृधः । द्वारो देव्यः श्रियो दास्यः श्रयन्तामिह नो मखे ॥ २८०॥</p>

Line 3,845:

Line 4,250:

<p>द्वारभूतः स भगवानपि साक्षान्मुमुक्षतः । स्त्रीरूपश्च सः ............... ॥ ॥ ६,२४॥</p>

</div>

Line 3,863:

Line 4,270:

</div>

<p>........नक्ता स्यान्नाक्तो यस्मात् स सर्वतः । उषाः प्रकाशरूपत्वात् सुभद्रे ते उपह्वये ॥ २८२ ॥</p>

Line 3,869:

Line 4,277:

</div>

Line 3,891:

Line 4,301:

</div>

<p>......................होतारौ देवगावपि । मथ्यमानोऽपरश्चैव वह्नी तद्गोऽथ वा हरिः ॥ २८३॥</p>

Line 3,897:

Line 4,308:

<p>आत्माऽन्तरात्मरूपेण द्विरूपो वा व्यवस्थितः । देवेषु यजतां यज्ञमस्मदीयमिमं सदा ॥ २८४॥८॥</p>

</div>

Line 3,923:

Line 4,336:

</div>

<p>ईेड्यत्वाद्धरिः श्रीर्वा भूरूपा सैव चापरा ।</p>

Line 3,929:

Line 4,343:

<p>मही तु भारती नाम वायव्या ब्रह्मणोऽपरा । तद्गतस्तादृशै रूपैः पृथक्स्थो वा हरिस्तथा ॥२८५ ॥९ ॥</p>

</div>

Line 3,947:

Line 4,363:

</div>

<p>त्वष्टा तेजस्त्वतो विष्णुर्बलत्वाद्वा समीरितः । विश्वरूपकरत्वाच्च विश्वरूपोऽथ पूर्तितः ॥ २८६ ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 3,971:

Line 4,390:

</div>

<p>वननीयपतित्वेन वनस्पतिरितीरितः । ज्ञानं तु चेतनम् ................. ॥ ११ ॥</p>

</div>

Line 3,995:

Line 4,417:

</div>

<p>.......स्वाहा स्वभागगतिमान् स्मृतः ॥ २८७ ॥</p>

Line 4,001:

Line 4,424:

<p>अव्ययत्वाद् अमोषश्च ॥ ॥ १२, २५, १३ ॥</p>

</div>

Line 4,008:

Line 4,435:

<p class="adhyaya-trans">वैश्वदेवसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम् –१.अध्यायः–१. अनुवाकः–४.सूक्तम्– १४.</p>

Line 4,030:

Line 4,458:

</div>

<p>...............कामदोहा दुवः स्मृताः ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 4,062:

Line 4,493:

</div>

Line 4,072:

Line 4,504:

<p>आदिस्थत्वात् स आदित्य आददानः प्रयाति वा । बहुरूपत्वतश्चैव मानोक्तत्वात्तु मारुतः ॥ २९० ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 4,090:

Line 4,524:

</div>

<p>मत्सरा मदकारित्वात्ताच्छील्यादुत्तरं पदम् । द्रप्सास्ते द्रवणाच्चैव चमसस्थाश्चमूषदः । शिरश्च चमसं प्रोक्तमिष्टदानात् तथेन्दवः ॥ २९१॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 4,106:

Line 4,543:

</div>

<p>अवस्युर्यजमानः स्यादवनार्थप्रवृत्तितः । आत्मस्थं वा बहुवचो बहवो मुनयोऽत्र वा ॥२९२॥</p>

Line 4,112:

Line 4,550:

<p>उत्तराणां वचस्त्वेन स्वयं वदति चेश्वरः । अरङ्कृतोऽतिकर्तारस्त्वलङ्कर्तार एव वा ॥ २९३॥५ ॥</p>

</div>

Line 4,126:

Line 4,566:

</div>

<p>स्निग्धपृष्ठाः समारूढा हरिणा वा विदोषिणा । मनोमात्रेण योज्याश्च त्वां देवांश्च वहन्ति ये ॥ २९४॥६॥</p>

</div>

Line 4,144:

Line 4,587:

</div>

<p>तैर्देवान् यजतः स्तोतॄन् ज्ञातेन ब्रह्मणैधितान् । पत्नीभिर्योजया गन्तुं सह मध्वश्च पायय ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 4,166:

Line 4,612:

</div>

<p>ते षष्ठ्यतोऽनुदात्तः स्यादुदात्तो बहुवाचकः । आवृत्तस्तु भवेदर्थस्ते पिबन्तु वषकृतौ ॥ २९६॥८ ॥</p>

</div>

Line 4,182:

Line 4,631:

</div>

<p>सूर्यस्य रोचनात् स्वर्गादावक्षत्यग्निरिन्दुपान् । उषःप्रकाशनाद् ब्रह्म तद्विदस्त उषर्बुधः ॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 4,198:

Line 4,650:

</div>

<p>देवास्ते विष्णुधामत्वान्मित्रधामान ईरिताः ॥ २९७ ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 4,230:

Line 4,685:

</div>

<p>अग्निवाहा अश्वतर्यो दूर्वापद्माग्निसप्रभाः । लोहिताः क्वचिदश्वाश्च रोहिन्मृग्योऽपि कुत्रचित् ॥ २९८॥ १२,२७,१४॥</p>

</div>

</div>

Line 4,241:

Line 4,701:

<p class="adhyaya-trans">ऋतुसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम् -१अध्यायः–१.अनुवाकः–४. सूक्तम्–१५</p>

Line 4,269:

Line 4,730:

</div>

<p>ऋतुर्मार्गस्तु नेतृत्वान्नेष्टाऽग्निर्हरिरेव वा । ईष्टे न कश्चिदस्येति ग्ना नद्यश्च समीरिताः ॥ गतिशीलत्वतो ग्नास्ता ज्ञातृनेतृत्वतो हरिः ॥२९९॥</p>

Line 4,291:

Line 4,753:

<p>पावनाच्चैव पोतारो मरुतः पोतृदेवताः । अग्निस्तु देवतानेष्ठुस्त्वष्टेन्द्रो विष्णुरेव वा ॥ ३०२॥१,२,३ ॥</p>

</div>

Line 4,345:

Line 4,809:

</div>

<p>वेद्युत्तरासदश्चैव प्राग्वंशो योनयः स्मृताः । भूष भूषय नो यज्ञम् ........ ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 4,365:

Line 4,832:

</div>

<p>..................ब्राह्मणाच्छंसिपात्रतः । पिबेन्द्र नो राधसोऽर्थे त्वामनु त्वृतुदेवताः ॥३०३॥</p>

Line 4,371:

Line 4,839:

<p>स्तृतं छिन्नमिति प्रोक्तम् .......... ॥ ५ ॥</p>

</div>

Line 4,389:

Line 4,859:

</div>

<p>.............अस्तभ्यं दुर्दभं स्मृतम् । दक्षाख्यं यजमानं चापीशाथे यज्ञमेव च । सोमं पीत्वर्तुपात्रेण सहवा तेन चर्तुना ॥ ६, २८ ॥</p>

</div>

Line 4,409:

Line 4,882:

</div>

<p>होता च होतृकाश्चैव द्रविणोदा द्रवीणसः । अग्निश्चैवाग्नयस्तेषां देवता विष्णुमीते ॥३०५॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 4,445:

Line 4,921:

</div>

<p>पातुमिच्छति सोमं स सोमास्तस्मै प्रतिष्ठिताः । ऋतुपात्रैर्देवताभिः सहैवैनमभीप्सत ॥३०६॥ ९ ॥</p>

</div>

Line 4,461:

Line 4,940:

</div>

<p>चतुर्थवारमपि यत्त्वां यजामो ददिर्भव ॥ १० ॥</p>

</div>

Line 4,481:

Line 4,963:

</div>

</div>

Line 4,505:

Line 4,990:

</div>

Line 4,515:

Line 5,001:

<p>देवान्पातीति ............. ॥ १२, २९, १५ ॥</p>

</div>

<div class="gr-author-note">(इति एकोनविंशो वर्गः – पञ्चदशं सूक्तम् )</div>

</div>

Line 4,524:

Line 5,014:

</div>

<p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१. अनुवाकः–४. सूक्तम्– १६.</p>

Line 4,544:

Line 5,035:

</div>

<p>..............सुष्ठूरीकुर्वति विषयान् यतः । चक्षूंषीन्द्रस्य हरयस्तेनोक्ताः सूरचक्षसः ॥ ३०९ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 4,564:

Line 5,058:

</div>

<p>भक्तिस्नुतानि धानानि बुद्धेर्धाना इति ह्यपि ॥२ ॥</p>

</div>

Line 4,588:

Line 5,085:

</div>

<p>‘प्रातः’ इत्यादिवाक्येन सवनत्रयमीरितम् । समाप्तत्वात् सोमपीतिस्तृतीयं सवनं स्मृतम् ॥३१०॥</p>

Line 4,594:

Line 5,092:

</div>

Line 4,642:

Line 5,142:

</div>

<p>..... विष्णुविवक्षायां यजमानबलं सहः । तदिष्टस्यैव दानाय तद्गुणव्यक्तिरेव वा ॥ ३११॥</p>

Line 4,652:

Line 5,153:

<p>इत्यादि वेदवाक्येभ्यो नैव वृद्धिर्हरेः क्वचित् ॥ ६ ॥</p>

</div>

Line 4,694:

Line 5,197:

</div>

<p>पृण सम्पूरय स्वाध्यः सुधीतय इतीरिताः ॥३१३ ॥ ९, ३१, १६ ॥</p>

</div>

</div>

=== ऐन्द्रावरुणसूक्तम् ===

<p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रावरुणसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम्–१. अध्यायः-१.अनुवाकः–४– सूक्तम् – १७.</p>

Line 4,723:

Line 5,232:

</div>

<p>अविकारेण संस्थानमीदृक्त्वं नाम कीर्तितम् ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 4,743:

Line 5,255:

</div>

<p>मावतो ज्ञानयुक्तस्य प्रजाश्चर्षणयः स्मृताः ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 4,759:

Line 5,274:

</div>

<p>नेदिष्ठत्वं समीपत्वं क्षिप्रं शरणमीमहे ॥३१४॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 4,779:

Line 5,297:

</div>

<p>युवयोरेव वाक्यानां सुमतीनां च सर्वशः । भवेमान्नप्रदातॄणां सर्वदा विषया वयम् ॥ ३१५॥४ ॥</p>

</div>

Line 4,799:

Line 5,320:

</div>

<p>क्रतुः प्रधान उक्थ्यश्च शस्त्रैस्स्तुत्यो विशेषतः ॥ ५,३२ ॥</p>

</div>

Line 4,819:

Line 5,343:

</div>

<p>रक्षणेन तयोर्वित्तं ज्ञानं वा प्राप्नुमः सदा । निधीमहि च दानं च स्यादेवास्माकमर्थिने ॥ ३१६॥६ ॥</p>

</div>

Line 4,839:

Line 5,366:

</div>

<p>ह्रस्वता संहितायां तु देवतैक्यप्रदर्शिनी । स्वरूपैक्यं हरौ तत्तु मत्यैक्यं भिन्नयोरपि ॥३१७॥ ७॥</p>

</div>

Line 4,863:

Line 5,393:

</div>

<p>अद्य वां नु नुमो लोपः स्वातन्त्र्यार्थे हि सूत्रतः । साधयन्तीषु धीष्वेव शर्मास्मभ्यं प्रयच्छतम् ॥ ८ ॥</p>

</div>

Line 4,879:

Line 5,412:

</div>

<p>यथास्थितस्तुतिं यां च वर्धयेथे सदैवमे ॥ ३१८ ॥९॥</p>

</div>

Line 4,888:

Line 5,426:

<p class="adhyaya-trans">unknown</p>

</div>

<p>मण्डलम्–१.अध्यायः–१.अनुवाकः-५. सूक्तम् –१८.</p>

Line 4,912:

Line 5,451:

</div>

<p>सौम्यं शब्दं कृणु त्वं नो विष्णो वायो सुवाक्पते । कक्षीवन्तं प्रति हि यो दत्तो यः स उशिक्सुतः । विवक्षितो मुनिः सोऽपि तस्मादर्थोऽपि मां प्रति ॥३१९ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 4,932:

Line 5,474:

</div>

<p>वित्तवान् रोेगहा ज्ञानवेत्ताऽस्माभिः सयुग् भवेत् । तुरो वेगाद्धरिर्वायुः ..................... ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 4,952:

Line 5,497:

</div>

<p>..................अररुचातिरोषणात् । तस्य धूर्तिर्वचो नोऽस्मान् पूरयेद्रक्ष नो हरे ॥३॥</p>

</div>

Line 4,972:

Line 5,520:

</div>

<p>घेति हावधृतिश्चैव सोमः सौम्यत्वतो हरिः । उना मया च युक्तत्वादूमैर्युक्तत्वतोऽपि वा ॥३२१ ॥ अमः स इति वा ....................... ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 4,992:

Line 5,543:

</div>

<p>.................साक्षाच्छ्रीर्दक्षेनेति तु दक्षिणा । दक्षिणा चतुरत्वाद्वा स्वयमेव जनार्दनः ॥ ५, ३४ ॥</p>

</div>

Line 5,016:

Line 5,570:

</div>

<p>सदसस्पतिर्हरिस्साक्षाद् वायुरग्निरथापि वा । लाभज्ञानस्वरूपोऽसौ शरणं तमयासिषम् ॥३२३॥६॥</p>

</div>

Line 5,034:

Line 5,591:

</div>

<p>धीप्रेरकः स ध्येयश्च धीभिर्योगं तदाऽप्नुते ॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 5,052:

Line 5,612:

</div>

<p>तस्माद्धविष्कृतः स्वृद्धिं करोति यजतो विभुः । करोति चोत्तमं यज्ञं देवाह्वानानि गच्छति ॥ ३२४॥८ ॥</p>

</div>

Line 5,076:

Line 5,639:

</div>

<p>नरैः स्तुत्यो नराशंसो हरिर्धृष्टतमश्च सः । गुणानां प्रथिमाधिक्यात् सप्रथस्तम ईरितः । यस्य स्वर्गादपि गृहं मखः प्रियमिवेयते ॥ ३२५॥९, ३५, १८ ॥</p>

</div>

Line 5,085:

Line 5,653:

<p class="adhyaya-trans">अग्निमारुतसूक्तम्</p>

</div>

<p>मण्डलम्–१. अध्यायः–१.अनुवाकः – ५.सूक्तम्–१९.</p>

Line 5,105:

Line 5,674:

</div>

<p>यज्ञं प्रतिप्रति त्यं तं सम्यक् शास्त्रोक्तलक्षणम् । आहूयसे ............................ ॥ १ ॥</p>

</div>

Line 5,125:

Line 5,697:

</div>

Line 5,131:

Line 5,704:

<p>विष्णौ हि मुख्यतोऽर्थोऽयमग्नौ कांश्चिदृते सुरान् ॥ २ ॥</p>

</div>

Line 5,145:

Line 5,720:

</div>

<p>महतो रञ्जकात् स्वर्गादद्रोग्धारोऽखिलं विदुः ॥ ३ ॥</p>

</div>

Line 5,161:

Line 5,739:

</div>

<p>प्राप्ता अर्कं विशेषेण सन्निधिस्तत्र यद्धरेः ॥ ४ ॥</p>

</div>

Line 5,181:

Line 5,762:

</div>

<p>शुद्धा घोरबलाः क्षेत्रत्रातारः क्षतितोऽपि वा । रम्यसत्सुखभोक्तारो मरुतो मारुतत्वतः ॥ ३२८ ॥</p>

Line 5,187:

Line 5,769:

<p>एतादृशानि रूपाणि प्राणाग्निस्थानि चेशितुः । पृथग् वा तादृशान्येव देवगान्यपि सर्वशः ॥३२९॥५॥</p>

</div>

Line 5,201:

Line 5,785:

</div>

<p>स्वर्गोपरि प्रकाशे च सूर्यादावासते सुराः । नाको निर्दुःखरूपत्वाद् द्यौः प्रकाशस्वरूपतः ॥३३०॥६॥</p>

</div>

Line 5,221:

Line 5,808:

</div>

<p>प्रतोलयन्ति च गिरींस्तिरस्कृत्य च सागरम् । पुरुषान् प्रकृतिं वाऽपि पर्ववन्तो हि जन्मना ॥</p>

Line 5,231:

Line 5,819:

<p>प्रकृतेः पुरुषाणां च प्रेरकः सन् सदा हरे । स्वरूपैर्बहुभिर्युक्त आयाहि सम सद्गुणैः ॥३३२॥ ७ ॥</p>

</div>

Line 5,270:

Line 5,860:

<div class="gr-author-note">॥ इति प्रथममण्डले प्रथमाष्टके प्रथमोऽध्यायः ॥</div>

</div>

[[Category:Sanskrit Documents]]

[[Category:Rigbhashyam]]

@@ Line 2: / Line 2: @@
 __TOC__
+<span id="gr-C1" class="gr-toc-anchor" data-level="1" data-title="प्रथमोध्यायः"></span>
 == प्रथमोध्यायः ==
@@ Line 111: / Line 112: @@
 <p class="adhyaya-trans">अग्निसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_vargikarana" data-verse="RG_C01_S01">
 <p>मण्डलम्—१. अध्यायः –१. अनुवाकः–१. सूक्तम्–१.</p>
@@ Line 147: / Line 149: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V01_B01" data-verse="RG_C01_S01_V01">
 <p>........अग्निशब्दोऽयमग्र एवाभिपूज्यताम् । अग््रयत्वमग्रनेतृत्वमत्तिमङ्गागनेतृताम् ॥ ९ ॥</p>
@@ Line 165: / Line 168: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V01_B05" data-verse="RG_C01_S01_V01">
 <p>इन्द्रियाग्निषु चार्थानां यद्धोता होतृनामकः ॥ रतिधारकोत्तमत्वात् स रत्नधातम ईरितः  ॥ १२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 189: / Line 194: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V02_B01" data-verse="RG_C01_S01_V02">
 <p>स पूर्वैर्नूतर्नैरेष्यैर्विज्ञानादृषिनामकैः । ईड्यो देवादिभिस्सर्वैस्स च देवानिहानयेत् ॥ १३ ॥॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 205: / Line 213: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V03_B01" data-verse="RG_C01_S01_V03">
 <p>तेनैव रयिमाप्नोति वित्तं विद्याधनात्मकम् ।  दिवसे दिवसे नित्यं पुष्टिमेव न हीनताम् ॥ यशश्च पुत्रसंयुक्तं वीर्यवत्तममेव वा ॥ १४ ॥॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 223: / Line 234: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V04_B01" data-verse="RG_C01_S01_V04">
 <p>यं यज्ञं परितो भूत्वा रक्षसि त्वं सदैव च ।  विधिमार्गस्थितं देवान् स एवाप्नोत्यसंशयम् ॥ १५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 239: / Line 253: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V05_B01" data-verse="RG_C01_S01_V05">
 <p>सोऽखिलग्रहणप्रज्ञः सद्गुणैः सन्ततोऽखिलम् । यमयत्यग््रयकीर्तीनाम् उत्तमो विबुधैः सह ।  आगन्ताऽखिलभक्तानां पूजास्वीकारतत्परः ॥ १६ ॥  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 259: / Line 276: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V06_B01" data-verse="RG_C01_S01_V06">
 <p>यजमानाय यद्भद्रं कर्तुमिच्छसि सत्प्रिय ।  त्वच्चेष्टयैव कर्माणि वर्तयित्वा तदीहनम्    ॥ १७ ॥</p>
@@ Line 265: / Line 283: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V06_B02" data-verse="RG_C01_S01_V06">
 <p>तवैव सत्यमङ्गानां रसयद्वह्निगो हरिः । अङ्गिरा अङ्गिरःपुत्रो यतोऽग्निरभवत् क्वचित्    ॥ १८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 279: / Line 299: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V07_B01" data-verse="RG_C01_S01_V07">
 <p>वस्तर्दिनमहोरात्रमभीष्ट प्राणिनां सदा । अल्पा अपि वयं बुद्ध्या त्वामुच्चगुणमीश्वरम् । उपयाम मनःकर्मवाग्भिस्त्वन्नमसम्भराः ॥ १९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 299: / Line 322: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V08_B01" data-verse="RG_C01_S01_V08">
 <p>देदीप्यमानं स्वे सद्मन्यध्वरेशं सदावृधम् ।  यथार्थज्ञानगोपं त्वामुपेमसि पितेव नः ॥ २० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 489: / Line 515: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S01_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V09_B01" data-verse="RG_C01_S01_V09">
 <p>सूपाश्रयो भव त्वं च यद्वदौरससूनवे । रक्ष सन्ततसौख्याय सम्यक्सत्त्वाय वा सदा ॥ २१ ॥  ॥</p>
@@ Line 867: / Line 894: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S01_V09_B95" data-verse="RG_C01_S01_V09">
 <p>एवं स्थितेऽग्निगं विष्णुमग्निनामानमेव च । मधुच्छन्दा ऋक्शतेन वाय्वादिगतमेव च ।  साग्न्यादिं स्तौति सद्भक्त्या तत्तन्नामानमेव च ॥ १०६ ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 874: / Line 905: @@
 <p class="adhyaya-trans">वायुसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_vargikarana" data-verse="RG_C01_S02">
 <p>मण्डलम्—१. अध्यायः –१.अनुवाकः–१. सूक्तम्–२.</p>
@@ Line 910: / Line 942: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V01_B01" data-verse="RG_C01_S02_V01">
 <p>बलत्वादयनाच्चैव वायुरित्यभिधीयते ।  वात्यायुरिति वा ज्ञानात् वरणादाश्रयत्वतः ॥ १०७ ॥</p>
@@ Line 936: / Line 969: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V01_B07" data-verse="RG_C01_S02_V01">
 <p>उपक्रमादयो यत्र तात्पर्यार्थस्स एव हि ॥ स्तुवन्ति शस्त्रैः स्तोतारो यथावद्यज्ञवेदिनः ॥ ११३ ॥ २॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 968: / Line 1,003: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V03_B01" data-verse="RG_C01_S02_V03">
 <p>वाक् त्वत्स्मम्पर्किणी यज्ञकृते प्रापयतीप्सितम् ।  सोमपायातिमहती महार्थत्वात्त्वदर्थतः ॥ ११४॥३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 996: / Line 1,034: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V04_B01" data-verse="RG_C01_S02_V04">
 <p>इन्द्रः स परमैश्वर्यादिदमुद्दिश्य च द्रुतेः ।  ददर्शेदं दीप्तिमत्त्वादिदं रातीति वा भवेत् ॥ ११५ ॥</p>
@@ Line 1,022: / Line 1,061: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V04_B07" data-verse="RG_C01_S02_V04">
 <p>उक्त्वा धर्मान् पृथक्त्वस्य निषेधादेवमेव हि । विशेषो ज्ञायते श्रुत्या भेदादन्यश्च साक्षितः ॥१२०॥४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,036: / Line 1,077: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V05_B01" data-verse="RG_C01_S02_V05">
 <p>विजानतः सुतानन्नपतौ सूर्ये सदा स्थितौ । द्रवद्द्रुतं सुतात्पर्यद्योतकोऽभ्यास इष्यते ॥१२१॥ ५, ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,056: / Line 1,100: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V06_B01" data-verse="RG_C01_S02_V06">
 <p>यजन् सुन्वन् कृतस्यानुसारिकर्मैव निष्कृतम् । तदर्थं क्षिप्रमायातं धियेत्थम्भूतयाचलौ ॥ १२२॥</p>
@@ Line 1,062: / Line 1,107: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V06_B02" data-verse="RG_C01_S02_V06">
 <p>नरौ तावविनाशित्वादुपचारः क्वचिद्भवेत् । अमरत्ववद्यतो मोक्षो देवतानां सुनिश्चितः ॥ १२३॥ ६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,088: / Line 1,135: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V07_B01" data-verse="RG_C01_S02_V07">
 <p>मित्वा त्रातीति मित्रोऽयं मितमह्ना करोति वा ।  मितं रातीति वा नित्यं मितं रमयतीति वा ॥ १२४ ॥</p>
@@ Line 1,106: / Line 1,154: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V07_B05" data-verse="RG_C01_S02_V07">
 <p>हरिर्घृतः सुशुद्धत्वाद् घृताची च तदञ्चनात् । स्वधीतिसाधको विष्णुर्भक्तानां च यथार्थतः ॥ १२७ ॥॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,128: / Line 1,178: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V08_B01" data-verse="RG_C01_S02_V08">
 <p>नित्यवृद्धः स भगवानृतेनानुपचारतः । ऋतस्पृक् वेदवाच्यत्वात् अन्यौ चेद्भगवान् ऋतः । ऋ गतावित्यतः सर्ववस्तुष्वनुगतत्वतः ॥ १२८ ॥</p>
@@ Line 1,146: / Line 1,197: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V08_B05" data-verse="RG_C01_S02_V08">
 <p>महत्सुखं वा ........................... ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,160: / Line 1,213: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S02_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V09_B01" data-verse="RG_C01_S02_V09">
 <p>............ तुविजौ ब्रह्मजातौ तथाविधौ ।  हरिस्तथैव भूतत्वात् स्थानं क्षय इहोच्यते ॥१३०॥</p>
@@ Line 1,166: / Line 1,220: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S02_V09_B02" data-verse="RG_C01_S02_V09">
 <p>कर्मापसं च कर्तारं दक्षं कर्तारमेव वा । अस्मदर्थे दधाते तौ नित्यं बुद्धौ गतागतौ ॥ १३१॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति द्वितीयं सूक्तम्॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S3" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="अश्विनीसूक्तम्"></span>
@@ Line 1,175: / Line 1,233: @@
 <p class="adhyaya-trans">अश्विनीसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_vargikarana" data-verse="RG_C01_S03">
 <p>मण्डलम्—१. अध्यायः –१.अनुवाकः–१. सूक्तम्—३.</p>
@@ Line 1,199: / Line 1,258: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V01_B01" data-verse="RG_C01_S03_V01">
 <p>अन्नानि यज्ञयोग्यानि क्षिप्रहस्तौ शुभाधिपौ । बहुगोपौ बहुभुजौ नो योयजतमश्विनौ ॥  यज्ञे वृत्तान् स्वभागान् वा संयोजयतमाशु वै ॥१३२॥</p>
@@ Line 1,205: / Line 1,265: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V01_B02" data-verse="RG_C01_S03_V01">
 <p>आशुवानाद् गतेरश्वी क्षिप्रावगतितोऽथवा । अश्नुतेऽखिलमित्येवाप्यश्वजत्वात् तथाऽश्विनौ ॥ १३३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,223: / Line 1,285: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V02_B01" data-verse="RG_C01_S03_V02">
 <p>बहुकर्मकृतौ सौख्यवीर्यात्मिक्या धिया गिरः ।  अस्मदीयाः सम्भजतं धिष्ण्यौ सर्वाश्रयौ सदा ॥ १३४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,245: / Line 1,310: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V03_B01" data-verse="RG_C01_S03_V03">
 <p>भेदकौ सर्वशत्रूणां दस्रौ सम्बन्धिनौ हि वाम् ।  सुता युवाकवः सोमा यज्वनः स्तृतबर्हिषः ।  नासत्यौ नासिकासंस्थौ नैव चासद्गुणौ क्वचित् ॥ १३५॥</p>
@@ Line 1,255: / Line 1,321: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V03_B03" data-verse="RG_C01_S03_V03">
 <p>रुद्रवर्तनिशब्दोक्ताः ................. ॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,281: / Line 1,349: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V04_B01" data-verse="RG_C01_S03_V04">
 <p>.................... चित्रं भद्रं रतं चितौ ॥</p>
@@ Line 1,299: / Line 1,368: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V04_B05" data-verse="RG_C01_S03_V04">
 <p>सोमानां मनसां चैव देवताः सोमरश्मिगाः । सोमभृत्याः समस्तस्य सोम एवाधिपो हरिः ॥ १३९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,319: / Line 1,390: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V05_B01" data-verse="RG_C01_S03_V05">
 <p>अस्मद्बुद्ध्या प्रार्थितो वा स्वबुद्ध्या प्रेरितोऽपि वा ।  ब्राह्मणैः प्रेरितो भक्त्या वदतो होतुरञ्जसा ॥ १४० ॥</p>
@@ Line 1,329: / Line 1,401: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V05_B03" data-verse="RG_C01_S03_V05">
 <p>उपायाह्यपि यः कोऽपि साधको यज्ञकृन्मतः । मानसो वाचिको वा स्याद्यज्ञो होता ह्वयन् स च ॥ १४१॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,347: / Line 1,421: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V06_B01" data-verse="RG_C01_S03_V06">
 <p>वेगवांस्तूतुजानः स्यात् संसारमुपसंहरन् ।  वर्तते येन हरिवा हरिभिर्वर्ततेऽथ वा ॥ १४२ ॥</p>
@@ Line 1,357: / Line 1,432: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V06_B03" data-verse="RG_C01_S03_V06">
 <p>हरिवा हरिवान् वाऽपि विष्णुना वर्ततेऽथवा ।  चनो मन इह प्रोक्तं सुखं च क्वचिदीर्यते ॥१४४॥६,५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,375: / Line 1,452: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V07_B01" data-verse="RG_C01_S03_V07">
 <p>आ समन्तात् स्वीकृता मा ओमा इति च शब्दिताः । ओनामा भगवान् विष्णुस्तेन वा निर्मिताः सुराः ॥ ओता मानेषु मावैषु प्रोता ओमा इतीरिताः ॥१४५॥</p>
@@ Line 1,385: / Line 1,463: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V07_B03" data-verse="RG_C01_S03_V07">
 <p>दातारो यजमाना वा... ..........  ॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,401: / Line 1,481: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V08_B01" data-verse="RG_C01_S03_V08">
 <p>..................अप्तुरः कर्मवेगिनः ।</p>
@@ Line 1,407: / Line 1,488: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V08_B02" data-verse="RG_C01_S03_V08">
 <p>उस्रास्तु रश्मयश्चैव स्वसराणि दिनानि च ॥ १४७ ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,421: / Line 1,504: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V09_B01" data-verse="RG_C01_S03_V09">
 <p>असंसारादस्रिधस्ते देवाश्चेन्मोक्षनिश्चयात् । यथेष्टनिश्चितज्ञाना एहिमायाः समन्ततः ॥१४८ ॥</p>
@@ Line 1,427: / Line 1,511: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V09_B02" data-verse="RG_C01_S03_V09">
 <p>अदुःखत्वादद्रुहस्ते मेधं यज्ञं जुषन्तु नः । वह्नयो वहनादस्य                    ॥ ९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,455: / Line 1,541: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V10_B01" data-verse="RG_C01_S03_V10">
 <p>...............शोधकत्वात्तु पावका ॥ १४९ ॥</p>
@@ Line 1,485: / Line 1,572: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V10_B08" data-verse="RG_C01_S03_V10">
 <p>अन्नदा हि सदा देवी धिया सह वसेद्यतः । धियावसुर्नित्यबोधा .............. ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,511: / Line 1,600: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V11">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V11_B01" data-verse="RG_C01_S03_V11">
 <p>....................सुवाचां प्रेरका सदा ॥ १५६ ॥</p>
@@ Line 1,517: / Line 1,607: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V11_B02" data-verse="RG_C01_S03_V11">
 <p>सुबुद्धिज्ञापिका सैव स्वातन्त्र्याल्लुप्तयो भवेत् ।  अनेनैव प्रकारेण सैव यज्ञादिधारिणी ॥ १५७ ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,553: / Line 1,645: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S03_V12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V12_B01" data-verse="RG_C01_S03_V12">
 <p>महो अर्णः परं ब्रह्म तेजस्त्वाच्च महत्त्वतः ।</p>
@@ Line 1,599: / Line 1,692: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S03_V12_B12" data-verse="RG_C01_S03_V12">
 <p>तत्र तत्रैवान्तरिता दृश्यन्ते च खिला अपि । यत्रार्थे न विशेषोऽस्ति पदान्तरितताऽत्र च । यत्राल्पोऽपि विशेषोऽस्ति पदं नान्तरितं भवेत्  ॥ १६६ ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति तृतीयं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S4" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 1,608: / Line 1,705: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_vargikarana" data-verse="RG_C01_S04">
 <p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–२ सूक्तम् – ४</p>
@@ Line 1,632: / Line 1,730: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V01_B01" data-verse="RG_C01_S04_V01">
 <p>विष्णुं सुरूपकर्तारमभिप्रेतार्थसिद्धये ।  त्राणाय वा कामधेनुमिव दोहाय तत्स्थितेः ॥१६७॥</p>
@@ Line 1,638: / Line 1,737: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V01_B02" data-verse="RG_C01_S04_V01">
 <p>दिने दिने स्वाह्वयामः.......... ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,654: / Line 1,755: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V02_B01" data-verse="RG_C01_S04_V02">
 <p>................ज्ञानदोऽस्यैव चाधिकम् ।  ज्ञानाख्यरयियुक्तस्य हिरण्यादिमतोऽपि वा ॥ १६८॥</p>
@@ Line 1,660: / Line 1,762: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V02_B02" data-verse="RG_C01_S04_V02">
 <p>सुखकारी भवान् ......॥   २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,678: / Line 1,782: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V03_B01" data-verse="RG_C01_S04_V03">
 <p>.................तस्माल्लभेम सुमतीस्तव ।  अन्ते मितास्त्वद्विषया मतयो ह्युत्तमोत्तमाः ॥  अस्मानतीत्य मा पश्य करुणार्द्रदृशा सदा ॥१६९॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,694: / Line 1,801: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V04_B01" data-verse="RG_C01_S04_V04">
 <p>मन्मनो वाऽथ शक्रो वा दूरेऽपि परमेश्वरम् ।  गच्छाग्राह्यमनष्टं च व्याप्तचित्तं य एव च ॥ सखिभ्य उत्तमो नित्यम् ................॥  ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,710: / Line 1,820: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V05_B01" data-verse="RG_C01_S04_V05">
 <p>..................निदस्तस्य समीपगाः ॥ १७०॥</p>
@@ Line 1,716: / Line 1,827: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V05_B02" data-verse="RG_C01_S04_V05">
 <p>तेऽपि ब्रुवन्तु नो देवं प्रापुर्ये चान्यतोऽपि तम् । निर्गत्याज्ञानतस्त्वस्माद् दधाना ईश एव च । दुवः प्राणान् ब्रुवं त्वेव तेऽपि नः परमेश्वरम् ॥१७१॥५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,730: / Line 1,843: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V06_B01" data-verse="RG_C01_S04_V06">
 <p>अरयोऽपि प्रजा अस्मान् वोचेयुः सुभगान् सदा ।  शत्रुभेदिंस्तवेन्द्रस्य स्यामैवानुग्रहे सुखे ॥१७२॥  ६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,746: / Line 1,862: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V07_B01" data-verse="RG_C01_S04_V07">
 <p>आशुवीर्य तवैवाशुं सोमं क्षिप्रं मनोऽपि वा ।  आभरस्वोदरे तुष्ट्या हृदि वा यज्ञभूषणम् ॥ १७३॥</p>
@@ Line 1,752: / Line 1,869: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V07_B02" data-verse="RG_C01_S04_V07">
 <p>ईमेव पुंमदकरं मदादुत्पतनादिके । हेतुं मन्दत्वहेतुं च तत्सखीनां पुरोगतेः ॥१७४॥७॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,766: / Line 1,885: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V08_B01" data-verse="RG_C01_S04_V08">
 <p>एनं पीत्वा बहुज्ञानाभूस्तमोभिरनावृतः । प्रसादादेव मुक्तेषु तमो सह्यतया घनः ॥ १७५॥</p>
@@ Line 1,772: / Line 1,892: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V08_B02" data-verse="RG_C01_S04_V08">
 <p>आवृतेरेव वृत्राणि ह्यज्ञानान्यन्नदं नरम् ।  प्रावो युद्धेषु योद्धारं भक्तं ज्ञानिनमेव च ॥ १७६॥  ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,788: / Line 1,910: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V09_B01" data-verse="RG_C01_S04_V09">
 <p>योधयामो वयं तं त्वां ज्ञानादिधनलब्धये ।  अज्ञानाद्यस्मदरिभिः ..............॥  ९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,808: / Line 1,933: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S04_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V10_B01" data-verse="RG_C01_S04_V10">
 <p>............ योऽशेषद्रविणावनिः । सुखदः संसृतेः पारस्तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १७७ ॥</p>
@@ Line 1,814: / Line 1,940: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S04_V10_B02" data-verse="RG_C01_S04_V10">
 <p>कम्पोऽशेषग्रहे क्वापि लज्जायां वा पुरातने ।  पृथक्त्वे धृष्यतायां वा हरिणर्क्संहितोदितः ॥१७८ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति चतुर्थं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S5" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 1,823: / Line 1,953: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_vargikarana" data-verse="RG_C01_S05">
 <p>मण्डलम्—१. अध्यायः–१. अनुवाकः–२. सूक्तम्–५.</p>
@@ Line 1,861: / Line 1,992: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V02_B01" data-verse="RG_C01_S05_V02">
 <p>सुपूर्णानां पूर्णतमं वरेण्यानामधीश्वरम् ।  सुते सोमे सुखेनैव स चागायत तं प्रभुम् ॥१७१॥  २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,885: / Line 2,019: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V03_B01" data-verse="RG_C01_S05_V03">
 <p>मुक्तौ योगायाऽसमन्ताद् भवेन्नो घोऽवधारणे । स एव भगवान् ज्ञानवित्ताय स च बुद्धिगः ॥ १८०॥</p>
@@ Line 1,891: / Line 2,026: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V03_B02" data-verse="RG_C01_S05_V03">
 <p>बुद्धिः पुराश्रयत्वेन पुरन्धिः पत्न््नयथापि वा । पत्न््नयर्थत्वे तु तादर्थ्यं सोऽन्नैः सह न आव्रजेत् ॥१८१॥३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,905: / Line 2,042: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V04_B01" data-verse="RG_C01_S05_V04">
 <p>यस्य स्थितौ न वृणुते हर्यग्रमपि शत्रवः ।  मनः पुरो वा विषयहरणान्मन एव च ।  बुद्धिश्च हरिशब्दोक्ते तमआदीनि शत्रवः ॥१८२॥४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,925: / Line 2,065: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V05_B01" data-verse="RG_C01_S05_V05">
 <p>सोमपे शुचयः सोमाः प्राप्त्यै दधिविमिश्रिताः । मनांसि ध्यानयुक्तानि वायान्ति हरये सदा ॥ १८३ ॥५,९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,945: / Line 2,088: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V06_B01" data-verse="RG_C01_S05_V06">
 <p>सदा पूर्णः शुभज्ञानज्यैष्ठ्यव्यक्त्यै सुताप्तये ।  न क्षुदादेरभिव्यक्तोऽभवः......... ॥ ६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,965: / Line 2,111: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V07_B01" data-verse="RG_C01_S05_V07">
 <p>......................... गीर्भिर्वृतप्रभो ।  प्रकृष्टचेतास्त्वद्भृत्यो योऽस्मै  स्युः शङ्कराः सुताः ॥ १८४॥७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 1,989: / Line 2,138: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V08_B01" data-verse="RG_C01_S05_V08">
 <p>व्यञ्जयन्त्यधिकं स्तोमाः साम््नयुक्थान्यृक्षु चैव हि । महागुणैः व्यञ्जयन्तु गिरोऽस्माकमपि प्रभो ॥ १८५ ॥</p>
@@ Line 1,999: / Line 2,149: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V08_B03" data-verse="RG_C01_S05_V08">
 <p>महातात्पर्यरोधाच्च श्रुत्यर्थो नापरो भवेत् । यद्यन्यापेक्षया वृद्धिरीशत्वं स्यात् कुतोऽस्य च ॥ अक्षितोतिरिति ह्यस्मात् पूर्णाभिप्रायतोदिता ॥ १८७॥८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,017: / Line 2,169: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V09_B01" data-verse="RG_C01_S05_V09">
 <p>अनन्तफलदं वाजमस्मत्तो लभतां स च । ददातु वा पौरुषाणि शक्तयो यत्र चाखिलाः ॥ १८८ ॥</p>
@@ Line 2,023: / Line 2,176: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V09_B02" data-verse="RG_C01_S05_V09">
 <p>अतश्चानन्तशक्तित्वान्न वृद्ध्याद्याः कथञ्चन । सर्वोपेतेत्येतमर्थमभिप्रेत्याह वेदरा ॥ १८९॥९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,039: / Line 2,194: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S05_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V10_B01" data-verse="RG_C01_S05_V10">
 <p>मा मर्तानस्तनूनां तु द्रोग्धारः स्युः कथञ्चन ।  ईशोऽस्यपाकुरु वधं तेन नो मुक्तिदानतः ॥ १९०॥</p>
@@ Line 2,045: / Line 2,201: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S05_V10_B02" data-verse="RG_C01_S05_V10">
 <p>मानुषेभ्यस्तनूनां च नैव नः स्युर्विपत्तयः ।  कालेन दैवतः प्राप्तः स्याददेहत्वतो वधः ॥ १९१ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति पञ्चमं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S6" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="इन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 2,054: / Line 2,214: @@
 <p class="adhyaya-trans">इन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_vargikarana" data-verse="RG_C01_S06">
 <p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१.अनुवाकः–२. सूक्तम्—६.</p>
@@ Line 2,074: / Line 2,235: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V01_B01" data-verse="RG_C01_S06_V01">
 <p>पौंस्यानि वासुदेवस्य ब्रध्नं वृद्धं दिवाकरम् । अरुणं चरन्तं परितो गिरीन्युञ्जन्ति सर्वदा ॥ १९२ ॥</p>
@@ Line 2,080: / Line 2,242: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V01_B02" data-verse="RG_C01_S06_V01">
 <p>तैरेवान्यानि चन्द्रादि रोचनानि त्रिविष्टपे । रोचयन्ति ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,098: / Line 2,262: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V02_B01" data-verse="RG_C01_S06_V02">
 <p>.........हरी चास्य मनोबुद्धी स्वशक्तयः । युञ्जन्त्यधिगुणत्वेन काम्यावश्वावथापि वा ॥ १९३ ॥</p>
@@ Line 2,116: / Line 2,281: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V02_B05" data-verse="RG_C01_S06_V02">
 <p>धृष्टौ नॄन् प्रति तं वेशं वहन्तौ तावुभावपि ॥ १९६॥२ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,134: / Line 2,301: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V03_B01" data-verse="RG_C01_S06_V03">
 <p>अज्ञाय कुर्वन् सज्ज्ञानं हेमाहेमाय चेश्वरः ।  उषद्भिः सम्प्रकाशद्भिः शक्तिभिर्व्यक्ततामगाः ॥ १९७ ॥</p>
@@ Line 2,140: / Line 2,308: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V03_B02" data-verse="RG_C01_S06_V03">
 <p>मर्या मरणवन्तोऽपि देवा एवम् ............॥ ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,158: / Line 2,328: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V04_B01" data-verse="RG_C01_S06_V04">
 <p>.......................हरेर्वशात्॥  तदैव सुखमन्वेव पुनर्गूढत्वमापिरे ॥ १९८॥</p>
@@ Line 2,164: / Line 2,335: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V04_B02" data-verse="RG_C01_S06_V04">
 <p>स्वेच्छयैव परेशस्य शक्तयो देवता अपि । यज्ञे वाच्यं दधानाश्च नाम ........ ॥ ४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,182: / Line 2,355: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V05_B01" data-verse="RG_C01_S06_V05">
 <p>....................... वीु दृढं ह्यपि ॥ १९९ ॥</p>
@@ Line 2,192: / Line 2,366: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V05_B03" data-verse="RG_C01_S06_V05">
 <p>देवैर्वैतादृशैः  साकमानुकूल्येन लब्धवान् ॥ २००॥ ५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,210: / Line 2,386: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V06_B01" data-verse="RG_C01_S06_V06">
 <p>सम्यक्प्रद्योतयन्तोऽमुं मतिरूपं यथास्थितम् । विदद्वित्तं महान्तं च विश्रुतं सुगिरोऽस्तुवन्  ॥ २०१ ॥ ६  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,230: / Line 2,409: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V07_B01" data-verse="RG_C01_S06_V07">
 <p>तस्य सन्दर्शनायैव सङ्गतस्तेन शङ्करः । मखात्मा पुरुहूतो वा श्रीभूमी च सुखात्मिके  ॥ २०२ ॥७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,250: / Line 2,432: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V08_B02" data-verse="RG_C01_S06_V08">
 <p>अनवद्यैर्महाज्ञानैः प्रियैर्देवगणैः सह । वायुना च सहार्चन्ति सुधीत्वात् परमेश्वरम्  ॥२०३ ॥ ८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,274: / Line 2,459: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V09_B01" data-verse="RG_C01_S06_V09">
 <p>अतो हेतोरिहायाहि दिवो वा सूर्यमण्डलात् । परिज्मन् सर्वगास्माकमधिकृत्य समर्हणम् ॥ अस्मिन् गिरः प्राप्नुवन्ति सम्यक्परममुख्यतः ॥ २०४ ॥</p>
@@ Line 2,280: / Line 2,466: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V09_B02" data-verse="RG_C01_S06_V09">
 <p>युञ्जन्तीत्यत्र बाहुल्यात् देवयन्तोत इत्यपि । बाहुल्यादृ(ल्यात् दृष्टि)ष्टितो गीर्भिर्विनाऽर्थो   नान्य इष्यते ॥ २०५॥ ९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,294: / Line 2,482: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S06_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S06_V10_B10" data-verse="RG_C01_S06_V10">
 <p>इतो दिवो वा पातालात् सातिं लाभस्वरूपिणम् । महतो रञ्जकात् विष्णोर्लोकाद्वा तमधीमहे ॥ २०६ ॥ १०,१२,६  ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति षष्टं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S7" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूूक्तम्"></span>
@@ Line 2,305: / Line 2,498: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_vargikarana" data-verse="RG_C01_S07">
 <p>मण्डलम् —१.अध्यायः–१. अनुवाकः-२. सूक्तम्—७.</p>
@@ Line 2,325: / Line 2,519: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V01_B01" data-verse="RG_C01_S07_V01">
 <p>तमेव गाथिनः साम्ना स्तुवन्त्यृग्भिश्च बह्वृचाः । बृहन्तमन्यवाणीभिरपि  .............. ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,353: / Line 2,550: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V02_B01" data-verse="RG_C01_S07_V02">
 <p>.................. हर्यो विमिश्रितः ॥ २०७ ॥ रथेऽथवा मनोबुद्ध्योर्वाङ्मात्रेणैव योगिनोः ॥</p>
@@ Line 2,359: / Line 2,557: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V02_B02" data-verse="RG_C01_S07_V02">
 <p>सचा सुखेन वज्री च ज्ञानानन्दो हि धातुतः । हितश्च रमणीयश्च हिरण्यय इतीरितः  ॥ २०८ ॥२  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,375: / Line 2,575: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V03_B01" data-verse="RG_C01_S07_V03">
 <p>दीर्घकालं दर्शनाय सूर्यमारोहयद्दिवि । ज्ञानैरादरयोग्यं च प्राणात्मानं समैरयत्  ॥ २०९॥३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,395: / Line 2,598: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V04_B01" data-verse="RG_C01_S07_V04">
 <p>बहुभिर्युध्यमानेषु युद्धेष्वपि सदाऽव नः । दुष्टोग्रैः सदभिप्रायैः ...... ॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,413: / Line 2,619: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V05_B01" data-verse="RG_C01_S07_V05">
 <p>.................महदल्पधनार्थिनः ।  हवामहेऽरिवर्ज्यं तं तमसां प्रतियोगिनम्  ॥ २१० ॥ ५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,431: / Line 2,640: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V06_B01" data-verse="RG_C01_S07_V06">
 <p>अस्मदीयं चरुं भोज्यमानन्दं त(त्व)मपावृणु । मोक्षगं सर्वदातस्त्वमप्रतिद्वन्द्व नो वृषन् ॥२११॥६ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,449: / Line 2,661: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V07_B01" data-verse="RG_C01_S07_V07">
 <p>त्वयैव प्रेरणे जाते तत्र तत्र य उत्तराः । तेऽपि स्तोमाः सुष्टुतित्वमस्यानन्त्यान्न चाप्नुयुः  ॥ २१२॥७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,471: / Line 2,686: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V08_B01" data-verse="RG_C01_S07_V08">
 <p>प्रतिवीरो वृषा वंसस्तद्गन्ता वंसगो विभीः । यूथान्याकर्षति यथा प्रजाः प्रेरयति प्रभुः । अल्पस्यापि प्रसिद्ध्यैव दृष्टान्तत्वं तु युज्यते  ॥२१३॥८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,495: / Line 2,713: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V09_B01" data-verse="RG_C01_S07_V09">
 <p>राजा भवति वित्तानां प्रजानां चैक एव यः । देवगन्धर्वदैतेयपितृमानुषभेदतः । प्रजानामपि पञ्चानां सामान्याच्च विशेषतः  ॥२१४॥९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,515: / Line 2,736: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S07_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S07_V10_B10" data-verse="RG_C01_S07_V10">
 <p>सम्यग्घवामहे सर्वगतं च व्यक्तरूपतः । स्थातुमेकत्र वोऽर्थाय जना नोऽस्तु स केवलः ॥ २१५ ॥  ॥ १०,१४,७,२ ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति सप्तमं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S8" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 2,526: / Line 2,752: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_vargikarana" data-verse="RG_C01_S08">
 <p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१ .अनुवाकः–३. सूक्तम्– ८.</p>
@@ Line 2,552: / Line 2,779: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V01_B01" data-verse="RG_C01_S08_V01">
 <p>जयिना सहितं लाभयुक्तं वित्तं सदाबलम् । वर्षिष्ठं सुमहद्रक्षानिमित्तं नित्यदा भर  ॥ २१६ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,578: / Line 2,808: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V02_B01" data-verse="RG_C01_S08_V02">
 <p>येनारीन् मुष्टियुद्धेन तमांसि ज्ञानयुद्धतः । त्वत्प्रेरिता निरुन्धामः कांश्चिद्वा तुरगादिभिः ॥</p>
@@ Line 2,584: / Line 2,815: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V02_B02" data-verse="RG_C01_S08_V02">
 <p>आवृत्त्यैवोपसर्गस्य क्रियाऽऽवृत्तिर्भविष्यति  ॥२१७॥२  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,598: / Line 2,831: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V03_B01" data-verse="RG_C01_S08_V03">
 <p>त्वत्प्रेरिता ज्ञानरतिं दृढत्वेनाऽददीमहि  ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,614: / Line 2,850: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V04_B01" data-verse="RG_C01_S08_V04">
 <p>त्वया पृतन्यतः शत्रूनभिष्याम सुयोद्धृभिः ॥२१८॥४ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,640: / Line 2,879: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V05_B01" data-verse="RG_C01_S08_V05">
 <p>यस्मान्महाननादिश्च विष्णुर्जीवोऽवरस्तथा । तस्यैवास्तु महत्त्वं तन्न जीवब्रह्मतां स्मरेत् ।</p>
@@ Line 2,646: / Line 2,886: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V05_B02" data-verse="RG_C01_S08_V05">
 <p>आकाशवत् प्रथिम्नाऽसौ शवः सुखबले तथा  ॥ २१९॥५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,660: / Line 2,902: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V06_B01" data-verse="RG_C01_S08_V06">
 <p>अन्यसंवहनेनापि ये तं प्राप्ता जनार्दनम् । ज्ञानलाभेन तु नरस्त एव पशवो परे । विप्राश्चैव धिया युक्ता मूर्खाः शूद्रसमा मताः॥२२०॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,678: / Line 2,923: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V07_B01" data-verse="RG_C01_S08_V07">
 <p>यः कुक्षिस्तस्य देवस्य समुद्र इव सोऽखिलान् । कामान् क्षरति भक्ताय महाप इव तर्पकाः ॥ काकुदस्तस्य जिह्वास्तु बह्व्यो बहुमुखेषु याः  ॥२२१॥७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,698: / Line 2,946: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V08_B01" data-verse="RG_C01_S08_V08">
 <p>एवमेवास्य वाणी च वेदेता महती तथा । पक्वा शाखेव यजते वरदात्री विरप्शिनः ॥ २२२॥ बलिष्ठस्य हि ते    ................. ॥ ८  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,714: / Line 2,965: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V09_B01" data-verse="RG_C01_S08_V09">
 <p>............सन्ति सद्योऽपि यजते हि ते । मावते ज्ञानिने नित्यमूतयश्च विभूतयः  ॥ २२३॥९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,732: / Line 2,986: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S08_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S08_V10_B01" data-verse="RG_C01_S08_V10">
 <p>स्तोमा उक्थानि चैवास्य तस्मै काम्यानि सर्वदा । गेयाः शंस्यानि सोमस्य पीतये नान्यथा पिबेत् ॥ २२४ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति अष्टमं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S9" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 2,743: / Line 3,002: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_vargikarana" data-verse="RG_C01_S09">
 <p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–३. सूक्तम्—९.</p>
@@ Line 2,767: / Line 3,027: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V01_B01" data-verse="RG_C01_S09_V01">
 <p>सोमपाः सोमपर्वाणः सर्वं यस्मात्तदिच्छया । अभिष्टिरोजसा नित्यं मदं सुखमवाप्स्यसि  ॥२२५ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,783: / Line 3,046: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V02_B01" data-verse="RG_C01_S09_V02">
 <p>एनमासृजतेन्दौ च विष्णुं तं मदकारिणम् । मन्दिने विष्णवे सम्यक्कर्मिणं सर्वकर्मिणे  ॥ २२६॥२॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,803: / Line 3,069: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V03_B01" data-verse="RG_C01_S09_V03">
 <p>स्वानन्द विश्वजीवेश मत्स्वास्मद्रक्षया सह  ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,821: / Line 3,090: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V04_B01" data-verse="RG_C01_S09_V04">
 <p>त्वन्निस्सृता वेदवाचस्त्वां प्रत्येवाप्यनारतम् ॥ २२७ ॥</p>
@@ Line 2,827: / Line 3,097: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V04_B02" data-verse="RG_C01_S09_V04">
 <p>उच्चैर्मुख्यतया सम्यग्विसृष्टाः स्वपतिं प्रति । अजोषाः स्तुत्यरूपेण त्वत्सेव्यास्त्वदृते क्वचित् ॥ २२८॥४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,847: / Line 3,119: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V05_B01" data-verse="RG_C01_S09_V05">
 <p>अर्वाङ् नीचान् प्रति त्वस्मान् भद्रं राधः प्रचोदय । अस्त्येव ते विशेषेण प्रकृष्टं शुभमच्युतम्  ॥ २२९॥५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,867: / Line 3,142: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V06_B01" data-verse="RG_C01_S09_V06">
 <p>रभस्वतः शब्दवतः स्तोतॄनस्मान् यशस्वतः । तत्र त्वयि महाराये महाकीर्ते सुचोदय  ॥ २३०॥६ ।</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,887: / Line 3,165: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V07_B01" data-verse="RG_C01_S09_V07">
 <p>अस्मास्वतिबृहज्ज्ञानं नित्यं सन्धेहि चाक्षयम्  ॥ ७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,909: / Line 3,190: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V08_B01" data-verse="RG_C01_S09_V08">
 <p>विद्यां कीर्तिं सदेहान्नं बहुलाभयुतं बृहत् । प्रार्थने पौनरुक्त्यं न चोदयेति ततः पुनः  ॥२३१॥८ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,925: / Line 3,209: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V09_B01" data-verse="RG_C01_S09_V09">
 <p>वसोर्वसूनां च पतिं देवदेवेश्वरं प्रभुम् । ऋङ्मेयमाह्वयामोऽत्र गृणन्तोऽभीष्टसिद्धये  ॥२३२॥९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 2,945: / Line 3,232: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S09_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S09_V10_B01" data-verse="RG_C01_S09_V10">
 <p>अविनाश्यरिरुद्दिष्टो बृहच्छूषं सुखं प्रति । सुते सुते सद्गृहाय देवाय बृहतेऽर्चति  ॥ २३३ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति नवमं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S10" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 2,956: / Line 3,248: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_vargikarana" data-verse="RG_C01_S10">
 <p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–३. सूक्तम् – १०</p>
@@ Line 2,982: / Line 3,275: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V01_B01" data-verse="RG_C01_S10_V01">
 <p>गायन्ति सामगास्त्वृग्भिः शंसन्त्यृग्वेदिनोऽन्तिकम् । विरिञ्चास्त्वां बहुज्ञान शक्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ॥ २३४ ॥</p>
@@ Line 2,988: / Line 3,282: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V01_B02" data-verse="RG_C01_S10_V01">
 <p>व्यजानन् .............. ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,008: / Line 3,304: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V02_B01" data-verse="RG_C01_S10_V02">
 <p>..........उच्चतोऽप्युच्चं सामर्थ्यं करणे तव । ततोऽपि भूरि यत्तेन चेतत्यर्थमतो भवान् ॥ मुक्तामुक्तसमूहेन शोभते गूढशक्तिमान् ॥ २३५ ॥</p>
@@ Line 3,014: / Line 3,311: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V02_B02" data-verse="RG_C01_S10_V02">
 <p>उच्चादुच्चं विरिञ्चादिगतं कर्तृत्वमेव यत् । भूरि स्पष्टमभूत्तेन परेशस्य ततश्च सः । चेतत्यर्थानशेषांश्च महायूथेन चेष्टते  ॥ २३६॥ २ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,032: / Line 3,331: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V03_B01" data-verse="RG_C01_S10_V03">
 <p>कक्ष्याभिः पूरकौ पुष्ट्या युङ्क्ष्व त्वं केशिनौ हरी ।  अथोपगम्य शृणु नो गिरः ............. ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,050: / Line 3,352: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V04_B01" data-verse="RG_C01_S10_V04">
 <p>..................अभिस्वर च स्तुतिम् ॥ २३७ ॥</p>
@@ Line 3,056: / Line 3,359: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V04_B02" data-verse="RG_C01_S10_V04">
 <p>प्रशंसां कुरु शब्दं च पुनर्हर्षान्महत्तरम् । ब्रह्म यज्ञं च नोऽन्तस्थो बहिष्ठश्चैव वर्धय  ॥ २३८॥४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,076: / Line 3,381: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V05_B01" data-verse="RG_C01_S10_V05">
 <p>नित्यवृद्धत्वतो विष्णोर्वर्धनं तु प्रकाशनम् । बहुशत्रून्निष्षिदसौ हरिर्दनुजघातकः ॥ २३९ ॥</p>
@@ Line 3,082: / Line 3,388: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V05_B02" data-verse="RG_C01_S10_V05">
 <p>अस्मत्सख्याय शब्दं च चकारास्मासु संस्थितः । यथा सुतेषु सोमेषु करोत्यृत्विक्षु च स्थितः  ॥ २४०॥५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,100: / Line 3,408: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V06_B01" data-verse="RG_C01_S10_V06">
 <p>तमेव शरणं नित्यं सखित्वाद्यर्थमीमहे । शक्त्यानन्दस्वरूपत्वाच्छक्रः सर्वत्र चाशकत् ।  अस्माकं च सदा वित्तं दददेव प्रवर्तते  ॥ २४१॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,116: / Line 3,427: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V07_B01" data-verse="RG_C01_S10_V07">
 <p>विस्पष्टं सुष्ट्वकाल्यं यशस्त्वद्दत्तमेव हि । गूढं ज्ञानसमूहं त्वं विवृण्वृद्धिं च नः कुरु ॥२४२॥</p>
@@ Line 3,122: / Line 3,434: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V07_B02" data-verse="RG_C01_S10_V07">
 <p>अद्रिरादरणीयत्वात् प्राणस्तद्वर्तकोऽद्रिवाः । हरिः शक्रस्तथाऽद्रीणां छेदनाद्वारणादपि  ॥ २४३॥ ७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,136: / Line 3,450: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V08_B01" data-verse="RG_C01_S10_V08">
 <p>न त्वामृघायमाणं हि वर्धमानं तु रोदसी । सम्प्राप्नुतः श्रीभूमी च सहिते वाऽप्रसादतः ॥ २४४॥</p>
@@ Line 3,142: / Line 3,457: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V08_B02" data-verse="RG_C01_S10_V08">
 <p>अपः प्रजाः सुखवतीरजयस्त्वद्वशत्वतः । ज्ञानानि सन्धूनुहि च प्रापयोच्चा अपि स्वयम्  ॥ २४५॥८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,156: / Line 3,473: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V09_B01" data-verse="RG_C01_S10_V09">
 <p>बहुश्रवणकर्णास्मदाह्वानं शृृणु चादरात् । औव च गिरो धेहि मयि स्तोमं च मत्कृतम् ॥ २४६॥</p>
@@ Line 3,162: / Line 3,480: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V09_B02" data-verse="RG_C01_S10_V09">
 <p>प्रियं योगादपि कुरु ........... ॥ ९  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,180: / Line 3,500: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V10_B01" data-verse="RG_C01_S10_V10">
 <p>....................विद्म त्वां शक्तिमत्तमम् । श्रोतारं युत्सु चाह्वानमाह्वयामस्तवावनम् ॥ २४७॥</p>
@@ Line 3,190: / Line 3,511: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V10_B03" data-verse="RG_C01_S10_V10">
 <p>.................स्थानान्तरगते ऋचौ । दृष्ट्वेन्द्रं यज्ञगं याभ्यां मधुच्छन्दाः समस्तुवत् । आतून इति तेनैव न विरुद्धा शतर्चिता  ॥ २४८॥॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,204: / Line 3,527: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V11">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V11_B01" data-verse="RG_C01_S10_V11">
 <p>मात्रा कुशैर्गृहीतत्वाज्जन्मन्यासीत् स कौशिकः । गाधित्वाद्वा हिरण्याण्डकोशस्थत्वात् हरिस्तथा ॥ २४९॥</p>
@@ Line 3,210: / Line 3,534: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V11_B02" data-verse="RG_C01_S10_V11">
 <p>मन्दसानो नित्यसुखी स्तुत्यमायुश्च नस्तिर । ऋषिं सहस्रलाभं मां कुरु च............... ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,230: / Line 3,556: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S10_V12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V12_B01" data-verse="RG_C01_S10_V12">
 <p>........................त्वा इमा गिरः ॥ २५०॥</p>
@@ Line 3,240: / Line 3,567: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S10_V12_B03" data-verse="RG_C01_S10_V12">
 <p>अष्टावृचः पुनस्तेन दृष्टा अन्यत्र गास्तपः । कुर्वता...............................॥ ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति दशमं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S11" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="इन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 3,249: / Line 3,580: @@
 <p class="adhyaya-trans">इन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S11">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_vargikarana" data-verse="RG_C01_S11">
 <p>मण्डलम्–१,अध्यायः–१.अनुवाकः–३. सूक्तम् – ११</p>
@@ Line 3,275: / Line 3,607: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S11_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V01_B01" data-verse="RG_C01_S11_V01">
 <p>.... सम्यगुद्रिक्तगुणव्यक्तिस्तथाऽभिधः  ॥ १५२ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,311: / Line 3,646: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S11_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V03_B01" data-verse="RG_C01_S11_V03">
 <p>प्रथमानि महत्त्वेन ते दानान्यवनानि च । न भिद्यन्ते न नश्यन्ति गोमदन्नं यशस्तथा ॥ २५३ ॥</p>
@@ Line 3,317: / Line 3,653: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V03_B02" data-verse="RG_C01_S11_V03">
 <p>यदि मंहते ददातीशः ............. ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,353: / Line 3,691: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S11_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V05_B01" data-verse="RG_C01_S11_V05">
 <p>................वलस्तिर्यग्गतिर्धियः । वाचामन्यार्थबुद्धेस्तु बिलं मूलं तमो हि यत् । तदपावृतवांस्त्वं च प्रदर्श्य विनिवार्य च ॥ २५४ ॥</p>
@@ Line 3,375: / Line 3,714: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V05_B06" data-verse="RG_C01_S11_V05">
 <p>भित्वा गिरिव्रजं तं च गावो यत्र प्रतिष्ठिताः । निःसारिताः पुनस्ताश्च गोसवेनेष्टमेव च ॥ तदा देवा भीत्यैव परितो जुगुपुः पतिम्  ॥ २५९॥५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,389: / Line 3,730: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S11_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V06_B01" data-verse="RG_C01_S11_V06">
 <p>तव दानैरहं सिन्धुं नदीं प्रत्यागमं पुनः । त्वामावदन् स्तुतिपदैर्यज्ञदीक्षार्थमुद्यतः ॥ २६०॥</p>
@@ Line 3,395: / Line 3,737: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V06_B02" data-verse="RG_C01_S11_V06">
 <p>उपातिष्ठन्त कर्तारो विदुस्त्वां यो गिरोदित  ॥ ६  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,411: / Line 3,755: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S11_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V07_B01" data-verse="RG_C01_S11_V07">
 <p>शक्तिभिः शक्तिमन्तं त्वं शोषकं वृत्रमातिरः ॥ २६१॥</p>
@@ Line 3,417: / Line 3,762: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V07_B02" data-verse="RG_C01_S11_V07">
 <p>तमो वा त्वां विदुर्मेधारतास्तेषां श्रवांसि च । विद्या उच्चैस्तरां देहि  .................॥ ७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,433: / Line 3,780: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S11_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V08_B01" data-verse="RG_C01_S11_V08">
 <p>........यस्तुवन्ति त्वां सहौजसा  ॥ २६२ ॥  ८, २१, ११, ३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,461: / Line 3,811: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S11_V08_B06" data-verse="RG_C01_S11">
 <p>अन्यस्थानगता अन्यदृष्टा अप्यत्रगा यदि । सङ्ख्यान्तर्भावमेष्यन्ति ता इतोपगता यतः ॥ २६७॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,468: / Line 3,820: @@
 <p class="adhyaya-trans">अग्निसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_vargikarana" data-verse="RG_C01_S12">
 <p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१.अनुवाकः–४. सूक्तम्–१२.</p>
@@ Line 3,496: / Line 3,849: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V01_B01" data-verse="RG_C01_S12_V01">
 <p>यज्ञभागार्थमत्रस्थो देवैः सम्प्रेषितो यतः । दूतोऽग्निर्वासुदेवश्च तत्तत्प्रार्थितकृद्यतः । विश्ववेदाः स सर्वज्ञो यज्ञज्ञो यज्ञसुक्रतुः  ॥ २६८ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,514: / Line 3,870: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V02_B01" data-verse="RG_C01_S12_V02">
 <p>अग्निनामा जामदग्न्यो भगवान् सम्प्रकीर्तितः । तस्य रूपबहुत्वेन वीप्सा चैवोपपद्यते । हवीमभिर्ऋगाह्वानैराह्वयन्त प्रजापतिम्  ॥ २६९॥ २  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,534: / Line 3,893: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V03_B01" data-verse="RG_C01_S12_V03">
 <p>जज्ञानो व्यज्यमानस्तु वृक्तं प्रस्तुतमुच्यते । यजमानो वृक्तबर्हिः  ...................॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,554: / Line 3,916: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V04_B01" data-verse="RG_C01_S12_V04">
 <p>....................बोधयेशेच्छतः सुरान् ॥ २७०॥  देवैः सहोपविशसि..........  ॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,574: / Line 3,939: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V05_B01" data-verse="RG_C01_S12_V05">
 <p>.................... यस्य ते सुघृतं हविः । रिषतो नाशकान् रक्षो जनान् प्रति दहैव च ॥ २७१॥५  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,598: / Line 3,966: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V06_B01" data-verse="RG_C01_S12_V06">
 <p>यस्याऽस्ये हूयते सोऽग्निः परेशेन समिध्यते । अथवाऽऽहवनीयोऽग्निर्मथितेन समिध्यते  ॥ २७२॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,616: / Line 3,987: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V07_B01" data-verse="RG_C01_S12_V07">
 <p>सत्यधर्मा सद्गुणभृद्  दुःखघ्नोऽमीवचातनः ।  चातनं कालनं वा स्यात् ..............॥॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,644: / Line 4,018: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V09_B01" data-verse="RG_C01_S12_V09">
 <p>...................देववीतिस्तु तद्गतिः ॥ २७३॥ आवासयति यस्त्वां च तं त्वं मृय सर्वदा  ॥ ९  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,662: / Line 4,039: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V10_B01" data-verse="RG_C01_S12_V10">
 <p>त्वत्पूजाविषये देवानावहेन्द्रियमानिनः  ॥ २७४ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,678: / Line 4,058: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V11">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V11_B01" data-verse="RG_C01_S12_V11">
 <p>गायत्रेण स्तूयमानो दृश्यमानेन नो रयिम् । पुत्रयुक्तामिषं चैव वीर्ययुक्तामथावह  ॥२७५ ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,694: / Line 4,077: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S12_V12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S12_V12_B01" data-verse="RG_C01_S12_V12">
 <p>ज्वलता तेजसा विश्वदेवाह्वानैर्वृणु स्तुतिम् ॥॥ १२,२३,१२॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति द्वादशं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S13" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="unknown"></span>
@@ Line 3,705: / Line 4,093: @@
 <p class="adhyaya-trans">unknown</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S13">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_vargikarana" data-verse="RG_C01_S13">
 <p>मण्डलम्—१. अध्यायः–१- अनुवाकः–४.सूक्तम्—१३</p>
@@ Line 3,725: / Line 4,114: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V01_B01" data-verse="RG_C01_S13_V01">
 <p>अस्मद्धविष्मते देवानाहूय यज चादरात्  ॥२७६ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,745: / Line 4,137: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V02_B01" data-verse="RG_C01_S13_V02">
 <p>तनूभ्यो वाक् ततो देवो व्यक्तस्तेन तनूनपात्  ॥ २  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,769: / Line 4,164: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V03_B01" data-verse="RG_C01_S13_V03">
 <p>नरैः स्तुत्यो नराशंसो वह्नेरन्याऽथवा तनूः  ॥२७७॥३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,793: / Line 4,191: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V04_B01" data-verse="RG_C01_S13_V04">
 <p>मनूनां च हितत्वेन मनुर्हित इतीरितः  ॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,813: / Line 4,214: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V05_B01" data-verse="RG_C01_S13_V05">
 <p>आनुषक् सर्वतो देवस्थानं बर्हिः स्तृणीत च ॥२७८॥</p>
@@ Line 3,819: / Line 4,221: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V05_B02" data-verse="RG_C01_S13_V05">
 <p>शुद्धस्य विष्णोर्यत् स्थानं घृतपृष्ठं हि तन्मनः । यत्र स्याद् दर्शनं विष्णोर्नित्यामरणधर्मिणः  ॥ २७९॥५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,835: / Line 4,239: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V06_B01" data-verse="RG_C01_S13_V06">
 <p>ऋतरूपेण हरिणा समृद्धाया ऋतावृधः । द्वारो देव्यः श्रियो दास्यः श्रयन्तामिह नो मखे ॥ २८०॥</p>
@@ Line 3,845: / Line 4,250: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V06_B03" data-verse="RG_C01_S13_V06">
 <p>द्वारभूतः स भगवानपि साक्षान्मुमुक्षतः । स्त्रीरूपश्च सः ...............             ॥  ॥ ६,२४॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,863: / Line 4,270: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V07_B01" data-verse="RG_C01_S13_V07">
 <p>........नक्ता स्यान्नाक्तो यस्मात् स सर्वतः । उषाः प्रकाशरूपत्वात् सुभद्रे ते उपह्वये ॥ २८२ ॥</p>
@@ Line 3,869: / Line 4,277: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V07_B02" data-verse="RG_C01_S13_V07">
 <p>अस्मिन् बर्हिषि संस्थित्यै  .........   ॥ ७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,891: / Line 4,301: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V08_B01" data-verse="RG_C01_S13_V08">
 <p>......................होतारौ देवगावपि ।  मथ्यमानोऽपरश्चैव वह्नी तद्गोऽथ वा हरिः ॥ २८३॥</p>
@@ Line 3,897: / Line 4,308: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V08_B02" data-verse="RG_C01_S13_V08">
 <p>आत्माऽन्तरात्मरूपेण द्विरूपो वा व्यवस्थितः ।  देवेषु यजतां यज्ञमस्मदीयमिमं सदा  ॥ २८४॥८॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,923: / Line 4,336: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V09_B01" data-verse="RG_C01_S13_V09">
 <p>ईेड्यत्वाद्धरिः श्रीर्वा भूरूपा सैव चापरा ।</p>
@@ Line 3,929: / Line 4,343: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V09_B02" data-verse="RG_C01_S13_V09">
 <p>मही तु भारती नाम वायव्या ब्रह्मणोऽपरा । तद्गतस्तादृशै रूपैः पृथक्स्थो वा हरिस्तथा  ॥२८५ ॥९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,947: / Line 4,363: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V10_B01" data-verse="RG_C01_S13_V10">
 <p>त्वष्टा तेजस्त्वतो विष्णुर्बलत्वाद्वा समीरितः । विश्वरूपकरत्वाच्च विश्वरूपोऽथ पूर्तितः  ॥ २८६ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,971: / Line 4,390: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V11">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V11_B01" data-verse="RG_C01_S13_V11">
 <p>वननीयपतित्वेन वनस्पतिरितीरितः । ज्ञानं तु चेतनम्  ................. ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 3,995: / Line 4,417: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S13_V12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V12_B01" data-verse="RG_C01_S13_V12">
 <p>.......स्वाहा स्वभागगतिमान् स्मृतः ॥ २८७ ॥</p>
@@ Line 4,001: / Line 4,424: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S13_V12_B02" data-verse="RG_C01_S13_V12">
 <p>अव्ययत्वाद् अमोषश्च  ॥ ॥ १२, २५, १३  ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,008: / Line 4,435: @@
 <p class="adhyaya-trans">वैश्वदेवसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S14">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_vargikarana" data-verse="RG_C01_S14">
 <p>मण्डलम् –१.अध्यायः–१. अनुवाकः–४.सूक्तम्– १४.</p>
@@ Line 4,030: / Line 4,458: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V01_B01" data-verse="RG_C01_S14_V01">
 <p>...............कामदोहा दुवः स्मृताः ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,062: / Line 4,493: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V03_B01" data-verse="RG_C01_S14_V03">
 <p>बृहन्पतिर्बृहत्या वा वाच एव बृहस्पतिः ॥२८८॥</p>
@@ Line 4,072: / Line 4,504: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V03_B04" data-verse="RG_C01_S14_V03">
 <p>आदिस्थत्वात् स आदित्य आददानः प्रयाति वा । बहुरूपत्वतश्चैव मानोक्तत्वात्तु मारुतः  ॥ २९० ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,090: / Line 4,524: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V04_B01" data-verse="RG_C01_S14_V04">
 <p>मत्सरा मदकारित्वात्ताच्छील्यादुत्तरं पदम् । द्रप्सास्ते द्रवणाच्चैव चमसस्थाश्चमूषदः । शिरश्च चमसं प्रोक्तमिष्टदानात् तथेन्दवः  ॥ २९१॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,106: / Line 4,543: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V05_B01" data-verse="RG_C01_S14_V05">
 <p>अवस्युर्यजमानः स्यादवनार्थप्रवृत्तितः । आत्मस्थं वा बहुवचो बहवो मुनयोऽत्र वा ॥२९२॥</p>
@@ Line 4,112: / Line 4,550: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V05_B02" data-verse="RG_C01_S14_V05">
 <p>उत्तराणां वचस्त्वेन स्वयं वदति चेश्वरः । अरङ्कृतोऽतिकर्तारस्त्वलङ्कर्तार एव वा  ॥ २९३॥५ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,126: / Line 4,566: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V06_B01" data-verse="RG_C01_S14_V06">
 <p>स्निग्धपृष्ठाः समारूढा हरिणा वा विदोषिणा । मनोमात्रेण योज्याश्च त्वां देवांश्च वहन्ति ये  ॥ २९४॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,144: / Line 4,587: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V07_B01" data-verse="RG_C01_S14_V07">
 <p>तैर्देवान् यजतः स्तोतॄन् ज्ञातेन ब्रह्मणैधितान् । पत्नीभिर्योजया गन्तुं सह मध्वश्च पायय  ॥ ७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,166: / Line 4,612: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V08_B01" data-verse="RG_C01_S14_V08">
 <p>ते षष्ठ्यतोऽनुदात्तः स्यादुदात्तो बहुवाचकः । आवृत्तस्तु भवेदर्थस्ते पिबन्तु वषकृतौ  ॥ २९६॥८  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,182: / Line 4,631: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V09_B01" data-verse="RG_C01_S14_V09">
 <p>सूर्यस्य रोचनात् स्वर्गादावक्षत्यग्निरिन्दुपान् । उषःप्रकाशनाद् ब्रह्म तद्विदस्त उषर्बुधः  ॥ ९  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,198: / Line 4,650: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V10_B01" data-verse="RG_C01_S14_V10">
 <p>देवास्ते विष्णुधामत्वान्मित्रधामान ईरिताः  ॥ २९७ ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,230: / Line 4,685: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S14_V12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S14_V12_B01" data-verse="RG_C01_S14_V12">
 <p>अग्निवाहा अश्वतर्यो दूर्वापद्माग्निसप्रभाः । लोहिताः  क्वचिदश्वाश्च  रोहिन्मृग्योऽपि कुत्रचित् ॥ २९८॥ १२,२७,१४॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">॥ इति चतुर्दशं सूक्तम् ॥</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S15" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऋतुसूक्तम्"></span>
@@ Line 4,241: / Line 4,701: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऋतुसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S15">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_vargikarana" data-verse="RG_C01_S15">
 <p>मण्डलम् -१अध्यायः–१.अनुवाकः–४. सूक्तम्–१५</p>
@@ Line 4,269: / Line 4,730: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V01_B01" data-verse="RG_C01_S15_V01">
 <p>ऋतुर्मार्गस्तु नेतृत्वान्नेष्टाऽग्निर्हरिरेव वा । ईष्टे न कश्चिदस्येति ग्ना नद्यश्च समीरिताः ॥ गतिशीलत्वतो ग्नास्ता ज्ञातृनेतृत्वतो हरिः ॥२९९॥</p>
@@ Line 4,291: / Line 4,753: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V01_B06" data-verse="RG_C01_S15_V01">
 <p>पावनाच्चैव पोतारो मरुतः पोतृदेवताः । अग्निस्तु देवतानेष्ठुस्त्वष्टेन्द्रो विष्णुरेव वा   ॥ ३०२॥१,२,३ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,345: / Line 4,809: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V04_B01" data-verse="RG_C01_S15_V04">
 <p>वेद्युत्तरासदश्चैव प्राग्वंशो योनयः स्मृताः । भूष भूषय नो यज्ञम् ........ ॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,365: / Line 4,832: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V05_B01" data-verse="RG_C01_S15_V05">
 <p>..................ब्राह्मणाच्छंसिपात्रतः । पिबेन्द्र नो राधसोऽर्थे त्वामनु त्वृतुदेवताः ॥३०३॥</p>
@@ Line 4,371: / Line 4,839: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V05_B02" data-verse="RG_C01_S15_V05">
 <p>स्तृतं छिन्नमिति प्रोक्तम् .......... ॥ ५  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,389: / Line 4,859: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V06_B01" data-verse="RG_C01_S15_V06">
 <p>.............अस्तभ्यं दुर्दभं स्मृतम् ।  दक्षाख्यं यजमानं चापीशाथे यज्ञमेव च ।  सोमं पीत्वर्तुपात्रेण सहवा तेन चर्तुना  ॥ ६, २८  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,409: / Line 4,882: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V07_B01" data-verse="RG_C01_S15_V07">
 <p>होता च होतृकाश्चैव द्रविणोदा द्रवीणसः । अग्निश्चैवाग्नयस्तेषां देवता विष्णुमीते  ॥३०५॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,445: / Line 4,921: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V09_B01" data-verse="RG_C01_S15_V09">
 <p>पातुमिच्छति सोमं स सोमास्तस्मै प्रतिष्ठिताः । ऋतुपात्रैर्देवताभिः सहैवैनमभीप्सत  ॥३०६॥ ९ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,461: / Line 4,940: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V10">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V10_B01" data-verse="RG_C01_S15_V10">
 <p>चतुर्थवारमपि यत्त्वां यजामो ददिर्भव ॥ १० ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,481: / Line 4,963: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V11">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V11_B01" data-verse="RG_C01_S15_V11">
 <p>.................दीद्यग्नी इति दीप्ताग्नी ॥ ११ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,505: / Line 4,990: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S15_V12">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V12_B01" data-verse="RG_C01_S15_V12">
 <p>...............सन्त्योऽग्निः सन्ततत्वतः ॥३०७॥</p>
@@ Line 4,515: / Line 5,001: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S15_V12_B03" data-verse="RG_C01_S15_V12">
 <p>देवान्पातीति .............  ॥ १२, २९, १५  ॥</p>
+</div>
 </div>
 <div class="gr-author-note">(इति एकोनविंशो वर्गः – पञ्चदशं सूक्तम् )</div>
+</div>
 <span id="gr-C1-S16" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रसूक्तम्"></span>
@@ Line 4,524: / Line 5,014: @@
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S16">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_vargikarana" data-verse="RG_C01_S16">
 <p>मण्डलम्—१.अध्यायः–१. अनुवाकः–४. सूक्तम्– १६.</p>
@@ Line 4,544: / Line 5,035: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S16_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V01_B01" data-verse="RG_C01_S16_V01">
 <p>..............सुष्ठूरीकुर्वति विषयान् यतः । चक्षूंषीन्द्रस्य हरयस्तेनोक्ताः सूरचक्षसः  ॥ ३०९ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,564: / Line 5,058: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S16_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V02_B01" data-verse="RG_C01_S16_V02">
 <p>भक्तिस्नुतानि धानानि बुद्धेर्धाना इति ह्यपि  ॥२  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,588: / Line 5,085: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S16_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V03_B01" data-verse="RG_C01_S16_V03">
 <p>‘प्रातः’ इत्यादिवाक्येन सवनत्रयमीरितम् । समाप्तत्वात् सोमपीतिस्तृतीयं सवनं स्मृतम् ॥३१०॥</p>
@@ Line 4,594: / Line 5,092: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V03_B01" data-verse="RG_C01_S16_V03">
 <p>सदा ........ ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,642: / Line 5,142: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S16_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V06_B01" data-verse="RG_C01_S16_V06">
 <p>..... विष्णुविवक्षायां यजमानबलं सहः । तदिष्टस्यैव दानाय तद्गुणव्यक्तिरेव वा ॥ ३११॥</p>
@@ Line 4,652: / Line 5,153: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V06_B03" data-verse="RG_C01_S16_V06">
 <p>इत्यादि वेदवाक्येभ्यो नैव वृद्धिर्हरेः क्वचित्  ॥ ६  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,694: / Line 5,197: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S16_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S16_V09_B01" data-verse="RG_C01_S16_V09">
 <p>पृण सम्पूरय स्वाध्यः सुधीतय इतीरिताः ॥३१३ ॥   ९, ३१, १६  ॥</p>
 </div>
-<span id="gr-C1-S17" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रावरुणसूक्तम्"></span>
+</div>
+</div>
+<span id="gr-C1-S17" class="gr-toc-anchor" data-level="2" data-title="ऐन्द्रावरुणसूक्तम्"></span>
 === ऐन्द्रावरुणसूक्तम् ===
 <div class="adhyaya-block" data-doc="RG" data-chap="1" data-sec="17">
 <p class="adhyaya-trans">ऐन्द्रावरुणसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S17">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_vargikarana" data-verse="RG_C01_S17">
 <p>मण्डलम्–१. अध्यायः-१.अनुवाकः–४– सूक्तम् – १७.</p>
@@ Line 4,723: / Line 5,232: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V01_B01" data-verse="RG_C01_S17_V01">
 <p>अविकारेण संस्थानमीदृक्त्वं नाम कीर्तितम् ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,743: / Line 5,255: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V02_B01" data-verse="RG_C01_S17_V02">
 <p>मावतो ज्ञानयुक्तस्य प्रजाश्चर्षणयः स्मृताः  ॥ २  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,759: / Line 5,274: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V03_B01" data-verse="RG_C01_S17_V03">
 <p>नेदिष्ठत्वं समीपत्वं क्षिप्रं शरणमीमहे  ॥३१४॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,779: / Line 5,297: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V04_B01" data-verse="RG_C01_S17_V04">
 <p>युवयोरेव वाक्यानां सुमतीनां च सर्वशः । भवेमान्नप्रदातॄणां सर्वदा विषया वयम्  ॥ ३१५॥४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,799: / Line 5,320: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V05_B01" data-verse="RG_C01_S17_V05">
 <p>क्रतुः प्रधान उक्थ्यश्च शस्त्रैस्स्तुत्यो विशेषतः  ॥ ५,३२  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,819: / Line 5,343: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V06_B01" data-verse="RG_C01_S17_V06">
 <p>रक्षणेन तयोर्वित्तं ज्ञानं वा प्राप्नुमः सदा । निधीमहि च दानं च स्यादेवास्माकमर्थिने ॥ ३१६॥६  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,839: / Line 5,366: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V07_B01" data-verse="RG_C01_S17_V07">
 <p>ह्रस्वता संहितायां तु देवतैक्यप्रदर्शिनी । स्वरूपैक्यं हरौ तत्तु मत्यैक्यं भिन्नयोरपि  ॥३१७॥ ७॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,863: / Line 5,393: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V08_B01" data-verse="RG_C01_S17_V08">
 <p>अद्य वां नु नुमो लोपः स्वातन्त्र्यार्थे हि सूत्रतः । साधयन्तीषु धीष्वेव शर्मास्मभ्यं प्रयच्छतम्  ॥ ८  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,879: / Line 5,412: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S17_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S17_V09_B01" data-verse="RG_C01_S17_V09">
 <p>यथास्थितस्तुतिं यां च वर्धयेथे सदैवमे ॥ ३१८ ॥९॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,888: / Line 5,426: @@
 <p class="adhyaya-trans">unknown</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S18">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_vargikarana" data-verse="RG_C01_S18">
 <p>मण्डलम्–१.अध्यायः–१.अनुवाकः-५. सूक्तम् –१८.</p>
@@ Line 4,912: / Line 5,451: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V01_B01" data-verse="RG_C01_S18_V01">
 <p>सौम्यं शब्दं कृणु त्वं नो विष्णो वायो सुवाक्पते । कक्षीवन्तं प्रति हि यो दत्तो यः स उशिक्सुतः । विवक्षितो मुनिः सोऽपि तस्मादर्थोऽपि मां प्रति  ॥३१९ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,932: / Line 5,474: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V02_B01" data-verse="RG_C01_S18_V02">
 <p>वित्तवान् रोेगहा ज्ञानवेत्ताऽस्माभिः सयुग् भवेत् । तुरो वेगाद्धरिर्वायुः ..................... ॥ २  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,952: / Line 5,497: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V03_B01" data-verse="RG_C01_S18_V03">
 <p>..................अररुचातिरोषणात् ।  तस्य धूर्तिर्वचो नोऽस्मान् पूरयेद्रक्ष नो हरे  ॥३॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,972: / Line 5,520: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V04_B01" data-verse="RG_C01_S18_V04">
 <p>घेति हावधृतिश्चैव सोमः सौम्यत्वतो हरिः । उना मया च युक्तत्वादूमैर्युक्तत्वतोऽपि वा ॥३२१ ॥  अमः स इति वा ....................... ॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 4,992: / Line 5,543: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V05_B01" data-verse="RG_C01_S18_V05">
 <p>.................साक्षाच्छ्रीर्दक्षेनेति तु दक्षिणा । दक्षिणा चतुरत्वाद्वा स्वयमेव जनार्दनः  ॥ ५, ३४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,016: / Line 5,570: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V06_B01" data-verse="RG_C01_S18_V06">
 <p>सदसस्पतिर्हरिस्साक्षाद् वायुरग्निरथापि वा । लाभज्ञानस्वरूपोऽसौ शरणं तमयासिषम्  ॥३२३॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,034: / Line 5,591: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V07_B01" data-verse="RG_C01_S18_V07">
 <p>धीप्रेरकः स ध्येयश्च धीभिर्योगं तदाऽप्नुते  ॥ ७  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,052: / Line 5,612: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V08">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V08_B01" data-verse="RG_C01_S18_V08">
 <p>तस्माद्धविष्कृतः स्वृद्धिं करोति यजतो विभुः । करोति चोत्तमं यज्ञं देवाह्वानानि गच्छति  ॥ ३२४॥८  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,076: / Line 5,639: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S18_V09">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S18_V09_B01" data-verse="RG_C01_S18_V09">
 <p>नरैः स्तुत्यो नराशंसो हरिर्धृष्टतमश्च सः । गुणानां प्रथिमाधिक्यात् सप्रथस्तम ईरितः ।  यस्य स्वर्गादपि गृहं मखः प्रियमिवेयते ॥ ३२५॥९, ३५, १८  ॥</p>
+</div>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,085: / Line 5,653: @@
 <p class="adhyaya-trans">अग्निमारुतसूक्तम्</p>
 </div>
+<div class="section" id="RG_C01_S19">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_vargikarana" data-verse="RG_C01_S19">
 <p>मण्डलम्–१. अध्यायः–१.अनुवाकः – ५.सूक्तम्–१९.</p>
@@ Line 5,105: / Line 5,674: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V01">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V01_B01" data-verse="RG_C01_S19_V01">
 <p>यज्ञं प्रतिप्रति त्यं तं सम्यक् शास्त्रोक्तलक्षणम् । आहूयसे  ............................ ॥ १ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,125: / Line 5,697: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V02">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V02_B01" data-verse="RG_C01_S19_V02">
 <p>महान्नैव त्वदन्योऽस्ति (हि) क्रतुं प्रति ॥ ३२६ ॥</p>
@@ Line 5,131: / Line 5,704: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V02_B02" data-verse="RG_C01_S19_V02">
 <p>विष्णौ हि मुख्यतोऽर्थोऽयमग्नौ कांश्चिदृते सुरान्  ॥ २  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,145: / Line 5,720: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V03">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V03_B01" data-verse="RG_C01_S19_V03">
 <p>महतो रञ्जकात् स्वर्गादद्रोग्धारोऽखिलं विदुः  ॥ ३  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,161: / Line 5,739: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V04">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V04_B01" data-verse="RG_C01_S19_V04">
 <p>प्राप्ता अर्कं विशेषेण सन्निधिस्तत्र यद्धरेः ॥ ४  ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,181: / Line 5,762: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V05">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V05_B01" data-verse="RG_C01_S19_V05">
 <p>शुद्धा घोरबलाः क्षेत्रत्रातारः क्षतितोऽपि वा ।  रम्यसत्सुखभोक्तारो मरुतो मारुतत्वतः ॥ ३२८ ॥</p>
@@ Line 5,187: / Line 5,769: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V05_B02" data-verse="RG_C01_S19_V05">
 <p>एतादृशानि रूपाणि प्राणाग्निस्थानि चेशितुः । पृथग् वा तादृशान्येव देवगान्यपि सर्वशः  ॥३२९॥५॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,201: / Line 5,785: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V06">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V06_B01" data-verse="RG_C01_S19_V06">
 <p>स्वर्गोपरि प्रकाशे च सूर्यादावासते सुराः । नाको निर्दुःखरूपत्वाद् द्यौः प्रकाशस्वरूपतः  ॥३३०॥६॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,221: / Line 5,808: @@
 </div>
+<div class="bhashya-collection" id="bhashya-RG_C01_S19_V07">
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V07_B01" data-verse="RG_C01_S19_V07">
 <p>प्रतोलयन्ति च गिरींस्तिरस्कृत्य च सागरम् । पुरुषान् प्रकृतिं वाऽपि पर्ववन्तो हि जन्मना ॥</p>
@@ Line 5,231: / Line 5,819: @@
 <div class="bhashya" id="RG_C01_S19_V07_B03" data-verse="RG_C01_S19_V07">
 <p>प्रकृतेः पुरुषाणां च प्रेरकः सन् सदा हरे । स्वरूपैर्बहुभिर्युक्त आयाहि सम सद्गुणैः  ॥३३२॥ ७ ॥</p>
+</div>
 </div>
@@ Line 5,270: / Line 5,860: @@
 <div class="gr-author-note">॥ इति प्रथममण्डले प्रथमाष्टके प्रथमोऽध्यायः ॥</div>
+</div>
 [[Category:Sanskrit Documents]]
 [[Category:Rigbhashyam]]