Tattvodyota/Ullekha
तत्त्वोद्योतम्-उल्लेखाः
Atharvanopanishat
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B162" data-hl="‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् ।
तदा विद्वान् पुण्यपापे विधूय निरञ्जनः परमं साम्यमुपैत">'‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम्......'
Bhagavadgita
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B030" data-hl="‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत् कामहैतुकम् ॥
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबु">'‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं कि......'
Brhmanda
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B080" data-hl="‘न च मायाविना माया दृश्यते विश्वमीश्वरः ।
सदा पश्यति तेनेदं न मायेत्यवधार्यताम् ॥">'‘न च मायाविना माया दृश्यते विश्वमीश्वरः ।
सदा पश्यति तेन......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B081" data-hl="अपरोक्षदृशो मिथ्यादर्शनं न क्वचिद्भवेत् ।
सर्वापरोक्षविद्विष्णुर्विश्वदृक्तन्न तन्मृषा ॥’">'अपरोक्षदृशो मिथ्यादर्शनं न क्वचिद्भवेत् ।
सर्वापरोक्षविद......'
Ishavasyopanishat
Shwetashwataropanishat
Smriti
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B082" data-hl="‘ईशोनीशो जगन्मिथ्या न पूज्यो गुरुरित्यपि ।
एक आत्मा परब्रह्मभावो मुक्तिरिति ह्यपि ॥">'‘ईशोनीशो जगन्मिथ्या न पूज्यो गुरुरित्यपि ।
एक आत्मा परब्......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B083" data-hl="एवमादि विरुद्धानि वचनान्यथ युक्तयः ।
प्रमाणैर्बहुभिः ज्ञेया आभासा इति वैदिकैः ॥">'एवमादि विरुद्धानि वचनान्यथ युक्तयः ।
प्रमाणैर्बहुभिः ज्ञ......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B084" data-hl="वेदवेदानुसारेषु विरोघेन्यार्थकल्पना ।
इतराणि विरुद्धानि प्रलम्भभ्रमजान्यपि ॥’">'वेदवेदानुसारेषु विरोघेन्यार्थकल्पना ।
इतराणि विरुद्धानि......'
Smruti
- '‘अद्भुतत्वादनिर्वाच्यं ब्रह्म चिच्चेत्यमेव च ।'
- 'अचिन्त्यं तत एवैतद्'
- 'अतर्क्याज्ञेयमेव च ॥'
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B018" data-hl="ऋगतावितिधातोस्तु पूर्वावगतवत् सदा ।
स्थितेः, ‘ब्रह्मर्तम्’इत्युक्तमनृतं परिणामतः ॥
प्रकृतिप्राकृतं प्रोक्तम्">'ऋगतावितिधातोस्तु पूर्वावगतवत् सदा ।
स्थितेः, ‘ब्रह्मर्तम......' - 'असत्तदशुभत्वतः ।'
- 'असतां बुद्धिगम्यत्वाद् असत्यमिति चोच्यते ॥'
- 'नियमेन बहिश्चित्तास्तेसन्तो ब्रह्मणि स्थिताः ।'
- 'विश्वं सत्यं'
- 'वशे विष्णोः'
- 'नित्यमेव'
- 'प्रवाहतः ॥'
- 'न क्वाप्यनीदृशं विश्वं'
- 'तत्तत्कालानुसारतः ।'
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B028" data-hl="असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ॥
त आसुरा">'असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ॥
त आसुरा' - 'स्वयं नष्टा जगतः क्षयकारिणः ॥’'
ऋग्वेदः
- '‘नासदासीन्नो सदासीत् तदानीं नासीद्रजो नो व्योमापरो यत्’(ऋ.१०......'
- '‘आनीदवातं स्वधया तदेकम्’(ऋ.१०.१२९.२)'
- '‘विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्च न प्रमिनन्ति व्रतं वाम् ।’......'
- '‘प्रघान्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम्’ (ऋ.सं.२.......'
- '‘सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्ररातज्ये’(ऋ.सं.८.३......'
- '‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ।’(ऋ.सं.७.......'
प्रमाणम्
- '‘सत्यं तु द्विविधं प्रोक्तं सांवृतं पारमार्थिकम् ।'
- 'सांवृतं व्यावहार्यं स्यान्निवृत्तौ पारमार्थिकम् ॥'
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B089" data-hl="विचार्यमाणे नो सत्त्वं सत्त्वं चापि प्रतीयते ।
यस्य तत्सांवृतं ज्ञेयं">'विचार्यमाणे नो सत्त्वं सत्त्वं चापि प्रतीयते ।
यस्य तत्......' - 'व्यवहारपदञ्च यत् ॥’'
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B092" data-hl="‘निर्विशेषं स्वयं भातं निर्लेपमजरामरम् ।
शून्यं तत्त्वम्">'‘निर्विशेषं स्वयं भातं निर्लेपमजरामरम् ।
शून्यं तत्त्वम......' - 'अविज्ञेयं'
- 'मनोवाचामगोचरम् ॥'
- 'जाड्यसंवृतिदुःखान्तपूर्वदोषविरोधि यत् ।'
- 'नित्यभावनया भातं तद्भावं योगिनं नयेत् ॥'
- 'भावार्थप्रतियोगित्वं भावत्वं वा न तत्त्वतः ।'
- 'विश्वाकारं च संवृत्त्या यस्य तत्पदमक्षयम् ॥’'
- '‘अनृतजडविरोधिरूपमन्तत्रयमलबन्धनदुःखताविरुद्धम्’'
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B100" data-hl="‘नास्य सत्त्वमसत्त्वं वा न दोषो गुण एव वा ।
हेयोपादेयरहितं तच्छून्यं पदमक्षयम् ॥’">'‘नास्य सत्त्वमसत्त्वं वा न दोषो गुण एव वा ।
हेयोपादेयर......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B103" data-hl="‘अवाच्यं सर्वशब्दैस्तल्लक्ष्यते चाखिलैः पदैः ।
अज्ञेयं ज्ञानलक्ष्यं च तच्छून्यं पदमक्षयम् ॥’">'‘अवाच्यं सर्वशब्दैस्तल्लक्ष्यते चाखिलैः पदैः ।
अज्ञेयं......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B105" data-hl="‘यदखण्डपदं लक्ष्यं सर्वैरपि विशेषणैः ।
सर्वैर्विशेषणैर्मुक्तं तच्छून्यं पदमक्षयम् ॥’">'‘यदखण्डपदं लक्ष्यं सर्वैरपि विशेषणैः ।
सर्वैर्विशेषणैर्......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B164" data-hl="‘विरुद्धवत्प्रतीयन्त आगमा यत्र वै मिथः ।
तत्र दृष्टानुसारेण तेषामर्थोऽन्ववेक्ष्यते ॥’">'‘विरुद्धवत्प्रतीयन्त आगमा यत्र वै मिथः ।
तत्र दृष्टानु......'
ब्रह्मसूत्रम्
- '‘नासतो दृष्टत्वात्’ (ब्रह्मसूत्रम् - २.२.२६)'
- '‘नाभाव उपलब्धेः’ (ब्रह्मसूत्रम् -२.२.२८)'
- '‘वैधर्म्याच्च न स्वप्नादिवत्’ (ब्रह्मसूत्रम् - २.२.२९)'
भगवद्गीता
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B109" data-hl="‘उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः’ इति भगवद्राद्धान्तः ।(भ.गी.२४.१">'‘उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रय......' - '‘तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥’ (भ.गी ४.५)'
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B154" data-hl="‘सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च ॥
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।
भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्वि">'‘सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च ॥
अहिंसा समता तुष्टि......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B155" data-hl="‘यस्माद् क्षरमतीतोहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥’ (भ.गी १५.१८ )">'‘यस्माद् क्षरमतीतोहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वे......' - <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B161" data-hl="‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथयन्ति च ॥’ (भ.गी १४.२)">'‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपज......'
भागवतम्
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B108" data-hl="‘मय्यनन्तगुणेनन्ते गुणतोनन्तविग्रहे ।
यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥’(भाग.६.४.४८)">'‘मय्यनन्तगुणेनन्ते गुणतोनन्तविग्रहे ।
यदासीत् तत एवाद......'
महाभारतम्
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B159" data-hl="‘उद्यतायुधदोर्दण्डाः पतितास्वशिरोक्षिभिः ।
पश्यन्तः पातयन्ति स्म कबन्धा अप्यरीन् युधि ॥’">'‘उद्यतायुधदोर्दण्डाः पतितास्वशिरोक्षिभिः ।
पश्यन्तः पा......'
श्रुतिः
- <span class="gr-ullekha-ref-link" data-anchor="TVD_C01_B013" data-hl="‘मूर्तं सदिति सम्प्रोक्तम् अमूर्तमसदुच्यते ।
मूर्तामूर्तेतरद्ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते ॥’">'‘मूर्तं सदिति सम्प्रोक्तम् अमूर्तमसदुच्यते ।
मूर्तामूर......' - '‘यदन्यद्वायोश्चान्तरिक्षाच्चैतत्सत्’'