JSON:Mahabharatatatparyanirnaya
{
"schema": 1,
"doc": {
"slug": "Mahabharatatatparyanirnaya",
"title": "श्रीमहाभारततात्पर्यनिर्णयः",
"type": "bhashya",
"docId": "MBTN",
"parent": null,
"related": [],
"nextId": 5046
},
"blocks": [
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1",
"oldKey": "MBTN_C01_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणाय परिपूर्णगुणार्णवाय विश्वोदयस्थितिलयोन्नियति प्रदाय।\nज्ञानप्रदाय विबुधासुरसौख्यदुःखसत्कारणाय वितताय नमो नमस्ते ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "आसीदुदारगुणवारिधिरप्रमेयो नारायणः परतमः परमात् स एकः।\nसंशान्तसंविदखिलं जठरे निधाय लक्ष्मीभुजान्तरगतः स्वरतोऽपि चाग्रे ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्योदरस्थजगतः सदमन्दसान्द्रस्वानन्दतुष्टवपुषोऽपि रमारमस्य।\nभूत्यै निजाश्रितजनस्य हि सृज्यसृष्टावीक्षा बभूव परनामनिमेषकान्ते ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा स चेतनगणान् जठरे शयानान् आनन्दमात्रवपुषः सृतिविप्रमुक्तान्।\nध्यानं गतान् सृतिगतांश्च सुषुप्तिसंस्थान् ब्रह्मादिकान् कलिपरान् मनुजांस्तथैक्षत् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-6",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "स्रक्ष्ये हि चेतनगणान् सुखदुःखमध्यसम्प्राप्तये तनुभृतां विहृतिं ममेच्छन्।\nसोऽयं विहार इह मे तनुभृत् स्वभावसम्भूतये भवति भूतिकृदेव भूत्याः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-7",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्थं विचिन्त्य परमः स तु वासुदेवनामा बभूव निजमुक्तिपदप्रदाता।\nतस्याज्ञयैव नियताऽथ रमाऽपि रूपं बभ्रे द्वितीयमपि यत् प्रवदन्ति मायाम् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-8",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्कर्षणश्च स बभूव पुनः सुनित्यः संहारकारणवपुस्तदनुज्ञयैव।\nदेवी जयेत्यनु बभूव स सृष्टिहेतोः प्रद्युम्नतामुपगतः कृतितां च देवी ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-9",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "स्थित्यै पुनः स भगवाननिरुद्धनामा देवी च शान्तिरभवच्छरदां सहस्रम्।\nस्थित्वा स्वमूर्तिभिरमूभिरचिन्त्यशक्तिः प्रद्युम्नरूपक इमांश्चरमात्मनेऽदात् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-10",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्देहकान् स भगवाननिरुद्धनामा जीवान् स्वकर्मसहितान् उदरे निवेश्य ।\nचक्रेऽथ देहसहितान् क्रमशः स्वयम्भुप्राणात्मशेषगरुडेशमुखान् समग्रान् ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-11",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "पञ्चात्मकः स भगवान् द्विषडात्मकोऽभूत् पञ्चद्वयी शतसहस्रपरोऽमितश्च।\nएकः समोऽप्यखिलदोषसमुज्झितोऽपि सर्वत्र पूर्णगुणकोऽपि बहूपमोऽभूत् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-12",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्दोषपूर्णगुणविग्रह आत्मतन्त्रो निश्चेतनात्मकशरीरगुणैश्च हीनः।\nआनन्दमात्रकरपादमुखोदरादिः सर्वत्र च स्वगतभेदविवर्जितात्मा ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-13",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "कालाच्च देशगुणतोऽस्य न चाऽदिरन्तो वृद्धिक्षयौ न तु परस्य सदातनस्य।\nनैतादृशः क्व च बभूव न चैव भाव्यो नास्त्युत्तरः किमु परात् परमस्य विष्णोः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-14",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वज्ञ ईश्वरतमः स च सर्वशक्तिः पूर्णाव्ययात्मबलचित्-सुखवीर्यसारः।\nयस्याऽज्ञया रहितमिन्दिरया समेतं ब्रह्मेशपूर्वकमिदं न तु कस्य चेशम् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-15",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "आभासकोऽस्य पवनः पवनस्य रुद्रः शेषात्मको गरुड एव च शक्रकामौ।\nवीन्द्रेशयोस्तदपरे त्वनयोश्च तेषां ऋष्यादयः क्रमश ऊनगुणाः शतांशाः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-16",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "आभासका त्वथ रमाऽस्य मरुत्स्वरूपाच्छ्रेष्ठाऽप्यजात् तदनु गीः शिवतो वरिष्ठा।\nतस्या उमा विपतिनी च गिरस्तयोऽस्तु शच्यादिकाः क्रमश एव यथा पुमांसः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-17",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभ्यश्च ते शतगुणैर्दशतो वरिष्ठाः पञ्चोत्तरैरपि यथाक्रमतः श्रुतिस्थाः।\nशब्दो बहुत्ववचनः शतमित्यतश्च श्रुत्यन्तरेषु बहुधोक्तिविरुद्धता न ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-18",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां स्वरूपमिदमेव यतोऽथ मुक्तावप्येवमेव सततोच्चविनीचरूपाः।\nशब्दः शतं दशसहस्रमिति स्म यस्मात् तस्मान्न हीनवचनोऽथ ततोऽग्र्यरूपाः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-19",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं नरोत्तमपरास्तु विमुक्तियोग्या अन्ये च संसृतिपरा असुरास्तमोगाः।\nएवं सदैव नियमः क्वचिदन्यथा न यावन्न पूर्तिरुत संसृतिगाः समस्ताः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-20",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्तिश्च नैव नियमाद् भविता हि यस्मात् तस्मात् समाप्तिमपि यान्ति न जीवसङ्घाः।\nआनन्त्यमेव गणशोऽस्ति यतो हि तेषां इत्थं ततः सकलकालगता प्रवृत्तिः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-21",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "एतैः सुरादिभिरतिप्रतिभादियुक्तैर्युक्तैः सहैव सततं प्रविचिन्तयद्भिः।\nपूर्तेरचिन्त्यमहिमः परमः परात्मा नारायणोऽस्य गुणविस्तृतिरन्यगा क्व ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-22",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "साम्यं न चास्य परमस्य च केन चाऽप्यं मुक्तेन च क्वचिदतस्त्वभिदा कुतोऽस्य।\nप्राप्येत चेतनगणैः सततास्वतन्त्रैः नित्यस्वतन्त्रवपुषः परमात् परस्य ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-23",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्थोऽयमेव निखिलैरपि वेदवाक्यै रामायणैः सहितभारतपञ्चरात्रैः।\nअन्यैश्च शास्त्रवचनैः सहतत्त्वसूत्रैः निर्णीयते सहृदयं हरिणा सदैव ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-24",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणस्य न समः पुरुषोत्तमोऽहं\nजीवाक्षरे ह्यतिगतोऽस्मि ततो <span class=\"gr-reference gr-ref-Brihadaranyakopanishat-id\">‘ऽन्यदार्तम्’ (बृ.उ. ५.५.१)</span> ।\n<span class=\"gr-reference gr-ref-Brahmasutra-id\">‘मुक्तोऽपसृप्य’ (ब्र.सू. १.३.२)</span> इह नास्ति कुतश्च कश्चित्\n<span class=\"gr-reference gr-ref-kathopanishat-id\">‘नानेव’ (क.उ. २.१.११)</span> धर्मपृथगात्मदृगेत्यधो हि॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-25",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "<span class=\"gr-reference gr-ref-Brahmasutra-id\">‘आभास एव’ (ब्र.सू. २.३.५०)</span> पृथगीशत एष जीवो\nमुक्तस्य नास्ति जगतो विषये तु शक्तिः।\nमात्रापरोऽसि न तु तेऽश्नुवते महित्वं\n‘षाड्गुण्यविग्रह’ ‘सुपूर्णगुणैकदेहः’॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-26",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘माहात्म्यदेह’ ‘सृतिमुक्तिगते’ ‘शिवश्च\nब्रह्मा च तद्गुणगतौ न कथञ्चनेशौ’ ।\n‘न श्रीः कुतस्तदपरे’‘ऽस्य सुखस्य मात्राम्\nअश्नन्ति मुक्तसुगणाश्च शतावरेण’ ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-27",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘आभासकाभासपरावभासरूपाण्यजस्राणि च चेतनानाम् ।\nविष्णोः सदैवाति वशात् कदापि गच्छन्ति केशादिगणा न मुक्तौ’ ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-28",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यस्मिन् परेऽन्येऽप्यजजीवकोशा’\n‘नाहं परायुर्न मरीचिमुख्याः’ ।\n‘जानन्ति यद्गुणगणान् न रमादयोऽपि\nनित्यस्वतन्त्र उत कोऽस्ति तदन्य ईशः’ ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-29",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘नैवैक एव पुरुषः पुरुषोत्तमोऽसौ\nएकः कुतः स पुरुषो’ ‘यत एव जात्या ।\nअर्थात् श्रुतेश्च गुणतो निजरूपतश्च\nनित्यान्य एव कथमस्मि स इत्यपि स्यात्’ ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-30",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सर्वोत्तमो हरिरिदं तु तदाज्ञयैव\nचेत्तुं क्षमं स तु हरिः परमस्वतन्त्रः ।\nपूर्णाव्ययागणितनित्यगुणार्णवोऽसौ’\nइत्येव वेदवचनानि परोक्तयश्च ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-31",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘ऋगादयश्च चत्वारः पञ्चरात्रं च भारतम्।\nमूलरामायणं ब्रह्मसूत्रं मानं स्वतः स्मृतम् ’॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-32",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अविरुद्धं च यत्त्वस्य प्रमाणं तच्च नान्यथा।\nएतद्विरुद्धं यत्तु स्यान्न तन्मानं कथञ्चन ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-33",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "वैष्णवानि पुराणानि पञ्चरात्रात्मकत्वतः।\nप्रमाणान्येव मन्वाद्याः स्मृतयोऽप्यनुकूलतः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-34",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "एतेषु विष्णोराधिक्यमुच्यतेऽन्यस्य न क्वचित्।\nअतस्तदेव मन्तव्यं नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-35",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मोहार्थान्यन्यशास्त्राणि कृतान्येवाऽज्ञया हरेः।\nअतस्तेषूक्तमग्राह्यम् असुराणां तमोगतेः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-36",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्मात् कृतानि तानीह विष्णुनोक्तैः शिवादिभिः।\nएषां यन्न विरोधि स्यात् तत्रोक्तं तन्न वार्यते ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-37",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्ण्वाधिक्यविरोधीनि यानि वेदवचांस्यपि।\nतानि योज्यान्यानुकूल्याद् विष्ण्वाधिक्यस्य सर्वशः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-38",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अवतारेषु यत् किञ्चिद् दर्शयेन्नरवद्धरिः।\nतच्चासुराणां मोहाय दोषा विष्णोर्नहि क्वचित् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-39",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अज्ञत्वं पारवश्यं वा (छे)वेधभेदादिकं तथा।\nतथा प्राकृतदेहत्वं देहत्यागादिकं तथा ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-40",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अनीशत्वं च दुःखित्वं साम्यमन्यैश्च हीनताम्।\nप्रदर्शयति मोहाय दैत्यादीनां हरिः स्वयम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-41",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "न तस्य कश्चिद् दोषोऽस्ति पूर्णाखिलगुणो ह्यसौ।\nसर्वदेहस्थरूपेषु प्रादुर्भावेषु चेश्वरः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-42",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्माद्यभेदः साम्यं वा कुतस्तस्य महात्मनः।\nयदेवं वाचकं शास्त्रं तद्धि शास्त्रं परं मतम् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-43",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्णयायैव यत् प्रोक्तं ब्रह्मसूत्रं तु विष्णुना।\nव्यासरूपेण तद् ग्राह्यं तत्रोक्ताः सर्वनिर्णयाः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-44",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "यथार्थवचनानां च मोहार्थानां च संशयम्।\nअपनेतुं हि भगवान् ब्रह्मसूत्रमचीक्लृपत् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-45",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् सूत्रार्थमागृह्य कर्तव्यः सर्वनिर्णयः।\nसर्वदोषविहीनत्वं गुणैः सर्वैरुदीर्णता ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-46",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अभेदः सर्वरूपेषु जीवभेदः सदैव च।\nविष्णोरुक्तानि सूत्रेषु सर्ववेदेड्यता तथा ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-47",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तारतम्यं च मुक्तानां विमुक्तिर्विद्यया तथा।\nतस्मादेतद्विरुद्धं यन्मोहाय तदुदाहृतम् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-48",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् ‘ये ये गुणा विष्णोर्ग्राह्यास्ते सर्व एव तु’।\nइत्याद्युक्तं भगवता भविष्यत्पर्वणि स्फुटम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-49",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘एष मोहं सृजाम्याशु यो जनान् मोहयिष्यति।\nत्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-50",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अतत्थ्यानि वितत्थ्यानि दर्शयस्व महाभुज।\nप्रकाशं कुरु चाऽत्मानम् अप्रकाशं च मां कुरु’ ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-51",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "इति वाराहवचनं ब्रह्माण्डोक्तं तथाऽपरम् ।\n‘अमोहाय गुणा विष्णोराकारश्चिच्छरीरता ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-52",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्दोषत्वं तारतम्यं मुक्तानामपि चोच्यते ।\nएतद्विरुद्धं यत् सर्वं तन्मोहायेति निर्णयः’ ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-53",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "स्कान्देऽप्युक्तं शिवेनैव षण्मुखायैव सादरम् ।\nशिवशास्त्रेऽपि तद् ग्राह्यं भगवच्छास्त्रयोगि यत् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-54",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘परमो विष्णुरेवैकस्तज्ज्ञानं मोक्षसाधनम् ।\nशास्त्राणां निर्णयस्त्वेष तदन्यन्मोहनाय हि ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-55",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं विना तु या मुक्तिः साम्यं च मम विष्णुना ।\nतीर्थाऽदिमात्रतो ज्ञानं ममाऽधिक्यं च विष्णुतः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-56",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अभेदश्चास्मदादीनां मुक्तानां हरिणा तथा ।\nइत्यादि सर्वं मोहाय कथ्यते पुत्र नान्यथा’ ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-57",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तं (पा)पद्मपुराणे च शैव एव शिवेन तु ।\nयदुक्तं हरिणा पूर्वं उमायै प्राह तद्धरः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-58",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘त्वामाराध्य तथा शम्भो ग्रहीष्यामि वरं सदा ।\nद्वापराऽदौ युगे भूत्वा कलया मानुषाऽदिषु ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-59",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वाऽगमैः कल्पितैस्त्वं च जनान् मद्विमुखान् कुरु ।\nमां च गोपाय येन स्यात् सृष्टिरेषोत्तराधरा’(पद्म पु. ६.७१.१०६-१०७) ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-60",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "न च वैष्णवशास्त्रेषु वेदेष्वपि हरेः परः ।\nक्वचिदुक्तोऽन्यशास्त्रेषु परमो विष्णुरीरितः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-61",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्दोषत्वाच्च वेदानां वेदोक्तं ग्राह्यमेव हि ।\nवेदेषु च परो विष्णुः सर्वस्मादुच्यते सदा ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-62",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अस्य देवस्य मीळ्हुषो वया विष्णोरेषस्य प्रभृथे हविर्भिः ।\nविदे हि रुद्रो रुद्रियम् महित्वं यासिष्टं वर्तिरश्विनाविरावत्’(ऋग्वेद ७.४०.५) ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-63",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘स्तुहि श्रुतं गर्तसदं युवानं मृगं न भीममुपहत्नुमुग्रम्’ ।\n‘यं कामये तं तमुग्रं कृणोमि तं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधाम्’ ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-64",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘एको नारायण आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः’ ।\n‘वासुदेवो वा इदमग्र आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः’ ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-65",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यदा पश्यः पश्यते रुग्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् ।\nतदा विद्वान् पुण्यपापे विधूय निरञ्जनः परमं साम्यमुपैति’(मु. उ.५.३(३.१.३)) ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-66",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।\nसोऽश्नुते सर्वान् कामान्त्सह ब्रह्मणा विपश्चिता’(तै. उ.२.१) ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-67",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘प्र घा न्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम्’ ।\n‘सत्यमेनमनु विश्वे मदन्ति रातिं देवस्य गृणतो मघोनः’(ऋग्वेद २.१५.१, ४.१७.५) ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-68",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यच्चिकेत सत्यमिइत् तन्न मोघं वसु स्पार्हम् उत जेतोत दाता’ ।\n‘सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये’(ऋ.१०.५५.६, ८.३.४) ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-69",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सत्या विष्णोर्गुणाः सर्वे सत्या जीवेशयोर्भिदा ।\nसत्यो मिथो जीवभेदः सत्यं च जगदीदृशम् ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-70",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "असत्यः स्वगतो भेदो विष्णोर्नान्यदसत्यकम् ।\nजगत्प्रवाहः सत्योऽयं पञ्चभेदसमन्वितः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-71",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "जीवेशयोर्भिदा चैव जीवभेदः परस्परम् ।\nजडेशयोर्जडानां च जडजीवभिदा तथा ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-72",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "पञ्चभेदा इमे नित्याः सर्वावस्थासु सर्वशः ।\nमुक्तानां च न हीयन्ते तारतम्यं च सर्वदा ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-73",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षितिपा मनुष्यगन्धर्वा दैवाश्च पितरश्चिराः ।\nआजानजाः कर्मजाश्च देवा इन्द्रः पुरन्दरः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-74",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "रुद्रः सरस्वती वायुर्मुक्ताः शतगुणोत्तराः ।\nएको ब्रह्मा च वायुश्च वीन्द्रो रुद्रसमस्तथा ।\nएको रुद्रस्तथा शेषो न कश्चिद्वायुना समः ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-75",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मुक्तेषु श्रीस्तथा वायोः सहस्रगुणिता गुणैः ।\nततोऽनन्तगुणो विष्णुर्न कश्चित् तत्समः सदा’ ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-76",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादि वेदवाक्यं विष्णोरुत्कर्षमेव वक्त्युच्चैः ।\nतात्पर्यं महदत्रेत्युक्तं ‘यो माम्’ (भ.गी.१५.१९) इति स्वयं तेन ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-77",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘भूम्नो ज्यायस्त्वम्’(‘भूम्नःक्रतुवज्ज्यायस्त्वं तथा च दर्शयति’ ब्र.सू.३.३.५९) इति ह्युक्तं सूत्रेषु निर्णयात् तेन ।\nतत्प्रीत्यैव च मोक्षः प्राप्यस्तेनैव नान्येन ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-78",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।\nयमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनुं(नू) स्वाम्’ (क.उ.१.२.२३; मु.उ.३.२.३) ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-79",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘विष्णुर्हि दाता मोक्षस्य वायुश्च तदनुज्ञया ।\nमोक्षो ज्ञानं च क्रमशो मुक्तिगो भोग एव च ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-80",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्तरेषां प्रसादेन नीचानां नान्यथा भवेत् ।\nसर्वेषां च हरिर्नित्यं नियन्ता तद्वशाः परे ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-81",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तारतम्यं ततो ज्ञेयं सर्वोच्चत्वं हरेस्तथा ।\nएतद्विना न कस्यापि विमुक्तिः स्यात् कथञ्चन ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-82",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "पञ्चभेदांश्च विज्ञाय विष्णोः स्वाभेदमेव च ।\nनिर्दोषत्वं गुणोद्रेकं ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-83",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अवतारान् हरेर्ज्ञात्वा नावतारा हरेश्च ये ।\nतदावेशांस्तथा सम्यग् ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-84",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "सृष्टिरक्षाऽहृतिज्ञाननियत्यज्ञानबन्धनान् ।\nमोक्षं च विष्णुतस्त्वेव ज्ञात्वा मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-85",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदांश्च पञ्चरात्राणि सेतिहासपुराणकान् ।\nज्ञात्वा विष्णुपरानेव मुच्यते नान्यथा क्वचित् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-86",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "माहात्म्यज्ञानपूर्वस्तु सुदृढः सर्वतोऽधिकः ।\nस्नेहो भक्तिरिति प्रोक्तः तया मुक्तिर्नचान्यथा ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-87",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "त्रिविधा जीवसङ्घास्तु देवमानुषदानवाः ।\nतत्र देवा मुक्तियोग्या मानुषेषूत्तमास्तथा ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-88",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मध्यमा मानुषा ये तु सृतियोग्याः सदैव हि ।\nअधमा निरयायैव दानवास्तु तमोलयाः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-89",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मुक्तिर्नित्या तमश्चैव नाऽवृत्तिः पुनरेतयोः ।\nदेवानां निरयो नास्ति तमश्चापि कथञ्चन ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-90",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "नासुराणां तथा मुक्तिः कदाचित् केनचित् क्वचित् ।\nमानुषाणां मध्यमानां नैवैतद्द्वयमाप्यते ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-91",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "असुराणां तमःप्राप्तिस्तदा नियमतो भवेत् ।\nयदा तु ज्ञानिसद्भावे नैव गृह्णन्ति तत्परम् ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-92",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा मुक्तिश्च देवानां यदा प्रत्यक्षगो हरिः ।\nस्वयोग्ययोपासनया तन्वा तद्योग्यया तथा ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-93",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वैर्गुणैर्ब्रह्मणा तु समुपास्यो हरिः सदा ।\nआनन्दो ज्ञः सदात्मेति ह्युपास्यो मानुषैर्हरिः ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-94",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "यथाक्रमं गुणोद्रेकात् तदन्यैराविरिञ्चतः ।\nब्रह्मत्वयोग्या ऋजवो नाम देवाः पृथग्गणाः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-95",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तैरेवाप्यं पदं तत्तु नैवान्यैः साधनैरपि ।\nएवं सर्वपदानां तु योग्याः सन्ति पृथग् गणाः ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-96",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादनाद्यनन्तं हि तारतम्यं चिदात्मनाम् ।\nतच्च नैवान्यथा कर्तुं शक्यं केनापि कुत्रचित् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-97",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अयोग्यमिच्छन् पुरुषः पतत्येव न संशयः ।\nतस्माद् योग्यानुसारेण सेव्यो विष्णुः सदैव हि ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-98",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अच्छिद्रसेवनाच्चैव निष्कामत्वाच्च योग्यतः ।\nद्रष्टुं शक्यो हरिः सर्वैर्नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-99",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "नियमोऽयं हरेर्यस्मान्नोल्लङ्घ्यः सर्वचेतनैः ।\nसत्यसङ्कल्पतो विष्णुर्नान्यथा च करिष्यति ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-100",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "दानतीर्थतपोयज्ञपूर्वाः सर्वेऽपि सर्वदा ।\nअङ्गानि हरिसेवायां भक्तिस्त्वेका विमुक्तये’ ॥\nभविष्यत्पर्ववचनमित्येतदखिलं परम् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-101",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन् अन्यमन्यमतिनेनीयमानः ।\nएधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥ १००॥ \\\\"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-102",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "परा पूर्वेषां सख्या वृणक्ति वितर्तुराणो अपरेभिरेति ।\nअनानुभूतीरवधून्वानः पूर्वीरिन्द्रः शरदस्तर्तरीति’(ऋग्वेद ६.४७.१६-१७) ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-103",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’(तै. आ. ३.१२.१७, श्वे. उ. ३.८) ।\n‘तमेव विदित्वाऽति मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय’ ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-104",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यस्य देवे परा भक्तिर्यथादेवे तथा गुरौ ।\nतस्यैतेऽकथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः’(श्वे. उ. ६.२३) ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-105",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘भक्त्यर्थान्यखिलान्येव भक्तिर्मोक्षाय केवला ।\nमुक्तानामपि भक्तिर्हि नित्यानन्दस्वरूपिणी ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-106",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानपूर्वः परः स्नेहो नित्यो भक्तिरितीर्यते’।\nइत्यादि वेदवचनं साधनप्रविधायकम् ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-107",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘निश्शेषधर्मकर्ताऽप्यभक्तस्ते नरके हरे।\nसदा तिष्ठति भक्तश्चेद् ब्रह्महाऽपि विमुच्यते’ ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-108",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘धर्मो भवत्यधर्मोऽपि कृतो भक्तैस्तवाऽच्युत ।\nपापं भवति धर्मोऽपि यो न भक्तैः कृतो हरे’ ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-109",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।\nज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप’(भ.गी.११.५४) ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-110",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अनादिद्वेषिणो दैत्या विष्णौ द्वेषो विवर्धितः ।\nतमस्यन्धे पातयति दैत्यानन्ते विनिश्चयात् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-111",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्णदुःखात्मको द्वेषः सोऽनन्तो ह्यवतिष्ठते ।\nपतितानां तमस्यन्धे निःशेषसुखवर्जिते ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-112",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "जीवाभेदो निर्गुणत्वं अपूर्णगुणता तथा ।\nसाम्याधिक्ये तदन्येषां भेदस्तद्गत एव च ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-113",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रादुर्भावविपर्यासस्तद्भक्तद्वेष एव च ।\nतत्प्रमाणस्य निन्दा च द्वेषा एतेऽखिला मताः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-114",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "एतैर्विहीना या भक्तिः सा भक्तिरिति निश्चिता ।\nअनादिभक्तिर्देवानां क्रमाद् वृद्धिं गतैव सा ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-115",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अपरोक्षदृशेर्हेतुर्मुक्तिहेतुश्च सा पुनः ।\nसैवाऽनन्दस्वरूपेण नित्या मुक्तेषु तिष्ठति ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-116",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा शौक्ल्यादिकं रूपं गोर्भवत्येव सर्वदा ।\nसुखज्ञानादिकं रूपं एवं भक्तेर्न चान्यथा ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-117",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "भक्त्यैव तुष्टिमभ्येति विष्णुर्नान्येन केनचित् ।\nस एव मुक्तिदाता च भक्तिस्तत्रैककारणम् ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-118",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मादीनां च मुक्तानां तारतम्ये तु कारणम् ।\nतारतम्यस्थिताऽनादिर्नित्या भक्तिर्न चेतरत् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-119",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मानुषेष्वधमाः किञ्चिद् द्वेषयुक्ताः सदा हरौ ।\nदुःखनिष्ठास्ततस्तेऽपि नित्यमेव न संशयः ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-120",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मध्यमा मिश्रभूतत्वान्नित्यं मिश्रफलाः स्मृताः ।\nकिञ्चिद्भक्तियुता नित्यं उत्तमास्तेन मोक्षिणः ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-121",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मणः परमा भक्तिः सर्वेभ्यः परमस्ततः’ ।\nइत्यादीनि च वाक्यानि पुराणेषु पृथक् पृथक् ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-122",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘षण्णवत्यङ्गुलो यस्तु न्यग्रोधपरिमण्डलः ।\nसप्तपादश्चतुर्हस्तो द्वात्रिंशल्लक्षणैर्युतः ॥\nअसंशयः संशयच्छिद् गुरुरुक्तो मनीषिभिः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-123",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् ब्रह्मा गुरुर्मुख्यः सर्वेषामेव सर्वदा ।\nअन्येऽपि स्वात्मनो मुख्याः क्रमाद् गुरव ईरिताः ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-124",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रमाल्लक्षणहीनाश्च लक्षणालक्षणैः समाः ।\nमानुषा मध्यमाः सम्यग् दुर्लक्षणयुतः कलिः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-125",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्यग्लक्षणसम्पन्नो यद् दद्यात् सुप्रसन्नधीः ।\nशिष्याय सत्यं भवति तत्सर्वं नात्र संशयः ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-126",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "अगम्यत्वाद्धरिस्तस्मिन्नाविष्टो मुक्तिदो भवेत् ।\nनातिप्रसन्नहृदयो यद् दद्याद् गुरुरप्यसौ ॥\nन तत् सत्यं भवेत् तस्माद् अर्चनीयो गुरुः सदा ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-127",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वावराणां गुरुत्वं तु भवेत् कारणतः क्वचित् ।\nमर्यादार्थं तेऽपि पूज्या न तु यद्वत् परो गुरुः’ ॥\nइत्येतत् पञ्चरात्रोक्तं पुराणेष्वनुमोदितम् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-128",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यदा मुक्तिप्रदानाय स्वयोग्यं पश्यति ध्रुवम् ।\nरूपं हरेस्तदा तस्य सर्वपापानि भस्मसात् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-129",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "यान्ति पूर्वाण्युत्तराणि न श्लेषं यान्ति कानिचित् ।\nमोक्षश्च नियतस्तस्मात् स्वयोग्यहरिदर्शने’ ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-130",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "भविष्यत्पर्ववचनमित्येतत् सूत्रगं तथा ।\nश्रुतिश्च तत्परा तद्वत् ' तद्यथे' (छा. उ. ४.१४.३)त्यवदत् स्फुटम् ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-131",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "‘मुक्तास्तु मानुषा देवान् देवा इन्द्रं स शङ्करम् ।\nस ब्रह्माणं क्रमेणैव तेन यान्त्यखिला हरिम् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-132",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्तरोत्तरवश्याश्च मुक्ता रुद्रपुरस्सराः ।\nनिर्दोषा नित्यसुखिनः पुनरावृत्तिवर्जिताः ।\nस्वेच्छयैव रमन्तेऽत्र नानिष्टं तेषु किञ्चन ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-133",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "असुराः कलिपर्यन्ता एवं दुःखोत्तरोत्तराः ।\nकलिर्दुःखाधिकस्तेषु तेऽप्येवं ब्रह्मवद् गणाः ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-134",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽन्येऽप्यसुराः सर्वे गणा योग्यतया सदा ।\nब्रह्मैवं सर्वजीवेभ्यः सदा सर्वगुणाधिकः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-135",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "मुक्तोऽपि सर्वमुक्तानां आधिपत्ये स्थितः सदा ।\nआश्रयस्तस्य भगवान् सदा नारायणः प्रभुः’ ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-136",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यृग्यजुःसामाथर्वपञ्चरात्रेतिहासतः ।\nपुराणेभ्यस्तथाऽन्येभ्यः शास्त्रेभ्यो निर्णयः कृतः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-137",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्ण्वाज्ञयैव विदुषा तत्प्रसादबलोन्नतेः ।\nआनन्दतीर्थमुनिना पूर्णप्रज्ञाभिधायुजा ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-138",
"oldKey": "MBTN_C01_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C01_S01",
"chapter": "MBTN_C01",
"verseType": "shloka",
"text": "तात्पर्यं शास्त्राणां सर्वेषामुत्तमं मया प्रोक्तम् ।\nप्राप्यानुज्ञां विष्णोरेतज्ज्ञात्वैव विष्णुराप्योऽसौ ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-139",
"oldKey": "MBTN_C02_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-140",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ जयति हरिरचिन्त्यः सर्वदेवैकवन्द्यः परमगुरुरभीष्टावाप्तिदः सज्जनानाम् ।\nनिखिलगुणगणार्णो नित्यनिर्मुक्तदोषः सरसिजनयनोऽसौ श्रीपतिर्मानदो नः ॥१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-141",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तः पूर्वेऽध्याये शास्त्राणां निर्णयः परो दिव्यः ।\nश्रीमद्भारतवाक्यान्येतैरेवाध्यवस्यन्ते ॥२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-142",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "क्वचिद् ग्रन्थान् प्रक्षिपन्ति क्वचिदन्तरितानपि ।\nकुर्युः क्वचिच्च व्यत्यासं प्रमादात् क्वचिदन्यथा ॥३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-143",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुत्सन्ना अपि ग्रन्था व्याकुला इति सर्वशः ।\nउत्सन्नाः प्रायशः सर्वे कोट्यंशोऽपि न वर्तते ॥४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-144",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ग्रन्थोऽप्येवं विलुळितः किम्वर्थो देवदुर्गमः ।\nकलावेवं व्याकुलिते निर्णयाय प्रचोदितः ॥५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-145",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "हरिणा निर्णयान् वच्मि विजानंस्तत्प्रसादतः ।\nशास्त्रान्तराणि सञ्जानन् वेदांश्चास्य प्रसादतः ॥६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-146",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "देशे देशे तथा ग्रन्थान् दृष्ट्वा चैव पृथग्विधान् ।\nयथा स भगवान् व्यासः साक्षान्नारायणः प्रभुः ॥७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-147",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "जगाद भारताद्येषु तथा वक्ष्ये तदीक्षया ।\nसङ्क्षेपात् सर्वशास्त्रार्थं भारतार्थानुसारतः ॥८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-148",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्णयः सर्वशास्त्राणां भारतं परिकीर्तितम् ॥९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-149",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘भारतं सर्ववेदाश्च तुलामारोपिताः पुरा ।\nदेवैर्ब्रह्मादिभिः सर्वैरृषिभिश्च समन्वितैः ।\nव्यासस्यैवाऽज्ञया तत्र त्वत्यरिच्यत भारतम्’ ॥१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-150",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘महत्वाद् भारवत्वाच्च महाभारतमुच्यते ।\nनिरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते’(महा. १.१.२०९) ॥११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-151",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘निर्णयः सर्वशास्त्राणां सदृष्टान्तो हि भारते ।\nकृतो विष्णुवशत्वं हि ब्रह्मादीनां प्रकाशितम् ॥१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-152",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यतः कृष्णवशे सर्वे भीमाद्याः सम्यगीरिताः ।\nसर्वेषां ज्ञानदो विष्णुर्यशोदातेति चोदितः ॥१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-153",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्माद्व्यासात्मना तेषां भारते यश ऊचिवान् ।\nज्ञानदश्च शुकादीनां ब्रह्मरुद्रादिरूपिणाम् ॥१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-154",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्माधिकश्च देवेभ्यः शेषाद्रुद्रादपीरितः ।\nप्रियश्च विष्णोः सर्वेभ्य इति भीमनिदर्शनात् ॥१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-155",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भूभारहारिणो विष्णोः प्रधानाङ्गं हि मारुतिः ।\nमागधादिवधादेव दुर्योधनवधादपि ॥१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-156",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यो य एव बलज्येष्ठः क्षत्रियेषु स उत्तमः ।\nअङ्गं चेद्विष्णुकार्येषु तद्भक्त्यैव न चान्यथा ॥१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-157",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "बलं नैसर्गिकं तच्चेद्वरास्त्रादेस्तदन्यथा ।\nअन्यावेशनिमित्तं चेद् बलमन्यात्मकं हि तत् ॥१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-158",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "देवेषु बलिनामेव भक्तिज्ञाने न चान्यथा ।\nस एव च प्रियो विष्णोर्नान्यथा तु कथञ्चन ॥१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-159",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद्यो यो बलज्येष्ठः स गुणज्येष्ठ एव च ।\nबलं हि क्षत्रिये व्यक्तं ज्ञायते स्थूलदृष्टिभिः ॥२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-160",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानादयो गुणा यस्माज्ज्ञायन्ते सूक्ष्मदृष्टिभिः ।\nतस्माद्यत्र बलं तत्र विज्ञातव्या गुणाः परे ॥२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-161",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "देवेष्वेव न चान्येषु वासुदेवप्रतीपतः ।\nक्षत्रादन्येष्वपि बलं प्रमाणं यत्र केशवः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-162",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रवृत्तो दुष्टनिधने ज्ञानकार्ये तथैव च ।\nअन्यत्र ब्राह्मणानां तु प्रमाणं ज्ञानमेव हि ।\nक्षत्रियाणां बलं चैव सर्वेषां विष्णुकार्यता ॥२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-163",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णरामादिरूपेषु बलकार्यो जनार्दनः ।\nदत्तव्यासादिरूपेषु ज्ञानकार्यस्तथा प्रभुः ॥२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-164",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "मत्स्यकूर्मवराहाश्च सिंहवामनभार्गवाः ।\nराघवः कृष्णबुद्धौ च कृष्णद्वैपायनस्तथा ॥२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-165",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "कपिलो दत्त ऋषभौ शिंशुमारो रुचेः सुतः ।\nनारायणो हरिः कृष्णस्तापसो मनुरेव च ॥२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-166",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "महिदासस्तथा हंसः स्त्रीरूपो हयशीर्षवान् ।\nतथैव वडवावक्त्रः कल्की धन्वन्तरिः प्रभुः ॥२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-167",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्याद्याः केवलो विष्णुर्नैषां भेदः कथञ्चन ।\nन विशेषो गुणैः सर्वैर्बलज्ञानादिभिः क्वचित् ॥२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-168",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रीब्रह्मरुद्रशेषाश्च वीन्द्रेन्द्रौ काम एव च ।\nकामपुत्रोऽनिरुद्धश्च सूर्यश्चन्द्रो बृहस्पतिः ॥२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-169",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्म एषां तथा भार्या दक्षाद्या मनवस्तथा ।\nमनुपुत्राश्च ऋषयो नारदः पर्वतस्तथा ॥३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-170",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V3१",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "कश्यपः सनकाद्याश्च वह्न्याद्याश्चैव देवताः ।\nभरतः कार्तवीर्यश्च वैन्याद्याश्चक्रवर्तिनः ॥३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-171",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "गयश्च लक्ष्मणाद्याश्च त्रयो रोहिणिनन्दनः ।\nप्रद्युम्नो रौक्मिणेयश्च तत्पुत्रश्चानिरुद्धकः ॥३२ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-172",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "नरः फल्गुन इत्याद्या विशेषावेशिनो हरेः ।\nवालि साम्बादयश्चैव किञ्चिदावेशिनो हरेः ॥३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-173",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद्बलप्रवृत्तस्य रामकृष्णात्मनो हरेः ।\nअन्तरङ्गं हनूमांश्च भीमस्तत्कार्यसाधकौ ॥३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-174",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मात्मको यतो वायुः पदं ब्राह्ममगात् पुरा ।\nवायोरन्यस्य न ब्राह्मं पदं तस्मात् स एव सः ॥३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-175",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्र रूपं तत्र गुणाः भक्त्याद्यास्त्रीषु नित्यशः ।\nरूपं हि स्थूलदृष्टीनां दृश्यं व्यक्तं ततो हि तत् ॥३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-176",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रायो वेत्तुं न शक्यन्ते भक्त्याद्यास्त्रीषु यत् ततः ।\nयासां रूपं गुणास्तासां भक्त्याद्या इति निश्चयः ॥३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-177",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्च नैसर्गिकं रूपं द्वात्रिंशल्लक्षणैर्युतम् ।\nनालक्षणं वपुर्मात्रं गुणहेतुः कथञ्चन ॥३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-178",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "आसुरीणां वरादेस्तु वपुर्मात्रं भविष्यति ।\nन लक्षणान्यतस्तासां नैव भक्तिः कथञ्चन ॥३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-179",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् रूपगुणोदारा जानकी रुग्मिणी तथा ।\nसत्यभामेत्यादिरूपा श्रीः सर्वपरमा मता ॥४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-180",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः पश्चाद् द्रौपदी च सर्वाभ्यो रूपतो वरा ।\nभूभारक्षपणे साक्षादङ्गं भीमवदीशितुः ॥४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-181",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "हन्ता च वैरहेतुश्च भीमः पापजनस्य तु ।\nद्रौपदी वैरहेतुः सा तस्माद् भीमादनन्तरा ॥४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-182",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "बलदेवस्ततः पश्चात् ततः पश्चाच्च फल्गुनः ।\nनरावेशादन्यथा तु द्रौणिः पश्चात् ततोऽपरे ॥४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-183",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "रामवज्जाम्बवत्याद्याः षट् ततो रेवती तथा ।\nलक्ष्मणो हनुमत्पश्चात् ततो भरतवालिनौ ।\nशत्रुघ्नस्तु ततः पश्चात् सुग्रीवाद्यास्ततोऽवराः ॥४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-184",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "रामकार्यं तु यैः सम्यक् स्वयोग्यं न कृतं पुरा ।\nतैः पूरितं तत् कृष्णाय बीभत्स्वाद्यैः समन्ततः ॥४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-185",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अधिकं यैः कृतं तत्र तैरूनं कृतमत्र तत् ।\nकर्णाद्यैरधिकं यैस्तु प्रादुर्भावद्वये कृतम् ।\nविविदाद्यैर्हि तैः पश्चाद् विप्रतीपं कृतं हरेः ॥४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-186",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रादुर्भावद्वये ह्यस्मिन् सर्वेषां निर्णयः कृतः ।\nनैतयोरकृतं किञ्चिच्छुभं वा यदि वाऽशुभम् ।\nअन्यत्र पूर्यते क्वापि तस्मादत्रैव निर्णयः ॥४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-187",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "पश्चात्तनत्वात् कृष्णस्य वैशेष्यात् तत्र निर्णयः ।\nप्रादुर्भावमिमं यस्माद् गृहीत्वा भारतं कृतम् ॥४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-188",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्ता रामकथाऽप्यस्मिन् मार्कण्डेयसमाख्य(स्य)या ।\nतस्माद् यद् भारते नोक्तं तद्धि नैवास्ति कुत्रचित् ।\n॥४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-189",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अत्रोक्तं सर्वशास्त्रेषु नहि सम्यगुदाहृतम्'।\nइत्यादि कथितं सर्वं ब्रह्माण्डे हरिणा स्वयम् ॥५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-190",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "मार्कण्डेयेऽपि कथितं भारतस्य प्रशंसनम् ।\n‘देवतानां यथा व्यासो द्विपदां ब्राह्मणो वरः ॥५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-191",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "आयुधानां यथा वज्रमोषधीनां यथा यवाः ।\nतथैव सर्वशास्त्राणां महाभारतमुत्तमम्' ॥५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-192",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "वायुप्रोक्तेऽपि तत् प्रोक्तं भारतस्य प्रशंसनम् ।\n‘कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं प्रभुम् ।\nको ह्यन्यः पुण्डरीकाक्षान्महाभारतकृद् भवेत्’ ॥५३॥(पद्म पु. १.१.४३-४४; विष्णु पु. ३.४-५; महा. १२.३३४.९(१२.३५६.११))"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-193",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं हि सर्वशास्त्रेषु पृथक् पृथगुदीरितम् ।\nउक्तोऽर्थः सर्व एवायं माहात्म्यक्रमपूर्वकः ॥५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-194",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भारतेऽपि यथा प्रोक्तो निर्णयोऽयं क्रमेण तु ।\nतथा प्रदर्शयिष्यामस्तद्वाक्यैरेव सर्वशः ॥५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-195",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘नारायणं सुरगुरुं जगदेकनाथं भक्तप्रियं सकललोकनमस्कृतं च ।\nत्रैगुण्यवर्जितमजं विभुमाद्यमीशं वन्दे भवघ्नममरासुरसिद्धवन्द्यम्’ ॥५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-196",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानप्रदः स भगवान् कमलाविरिञ्चशर्वादिपूर्वजगतो निखिलाद्वरिष्ठः ।\nभक्त्यैव तुष्यति हरिप्रवणत्वमेव सर्वस्य धर्म इति पूर्वविभागसंस्थः ॥५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-197",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्दोषकः सृतिविहीन उदारपूर्णसंविद्गुणः प्रथमकृत् सकलात्मशक्तिः ।\nमोक्षैकहेतुरसुरूपसुरैश्च मुक्तैर्वन्द्यः स एक इति चोक्तमथोत्तरार्धे ॥५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-198",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "नम्यत्वमुक्तमुभयत्र यतस्ततोऽस्य मुक्तैरमुक्तिगगणैश्च विनम्यतोक्ता ।\nइत्थं हि सर्वगुणपूर्तिरमुष्य विष्णोः प्रस्ताविता प्रथमतः प्रतिजानतैव ॥५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-199",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘कृष्णो यज्ञैरिज्यते सोमपूतैः कृष्णो वीरैरिज्यते विक्रमद्भिः ।\nकृष्णो वन्यैरिज्यते सम्मृशानैः कृष्णो मुक्तैरिज्यते वीतमोहैः’ ॥६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-200",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "सृष्टा ब्रह्मादयो देवा निहता येन दानवाः ।\nतस्मै देवादिदेवाय नमस्ते शार्ङ्गधारिणे ॥६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-201",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "स्रष्टृत्वं देवानां मुक्तिस्रष्टृत्वमुच्यते नान्यत् ।\nउत्पत्तिर्दैत्यानामपि यस्मात् सम्मिता विशेषोऽयम् ॥६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-202",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ च दैत्यहतिस्तमसि स्थिरा नियतसंस्थितिरेव न चान्यथा ।\nतनुविभागकृतिः सकलेष्वियं नहि विशेषकृता सुरदैत्यगा ॥६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-203",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तमिममेव सुरासुरसञ्चये हरिकृतं प्रविशेषमुदीक्षितुम् ।\nप्रतिविभज्य च भीमसुयोधनौ स्वपरपक्षभिदा कथिता कथा ॥६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-204",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे ।\nयस्य प्रसादाद् वक्ष्यामि नारायणकथामिमाम् ॥६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-205",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवस्तु भगवान् कीर्तितोऽत्र सनातनः ।\nप्रतिबिम्बमिवाऽदर्शे यं पश्यन्त्यात्मनि स्थितम् ॥६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-206",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्ति नारायणसमं न भूतं न भविष्यति ।\nएतेन सत्यवाक्येन सर्वार्थान् साधयाम्यहम्' ॥६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-207",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "आद्यन्तयोरित्यवदत् स यस्माद् व्यासात्मको विष्णुरुदारशक्तिः ।\nतस्मात् समस्ता हरिसद्गुणानां निर्णीयते(तये) भारतगा कथैषा ॥६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-208",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते ।\nवेदशास्त्रात् परं नास्ति न दैवं केशवात् परम्’ ॥६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-209",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘आलोड्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ।\nइदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा’(अनुषासपर्वणि.१८६.११,गरुडपुाणे आचारकाण्डे.२३०.१) ॥७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-210",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘स्मर्तव्यः सततं विष्णुर्विस्मर्तव्यो न जातुचित् ।\nसर्वे विधिनिषेधाः स्युरेतयोरेव किङ्कराः’(पाद्मे.उत्तरखण्डे.७१.१००) ॥७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-211",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘को हि तं वेदितुं शक्तो यो न स्यात् तद्विधोऽपरः(तद्वधः परः) ।\nतद्विधश्चापरो नास्ति तस्मात् तं वेद सः स्वयम् ॥७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-212",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "को हि तं वेदितुं शक्तो नारायणमनामयम् ।\nऋते सत्यवतीसूनोः कृष्णाद् वा देवकीसुतात् (म.भा.सभा.प.६१.३१) ॥७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-213",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "न प्रमातुं महाबाहुः शक्योऽयं मधुसूदनः ।\nपरमात् परमेतस्माद् विश्वरूपान्न विद्यते ॥७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-214",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "वसुदेवसुतो नायं नायं गर्भेऽवसत् प्रभुः ।\nनायं दशरथाज्जातो न चापि जमदग्नितः ॥७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-215",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "जायते नैव कुत्रापि म्रियते कुत एव तु ।\nन(म) वेध्यो मुह्यते नायं बद्ध्यते नैव केनचित् ।\nकुतो दुःखं स्वतन्त्रस्य नित्यानन्दैकरूपिणः ॥७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-216",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "ईशन्नपि हि देवेशः सर्वस्य जगतो हरिः ।\nकर्माणि कुरुते नित्यं कीनाश इव दुर्बलः (म.भा.उद्योग.६७.१४)॥७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-217",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "नाऽत्मानं वेद मुग्धोऽयं दुःखी सीतां च मार्गते ।\nबद्धः शक्रजितेत्यादि लीलैषाऽसुरमोहिनी ॥७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-218",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "मुह्यते शस्त्रपातेन भिन्नत्वग्रुधिरस्रवः ।\nअजानन् पृच्छति स्मान्यांस्तनुं त्यक्त्वा दिवं गतः ॥८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-219",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्याद्यसुरमोहाय दर्शयामास नाट्यवत् ।\nअविद्यमानमेवेशः कुहकं तद्विदुः सुराः ॥८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-220",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रादुर्भावा हरेः सर्वे नैव प्रकृतिदेहिनः ।\nनिर्दोषा गुणसम्पूर्णा दर्शयन्त्यन्यथैव तु ॥८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-221",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "दुष्टानां मोहनार्थाय सतामपि तु(च) कुत्रचित् ।\nयथायोग्यफलप्राप्त्यै लीलैषा परमात्मनः’ ॥८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-222",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।\nयज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते’(भ. गी. ७.२) ॥८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-223",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रळयस्तथा ।\nमत्तः परतरं नान्यत् किञ्चिदस्ति धनञ्जय’(भ. गी. ७.६-७) ॥८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-224",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्’(भ. गी. ९.११) ।\nपरं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्॥८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-225",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।\nराक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहनीं श्रिताः’(भ. गी. ९.१२) ॥८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-226",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।\nभजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्’(भ. गी. ९.१३) ॥८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-227",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।\nन त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव’(भ. गी. ११.४३) ॥८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-228",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।\nयज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः’(भ. गी. १४.१) ॥९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-229",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘ममयोनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।\nसम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत’(भ. गी. १४.३) ॥९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-230",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।\nक्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-231",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।\nयो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-232",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्मात् क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।\nअतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-233",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।\nस सर्वविद् भजति मां सर्वभावेन भारत ॥९५॥ (इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।\nसर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-234",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "(इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।\nसर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥(भ.गी.१४.२))इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।\nएतद् बुद्ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृतकृत्यश्च भारत’(भ. गी. १५.१६-२०) ॥९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-235",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च । दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु’(भ. गी. १६.६) ॥९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-236",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्’ ।\nअपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥(भ. गी. १६.८) ’॥९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-237",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।\nप्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोहिताः॥’ (भ. गी. १६.९)॥९९ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-238",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी ।आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया’(भ. गी. १६.१४-१५) ॥१००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-239",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः’(भ. गी. १६.१८)।\n‘ तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् ।\nक्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु’(भ. गी. १६.१९) ॥१०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-240",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।\nमामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्’(भ. गी. १६.२०) ॥१०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-241",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।\nअविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्विकम्’(भ. गी. १८.२०) ॥१०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-242",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः ।\nइष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्’(भ. गी. १८.६४) ॥१०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-243",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।\nमामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे’(भ. गी. १८.६५) ॥१०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-244",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘पञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य वक्ता नारायणः स्वयम् ।\nसर्वेष्वेतेषु राजेन्द्र ज्ञानेष्वेतद् विशिष्यते’(महा. १२.३३७.६३(२५९.६८)) ॥१०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-245",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘ज्ञानेष्वेतेषु राजेन्द्र साङ्ख्यपाशुपतादिषु ।\nयथायोगं यथान्यायं निष्ठा नारायणः परः’(महा. १२.३३७.६४ \\३५९.६९) ॥१०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-246",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘पञ्चरात्रविदो मुख्या यथाक्रमपरा नृप ।\nएकान्तभावोपगता वासुदेवं विशन्ति ते’(महा. १२.३३७.६७ \\३५९.७२) ॥१०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-247",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "\\ (जनमेजय उवाच)\n‘बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।\nको ह्यत्र पुरुषश्रेष्ठस्तं भवान् वक्तुमर्हति’(महा. १२.३३८.१ \\३६०.१) ॥१०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-248",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "(वैशम्पायन उवाच)‘ नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ।\nबहूनां पुरुषाणां हि यथैका योनिरुच्यते ।\nतथा तं पुरुषं विश्वमाख्यास्यामि गुणाधिकम्’(महा. १२.३३८.२\\३६०.३ ) ॥११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-249",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘आह ब्रह्मैतमेवार्थं महादेवाय पृच्छते ।\nतस्यैकस्य ममत्वं हि स चैकः पुरुषो विराट्’(महा.१२.३६१.९ ) ॥१११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-250",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अहं ब्रह्मा चाऽद्य ईशः प्रजानां तस्माज्जातस्त्वं च मत्तः प्रसूतः ।\nमत्तो जगत् स्थावरं जङ्गमं च सर्वे वेदा सरहस्याश्च पुत्र’(महा.१२.३६१.२०-२१ ) ॥११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-251",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव भीमवचनं धर्मजं प्रत्युदीरितम् ।\n‘ब्रह्मेशानादिभिः सर्वैः समेतैर्यद्गुणांशकः ।\nनावसाययितुं शक्यो व्याचक्षाणैश्च सर्वदा ॥११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-252",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "स एष भगवान् कृष्णो नैव केवलमानुषः ।\nयस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रश्च क्रोधसम्भवः’(महा.१२.३५०.१२ ) ॥११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-253",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "वचनं चैव कृष्णस्य ज्येष्ठं कुन्तीसुतं प्रति ।\n‘रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ।\nब्रह्मा मामाश्रितो नित्यं नाहं (कि)कञ्चिदुपाश्रितः (म.भा.१४.११८.३७)॥११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-254",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यथाऽऽश्रितानि ज्योतींषि ज्योतिःश्रेष्ठं दिवाकरम् ।\nएवं मुक्तगणाः सर्वे वासुदेवमुपाश्रिताः’ ॥११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-255",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भविष्यत्पर्वगं चापि वचो व्यासस्य सादरम् ।\n‘वासुदेवस्य महिमा भारते निर्णयोदितः ॥११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-256",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तदर्थास्तु कथाः सर्वा नान्यार्थं वैष्णवं यशः ।\nतत्प्रतीपं तु यद् दृश्येन्न तन्मम मनीषितम् ॥११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-257",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भाषास्तु त्रिविधास्तत्र मया वै सम्प्रदर्शिताः ।\nउक्तो यो महिमा विष्णोः स तूक्तो हि समाधिना ॥११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-258",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "शैवदर्शनमालम्ब्य क्वचिच्छैवी कथोदिता ।\nसमाधिभाषयोक्तं यत् तत् सर्वं ग्राह्यमेव हि ॥१२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-259",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अविरुद्धं समाधेस्तु दर्शनोक्तं च गृह्यते ।\nआद्यन्तयोर्विरुद्धं यद् दर्शनं तदुदाहृतम् ॥१२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-260",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "दर्शनान्तरसिद्धं च गुह्यभाषाऽन्यथा भवेत् ।\nतस्माद् विष्णोर्हि महिमा भारतोक्तो यथार्थतः ॥१२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-261",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याङ्गं प्रथमं वायुः प्रादुर्भावत्रयान्वितः ।\nप्रथमो हनुमान् नाम द्वितीयो भीम एव च ।\nपूर्णप्रज्ञस्तृतीयस्तु भगवत्कार्यसाधकः ॥१२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-262",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "त्रेताद्येषु युगेष्वेष सम्भूतः केशवाज्ञया ।\nएकैकशस्त्रिषु पृथग् द्वितीयाङ्गं सरस्वती ॥१२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-263",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "शंरूपे तु रतेर्वायौ श्रीरित्येव च कीर्त्यते ।\nसैव च द्रौपदी नाम काळी चन्द्रेति चोच्यते ॥१२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-264",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तृतीयाङ्गं हरेः शेषः प्रादुर्भावसमन्वितः ।\nप्रादुर्भावा नरश्चैव लक्ष्मणो बल एव च ॥१२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-265",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "रुद्रात्मकत्वाच्छेषस्य शुको द्रौणिश्च तत्तनू ।\nइन्द्रे नरांशसम्पत्त्या पार्थोऽपीषत् तदात्मकः ॥१२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-266",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रद्युम्नाद्यास्ततो विष्णोरङ्गभूताः क्रमेण तु ।\nचरितं वैष्णवानां (च)तद् विष्णूद्रेकाय कथ्यते’ ॥१२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-267",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा भागवतेऽप्युक्तं हनूमद्वचनं परम् ।\n‘मर्त्यावतारस्त्विह मर्त्यशिक्षणं रक्षोवधायैव न केवलं विभोः ।\nकुतोऽन्यथा स्यू(स्य हि स्यू) रमतः स्व आत्मन् सीताकृतानि व्यसनानीश्वरस्य ॥१२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-268",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "न वै स आत्माऽऽत्मवतामधीश्वरो भुङ्क्ते हि दुःखं भगवान् वासुदेवः ।\nन स्त्रीकृतं कश्मलमश्नुवीत न लक्ष्मणं चापि जहाति कर्हिचित्’(भा.पु. ५.१९.५-६) ॥१३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-269",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्पादपङ्कजपरागनिषेवकाणां दुःखानि सर्वाणि लयं प्रयान्ति ।\nस ब्रह्मवन्द्यचरणो जनमोहनाय स्त्रीसङ्गिनामिति रतिं प्रथयंश्चचार ॥१३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-270",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘क्वचिच्छिवं क्वचिदृषीन् क्वचिद् देवान् क्वचिन्नरान् ।\nनमत्यर्चयति स्तौति वरानर्थयतेऽपि च ॥१३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-271",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "लिङ्गं प्रतिष्ठापयति वृणोत्यसुरतो वरान् ।\nसर्वेश्वरः स्वतन्त्रोऽपि सर्वशक्तिश्च सर्वदा ।\nसर्वज्ञोऽपि विमोहाय जनानां पुरुषोत्तमः’ ॥१३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-272",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् यो महिमा विष्णोः सर्वशास्त्रोदितः स हि ।\nनान्यदित्येष शास्त्राणां निर्णयः समुदाहृतः॥१३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-273",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भारतार्थस्त्रिधा प्रोक्तः स्वयं भगवतैव हि ।\n‘मन्वादि केचिद् ब्रुवते ह्यास्तीकादि तथा परे ।\nतथोपरिचराद्यन्ये भारतं परिचक्षते’(महा. १.१.५०) ॥१३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-274",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सकृष्णान् पाण्डवान् गृह्य योऽयमर्थः प्रवर्तते ।\nप्रातिलोम्यादिवैचित्र्यात् तमास्तीकं प्रचक्षते ॥१३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-275",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मो भक्त्यादिदशकः श्रुतादिः शीलवैनयौ ।\nसब्रह्मकास्तु ते यत्र मन्वादिं तं विदुर्बुधाः ॥१३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-276",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणस्य नामानि सर्वाणि वचनानि तु ।\nतत्सामर्थ्याभिधायीनि तमौपरिचरं विदुः ॥१३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-277",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भक्तिर्ज्ञानं सवैराग्यं प्रज्ञा मेधा धृतिः स्थितिः ।\nयोगः प्राणो बलं चैव वृकोदर इति स्मृतः ॥१३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-278",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "एतद्दशात्मको वायुस्तस्माद् भीमस्तदात्मकः ।\nसर्वविद्या द्रौपदी तु यस्मात् सैव सरस्वती ॥१३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-279",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अज्ञानादिस्वरूपस्तु कलिर्दुर्योधनः स्मृतः ।\nविपरीतं तु यज्ज्ञानं दुःशासन इतीरितः ॥१४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-280",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्तिक्यं शकुनिर्नाम सर्वदोषात्मकाः परे ।\nधार्तराष्ट्रास्त्वहङ्कारो द्रौणी रुद्रात्मको यतः ॥१४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-281",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणाद्या इन्द्रियाण्येव पापान्यन्ये तु सैनिकाः ।\nपाण्डवेयाश्च पुण्यानि तेषां विष्णुर्नियोजकः ॥१४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-282",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "एवमध्यात्मनिष्ठं हि भारतं सर्वमुच्यते ।\nदुर्विज्ञेयमतः सर्वैर्भारतं तु सुरैरपि ॥१४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-283",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं व्यासो हि तद् वेद ब्रह्मा वा तत्प्रसादतः ।\nतथाऽपि विष्णुपरता भारते सारसङ्ग्रहः’ ॥१४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-284",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादिव्यासवाक्यैस्तु विष्णूत्कर्षोऽवगम्यते ।\nवाय्वादीनां क्रमश्चैव तद्वाक्यैरेव चिन्त्यते ॥१४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-285",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘वायुर्हि ब्रह्मतामेति तस्माद् ब्रह्मैव स स्मृतः ।\nन ब्रह्मसदृशः कश्चिच्छिवादिषु कथञ्चन’ ॥१४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-286",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘ज्ञाने विरागे हरिभक्तिभावे धृतिस्थितिप्राणबलेषु योगे ।\nबुद्धौ च नान्यो हनुमत्समानः पुमान् कदाचित् क्व च कश्चनैव’ ॥१४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-287",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘बळित्था तद् वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि ।\nयदीमुप ह्वरते साधते मतिर्ऋतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः ॥१४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-288",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "पृक्षो वपुः पितुमान् नित्य आ शये द्वितीयमा सप्तशिवासु मातृषु ।\nतृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः ॥१५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-289",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्यदीं बुध्नान्महिषस्य वर्पस ईशानासः शवसा क्रन्त सूरयः ।\nयदीमनु प्रदिवो मध्व आधवे गुहा सन्तम् मातरिश्वा मथायति ॥१५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-290",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "प्र यत्पितुः परमान्नीयते पर्या पृक्षुधो वीरुधो दंसु रोहति ।\nउभा यदस्य जनुषं यदिन्वत आदिद् यविष्ठो अभवद् घृणा शुचिः ॥१५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-291",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "आदिन् मात्रॄराविशद्यास्वा शुचिरहिंस्यमान उर्विया वि वावृधे ।\nअनु यत्पूर्वा अरुहत् सनाजुवो नि नव्यसीष्ववरासु धावते’(ऋग्वेद १.१४१.१-५) ॥१५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-292",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अश्वमेधः क्रतुश्रेष्ठो ज्योतिःश्रेष्ठो दिवाकरः ।\nब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो देवश्रेष्ठस्तु मारुतः’(म.भा.१.१२९.४६) ॥१५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-293",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘बलमिन्द्रस्य गिरिशो गिरिशस्य बलं मरुत् ।\nबलं तस्य हरिः साक्षान्न हरेर्बलमन्यतः’ ॥१५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-294",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘वायुर्भीमो भीमनादो महौजाः सर्वेषां च प्राणिनां प्राणभूतः ।\nअनावृत्तिर्देहिनां देहपाते तस्माद् वायुर्देवदेवो विशिष्टः’(म.भा.१२.२६४.४१) ॥१५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-295",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘तत्त्वज्ञाने विष्णुभक्तौ धैर्ये स्थैर्ये पराक्रमे ।\nवेगे च लाघवे चैव प्रलापस्य च वर्जने ॥१५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-296",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमसेनसमो नास्ति सेनयोरुभयोरपि ।\nपाण्डित्ये च पटुत्वे च शूरत्वे च बलेऽपि च’ ॥१५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-297",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा युधिष्ठिरेणापि भीमं प्रति समीरितम् ।\n‘ धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चैव यशो ध्रुवम् ।\nत्वय्यायत्तमिदं सर्वं सर्वलोकस्य भारत’ ॥१५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-298",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "विराटपर्वगं चापि वचो दुर्योधनस्य हि ।\n‘वीराणां शास्त्रविदुषां कृतिनां तत्त्वनिर्णये ।\nसत्त्वे बाहुबले धैर्ये प्राणे शारीरसम्भवे’(म.भा.४.३२.१६) ॥१६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-299",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "साम्प्रतं मानुषे लोके सदैत्यनरराक्षसे ।\nचत्वारः प्राणिनां श्रेष्ठाः सम्पूर्णबलपौरुषाः(म.भा.४.३२.१७) ॥१६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-300",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमश्च बलभद्रश्च मद्रराजश्च वीर्यवान् ।\nचतुर्थः कीचकस्तेषां पञ्चमं नानुशुश्रुमः ॥(म.भा.४.३२.१८)\nअन्योन्यानन्तरबलाः क्रमादेव प्रकीर्तिताः’(म.भा.४.३२.१९) ॥१६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-301",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "वचनं वासुदेवस्य तथोद्योगगतं परम् ।\n‘यत् किञ्चाऽऽत्मनि कल्याणं सम्भावयसि पाण्डव ।\nसहस्रगुणमप्येतत् त्वयि सम्भावयाम्यहम्(म.भा.५.७६.३) ॥१६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-302",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "यादृशे च कुले जातः सर्वराजाभिपूजिते ।\nयादृशानि च कर्माणि भीम त्वमसि तादृशः’(महा. ५.७६.४) ॥१६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-303",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘अस्मिन् युद्धे भीमसेन त्वयि भारः समाहितः ।\nधूरर्जुनेन वोढव्या वोढव्य इतरो जनः’ (महा. ५.७६.१८ )॥१६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-304",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तं पुराणे ब्रह्माण्डे ब्रह्मणा नारदाय च ।\n‘यस्याः प्रसादात् परमं विदन्ति शेषः सुपर्णो गिरिशः सुरेन्द्रः ।\nमाता च यैषां प्रथमैव भारती सा द्रौपदी नाम बभूव भूमौ ॥१६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-305",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "या मारुताद् गर्भमधत्त पूर्वं शेषं सुपर्णं गिरीशं सुरेन्द्रम् ।\nचतुर्मुखाभांश्चतुरः कुमारान् सा द्रौपदी नाम बभूव भूमौ’ ॥१६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-306",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यस्याधिको बले नास्ति भीमसेनमृते(भीममेकमृते) क्वचित् ।\nन विज्ञाने न च ज्ञान एष रामः स लाङ्गली’ ॥१६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-307",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यस्य न प्रतियोद्धाऽस्ति भीमेमेकमृते क्वचित् ।\nअन्विष्यापि त्रिलोकेषु स एष मुसलायुधः’ ॥१६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-308",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा युधिष्ठिरेणैव भीमाय समुदीरितम् ।\n‘अनुज्ञातो रौहिणेयात् त्वया चैवापराजित । सर्वविद्यासु बीभत्सुः कृष्णेन च महात्मना ॥१७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-309",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्वेष रौहिणेयं च त्वां च भीमापराजितम् ।\nवीर्ये शौर्येऽपि वा नान्यस्तृतीयः फल्गुनादृते’ ॥१७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-310",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव द्रौपदीवाक्यं वासुदेवं प्रतीरितम् ।\n‘अधिज्यमपि यत् कर्तुं शक्यते नैव गाण्डिवम् ।\nअन्यत्र भीमपार्थाभ्यां भवतश्च जनार्दन’ ॥१७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-311",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैवान्यत्र वचनं कृष्णद्वैपायनेरितम् ।\n‘द्वावेव पुरुषौ लोके वासुदेवादनन्तरौ ।\nभीमस्तु प्रथमस्तत्र द्वितीयो द्रौणिरेव च ॥१६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-312",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षयाविषुधी दिव्ये ध्वजो वानरलक्षणः ।\nगाण्डीवं धनुषां श्रेष्ठं तेन द्रौणेर्वरोऽर्जुनः’ ॥१७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-313",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्याद्यनन्तवाक्यानि सन्त्येवार्थे विवक्षिते ।\nकानिचिद् दर्शितान्यत्र दिङ्मात्रप्रतिपत्तये ॥१७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-314",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादुक्तक्रमेणैव पुरुषोत्तमता हरेः ।\nअनौपचारिकी सिद्धा ब्रह्मता च विनिर्णयात् ॥१७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-315",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्णप्रज्ञकृतेयं सङ्क्षेपादुद्धृतिः सुवाक्यानाम् । श्रीमद्भारतगानां विष्णोः पूर्णत्वनिर्णयायैव ॥१७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-316",
"oldKey": "MBTN_C02_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C02_S01",
"chapter": "MBTN_C02",
"verseType": "shloka",
"text": "स प्रीयतां परतमः परमादनन्तः सन्तारकः सततसंसृतिदुस्तरार्णात् । यत्पादपद्ममकरन्दजुषो हि पार्थाः स्वाराज्यमापुरुभयत्र सदा विनोदात् ॥१७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-317",
"oldKey": "MBTN_C03_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-318",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ जयत्यजोऽखण्डगुणोरुमण्डलः सदोदितो ज्ञानमरीचिमाली ।\nस्वभक्तहार्दोच्चतमोनिहन्ता व्यासावतारो हरिरात्मभास्करः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-319",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "जयत्यजोऽक्षीणसुखात्मबिम्बः स्वैश्वर्यकान्तिप्रततः सदोदितः ।\nस्वभक्तसन्तापदुरिष्टहन्ता रामावतारो हरिरीशचन्द्रमाः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-320",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "जयत्यसङ्ख्योरुबलाम्बुपूरो गुणोच्चरत्नाकर आत्मवैभवः ।\nसदा सदात्मज्ञनदीभिराप्यः कृष्णावतारो हरिरेकसागरः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-321",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "‘नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।\nदेवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरये’ ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-322",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "जयो नामेतिहासोऽयं कृष्णद्वैपायनेरितः ।\nवायुर्नरोत्तमो नाम देवीति श्रीरुदीरिता ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-323",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणो व्यास इति वाच्यवक्तृस्वरूपकः ।\nएकः स भगवानुक्तः साधकेशो नरोत्तमः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-324",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "उपसाधको नरश्चोक्तो देवी भाग्यात्मिका नृणाम् ।\nसरस्वती वाक्यरूपा तस्मान्नम्या हि तेऽखिलाः ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-325",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णौ सत्या भीमपार्थौ कृष्णेत्युक्ता हि भारते ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-326",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वस्य निर्णयसुवाक्यसमुद्धृती तु स्वाध्याययोर्हरिपदस्मरणेन कृत्वा ।\nआनन्दतीर्थवरनामवती तृतीया (भौ) भैमी तनुर्मरुत आह कथाः परस्य ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-327",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यूढश्चतुर्धा भगवान् स एको मायां श्रियं सृष्टिविधित्सयाऽऽर ।\nरूपेण पूर्वेण स वासुदेवनाम्ना विरिञ्चं सुषुवे च साऽतः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-328",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्कर्षणाच्चापि जयातनूजो बभूव साक्षाद्बलसंविदात्मा ।\nवायुर्य एवाथ विरिञ्चनामा भविष्य आद्यो न परस्ततो हि ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-329",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सूत्रं स वायुः पुरुषो विरिञ्चः प्रद्युम्नतश्चाथ कृतौ स्त्रियौ द्वे ।\nप्रजज्ञतुर्यमळे तत्र पूर्वा प्रधानसञ्ज्ञा प्रकृतिर्जनित्री ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-330",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रद्धा द्वितीयाऽथ तयोश्च योगो बभूव पुंसैव च सूत्रनाम्ना ।\nहरेर्नियोगादथ सम्प्रसूतौ शेषः सुपर्णश्च तयोः सहैव ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-331",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "शेषस्तयोरेव हि जीवनामा कालात्मकः सोऽथ सुपर्ण आसीत् ।\nतौ वाहनं शयनं चैव विष्णोः काला जयाद्याश्च तत प्रसूताः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-332",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "काला जयाद्या अपि विष्णुपार्षदा यस्मादण्डात् परतः सम्प्रसूताः ।\nनीचाः सुरेभ्यस्तत एव तेऽखिला विष्वक्सेनो वायुजः खेन तुल्यः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-333",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यूहात्तृतीयात्पुनरेव विष्णोर्देवांश्चतुर्वर्णगतान् समस्तान् ।\nसङ्गृह्य बीजात्मतयाऽनिरुद्धो न्यधत्त शान्त्यां त्रिगुणात्मिकायाम् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-334",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो महत्तत्त्वतनुर्विरिञ्चः स्थूलात्मनैवाजनि वाक् च देवी ।\nतस्यामहङ्कारतनुं स रुद्रं ससर्ज बुद्धिं च तदर्द्धदेहाम् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-335",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "बुद्ध्यामुमायां स शिवस्त्रिरूपो मनश्च वैकारिकदेवसङ्घान् ।\nदशेन्द्रियाण्येव च तैजसानि क्रमेण खादीन् विषयैश्च सार्द्धम् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-336",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पुंसः प्रकृत्यां च पुनर्विरिञ्चाच्छिवोऽथ तस्मादखिलाः सुरेशाः ।\nजाताः सशक्राः पुनरेव सूत्राच्छ्रद्धा सुतानाप सुरप्रवीरान् ।\nशेषं शिवं चेन्द्रमथेन्द्रतश्च सर्वे सुरा यज्ञगणाश्च जाताः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-337",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च माया त्रिविधा बभूव सत्त्वादिरूपैरथ वासुदेवात् ।\nसत्त्वात्मिकायां स बभूव तस्मात् स विष्णुनामैव निरन्तरोऽपि ।\nरजस्तनौ चैव विरिञ्च आसीत् तमस्तनौ शर्व इति त्रयोऽस्मात् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-338",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "एते हि देवाः पुनरण्डसृष्टावशक्नुवन्तो हरिमेत्य तुष्टुवुः ।\nत्वन्नो जगच्चित्रविचित्रसर्गनिस्सीमशक्तिः कुरु सन्निकेतम् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-339",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्तुतस्तैः पुरुषोत्तमोऽसौ स विष्णुनामा श्रियमाप सृष्टये ।\nसुषाव सैवाण्डमधोक्षजस्य शुष्मं हिरण्यात्मकमम्बुमध्ये ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-340",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् प्रविष्टा हरिणैव सार्द्धं सर्वे सुरास्तस्य बभूव नाभेः ।\nलोकात्मकं पद्मममुष्य मध्ये पुनर्विरिञ्चोऽजनि सद्गुणात्मा ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-341",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् पुनः सर्वसुराः प्रसूतास्ते जायमाना अपि निर्णयाय ।\nनिस्सृत्य कायादुत पद्मयोनेः सम्प्राविशन् क्रमशो मारुतान्ताः ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-342",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पपात वायोर्गमनाच्छरीरं तस्यैव चावेशत उत्थितं पुनः ।\nतस्मात् स एको विबुधप्रधान इत्याश्रिता देवगणास्तमेव । ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-343",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "हरेर्विरिञ्चस्य च मध्यसंस्थितेस्तदन्यदेवाधिपतिः स मारुतः ।\nततो विरिञ्चो भुवनानि सप्त ससप्तकान्याशु चकार सोऽब्जात् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-344",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माच्च देवा ऋषयः पुनश्च वैकारिकाद्याः सशिवा बभूवुः ॥ २७ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-345",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रे शिवोऽहं भव एव बुद्धेरुमा मनोजौ सह शक्रकामौ ।\nगुरुर्मनुर्दक्ष उतानिरुद्धः सहैव (पश्चान्) शच्या मनसः प्रसूताः ॥ २८ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-346",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "चक्षुःश्रुतिभ्यां स्पर्शात्सहैव रविः शशी धर्म इमे प्रसूताः ।\nजिह्वाभवो वारिपतिर्नसोश्च नासत्यदस्रौ क्रमशः प्रसूताः ।\nततः सनाद्याश्च मरीचिमुख्या देवाश्च सर्वे क्रमशः प्रसूताः ॥ २९ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-347",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽसुराद्या ऋषयो मनुष्या जगद्विचित्रं च विरिञ्चतोऽभूत् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-348",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तक्रमात् पूर्वभवस्तु यो यः श्रेष्ठः स स ह्यासुरकानृते च ।\nपूर्वश्च (पूर्वस्तु) पश्चात् पुनरेव जातो नाश्रेष्ठतामेति कथञ्चिदस्य ।\nगुणास्तु कालात् पितृमातृदोषात् स्वकर्मतो वाऽभिभवं प्रयान्ति ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-349",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "लयो भवेद् व्युत्क्रमतो हि तेषां ततो हरिः प्रलये श्रीसहायः ।\nशेते निजानन्दममन्दसान्द्रसन्दोहमेकोऽनुभवन्ननन्तः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-350",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तशीर्षास्यकरोरुपादः सोऽनन्तमूर्तिः स्वगुणाननन्तान् ।\nअनन्तशक्तिः परिपूर्णभोगो भुञ्जन्नजस्रं निजरूप आस्ते ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-351",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं पुनः सृजते सर्वमेतदनाद्यनन्तो हि जगत्प्रवाहः ।\nनित्या हि (श्च) जीवाः प्रकृतिश्च नित्या कालश्च नित्यः किमु देवदेवः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-352",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा समुद्रात् सरितः प्रजाताः पुनस्तमेव प्रविशन्ति शश्वत् ।\nएवं हरेर्नित्यजगत्प्रवाहस्तमेव चासौ प्रविशत्यजस्रम् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-353",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं विदुर्ये परमामनन्तामजस्य शक्तिं पुरुषोत्तमस्य ।\nतस्य प्रसादादथ दग्धदोषास्तमाप्नुवन्त्याशु परं सुरेशम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-354",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "देवानिमान् मुक्तसमस्तदोषान् स्वसन्निधाने विनिवेश्य देवः ।\nपुनस्तदन्यानधिकारयोग्यांस्तत्तद्गणानेव पदे नियुङ्क्ते ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-355",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च मारीचत एव देवाः जाता आदित्यामसुराश्च दित्याम् ।\nगावो मृगाः पक्ष्युरगादिसत्त्वा दाक्षायणीष्वेव समस्तशोऽपि ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-356",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स मग्नामलयो लयोदधौ महीं विलोक्याशु हरिर्वराहः ।\nभूत्वा विरिञ्चार्थमिमां सशैलामुद्धृत्य वारामुपरि न्यधात् स्थिरम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-357",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाब्जनाभप्रतिहारपालौ शापात् त्रिशो भूमितले प्रजातौ ।\nदित्यां हिरण्यावथ राक्षसौ च पैतृष्वसेयौ च हरेः परस्तात् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-358",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "(हतो) ततो हिरण्याक्ष उदारविक्रमो दितेः सुतो योऽवरजः सुरार्थे ।\nधात्रार्थितेनैव वराहरूपिणा धरोद्धृतौ पूर्वहतोऽब्जजोद्भवः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-359",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो विधातुर्मुखतो विनिःसृतान् वेदान् हयास्यो जगृहेऽसुरेन्द्रः ।\nनिहत्य तं मत्स्यवपुर्जुगोप मनुं मुनींस्तांश्च ददौ विधातुः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-360",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "मन्वन्तरप्रलये मत्स्यरूपो विद्यामदान्मनवे देवदेवः ।\nवैवस्वतायोत्तमसंविदात्मा विष्णोः स्वरूपप्रतिपत्तिरूपाम् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-361",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो दितेर्ज्येष्ठसुतेन शश्वत् प्रपीडिता ब्रह्मवरात् सुरेशाः ।\nहरिं विरिञ्चेन सहोपजग्मुर्दौरात्म्यमस्यापि शशंसुरस्मै ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-362",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "अभिष्टुतस्तैर्हरिरुग्रवीर्यो नृसिंहरूपेण स आविरासीत् ।\nहत्वा हिरण्यं च सुताय तस्य दत्वाऽभयं देवगणानतोषयत् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-363",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरासुराणामुदधिं विमथ्नतां दधार पृष्ठेन गिरिं स मन्दरम् ।\nवरप्रदानादपरैरधार्यं हरस्य कूर्मो बृहदण्डवोढा ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-364",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "वरादजेयत्वमवाप दैत्यराट् चतुर्मुखस्यैव बलिर्यदा तदा ।\nअजायतेन्द्रावरजोऽदितेः सुतो महानजोऽप्यब्जभवादिसंस्तुतः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-365",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "‘स वामनात्माऽसुरभूभृतोऽध्वरं जगाम गां सन्नमयन् पदे पदे ।\nजहार चास्माच्छलतस्त्रिविष्टपं त्रिभिः क्रमैस्तच्च ददौ निजाग्रजे’ ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-366",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पितामहेनास्य पुरा हि (भि) याचितो बलेः कृते केशव आह यद्वचः ।\nनायाञ्चयाऽहं प्रतिहन्मि तं बलिं शुभाननेत्येव ततोऽभ्ययाचत ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-367",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "बभूविरे चन्द्रललामतो वरात् पुरा ह्यजेया असुरा धरातले ।\nतैरर्दिता वासवनायकाः सुराः पुरो निधायाब्जजमस्तुवन् हरिम् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-368",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "विरिञ्चसृष्टैर्नितरामवध्यौ वराद् विधातुर्दितिजौ हिरण्यकौ ।\nतथा हयग्रीव उदारविक्रमस्त्वया हता ब्रह्मपुरातनेन ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-369",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "स चासुरान् रुद्रवरादवध्यानिमान् समस्तैरपि देवदेव ।\nनिःसीमशक्त्यैव निहत्य सर्वान् हृदम्बुजे नो निवसाथ शश्वत् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-370",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादरोक्तस्त्रिदशैरजेयः स शार्ङ्गधन्वाऽथ भृगूद्वहोऽभूत् ।\nरामो निहत्यासुरपूगमुग्रं (न) ह्रदाननादिर्विदधेऽसृजैव ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-371",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वैरजेयः स च कुम्भकर्णः पुरातने जन्मनि धातुरेव ।\nवरान्नरादीनृत एव रावणस्तदातनात्तौ त्रिदशानबाधताम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-372",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽब्जजं शूलिनमेव चाग्रतो निधाय देवाः पुरुहूतपूर्वकाः ।\nपयोम्बुधौ भोगिपभोगशायिनं समेत्य योग्यां स्तुतिमभ्ययोजयन् ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-373",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वमेक ईशः परमः स्वतन्त्रस्त्वमादिरन्तो जगतो नियोक्ता ।\nत्वदाज्ञयैवाखिलमम्बुजोद्भवा वितेनिरेऽग्र्याश्चरमाश्च येऽन्ये ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-374",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "मनुष्यमानात् त्रिशतं सषष्टिकं दिवौकसामेकमुशन्ति वत्सरम् ।\nद्विषट्सहस्रैरपि तैश्चतुर्युगं त्रेतादिभिः पादश एव हीनैः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-375",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सहस्त्रवृत्तं तदहः स्वयम्भुवो निशा च तन्मानमितं शरच्छतम् ।\nत्वदाज्ञया स्वाननुभूय भोगानुपैति सोऽपि त्वरितस्त्वदन्तिकम् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-376",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वया पुरा कर्णपुटाद्विनिर्मितौ महासुरौ तौ मधुकैटभाख्यौ ।\nप्रभञ्जनावेशवशात् (तवाऽज्ञया) त्वदाज्ञया बलोद्धतावाशु जलेऽभ्यवर्धताम् (व्यवर्धताम्)॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-377",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वदाज्ञया ब्रह्मवरादवध्यौ चिक्रीडिषासम्भवया (मुखोद्गतान्) मुखोद्गतौ ।\nस्वयम्भुवो वेदगणानहार्षतां तदाऽभवस्त्वं हयशीर्ष ईश्वरः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-378",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "आहृत्य वेदानखिलान् प्रदाय स्वयम्भुवे तौ च जघन्थ दस्यू ।\nनिष्पीड्य तावूरुतळे कराभ्यां तन्मेदसैवाऽशु चकर्थ मेदिनीम् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-379",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं सुराणां च निसर्गजं बलं तथाऽसुराणां वरदानसम्भवम् ।\nवशे तवैतद्द्वयमप्यतो वयं निवेदयामः पितुरेव तेऽखिलम् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-380",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "इमौ च रक्षोऽधिपती विरोद्धतौ जहि स्ववीर्येण नृषु प्रभूतः ।\nइतीरिते तैरखिलैः सुरेश्वरैर्बभूव रामो जगतीपतिः प्रभुः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-381",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "स कश्यपस्यादितिगर्भजन्मनो विवस्वतस्तन्तुभवस्य भूभृतः ।\nगृहे दशस्यन्दननामिनोऽभूत् कौसल्यकानाम्नि तदर्थिनेष्टः ॥ ६५ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-382",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाज्ञया देवगणा बभूविरे पुरैव पश्चादपि तस्य भूम्नः ।\nनिषेवणायोरुगुणस्य वानरेष्वथो नरेष्वेव च पश्चिमोद्भवाः ॥ ६६ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-383",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "स देवतानां प्रथमो गुणाधिको बभूव नाम्ना हनुमान् प्रभञ्जनः ।\nस्वसम्भवः केसरिणो गृहे प्रभुर्बभूव वाली स्वत एव वासवः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-384",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सुग्रीव आसीत् परमेष्ठितेजसा युतो रविः स्वात्मत एव जाम्बवान् ।\nय एव पूर्वं परमेष्ठिवक्षसस्त्वगुद्भवो धर्म इहाऽस्यतोऽभवत् ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-385",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "य एव सूर्यात् पुनरेव संज्ञया नाम्ना यमो दक्षिणदिक्प आसीत् ।\nस जाम्बवान् दैवतकार्यदर्शिना पुरैव सृष्टो मुखतः स्वयम्भुवा ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-386",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मोद्भवः सोम उतास्य सूनोरत्रेरभूत् सोऽङ्गद एव जातः ।\nबृहस्पतिस्तार उतो शची च शक्रस्य भार्यैव बभूव तारा ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-387",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "बृहस्पतिर्ब्रह्मसुतोऽपि पूर्वं सहैव शच्या मनसोऽभिजातः ।\nब्रह्मोद्भवस्याङ्गिरसः सुतोऽभून्मारीचजस्यैव शची पुलोम्नः ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-388",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "स एव शच्या सह वानरोऽभूत् स्वयम्भुवो देवगुरुर्बृहस्पतिः ।\nअभूत् सुषेणो वरुणोऽश्विनौ च बभूवतुस्तौ विविदश्च मैन्दः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-389",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मोद्भवौ तौ पुनरेव सूर्याद् बभूवतुस्तत्र कनीयसस्तु ।\nआवेश ऐन्द्रो वरदानतोऽभूत् ततो बलीयान् विविदो हि मैन्दात् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-390",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "नीलोऽग्निरासीत् कमलोद्भवोत्थः कामः पुनः श्रीरमणाद् रमायाम् ।\nप्रद्युम्ननामाऽभवदेवमीशात् स स्कन्दतामाप स चक्रतां च ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-391",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं हरेश्चक्रमभूद्धि दुर्गा तमःस्थिता श्रीरिति यां वदन्ति ।\nसत्त्वात्मिका शङ्खमथो रजस्था भूर्नामिका पद्ममभूद्धरेर्हि ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-392",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "गदा तु वायुर्बलसंविदात्मा शार्ङ्गं च विद्येति रमैव खड्गः ।\nदुर्गात्मिका सैव च चर्मनाम्नी पञ्चात्मको मारुत एव बाणाः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-393",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स्थितेष्वेव पुरातनेषु वराद् रथाङ्गत्वमवाप कामः ।\nतत्सूनुतामाप च सोऽनिरुद्धो ब्रह्मोद्भवः शङ्खतनुः पुमात्मा ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-394",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "तावेव जातौ भरतश्च नाम्ना शत्रुघ्न इत्येष च रामतोऽनु ।\nपूर्वं सुमित्रातनयश्च शेषः स लक्ष्मणो नाम रघूत्तमादनु ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-395",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "कौसल्यकापुत्र उरुक्रमोऽसावेकस्तथैको भरतस्य मातुः ।\nउभौ सुमित्रातनयौ नृपस्य चत्वार एते ह्यमरोत्तमाः सुताः ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-396",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्कर्षणाद्यैस्त्रिभिरेव रूपैराविष्ट आसीत् त्रिषु तेषु विष्णुः ।\nइन्द्रोऽङ्गदे चैव ततोऽङ्गदो हि बली नितान्तं स बभूव शश्वत् ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-397",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "येऽन्ये च भूपाः कृतवीर्यजाद्याः बलाधिकाः सन्ति सहस्रशोऽपि ।\nसर्वे हरेः सन्निधिभावयुक्ताः धर्मप्रधानाश्च गुणप्रधानाः ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-398",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं रमा सीरत एव जाता सीतेति रामार्थमनूपमा या ।\nविदेहराजस्य हि यज्ञभूमौ सुतेति तस्यैव ततस्तु साऽभूत् ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-399",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादिकल्पोत्थित एष सर्गो मया समस्तागमनिर्णयात्मकः ।\nसहानुसर्गः कथितोऽत्र पूर्वो यो यो गुणैर्नित्यमसौ वरो हि ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-400",
"oldKey": "MBTN_C03_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C03_S01",
"chapter": "MBTN_C03",
"verseType": "shloka",
"text": "पाश्चात्त्यकल्पेष्वपि सर्गभेदाः श्रुतौ पुराणेष्वपि चान्यथोक्ताः ।\nनोत्कर्षहेतुः प्रथमत्वमेषु विशेषवाक्यैरवगम्यमेतत् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-401",
"oldKey": "MBTN_C04_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-402",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ अथाभ्यवर्धंश्चतुराः कुमारा नृपस्य गेहे पुरुषोत्तमाद्याः ।\nनित्यप्रवृद्धस्य च तस्य वृद्धिरपेक्ष्य लोकस्य हि मन्ददृष्टिम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-403",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "निरीक्ष्य नित्यं चतुरः कुमारान् पिता मुदं सन्ततमाप चोच्चम् ।\nविशेषतो राममुखेन्दुबिम्बमवेक्ष्य राजा कृतकृत्य आसीत् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-404",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तन्मातरः पौरजना अमात्या अन्तःपुरा वैषयिकाश्च सर्वे ।\nअवेक्षमाणाः परमं पुमांसं स्वानन्दतृप्ता इव सम्बभूवुः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-405",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सुवंशे शशिनः प्रसूतो गाधीति शक्रस्तनुजोऽस्य चाऽसीत् ।\nवरेण विप्रत्वमवाप योऽसौ विश्वस्य मित्रं स इहाऽजगाम ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-406",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनार्थितो यज्ञरिरक्षयैव कृच्छ्रेण पित्राऽस्य भयाद्विसृष्टः ।\nजगाम रामः सह लक्ष्मणेन सिद्धाश्रमं सिद्धजनाभिवन्द्यः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-407",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुग्रहार्थं स ऋषेरवाप सलक्ष्मणोऽस्त्रं मुनितो हि केवलम् ।\nववन्दिरे ब्रह्ममुखाः सुरेशास्तमस्त्ररूपाः प्रकटाः समेत्य ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-408",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो जघानाऽऽशु शरेण ताटकां वराद् विधातुस्तदनन्यवध्याम् ।\nररक्ष यज्ञं च मुनेर्निहत्य सुबाहुमीशानगिरा विमृत्युम् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-409",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "शरेण मारीचमथार्णवेऽक्षिपद् वचो विरिञ्चस्य तु मानयानः ।\nअवध्यता तेन हि तस्य दत्ता जघान चान्यान् रजनीचरानथ ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-410",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा विदेहेन सुतास्वयंवरो विघोषितो दिक्षु विदिक्षु सर्वशः ।\nनिधार्य तद् गाधिसुतानुयायी ययौ विदेहाननुजानुयातः ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-411",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो अहल्यां पतिनाऽभिशप्तां प्रधर्षणादिन्द्रकृताच्छिलीकृताम् ।\nस्वदर्शनान्मानुषतामुपेतां सुयोजयामास स गौतमेन ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-412",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "बलं स्वभक्तेरधिकं प्रकाशयन्ननुग्रहं च त्रिदशेष्वतुल्यम् ।\nअनन्यभक्तां च सुरेशकाङ्क्षया विधाय नारीं प्रययौ तयाऽर्चितः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-413",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "श्यामावदाते जगदेकसारे स्वनन्तचन्द्राधिककान्तिकान्ते ।\nसहानुजे कार्मुकबाणपाणौ पुरीं प्रविष्टे तुतुषुर्विदेहजाः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-414",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "पपुर्नितान्तं सरसाक्षिभृङ्गैर्वराननाब्जं पुरुषोत्तमस्य ।\nविदेहनारीनरवर्यसङ्घा यथा महापौरुषिकास्तदङ्घ्रिम् (महापूरुषिकास्तदङ्घ्रिम्) ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-415",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा विदेहः प्रतिलभ्य रामं सहस्रनेत्रावरजं गविष्ठम् ।\nसमर्चयामास सहानुजं तमृषिं च साक्षाज्ज्वलनप्रकाशम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-416",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "मेने च जामातरमात्मकन्यागुणोचितं रूपनवावतारम् ।\nउवाच चास्मै ऋषिरुग्रतेजाः कुरुष्व जामातरमेनमाश्विति ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-417",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "स आह चैनं परमं वचस्ते करोमि नात्रास्ति विचारणा मे ।\nशृणुष्व मेऽथापि यथा प्रतिज्ञा सुताप्रदानाय कृता पुरस्तात् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-418",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तपो मया चीर्णमुमापतेः पुरा वरायुधावाप्तिधृतेन चेतसा ।\nस मे ददौ दिव्यमिदं धनुस्तदा कथञ्चनाचाल्यमृते पिनाकिनम् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-419",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "न देवदैत्योरगदेवगायका अलं धनुश्चालयितुं सवासवाः ।\nकुतो नरास्तद्वरतो हि किङ्कराः सहानसैवात्र कृषन्ति कृच्छ्रतः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-420",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अधार्यमेतद्धनुराप्य शङ्करादहं नृणां वीर्यपरीक्षणे धृतः ।\nसुतार्थमेतां चकर प्रतिज्ञां ददामि कन्यां य इदं हि पूरयेत् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-421",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितां मे गिरमभ्यवेत्य दितेः सुता दानवयक्षराक्षसाः ।\nसमेत्य भूपाश्च समीपमाशु प्रगृह्य तच्चालयितुं न शेकुः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-422",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्विन्नगात्राः परिवृत्तनेत्राः दशाननाद्याः पतिता विमूर्छिताः ।\nतथाऽपि मां धर्षयितुं न शेकुः सुताकृते ते वचनात्स्वयम्भुवः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-423",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा हि मेऽदात् प्रभुरब्जजो वरं प्रसादितो मे तपसा कथञ्चन ।\nबलान्न ते कश्चिदुपैति कन्यकां तदिच्छुभिस्ते न च धर्षणेति ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-424",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु ते नष्टमदा इतो गताः समस्तशो ह्यस्तन एव पार्थिवाः ।\nततो ममायं प्रतिपूर्य मानसं वृणोतु कन्यामयमेव मेऽर्थितः ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-425",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तथेति चोक्ते मुनिना स किङ्करैरनन्तभोगोपममाश्वथाऽनयत् ।\nसमीक्ष्य तद्वामकरेण राघवः सलीलमुद्धृत्य हसन्नपूरयत् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-426",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "विकृष्यमाणं तदनन्तराधसा परेण निःसीमबलेन लीलया ।\nअभज्यतासह्यममुष्य तद्बलं प्रसोढुमीशं कुत एव तद्भवेत् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-427",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "स मध्यतस्तत् प्रविभज्य लीलया यथेक्षुदण्डं शतमन्युकुञ्जरः ।\nविलोकयन् वक्त्रमृषेरवस्थितः सलक्ष्मणः पूर्णतनुर्यथा शशी ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-428",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तमब्जनेत्रं पृथुतुङ्गवक्षसं श्यामावदातं चलकुण्डलोज्ज्वलम् ।\nशशक्षतोत्थोपमचन्दनोक्षितं ददर्श विद्युद्वसनं नृपात्मजा ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-429",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो कराभ्यां प्रतिगृह्य मालामम्लानपद्मां जलजायताक्षी ।\nउपेत्य मन्दं ललितैः पदैस्तां तदंस आसज्य च पार्श्वतोऽभवत्(पार्श्वतोऽभूत्) ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-430",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः प्रमोदो नितरां जनानां विदेहपुर्यामभवत् समन्तात् ।\nरामं समालोक्य नरेन्द्रपुत्र्या समेतमानन्दनिधिं परेशम् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-431",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "लक्ष्म्या समेते प्रकटं रमेशे सम्प्रेषयामास तदाऽऽशु पित्रे ।\n‘विदेहराजो दशदिग्रथाय स तन्निशम्याऽशु तुतोष भूमिपः’ ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-432",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽत्मजाभ्यां सहितः सभार्यो ययौ गजस्यन्दनपत्तियुक्तया ।\nस्वसेनयाऽग्रे प्रणिधाय धातृजं वसिष्ठमाश्वेव स यत्र मैथिलः ॥ ३१॥(भा\\.पु\\. ७\\.८\\.३६)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-433",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "स मैथिलेनातितरां समर्चितो विवाहयामास सुतं मुदम्भरः ।\nपुरोहितो गाधिसुतानुमोदितो जुहाव वह्निं विधिना वसिष्ठः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-434",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा विमानावलिभिर्नभस्तलं दिदृक्षतां सङ्कुलमास नाकिनाम् ।\nसुरानका दुन्दभयो विनेदिरे जगुश्व गन्धर्ववराः सहस्रशः ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-435",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "विजानमाना जगतां हि मातरं पुराऽर्थितुं नाऽययुरत्र देवताः ।\nतदा तु रामं रमया युतं प्रभुं दिदृक्षवश्चक्रुरलं नभस्तलम् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-436",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा पुरा सागरजास्वयंवरे सुमानसानामभवत्समागमः ।\nतथा ह्यभूत्सर्वदिवौकसां तदा तथा मुनीनां सहभूभृतां भुवि ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-437",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रगृह्य पाणिं च नृपात्मजाया रराज राजीवसमाननेत्रः ।\nयथा पुरा सागरजासमेतः सुरासुराणाममृताब्धिमन्थने ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-438",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वलङ्कृतास्तत्र विचेरुरङ्गना विदेहराजस्य च या हि योषितः ।\nमुदा समेतं रमया रमापतिं विलोक्य रामाय ददौ धनं नृपः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-439",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियाणि वस्त्राणि रथान् सकुञ्जरान् परार्द्ध्यरत्नान्यखिलस्य चेशितुः ।\nददौ च कन्यात्रयमुत्तमं मुदा तदा स रामावरजेभ्य एव च ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-440",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "महोत्सवं तं त्वनुभूय देवता नराश्च सर्वे प्रययुर्यथाऽऽगतम् ।\nपिता च रामस्य सुतैः समन्वितो ययावयोध्यां स्वपुरीं मुदा ततः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-441",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तदन्तरे सोऽथ ददर्श भार्गवं सहस्रलक्षामितभानुदीधितिम् ।\nविभासमानं निजरश्मिमण्डले धनुर्धरं दीप्तपरश्वधायुधम् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-442",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अजानतां राघवमादिपूरुषं समागतं ज्ञापयितुं निदर्शनैः ।\nसमाह्वयन्तं रघुपं स्पृधेव नृपो ययाचे प्रणिपत्य भीतः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-443",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "न मे सुतं हन्तुमिहार्हसि प्रभो वयोगतस्येत्युदितः स भार्गवः ।\nसुतत्रयं ते प्रददामि राघवं रणे स्थितं द्रष्टुमिहाऽऽगतोऽस्म्यहम् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-444",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "स इत्थमुक्त्वा नृपतिं रघूत्तमं भृगूत्तमः प्राह निजां तनुं हरिः ।\nअभेदमज्ञेष्वपि दर्शयन् परं पुरातनोऽहं हरिरेष इत्यपि ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-445",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "शृणुष्व राम त्वमिहोदितं मया धनुर्द्वयं पूर्वमभून्महाद्भुतम् ।\nउमापतिस्त्वेकमधारयत् ततो रमापतिश्चापरमुत्तमोत्तमम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-446",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा तु लोकस्य निदर्शनार्थिभिः समर्थितौ तौ हरिशङ्करौ सुरैः ।\nरणस्थितौ वां प्रसमीक्षितुं वयं समर्थयामोऽत्र निदर्शनार्थिनः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-447",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हि युद्धाय रमेशशङ्करौ व्यवस्थितौ तौ धनुषी प्रगृह्य ।\nयतोऽन्तरस्यैष नियामको हरिस्ततो हरोऽग्रेऽस्य शिलोपमोऽभूत् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-448",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "शशाक नैवाथ यदाऽभिवीक्षितुं प्रस्पन्दितुं वा कुत एव योद्धुम् ।\nशिवस्तदा देवगणास्समस्ताः शशंसुरुच्चैर्जगतो हरेर्बलम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-449",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "यदीरणेनैव विनैष शङ्करः शशाक न प्रश्वसितुं च केवलम् ।\nकिमत्र वक्तव्यमतो हरेर्बलं हरात् परं सर्वत एव चेति ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-450",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः प्रणम्याऽऽशु जनार्दनं हरः प्रसन्नदृष्ट्या हरिणाऽभिवीक्षितः ।\nजगाम कैलासममुष्य तद्धनुस्त्वया प्रभग्नं किल लोकसन्निधौ ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-451",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "धनुर्यदन्यद्धरिहस्तयोग्यं तत्कार्मुकात् कोटिगुणं पुनश्च ।\nवरं हि हस्ते तदिदं गृहीतं मया गृहाणैतदतो हि वैष्णवम् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-452",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "यदीदमागृह्य विकर्षसि त्वं तदा हरिर्नात्र विचार्यमस्ति ।\nइति ब्रुवाणः प्रददौ धनुर्वरं प्रदर्शयत् विष्णुबलं हराद्वरम् ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-453",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रगृह्य तच्चापवरं स राघवश्चकार सज्यं निमिषेण लीलया ।\nचकर्ष सन्धाय शरं च पश्यतः समस्तलोकस्य च संशयं नुदन् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-454",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रदर्शिते विष्णुबले समस्ततो हराच्च निःसङ्ख्यतया महाधिके ।\nजगाद मेघौघगभीरया गिरा स राघवं भार्गव आदिपूरुषः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-455",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अलं बलं ते जगतोऽखिलाद्वरं परोऽसि नारायण एव नान्यथा ।\nविसर्जयस्वेह शरं तपोमये महासुरे लोकमये वराद्विभोः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-456",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरोऽतुलो नाम महासुरोऽभवद् वरात् स तु ब्रह्मण आप लोकताम् ।\nपुनश्च तं प्राह जगद्गुरुर्यदा हरिर्जितः स्याद्धि तदैव वध्यसे ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-457",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो वधार्थं जगदन्तकस्य सर्वाजितोऽहं जितवद् व्यवस्थितः ।\nइतीरिते लोकमये स राघवो मुमोच बाणं जगदन्तकेऽसुरे ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-458",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा वरोऽनेन शिवोपलम्भितो मुमुक्षया विष्णुतनुप्रवेशनम् ।\nस तेन रामोदरगो बहिर्गतस्तदाज्ञयैवाऽऽशु बभूव भस्मसात् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-459",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीव रामाय स राघवः शरं विकर्षमाणो विनिहत्य चासुरम् ।\nतपस्तदीयं प्रवदन् मुमोद तदीयमेव ह्यभवत् समस्तम् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-460",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "निरन्तरानन्तविबोधसारः स जानमानोऽखिलमादिपूरुषः ।\nवदञ्छृणोतीव विनोदतो हरिः स एक एव द्वितनुर्मुमोद ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-461",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "स चेष्टितं चैव निजाश्रयस्य जनस्य सत्तत्त्वविबोधकारणम् ।\nविमोहकं चान्यतमस्य कुर्वन् चिक्रीड एकोऽपि नरान्तरे यथा ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-462",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स कारुण्यनिधिर्निजे जने नितान्तमैक्यं स्वगतं प्रकाशयन् ।\nद्विधेव भूत्वा भृगुवर्य आत्मना रघूत्तमेनैक्यमगात् समक्षम् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-463",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "समेत्य चैक्यं जगतोऽभिपश्यतः प्रणुद्य शङ्कामखिलां जनस्य ।\nप्रदाय रामाय धनुर्वरं तदा जगाम रामानुमतो रमापतिः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-464",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो नृपोऽत्यर्थमुदाऽभिपूरितः सुतैः समस्तैः स्वपुरीमवाप ह ।\nरेमेऽथ रामोऽपि रमास्वरूपया तयैव राजात्मजया हि सीतया ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-465",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा पुरा श्रीरमणः श्रिया तया रतो नितान्तं हि पयोब्धिमध्ये ।\nतथा त्वयोध्यापुरिगो रघूत्तमोऽप्युवास कालं सुचिरं रतस्तया ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-466",
"oldKey": "MBTN_C04_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C04_S01",
"chapter": "MBTN_C04",
"verseType": "shloka",
"text": "इमानि कर्माणि रघूत्तमस्य हरेर्विचित्राण्यपि नाद्भुतानि ।\nदुरन्तशक्तेरथ चास्य वैभवं स्वकीयकर्तव्यतयाऽनुवर्ण्यते ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-467",
"oldKey": "MBTN_C05_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-468",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ इत्थं विश्वेश्वरेऽस्मिन्नखिलजगदवस्थाप्य सीतासहाये भूमिष्ठे सर्वलोकास्तुतुषुरनुदिनं वृद्धभक्त्यानितान्तम् ।\nराजा राज्याभिषेके प्रकृतिजनवचो मानयन्नात्मनोऽर्थ्यं दध्रे तन्मन्थरायाः श्रुतिपथमगमद् भूमिगाया अलक्ष्म्याः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-469",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं क्षीराब्धिजाता कथमपि तपसैवाप्सरस्त्वं प्रयाता तां नेतुं तत्तमोऽन्धं कमलजनिरुवाचाऽऽशु रामाभिषेकम् ।\nभूत्वा दासी विलुम्प स्वगतिमपि ततः कर्मणा प्राप्स्यसे त्वं सेत्युक्ता मन्थराऽऽसीत् तदनु कृतवत्येव चैतत् कुकर्म ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-470",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्वाक्यात् कैकयी सा पतिगवरबलादाजहारैव राज्यं रामस्तद्गौरवेण त्रिदशमुनिकृतेऽरण्यमेवाऽविवेश ।\nसीतायुक्तोऽनुजेन प्रतिदिनसुविवृद्धोरुभक्त्या समेतः संस्थाप्याशेषजन्तून् स्वविरहजशुचा त्यक्तसर्वेषणार्थान् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-471",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "वृक्षान् पक्षीभकीटान् पितरमथ सखीन् मातृपूर्वान् विसृज्य प्रोत्थां गङ्गांस्वपादाद्धर इव गुहेनार्चितः सोऽथ तीर्त्वा ।\nदेवार्च्यस्यापि पुत्रादृषिगणसहितात् प्राप्य पूजां प्रयातः शैलेशं चित्रकूटं कतिपयदिवसान्यत्र मोदन्नुवास ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-472",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "एतस्मिन्नेव काले दशरथनृपतिः स्वर्गतोऽभूद्वियोगाद् रामस्यैवाथ पुत्रौ विधिसुतसहितैर्मन्त्रिभिः केकयेभ्यः ।\nआनीतौ तस्य कृत्वा श्रुतिगणविहितप्रेतकार्याणि सद्यः शोचन्तौ राममार्गं पुरजनसहितौ जग्मतुर्मातृभिश्च ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-473",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "धिक्कुर्वन्तौ नितान्तं सकलदुरितगां मन्थरां कैकयीं च प्राप्तौ रामस्य पादौ मुनिगणसहितौ तत्र चोवाच नत्वा ।\nरामं राजीवनेत्रं भरत इह पुनः प्रीतयेऽस्माकमीश प्राप्याऽऽशु स्वामयोध्यामवरजसहितः पालयेमां धरित्रीम् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-474",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः कर्तुमीशः सकलसुरगणाप्यायनं रामदेवः सत्यां कर्तुं च वाणीमवददतितरां नेति सद्भक्तिनम्रम् ।\nभूयोभूयोऽर्थयन्तं द्विगुणितशरदां सप्तके त्वभ्यतीते कर्तैतत्ते वचोऽहं सुदृढमृतमिदं मे वचो नात्र शङ्का ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-475",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वैतद्रामवाक्यं हुतभुजि पतने स प्रतिज्ञां च कृत्वा रामोक्तस्यान्यथात्वे न तु परमभिवेक्ष्येऽहमित्येव तावत् ।\nकृत्वाऽन्यां स प्रतिज्ञामवसदथ बहिर्ग्रामके नन्दिनाम्नि श्रीशस्यैवास्य कृत्वा शिरसि परमकं पौरटं पादपीठम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-476",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तपौरानुगतेऽनुजे गते स चित्रकूटे भगवानुवास ह ।\nअथाऽजगामेन्द्रसुतोऽपि वायसो महासुरेणाऽत्मगतेन चोदितः ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-477",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "स चासुरावेशवशाद्रमास्तने यदा व्यधात्तुण्डमथाभिवीक्षितः ।\nजनार्दनेनाऽऽशु तृणे प्रयोजिते चचार तेन ज्वलताऽनुयातः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-478",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयम्भुशर्वेन्द्रमुखान्सुरेश्वरान् जिजीविषुस्ताञ्छरणं गतोऽपि ।\nबहिष्कृतस्तैर्हरिभक्तिभावतो ह्यलङ्घ्यशक्त्या परमस्य चाक्षमैः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-479",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः प्रयातः शरणं रघूत्तमं विसर्जितस्तेन निहत्य चासुरम् ।\nतदक्षिगं साक्षिकमप्यवध्यं प्रसादतश्चन्द्रविभूषणस्य ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-480",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "स वायसानामसुरोऽखिलानां वरादुमेशस्य बभूव चाक्षिगः ।\nनिपातितोऽसौ सह वायसाक्षिभिस्तृणेन रामस्य बभूव भस्मसात् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-481",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "ददुर्हि तस्मै विवरं बलार्थिनो यद्वायसास्तेन तदक्षिपातनम् ।\nकृतं रमेशेन तदेकनेत्रा बभूवुरन्येऽपि तु वायसास्तदा ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-482",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "भविष्यतामप्यथ यावदेव द्विनेत्रता काककुलोद्भवानाम् ।\nतावत्तदक्ष्यस्य कुरङ्गनाम्नः शिवेन दत्तं दितिजस्य चाक्षयम् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-483",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः पुनर्भावममुष्य हिन्वन् भविष्यतश्चैकदृशश्चकार ।\nस वायसान् राघव आदिपूरुषस्ततो ययौ शक्रसुतस्तदाज्ञया ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-484",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "रामोऽथ दण्डकवनं मुनिवर्यनीतो लोकाननेकश उदारबलैर्निरस्तान् ।\nश्रुत्वा खरप्रभृतिभिर्वरतो हरस्य सर्वैरवध्यतनुभिः प्रययौ सभार्यः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-485",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "आसीच्च तत्र शरभङ्ग इति स्म जीर्णो लोकं हरेर्जिगमिषुर्मुनिरुग्रतेजाः ।\nतेनाऽदरोपहृतसार्ध्यसपर्यया स प्रीतो ददौ निजपदं परमं रमेशः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-486",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मो यतोऽस्य वनगस्य नितान्तशक्तिह्रासे स्वधर्मकरणस्य हुताशनादौ ।\nदेहात्ययः स तत एव तनुं निजाग्नौ सन्त्यज्य रामपुरतः प्रययौ परेशम् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-487",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "रामोऽपि तत्र ददृशे धनदस्य शापाद् गन्धर्वमुर्वशिरतेरथ यातुधानीम् ।\nप्राप्तं दशां सपदि तुम्बुरुनामधेयं नाम्ना विराधमपि शर्ववरादवध्यम् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-488",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "भङ्क्त्वाऽस्य बाहुयुगलं बिलगं चकार सम्मानयन् वचनमम्बुजजन्मनोऽसौ ।\nप्रादाच्च तस्य सुगतिं निजगायकस्य भक्षार्थमंसकमितोऽपि सहानुजेन ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-489",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रीतिं विधित्सुरगमद्भवनं निजस्य कुम्भोद्भवस्य परमादरतोऽमुना च ।\nसम्पूजितो धनुरनेन गृहीतमिन्द्राच्छार्ङ्गं तदादिपुरुषो निजमाजहार ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-490",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्मार्थमेव हि पुरा हरिणा प्रदत्तमिन्द्रे तदिन्द्र उत रामकरार्थमेव ।\nप्रादादगस्त्यमुनये तदवाप्य रामो रक्षन् ऋषीनवसदेव स दण्डकेषु ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-491",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "काले तदैव खरदूषणयोर्बलेन रक्षःस्वसा पतिनिमार्गणतत्पराऽऽसीत् ।\nव्यापादिते निजपतौ हि दशाननेन प्रामादिकेन विधिनाऽभिससार रामम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-492",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "साऽनुज्ञयैव रजनीचरभर्तुरुग्रा भ्रातृद्वयेन सहिता वनमावसन्ती ।\nरामं समेत्य भव मे पतिरित्यवोचद्भानुं यथा तम उपेत्य सुयोगकामम् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-493",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "तां तत्र हास्यकथया जनकासुताग्रे गच्छानुजं म इह मेति वचः स उक्त्वा ।\nतेनैव दुष्टचरितां हि विकर्णनासां चक्रे समस्तरजनीचरनाशहेतोः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-494",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्प्रेरितान् सपदि भीमबलान् प्रयातांस्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।\nजघ्ने चतुर्दशसहस्रमवारणीयकोदण्डपाणिरखिलस्य सुखं विधातुम् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-495",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "दत्तेऽभये रघुवरेण महामुनीनां दत्ते भये च रजनीचरमण्डलस्य ।\nरक्षःपतिः स्वसृमुखादविकम्पनाच्च श्रुत्वा बलं रघुपतेः परमाप चिन्ताम् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-496",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽऽशु कार्यमवमृश्य जगाम तीरे क्षेत्रं नदीनदपतेः श्रवणं धरित्र्याः ।\nमारीचमत्र तपसि प्रतिवर्तमानं भीतं शराद्रघुपतेर्नितरां ददर्श ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-497",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनार्थितः सपदि राघववञ्चनार्थे मारीच आह शरवेगममुष्य जानन् ।\nशक्यो न ते रघुवरेण हि विग्रहोऽत्र जानामि संस्पर्शमस्य शरस्य पूर्वम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-498",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तमथ रावण आह खड्गं निष्कृष्य हन्मि यदि मे न करोषि वाक्यम् ।\nतच्छुश्रुवान् भययुतोऽथ निसर्गतश्च पापो जगाम रघुवर्यसकाशमाशु ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-499",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्प्राप्य हैममृगतां बहुरत्नचित्रः सीतासमीप उरुधा विचचार शीघ्रम् ।\nनिर्दोषनित्यवरसंविदपि स्म देवी रक्षोवधाय जनमोहकृते तथाऽऽह ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-500",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "देवेममाशु परिगृह्य च देहि मे त्वं क्रीडामृगं त्विति तयोदित एव रामः ।\nअन्वक् ससार ह शरासनबाणपाणिर्मायामृगं निशिचरं निजघान जानन् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-501",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाऽहतः शरवरेण भृशं ममार विक्रुश्य लक्ष्मणमुरुव्यथया स पापः ।\nश्रुत्वैव लक्ष्मणमचूचुददुग्रवाक्यैः सोऽप्याप रामपथमेव सचापबाणः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-502",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "यां यां परेश उरुधैव करोति लीलां तां तां करोत्यनु तथैव रमापि देवी ।\nनैतावताऽस्य परमस्य तथा रमाया दोषोऽणुरप्यनुविचिन्त्य उरुप्रभू यत् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-503",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "क्वाज्ञानमापदपि मन्दकटाक्षमात्रात् सर्गस्थितिप्रलयसंसृतिमोक्षहेतोः ।\nदेव्या हरेः किमु विडम्बनमात्रमेतद् विक्रीडतोः सुरनरादिदेव तस्मात् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-504",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "देव्याः समीपमथ रावण आससाद साऽदृश्यतामगमदप्यविषह्यशक्तिः ।\nसृष्ट्वाऽऽत्मनः प्रतिकृतिं प्रययौ च शीघ्रं कैलासमर्चितपदा न्यवसच्छिवाभ्याम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-505",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यास्तु तां प्रतिकृतिं प्रविवेश शक्रो देव्याश्च सन्निधियुतां व्यवहारसिद्ध्यै ।\nआदाय तामथ ययौ रजनीचरेन्द्रो हत्वा जटायुषमुरुश्रमतो निरुद्धः ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-506",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "मार्गे व्रजन्तमभियाय ततो हनूमान् संवारितो रविसुतेन च जानमानः ।\nदैवं तु कार्यमथ कीर्तिमभीप्समानो रामस्य नैनमहनद्वचनाद्धरेश्व ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-507",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राप्यैव राक्षस उताऽऽत्मपुरीं स तत्र सीताकृतिं प्रतिनिधाय ररक्ष चाथ ।\nरामोऽपि तत्तु विनिहत्य सुदुष्टरक्षः प्राप्याऽश्रमं स्वदयितां नहि पश्यतीव ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-508",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्वेषमाण इव तं च ददर्श गृध्रं सीतां रिरक्षिषुमथो रिपुणा विशस्तम् ।\nमन्दात्मचेष्टममुनोक्तमरेश्च कर्म श्रुत्वा मृतं तमदहत् स्वगतिं तथाऽदात् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-509",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्यत्र चैव विचरन् सहितोऽनुजेन प्राप्तः करौ स सहसाऽथ कबन्धनाम्नः ।\nधातुर्वरादखिलजायिन उज्झितस्य मृत्योश्च वज्रपतनादतिकुञ्चितस्य ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-510",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "छित्वाऽस्य बाहुयुगलं सहितोऽनुजेन तं पूर्ववत् प्रतिविधाय सुरेन्द्रभृत्यम् ।\nनाम्ना दनुं त्रिजटयैव पुराऽभिजातं गन्धर्वमाशु च ततोऽपि तदर्चितोऽगात् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-511",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा तमेव शबरी परमं हरिं च ज्ञात्वा विवेश दहनं पुरतोऽस्य तस्यै ।\nप्रादात् स्वलोकमिममेव हि सा प्रतीक्ष्य पूर्वं मतङ्गवचनेन वनेऽत्र साऽभूत् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-512",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "शापाद् वराप्सरसमेव हि तां विमुच्य शच्या कृतात् पतिपुरस्त्वतिदर्पहेतोः ।\nगत्वा ददर्श पवनात्मजमृश्यमूके स ह्येक एनमवगच्छति सम्यगीशम् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-513",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "देहेऽपि यत्र पवनोऽत्र हरिर्यतोऽसौ तत्रैव वायुरिति वेदवचः प्रसिद्धम् ।\n‘कस्मिन् न्वहं’ त्विति तथैव हि सोऽवतारे तस्मात् स मारुतिकृते रविजं ररक्ष ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-514",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स कृष्णतनुरर्जुनमप्यरक्षद् भीमार्थमेव तदरिं रविजं निहत्य ।\nपूर्वं हि मारुतिमवाप रवेः सुतोऽयं तेनास्य वालिनमहन् रघुपः प्रतीपम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-515",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं सुराश्च पवनस्य वशे यतोऽतः सुग्रीवमत्र तु परत्र च शक्रसूनुम् ।\nसर्वे श्रिता हनुमतस्तदनुग्रहाय तत्रागमद् रघुपतिः सह लक्ष्मणेन ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-516",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यत्पादपङ्कजरजः शिरसा विभर्ति श्रीरब्जजश्च गिरिशः सह लोकपालैः’ ।\nसर्वेश्वरस्य परमस्य हि सर्वशक्तेः किं तस्य शत्रुहनने कपयः सहायाः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-517",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "समागते तु राघवे प्लवङ्गमाः ससूर्यजाः ।\nविपुप्लुवुर्भयार्दिता न्यवारयच्च मारुतिः (भा\\.पु\\. १०\\.५८\\.३८)॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-518",
"oldKey": "MBTN_C05_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C05_S01",
"chapter": "MBTN_C05",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्याऽशु हरीन्द्रान् जानन् विष्णोर्गुणाननन्तान् सः ।\nसाक्षाद् ब्रह्मपिताऽसावित्येतेनास्य पादयोः पेते ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-519",
"oldKey": "MBTN_C06_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-520",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ उत्थाप्य चैनमरविन्ददलायताक्षश्चक्राङ्कितेन वरदेन कराम्बुजेन ।\nकृत्वा च संविदमनेन नुतोऽस्य चांसं प्रीत्याऽऽरुरोह स हसन् सह लक्ष्मणेन ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-521",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "आरोप्य चांसयुगळं भगवन्तमेनं तस्यानुजं च हनुमान् प्रययौ कपीन्द्रम् ।\nसख्यं चकार हुतभुक्प्रमुखे च तस्य रामेण शाश्वतनिजार्तिहरेण शीघ्रम् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-522",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽस्य दुःखमथ देववरः प्रतिज्ञां चक्रे स वालिनिधनाय हरीश्वरोऽपि ।\nसीतानुमार्गणकृतेऽथ स वालिनैव क्षिप्तां हि दुन्दुभितनुं समदर्शयच्च ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-523",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "वीक्ष्यैव तां निपतितामथ रामदेवः सोऽङ्गुष्ठमात्रचलनादतिलीलयैव ।\nसम्प्रास्य योजनशतेऽथ तयैव चोर्वीं सर्वान् विदार्य दितिजानहनद्रसास्थान् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-524",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "शर्वप्रसादजबलाद्दितिजानवध्यान् सर्वान् निहत्य कुणपेन पुनश्च सख्या ।\nभीतेन वालिबलतः कथितः स्म सप्तसालान् प्रदर्श्य दितिजान् सुदृढांश्च वज्रात् ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-525",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "एकैकमेषु स विकम्पयितुं समर्थः पत्राणि लोप्तुमपि तूत्सहते न शक्तः ।\nविष्वक्स्थितान् यदि भवान् प्रतिभेत्स्यतीमानेकेषुणा तर्हि वालिवधे समर्थः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-526",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "जेतुं चतुर्गुणबलो हि पुमान् प्रभुः स्याद्धन्तुं शताधिकबलोऽतिबलं सुशक्तः ।\nतस्मादिमान् हरिहयात्मजबाह्वलोप्यपत्रान् विभिद्य मम संशयमाशु भिन्धि ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-527",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽस्य वाक्यमवमृश्य दितेः सुतांस्तान् धातुर्वरादखिलपुम्भिरभेद्यरूपान् ।\nब्रह्मत्वमाप्तुमचलं तपसि प्रवृत्तानेकेषुणा सपदि तान् प्रबिभेद रामः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-528",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्धाय कार्मुकवरे निशिते तु बाणेऽथाऽकृष्य दक्षिणभुजेन तदा प्रमुक्ते ।\nरामेण सत्वरमनन्तबलेन सर्वे चूर्णीकृताः सपदि ते तरवो रवेण ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-529",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "भित्त्वा च तान् सगिरिकुं भगवत्प्रमुक्तः पातालसप्तकमथात्र च ये त्ववध्याः ।\nनाम्नाऽसुराः कुमुदिनोऽब्जजवाक्यरक्षाः सर्वांश्च तानदहदाशु शरः स एकः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-530",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "नैतद्विचित्रममितोरुबलस्य विष्णोर्यत्प्रेरणात् सपवनस्य भवेत् प्रवृत्तिः ।\nलोकस्य सप्रकृतिकस्य सरुद्रकालकर्मादिकस्य तदपीदमनन्यसाध्यम् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-531",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा बलं भगवतोऽथ हरीश्वरोऽसावग्रे निधाय तमयात् पुरमग्रजस्य ।\nआश्रुत्य रावमनुजस्य बिलात् स चाऽगादभ्येनमाशु दयिताप्रतिवारितोऽपि ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-532",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "तन्मुष्टिभिः प्रतिहतः प्रययावशक्तः सुग्रीव आशु रघुपोऽपि हि धर्ममीक्षन् ।\nनैनं जघान विदिताखिललोकचेष्टोऽप्येनं स आह युधि वां न मया विविक्तौ ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-533",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "सौभ्रात्रमेष यदि वाञ्छति वालिनैव नाहं निरागसमथाग्रजनिं हनिष्ये ।\nदीर्घः सहोदरगतो न भवेद्धि कोपो दीर्घोऽपि कारणमृते विनिवर्तते च ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-534",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "कोपः सहोदरजने पुनरन्तकाले प्रायो निवृत्तिमुपगच्छति तापकश्च ।\nएकस्य भङ्ग इति नैव झटित्यपास्तदोषो निहन्तुमिह योग्य इति स्म मेने ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-535",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मान्न बन्धुजनगे जनिते विरोधे कार्यो वधस्तदनुबन्धिभिराश्वितीह ।\nधर्मं प्रदर्शयितुमेव रवेः सुतस्य भावी न ताप इति विच्च न तं जघान ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-536",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "यः प्रेरकः सकलशेमुषिसन्ततेश्च तस्याज्ञता कुत इहेशवरस्य विष्णोः ।\nतेनोदितोऽथ सुदृढं पुनरागतेन वज्रोपमं शरममूमुचदिन्द्रसूनौ ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-537",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "रामाज्ञयैव लतया रविजे विभक्ते वायोः सुतेन रघुपेण शरे च मुक्ते ।\nश्रुत्वाऽस्य शब्दमतुलं हृदि तेन विद्ध इन्द्रात्मजो गिरिरिवापतदाशु सन्नः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-538",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "भक्तो ममैष यदि मामभिपश्यतीह पादौ ध्रुवं मम समेष्यति निर्विचारः ।\nयोग्यो वधो नहि जनस्य पदानतस्य राज्यार्थिना रविसुतेन वधोऽर्थितश्च ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-539",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "कार्यं ह्यभीष्टमपि तत् प्रणतस्य पूर्वं शस्तो वधो न पदयोः प्रणतस्य चैव ।\nतस्माददृश्यतनुरेव निहन्मि शक्रपुत्रं त्वितिस्म तमदृष्टतया जघान ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-540",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "यः प्रेरकः सकललोकबलस्य नित्यं पूर्णाव्ययोच्चबलवीर्यतनुः स्वतन्त्रः ।\nकिं तस्य दृष्टिपथगस्य च वानरोऽयं कर्तैशचापमपि येन पुरा प्रभग्नम् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-541",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्नेऽथ वालिनि जगाम च तस्य पार्श्वं प्राहैनमार्द्रवचसा यदि वाञ्छसि त्वम् ।\nउज्जीवयिष्य इति नैच्छदसौ त्वदग्रे को नाम नेच्छति मृतिं पुरुषोत्तमेति ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-542",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "कार्याणि तस्य चरमाणि विधाय पुत्रं त्वग्रे निधाय रविजः कपिराज्य आसीत् ।\nरामोऽपि तद्गिरिवरे चतुरोऽथ मासान् दृष्ट्वा घनागममुवास सलक्ष्मणोऽसौ ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-543",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "अथातिसक्ते क्षितिपे कपीनां प्रविस्मृते रामकृतोपकारे ।\nप्रसह्य तं बुद्धिमतां वरिष्ठो रामाङ्घ्रिभक्तो हनुमानुवाच ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-544",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "न विस्मृतिस्ते रघुवर्यकार्ये कार्या कथञ्चित् स हि नोऽभिपूज्यः ।\nन चेत् स्वयं कर्तुमभीष्टमद्य ते ध्रुवं बलेनापि हि कारयामि ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-545",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "स एवमुक्त्वा हरिराजसन्निधौ द्वीपेषु सप्तस्वपि वानरान् प्रति ।\nसम्मेलनायाऽशुगतीन् स्म वानरान् प्रस्थापयामास समस्तशः प्रभुः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-546",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "हरीश्वराज्ञाप्रणिधानपूर्वकं हनूमता ते प्रहिता हि वानराः ।\nसमस्तशैलद्रुमषण्डसंस्थितान् हरीन् समादाय तदाऽभिजग्मुः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-547",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव रामोऽपि हि भोगसक्तं प्रमत्तमालक्ष्य कपीश्वरं प्रभुः ।\nजगाद सौमित्रिमिदं वचो मे प्लवङ्गमेशाय वदाऽशु याहि ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-548",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि प्रमत्तोऽसि मदीयकार्ये नयाम्यहं त्वेन्द्रसुतस्य मार्गम् ।\nप्रायः स्वकार्ये प्रतिपादिते हि मदोद्धता न प्रतिकर्तुमीशते ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-549",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीड्यरामेण समीरिते तदा ययौ सबाणः सधनुः स लक्ष्मणः ।\nदृष्ट्वैव तं तेन सहैव तापनिर्भयाद्ययौ रामपदान्तिकं त्वरन् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-550",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "हनूमतः साधुवचोभिराशु प्रसन्नचेतस्यधिपे कपीनाम् ।\nसमागते सर्वहरिप्रवीरैः सहैव तं वीक्ष्य ननन्द राघवः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-551",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "ससम्भ्रमं तं पतितं पदाब्जयोस्त्वरन् समुत्थाप्य समाश्लिषत् प्रभुः ।\nस चोपविष्टो जगदीशसन्निधौ तदाज्ञयैवाऽऽदिशदाशु वानरान् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-552",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदिक्षु प्रहितेषु तेन प्रभुर्हनूमन्तमिदं बभाषे ।\nन कश्चिदीशस्त्वदृतेऽस्ति साधने समस्तकार्यप्रवरस्य मेऽस्य ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-553",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्त्वमेव प्रतियाहि दक्षिणां दिशं समादाय मदङ्गुलीयकम् ।\nइतीरितोऽसौ पुरुषोत्तमेन ययौ दिशं तां युवराजयुक्तः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-554",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदिक्षु प्रतियापिता हि ते हरीश्वराज्ञामुपधार्य मासतः ।\nसमाययुस्तेऽङ्गदजाम्बवन्मुखाः सुतेन वायोः सहिता न चाययुः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-555",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदुर्गप्रवरं दुरासदं विमार्गतां विन्ध्यगिरिं महात्मनाम् ।\nगतः स कालो हरिराडुदीरितः समासदंश्चाथ बिलं महाद्भुतम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-556",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "कृतं मयेनातिविचित्रमुत्तमं समीक्ष्य तत्तार उवाच चाङ्गदम् ।\nवयं न यामो हरिराजसन्निधिं विलङ्घितो नः समयो यतोऽस्य ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-557",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "दुरासदोऽसावतिचण्डशासनो हनिष्यति त्वामपि किं मदादिकान् ।\nअगम्यमेतद् बिलमाप्य तत् सुखं वसाम सर्वे किमसाविहाऽऽचरेत् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-558",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "न चैव रामेण सलक्ष्मणेन प्रयोजनं नो वनचारिणां सदा ।\nन चेह नः पीडयितुं स च क्षमस्ततो ममेयं सुविनिश्चिता मतिः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-559",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितं मातुलवाक्यमाशु स आददे वालिसुतोऽपि सादरम् ।\nउवाच वाक्यं च न नो हरीश्वरः क्षमी भवेल्लङ्घितशासनानाम् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-560",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "राज्यार्थिना येन हि घातितोऽग्रजो हृताश्च दाराः सुनृशंसकेन ।\nस नः कथं रक्षति शासनातिगान् निराश्रयान् दुर्बलकान् बले स्थितः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-561",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते शक्रसुतात्मजेन तथेति होचुः सह जाम्बवन्मुखाः ।\nसर्वेऽपि तेषामथ चैकमत्यं दृष्ट्वा हनूमानिदमाबभाषे ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-562",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञातमेतद्धि मयाऽङ्गदस्य राज्याय ताराभिहितं हि वाक्यम् ।\nसाध्यं न चैतन्नहि वायुसूनू रामप्रतीपं वचनं सहेत ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-563",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "न चाहमाक्रष्टुमुपायतोऽपि शक्यः कथञ्चित् सकलैः समेतैः ।\nसन्मार्गतो नैव च राघवस्य दुरन्तशक्तेर्बिलमप्रधृष्यम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-564",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "वचो ममैतद्यदि चाऽऽदरेण ग्राह्यं भवेद्वस्तदतिप्रियं मे ।\nन चेद् बलादप्यनये प्रवृत्तान् प्रशास्य सन्मार्गगतान् करोमि ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-565",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितं तत् पवनात्मजस्य श्रुत्वाऽतिभीता धृतमूकभावाः ।\nसर्वेऽनुजग्मुस्तमथाद्रिमुख्यं महेन्द्रमासेदुरगाधबोधाः ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-566",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "निरीक्ष्य ते सागरमप्रधृष्यमपारमेयं सहसा विषण्णाः ।\nदृढं निराशाश्च मतिं हि दध्रुः प्रायोपवेशाय तथा च चक्रुः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-567",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रायोपविष्टाश्च कथा वदन्तो रामस्य संसारविमुक्तिदातुः ।\nजटायुषः पातनमूचिरे तत्सम्पातिनाम्नः श्रवणं जगाम ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-568",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याग्रजोऽसावरुणस्य सूनुः सूर्यस्य बिम्बं सह तेन यातः ।\nजवं परीक्षन्नथ तं सुतप्तं गुप्त्वा पतत्रक्षयमाप्य चापतत् ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-569",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "स दग्धपक्षः सवितृप्रतापाच्छ्रुत्वैव रामस्य कथां सपक्षः ।\nभूत्वा पुनश्चापि मृतिं जटायुषः शुश्राव पृष्ट्वा पुनरेव सम्यक् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-570",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "स रावणस्याथ गतिं सुतोक्तां निवेद्य दृष्ट्वा जनकात्मजाकृतिम् ।\nस्वयं तथाऽशोकवने निषण्णामवोचदेभ्यो हरिपुङ्गवेभ्यः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-571",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु ते ब्रह्मसुतेन पृष्टा न्यवेदयन्नात्मबलं पृथक् पृथक् ।\nदशैव चाऽरभ्य दशोत्तरस्य क्रमात् पथो योजनतोऽभियाने ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-572",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "सनीलमैन्दद्विविदाः सताराः सर्वेऽप्यशीत्याः परतो न शक्ताः ।\nगन्तुं यदाऽऽथाऽत्मबलं स जाम्बवान् जगाद तस्मात् पुनरष्टमांशम् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-573",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "बलेर्यदा विष्णुरवाप लोकांस्त्रिभिः क्रमैर्नन्दिरवं प्रकुर्वता ।\nतदा मया भ्रान्तमिदं जगत्त्रयं सवेदनं जानु ममाऽऽस मेरुतः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-574",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो जवो मे न हि पूर्वसम्मितः पुरा त्वहं षण्णवतिप्लवोऽस्मि ।\nततः कुमारोऽङ्गद आह चास्माच्छतं प्लवेयं न ततोऽभिजाने ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-575",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "अपूरिते तैः सकलैः शतस्य गमागमे शत्रुबलं च वीक्ष्य ।\nसुदुर्गमत्वं च निशाचरेशपुर्याः स धातुः सुत आबभाषे ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-576",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "अयं हि गृध्रः शतयोजनं गिरिं त्रिकूटमाहेत उतात्र विघ्नाः ।\nभवेयुरन्येऽपि ततो हनूमानेकः समर्थो न परोऽस्ति कश्चित् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-577",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्त्वा स इत्थं पुनराह सूनुं प्राणस्य निःसीमबलं प्रशंसयन् ।\nत्वमेक एवात्र परं समर्थः कुरुष्व चैतत् परिपाहि वानरान् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-578",
"oldKey": "MBTN_C06_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C06_S01",
"chapter": "MBTN_C06",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽसौ हनुमान् निजेप्सितं तेषामशक्तिं प्रकटां विधाय ।\nअवर्धताऽऽशु प्रविचिन्त्य रामं सुपूर्णशक्तिं चरितोस्तदाज्ञाम् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-579",
"oldKey": "MBTN_C07_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-580",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ रामाय शाश्वतसुविस्तृतषड्गुणाय सर्वेश्वराय सुखसारमहार्णवाय।\nनत्वा लिलङ्घयिषुरर्णवमुत्पपात निष्पीड्य तं गिरिवरं पवनस्य सूनुः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-581",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "चुक्षोभ वारिधिरनुप्रययौ च शीघ्रं यादोगणैः सह तदीयबलाभिकृष्टः ।\nवृक्षाश्च पर्वतगताः पवनेन पूर्वं क्षिप्तोऽर्णवे गिरिरुदागमदस्य हेतोः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-582",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "श्यालो हरस्य गिरिपक्षविनाशकाले क्षिप्तोऽर्णवे स मरुतोर्वरितात्मपक्षः ।\nहैमो गिरिः पवनजस्य तु विश्रमार्थमुद्भिद्य वारिधिमवर्द्धदनेकसानुः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-583",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "नैवात्र विश्रमणमैच्छत निःश्रमोऽसौ निःसीमपौरुषगुणस्य कुतः श्रमोऽस्य ।\nआश्लिष्य पर्वतवरं स ददर्श गच्छन् देवैस्तु नागजननीं प्रहितां वरेण ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-584",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "जिज्ञासुभिर्निजबलं तव भक्षमेतु यद्यत् त्वमिच्छसि तदित्यमरोदितायाः ।\nआस्यं प्रविश्य सपदि प्रविनिस्सृतोऽस्माद् देवाननन्दयदुत स्वृतमेषु रक्षन् ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-585",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा सुरप्रणयितां बलमस्य चोग्रं देवाः प्रतुष्टुवुरमुं सुमनोभिवृष्ट्या ।\nतैरादृतः पुनरसौ वियतैव गच्छन् छायाग्रहं प्रतिददर्श च सिंहिकाख्यम् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-586",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "लङ्कावनाय सकलस्य च निग्रहेऽस्याः सामर्थ्यमप्रतिहतं प्रददौ विधाता ।\nछायामवाक्षिपदसौ पवनात्मजस्य सोऽस्याः शरीरमनुविश्य बिभेद चाऽशु ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-587",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "निस्सीममात्मबलमित्यनुदर्शयानो हत्वैव तामपि विधातृवराभिगुप्ताम् ।\nलम्बे स लम्बशिखरे निपपात लङ्काप्राकाररूपकगिरावथ सञ्चुकोच ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-588",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "भूत्वा बिडालसमितो निशि तां पुरीं च प्राप्स्यन् ददर्श निजरूपवतीं स लङ्काम् ।\nरुद्धोऽनयाऽऽश्वथ विजित्य च तां स्वमुष्टिपिष्टां तयाऽनुमत एव विवेश लङ्काम् ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-589",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "मार्गमाणो बहिश्चान्तः सोऽशोकवनिकातले ।\nददर्श शिंशपावृक्षमूलस्थितरमाकृतिम् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-590",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "नरलोकविडम्बस्य जानन् रामस्य हृद्गतम् ।\nतस्य चेष्टानुसारेण कृत्वा चेष्टाश्च संविदः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-591",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "तादृक्चेष्टासमेताया अङ्गुलीयमदात् ततः ।\nसीताया यानि चैवाऽऽसन्नाकृतेस्तानि सर्वशः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-592",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "भूषणानि द्विधा भूत्वा तान्येवाऽसन् तथैव च ।\nअथ चूडामणिं दिव्यं दातुं रामाय सा ददौ ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-593",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्यप्येतन्न पश्यन्ति निशाचरगणास्तु ते ।\nद्युलोकचारिणः सर्वं पश्यन्त्यृषय एव च ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-594",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां विडम्बनायैव दैत्यानां वञ्चनाय च ।\nपश्यतां कलिमुख्यानां विडम्बोऽयं कृतो भवेत् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-595",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्वा कार्यमिदं सर्वं विशङ्कः पवनात्मजः ।\nआत्माविष्करणे चित्तं चक्रे मतिमतां वरः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-596",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ वनमखिलं तद् रावणस्यावलुम्प्य क्षितिरुहमिममेकं वर्जयित्वाऽऽशु वीरः ।\nरजनिचरविनाशं काङ्क्षमाणोऽतिवेलं मुहुरतिरवनादी तोरणं चाऽऽरुरोह ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-597",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाशृणोद्दशाननः कपीन्द्रचेष्टितं परम् ।\nदिदेश किङ्करान् बहून् कपिर्निगृह्यतामिति ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-598",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तशो विमृत्यवो वराद्धरस्य किङ्कराः ।\nसमासदन् महाबलम् सुरान्तरात्मनोऽङ्गजम् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-599",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अशीतिकोटियूथपं पुरस्सराष्टकायुतम् ।\nअनेकहेतिसङ्कुलं कपीन्द्रमावृणोद् बलम् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-600",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "समावृतस्तथाऽऽयुधैः स ताडितश्च तैर्भृशम् ।\nचकार तान् समस्तशस्तलप्रहारचूर्णितान् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-601",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च मन्त्रिपुत्रकान् स रावणप्रचोदितान् ।\nममर्द सप्तपर्वतप्रभान् वराभिरक्षितान् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-602",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "बलाग्रगामिनस्तथा स शर्ववाक्सुगर्वितान् ।\nनिहत्य सर्वरक्षसां तृतीयभागमक्षिणोत् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-603",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अनौपमं हरेर्बलं निशम्य राक्षसाधिपः ।\nकुमारमक्षमात्मनः समं सुतं न्ययोजयत् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-604",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "स सर्वलोकसाक्षिणः सुतं शरैर्ववर्ष ह ।\nशितैर्वरास्त्रमन्त्रितैर्न चैनमभ्यचालयत् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-605",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "स मण्डमध्यकासुतं समीक्ष्य रावणोपमम् ।\nतृतीय एष चांशको बलस्य हीत्यचिन्तयत् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-606",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "निधार्य एव रावणः स राघवस्य नान्यथा ।\nयदीन्द्रजिन्मया हतो न चास्य शक्तिरीक्ष्यते ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-607",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्तयोः समो मया तृतीय एष हन्यते ।\nविचार्य चैवमाशु तं पदोः प्रगृह्य पुप्लुवे ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-608",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "स चक्रवद् भ्रमातुरं विधाय रावणात्मजम् ।\nअपोथयद् धरातले क्षणेन मारुतीतनुः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-609",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "विचूर्णिते धरातले निजे सुते स रावणः ।\nनिशम्य शोकतापितस्तदग्रजं समादिशत् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-610",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अथेन्द्रजिन्महाशरैर्वरास्त्रसम्प्रयोजितैः ।\nततक्ष वानरोत्तमं न चाशकद् विचालने ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-611",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्त्रमुत्तमं विधेर्युयोज सर्वदुस्सहम् ।\nस तेन ताडितो हरिर्व्यचिन्तयन्निराकुलः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-612",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "मया वरा विलङ्घिता ह्यनेकशः स्वयम्भुवः ।\nस माननीय एव मे ततोऽत्र मानयाम्यहम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-613",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "इमे च कुर्युरत्र किं प्रहृष्टरक्षसां गणाः ।\nइतीह लक्ष्यमेव मे स रावणश्च दृश्यते ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-614",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "इदं समीक्ष्य बद्धवत् स्थितं कपीन्द्रमाशु ते ।\nबबन्धुरन्यपाशकैर्जगाम चास्त्रमस्य तत् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-615",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ प्रगृह्य तं कपिं समीपमानयंश्च ते ।\nनिशाचरेश्वरस्य तं स पृष्टवांश्च रावणः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-616",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "कपे कुतोऽसि कस्य वा किमर्थमीदृशं कृतम् ।\nइतीरितः स चावदत् प्रणम्य राममीश्वरम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-617",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अवैहि दूतमागतं दुरन्तविक्रमस्य माम् ।\nरघूत्तमस्य मारुतिं कुलक्षये तवेश्वरम् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-618",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V3९",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "न चेत् प्रदास्यसि त्वरन् रघूत्तमप्रियां तदा ।\nसपुत्रमित्रबान्धवो विनाशमाशु यास्यसि ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-619",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "न रामबाणधारणे क्षमाः सुरेश्वरा अपि ।\nविरिञ्चिशर्वपूर्वकाः किमु त्वमल्पसारकः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-620",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रकोपितस्य तस्य कः पुरस्थितौ क्षमो भवेत् ।\nसुरासुरोरगादिके जगत्यचिन्त्यकर्मणः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-621",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते वधोद्यतं न्यवारयद् विभीषणः ।\nस पुच्छदाहकर्मणि न्ययोजयन्निशाचरान् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-622",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्य वस्त्रसञ्चयैः पिधाय पुच्छमग्नये ।\nदुदुर्ददाह नास्य तन्मरुत्सखो हुताशनः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-623",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "ममर्ष सर्वचेष्टितं स रक्षसां निरामयः ।\nबलोद्धतश्च कौतुकात् प्रदग्धुमेव तां पुरीम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-624",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "ददाह चाखिलं पुरं स्वपुच्छगेन वह्निना ।\nकृतस्तु विश्वकर्मणोऽप्यदह्यतास्य तेजसा ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-625",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "सुवर्णरत्नकारितां स राक्षसोत्तमैः सह ।\nप्रदह्य सर्वशः पुरीं मुदाऽन्वितो जगर्ज च ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-626",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "स रावणं सपुत्रकं तृणोपमं विधाय च ।\nतयोः प्रपश्यतोः पुरं विधाय भस्मसाद्ययौ ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-627",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "विलङ्घ्य चार्णवं पुनः स्वजातिभिः प्रपूजितः ।\nप्रभक्ष्य वानरेशितुर्मधु प्रभुं समेयिवान् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-628",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "रामं सुरेश्वरमगण्यगुणाभिरामं सम्प्राप्य सर्वकपिवीरवरैः समेतः ।\nचूडामणिं पवनजः पदयोर्निधाय सर्वाङ्गकैः प्रणतिमस्य चकार भक्त्या ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-629",
"oldKey": "MBTN_C07_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C07_S01",
"chapter": "MBTN_C07",
"verseType": "shloka",
"text": "रामोऽपि नान्यदनुदातुममुष्य योग्यमत्यन्तभक्तिभरितस्य विलक्ष्य किञ्चित् ।\nस्वात्मप्रदानमधिकं पवनात्मजस्य कुर्वन् समाश्लिषदमुं परमाभितुष्टः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-630",
"oldKey": "MBTN_C08_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-631",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ श्रुत्वा हनूमदुदितं कृतमस्य सर्वं प्रीतः प्रयाणमभिरोचयते स रामः ।\nआरुह्य वायुसुतमङ्गदगेन युक्तः सौमित्रिणा सरविजः सह सेनयाऽगात् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-632",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्प्राप्य दक्षिणमपान्निधिमत्र देवः शिश्ये जगद्गुरुतमोऽप्यविषह्यशक्तिः (विचिन्त्यशक्तिः) ।\nअग्रे हि मार्दवमनुप्रथयन् स धर्मं पन्थानमर्थितुमपाम्पतितः प्रतीतः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-633",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राऽऽजगाम स विभीषणनामधेयो रक्षःपतेरवरजोऽप्यथ रावणेन ।\nभक्तोऽधिकं रघुपताविति धर्मनिष्ठस्त्यक्तो जगाम शरणं च रघूत्तमं तम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-634",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मात्मजेन रविजेन बलप्रणेत्रा नीलेन मैन्दविविदाङ्गदतारपूर्वैः ।\nसर्वैश्च शत्रुसदनादुपयात एष भ्राताऽस्य न ग्रहणयोग्य इति स्थिरोक्तः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-635",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अत्राऽह रूपमपरं बलदेवताया ग्राह्यः स एष नितरां शरणं प्रपन्नः ।\nभक्तश्च रामपदयोर्विनशिष्णु रक्षो विज्ञाय राज्यमुपभोक्तुमिहाभियातः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-636",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवत्यथ हनूमति देवदेवः सङ्गृह्य तद्वचनमाह यथैव पूर्वम् ।\nसुग्रीवहेतुत इमं स्थिरमाग्रहीष्ये पादप्रपन्नमिदमेव सदा व्रतं मे ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-637",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सब्रह्मकाः सुरगणाः सहदैत्यमर्त्याः सर्वे समेत्य च मदङ्गुलिचालनेऽपि ।\nनेशा भयं न मम रात्रिचरादमुष्माच्छुद्धस्वभाव इति चैनमहं विजाने ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-638",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवाक्य उत तं स्वजनं विधाय राज्येऽभ्यषेचयदपारसुसत्त्वराशिः ।\nमत्वा तृणोपममशेषसदन्तकं तं रक्षःपतेस्त्ववरजस्य ददौ स लङ्काम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-639",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "‘कल्पान्तमस्य निशिचारिपतित्वपूर्वमायुः प्रदाय निजलोकगतिं तदन्ते ।\nरात्रित्रयेऽप्यनुपगामिनमीक्ष्य सोऽब्धिं चुक्रोध रक्तनयनान्तमयुञ्जदब्धौ ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-640",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स क्रोधदीप्तनयनान्तहतः परस्य शोषं क्षणादुपगतो दनुजादिसत्त्वैः ।\nसिन्धुः शिरस्यर्हणं परिगृह्य रूपी पादारविन्दमुपगम्य बभाष एतत् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-641",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तं त्वा वयं जडधियो न विदाम भूमन् कूटस्थमादिपुरुषं जगतामधीशम् ।\nत्वं सत्वतः सुरगणान् रजसो मनुष्यांस्तार्तीयतोऽसुरगणानभितस्तथाऽस्राः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-642",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "‘कामं प्रयाहि जहि विश्रवसोऽवमेहं त्रैलोक्यरावणमवाप्नुहि वीर पत्नीम् ।\nबध्नीहि सेतुमिह ते यशसो वितत्यै गायन्ति दिग्विजयिनो यमुपेत्य भूपाः’ ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-643",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तममुमाश्वनुगृह्य बाणं तस्मै धृतं दितिसुतात्मसु चान्त्यजेषु ।(भा\\.पु\\. ९\\.१०\\.१३\\-१५)\nशार्वाद्वराद्विगतमृत्युषु दुर्जयेषु निःसङ्ख्यकेष्वमुचदाशु ददाह सर्वान् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-644",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्वेरिणं तदथ मूलफलानि चात्र सम्यग्विधाय भवशत्रुरमोघचेष्टः ।\nबद्धुं दिदेश सुरवर्धकिणोऽवतारं तज्जं नलं हरिवरानपरांश्च सेतुम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-645",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "बध्वोदधौ रघुपतिर्विविधाद्रिकूटैः सेतुं कपीन्द्रकरकम्पितभूरुहाङ्गैः ।\nसुग्रीवनीलहनुमत्प्रमुखैरनेकैर्लङ्कां विभीषणदृशाऽविशदाशु दग्धाम् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-646",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राप्तं निशम्य परमं भुवनैकसारं निःसीमपौरुषमनन्तमसौ दशास्यः ।\nत्रासाद्विषण्णहृदयो नितरां बभूव कर्तव्यकर्मविषये च विमूढचेताः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-647",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रस्थाप्य वालिसुतमेव च राजनीत्यै रामस्तदुक्तवचनेऽप्यमुनाऽगृहीते ।\nद्वारो रुरोध स च तत्र उदीर्णसैन्यो रक्षःपतेः पुर उदारगुणः परेशः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-648",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वारां निरोधसमये स दिदेश पुत्रं वाराम्पतेर्दिशि सुरेश्वरशत्रुमुग्रम् ।\nप्राच्यां प्रहस्तमदिशद्दिशि वज्रदंष्ट्रं प्रेताधिपस्य शशिनः स्वयमेव चागात् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-649",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञाय तत् स भगवान् हनुमन्तमेव देवेन्द्रशत्रुविजयाय दिदेश चाऽऽशु ।\nनीलं प्रहस्तनिधनाय च वज्रदंष्ट्रं हन्तुं सुरेन्द्रसुतसूनुमथाऽऽदिदेश ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-650",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मध्ये हरीश्वरमधिज्य धनुर्नियुज्य यस्यां स राक्षसपतिस्स्वयमेव तां हि ।\nउद्दिश्य संस्थित उपात्तशरः सखड्गो देदीप्यमानवपुरुत्तमपूरुषोऽसौ ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-651",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्रावितो हनुमतेन्द्रजिदाशु हस्तं तस्य प्रपन्न इव वीर्यममुष्य जानन् ।\nनीलो विभीषण उभौ शिलया च शक्त्या सञ्चक्रतुर्यमवशं गमितं प्रहस्तम् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-652",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "नीलस्य नैव वशमेति स इत्यमोघशक्त्या विभीषण इमं प्रजहार साकम् ।\nतस्मिन् हतेऽङ्गद उपेत्य जघान वज्रदंष्ट्रं निपात्य भुवि शीर्षममुष्य (मृत्नन्) मृद्गन् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-653",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेषु तेषु निहतेषु दिदेश धूम्रनेत्रं स राक्षसपतिः स च पश्चिमेन ।\nद्वारेण मारुतसुतं समुपेत्य दग्धो गुप्तोऽपि शूलिवचनेन दुरन्तशक्तिम् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-654",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अकम्पनोऽपि राक्षसो निशाचरेशचोदितः ।\nउमापतेर्वरोद्धतः क्षणाद्धतो हनूमता ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-655",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्त्रसम्प्रदीपितैः समस्तशो महोल्मुकैः ।\nरघुप्रवीरचोदिताः पुरं निशि स्वदाहयन् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-656",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तौ निकुम्भोऽथ कुम्भश्च कोपात् प्रदिष्टौ दशास्येन कुम्भश्रुतेर्हि ।\nसुतौ सुप्रहृष्टौ रणायाभियातौ कपींस्तान् बहिः सर्वशो यातयित्वा ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-657",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स कुम्भो विधातुः सुतं तारनीलौ नलं चाश्विपुत्रौ जिगायाङ्गदं च ।\nसुयुद्धं च कृत्वा दिनेशात्मजेन प्रणीतो यमस्याऽशु लोकं सुपापः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-658",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो निकुम्भोऽद्रिवरप्रदारणं महान्तमुग्रं परिघं प्रगृह्य ।\nससार सूर्यात्मजमाशु भीतः स पुप्लुवे पश्चिमतो धनुःशतम् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-659",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भ्रामयत्याशु भुजेन वीरे भ्रान्ता दिशो द्यौश्च (सचन्द्रसूर्या) सचन्द्रसूर्याः ।\nसुराश्च तस्योरुबलं वरं च शर्वोद्भवं वीक्ष्य विषेदुरीषत् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-660",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्यसाध्यं तमथो निरीक्ष्य समुत्पपाताऽशु पुरोऽस्य मारुतिः ।\nप्रकाश्य बाह्वन्तरमाह चैनं किमेभिरत्र प्रहराऽयुधं ते ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-661",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तेन स राक्षसोत्तमो वरादमोघं प्रजहार वक्षसि ।\nविचूर्णितोऽसौ तदुरस्यभेद्ये यथैव वज्रो विपतौ वृथाऽभवत् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-662",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विचूर्णिते निजायुधे निकुम्भ एत्य मारुतिम् ।\nप्रगृह्य चात्मनोंऽसके निधाय जग्मिवान् द्रुतम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-663",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रगृह्य कण्ठमस्य स प्रधानमारुतात्मजः ।\nस्वमाशु मोचयंस्ततो न्यपातयद् धरातले ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-664",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "चकार तं रणात्मके मखे रमेशदैवते ।\nपशुं प्रभञ्जनात्मजो विनेदुरत्र देवताः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-665",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च शकुनिर्देवतापनः ।\nविद्युज्जिह्वः प्रमाथी च शुकसारणसंयुताः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-666",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "रावणप्रेरिताः सर्वान् मथ्नन्तः कपिकुञ्जरान् ।\nअवध्या ब्रह्मवरतो निहता रामसायकैः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-667",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च देवान्तकनरान्तकौ ।\nत्रिशिरा अतिकायश्च निर्ययू रावणाज्ञया ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-668",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "नरान्तको रावणजो हयवर्योपरि स्थितः ।\nअभीः ससार समरे प्रासोद्यतकरो हरीन् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-669",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तं दहन्तमनीकानि युवराजोऽङ्गदो बली ।\nउत्पपात निरीक्ष्याऽशु समदर्शयदप्युरः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-670",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्योरसि प्रासवरं प्रजहार स राक्षसः ।\nद्विधा समभवत् तत्तु वालिपुत्रस्य तेजसा ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-671",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्य हयमाश्वेव निजघान मुखे कपिः ।\nपेततुश्चाक्षिणी तस्य स पपात ममार च ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-672",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स खड्गवरमादाय प्रससार रणे कपिम् ।\nआच्छिद्य खड्गमस्यैव निहतो वालिसूनुना ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-673",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "गन्धर्वकन्यकासूते निहते रावणात्मजे ।\nआजगामाग्रजस्तस्य सोदर्यो देवतान्तकः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-674",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याऽपतत एवाऽशु शरवर्षप्रतापिताः ।\nप्रदुद्रुवुर्भयात् सर्वे कपयो जाम्बवन्मुखाः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-675",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स शरं तरसाऽऽदाय रविपुत्रायुधोपमम् ।\nअङ्गदं प्रजहारोरस्यपतत् स मुमोह च ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-676",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ तिग्मांशुतनयः शैलं प्रचलपादपम् ।\nअभिदुद्राव सङ्गृह्य चिक्षेप च निशाचरे ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-677",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तमापतन्तमालक्ष्य दूराच्छरविदारितम् ।\nसुरान्तकश्चकाराऽशु दधार च परं शरम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-678",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स तमाकर्णमाकृष्य यमदण्डोपमं शरम् ।\nअविद्ध्यद्धृदये राज्ञः कपीनां स पपात ह ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-679",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "बलमप्रतिमं वीक्ष्य सुरशत्रोस्तु मारुतिः ।\nआह्वयामास युद्धाय केशवः कैटभं यथा ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-680",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तमापतन्तमालोक्य रथं सहयसारथिम् ।\nचूर्णयित्वा धनुश्चास्य समाच्छिद्य बभञ्ज ह ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-681",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ खड्गं समादाय पुर आपततो रिपोः ।\nहरिः प्रगृह्य केशेषु पातयित्वैनमाहवे ।\nशिरो ममर्द तरसा पवमानात्मजः पदा ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-682",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "वरदानादवध्यं तं निहत्य पवनात्मजः ।\nसमीडितः सुरवरैः प्लवगैर्वीक्षितो मुदा ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-683",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राविताखिलकपिं वरात् त्रिशिरसं विभोः ।\nभङ्क्त्वा रथं धनुः खड्गमाच्छिद्याशिरसं व्यधात् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-684",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च पार्वतीवरदर्पितौ ।\nप्रमथ्नन्तौ कपीन् सर्वान् हतौ मारुतिमुष्टिना ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-685",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽतिकायोऽतिरथो रथेन स्वयम्भुदत्तेन हरीन् (प्रमृद्गन्) प्रमृत्नन्।\nचचार कालानलसन्निकाशो गन्धर्विकायां जनितो दशास्यात् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-686",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "बृहत्तनुः कुम्भवदेव कर्णावस्येत्यतो नाम च कुम्भकर्णः ।\nइत्यस्य सोऽर्कात्मजपूर्वकान् कपीन् जिगाय रामं सहसाऽभ्यधावत् ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-687",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तमापतन्तं शरवर्षधारं महाघनाभं स्तनयित्नुघोषम् ।\nनिवारयामास यथा समीरः सौमित्रिरात्तेष्वसनः शरौघैः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-688",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ववर्षतुस्तावतिमात्रवीर्यौ शरान् सुरेशाशनितुल्यवेगान् ।\nतमोमयं चक्रतुरन्तरिक्षं स्वशिक्षया क्षिप्रतरास्त्रबाणैः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-689",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "शरैः शरानस्य निवार्य वीरः सौमित्रिरस्त्राणि महास्त्रजालैः ।\nचिच्छेद बाहू शिरसा सहैव चतुर्भुजोऽभूत् स पुनर्द्विशीर्षः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-690",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "छिन्नेषु तेषु द्विगुणास्यबाहुः पुनःपुनः सोऽथ बभूव वीरः ।\nउवाच सौमित्रिमथान्तरात्मा समस्तलोकस्य मरुद् विषण्णम् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-691",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मास्त्रतोऽन्येन न वध्य एष वराद् विधातुः सुमुखेत्यदृश्यः ।\nरक्षःसुतस्याश्रवणीयमित्थमुक्त्वा समीरोऽरुहदन्तरिक्षम् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-692",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथानुजो देवतमस्य सोऽस्त्रं ब्राह्मं तनूजे दशकन्धरस्य ।\nमुमोच दग्धः सरथाश्वसूतस्तेनातिकायः प्रवरोऽस्त्रवित्सु ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-693",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "हतेषु पुत्रेषु स राक्षसेशः स्वयं प्रयाणं समरार्थमैच्छत् ।\nसज्जीभवत्येव निशाचरेशे खरात्मजः प्राह धनुर्धरोत्तमः ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-694",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "नियुङ्क्ष्व मां मे पितुरन्तकस्य वधाय राजन् सहलक्ष्मणं तम् ।\nकपिप्रवीरांश्च निहत्य सर्वान् प्रतोषये त्वामहमद्य सुष्ठु ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-695",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते तेन नियोजितः स जगाम वीरो मकराक्षनामा ।\nविधूय सर्वांश्च हरिप्रवीरान् सहाङ्गदान् सूर्यसुतेन साकम् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-696",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अचिन्तयन् लक्ष्मणबाणसङ्घानवज्ञया राममथाऽह्वयद् रणे ।\nउवाच रामं रजनीचरोऽसौ हतो जनस्थानगतः पिता त्वया ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-697",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "केनाप्युपायेन धनुर्धराणां वरः फलं तस्य ददामि तेऽद्य ।\nइति ब्रुवाणः स सरोजयोनेर्वरादवध्योऽमुचदस्त्रसङ्घान् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-698",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रहस्य रामोऽस्य निवार्य चास्त्रैरस्त्राण्यमेयोऽशनिसन्निभेन ।\nशिरः शरेणोत्तमकुण्डलोज्ज्वलं खरात्मजस्याथ समुन्ममाथ ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-699",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विदुद्रुवुस्तस्य तु येऽनुयायिनः कपिप्रवीरैर्निहतावशेषिताः ।\nयथैव धूम्राक्षमुखेषु पूर्वं हतेषु पृथ्वीरुहशैलधारिभिः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-700",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स सज्जीकृतमात्तधन्वा रथं समास्थाय निशाचरेश्वरः ।\nवृतः सहस्रायुतकोट्यनीकपैर्निशाचरैराशु ययौ रणाय ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-701",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "बलैस्तु तस्याथ बलं कपीनां नैकप्रकारायुधपूगभग्नम् ।\nदिशः प्रदुद्राव हरीन्द्रमुख्याः समार्दयन्नाशु निशाचरांस्तदा ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-702",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "गजो गवाक्षो गवयो वृषश्च सगन्धमादा धनदेन जाताः ।\nप्राणादयः पञ्च मरुत्प्रवीराः स कत्थनो वित्तपतिश्च जघ्नुः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-703",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "शरैस्तु तान् षड्भिरमोघवेगैर्निपातयामास दशाननो द्राक् ।\nअथाश्विपुत्रौ (च) सहजाम्बवन्तौ प्रजह्रतुः शैलवरैस्त्रिभिस्तम् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-704",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "गिरीन् विदार्याऽशु शरैरथान्याञ्छरान् दशास्योऽमुचदाशु तेषु ।\nएकैकमेभिर्विनिपातितास्ते ससार तं शक्रसुतात्मजोऽथ ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-705",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "शिलां समादाय तमापतन्तं विभेद रक्षो हृदये शरेण ।\nदृढाहतः सोऽप्यगमद् धरातलं रवेः सुतोऽथैनमभिप्रजग्मिवान् ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-706",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्धस्तगं भूरुहमाशु बाणैर्दशाननः खण्डश एव कृत्वा ।\nग्रीवाप्रदेशेऽस्य मुमोच बाणं भृशाहतः सोऽपि पपात भूमौ ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-707",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो हनूमानुरगेन्द्रभोगसमं स्वबाहुं भृशमुन्नमय्य ।\nतताड वक्षस्यधिपं तु रक्षसां मुखैः स रक्तं प्रवमन् पपात ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-708",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स लब्धसञ्ज्ञः प्रशशंस मारुतिं त्वया समो नास्ति पुमान् हि कश्चित् ।\nकः प्रापयेदन्य इमां दशां मामितीरितो मारुतिराह तं पुनः ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-709",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अत्यल्पमेतद् यदुपात्तजीवितः पुनस्त्वमित्युक्त उवाच रावणः ।\nगृहाण मत्तोऽपि समुद्यतं त्वं मुष्टिप्रहारं त्विति तं पुपोथ ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-710",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "किञ्चित् प्रहारेण तु विह्वलाङ्गवत् स्थिते हि तस्मिन्निदमन्तरं मम ।\nइत्यग्निसूनुं प्रययौ स रावणो निवारितो मारुतिनाऽपि वाचा ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-711",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य नीलो धनुर्ध्वजाग्राश्वरथेषु तस्य ।\nचचार मूर्धस्वपि चञ्चलोऽलं जडीकृतस्तेन स रावणोऽपि ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-712",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स क्षिप्रमादाय हुताशनास्त्रं मुमोच नीले रजनीचरेशः ।\nस तेन भूमौ पतितो नचैनं ददाह वह्निः स्वतनुर्यतोऽसौ ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-713",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो ययौ राघवमेव रावणो निवारयामास तमाशु लक्ष्मणः ।\nततक्षतुस्तावधिकौ धनुर्भृतां शरैः शरीरावरणावदारणैः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-714",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारितस्तेन स रावणो (दशाननो) भृशं रुषाऽन्वितो बाणममोघमुग्रम् ।\nस्वयम्भुदत्तं प्रविकृष्य चाऽशु ललाटमध्ये प्रमुमोच तस्य ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-715",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "भृशाहतस्तेन मुमोह लक्ष्मणो रथादवप्लुत्य दशाननोऽपि ।\nक्षणादभिद्रुत्य बलात् प्रगृह्य स्वबाहुभिर्नेतुमिमं समैच्छत् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-716",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्प्राप्य सञ्ज्ञां स सुविह्वलोऽपि सस्मार रूपं निजमेव लक्ष्मणः ।\nशेषं हरेरंशयुतं नचास्य स चालनायापि शशाक रावणः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-717",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "बलात् स्वदोर्भिः प्रतिगृह्य चाखिलैर्यदा स वीरं प्रचकर्ष रावणः ।\nचचाल पृथ्वी सहमेरुमन्दरा ससागरा नैव चचाल लक्ष्मणः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-718",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सहस्रमूर्ध्नोऽस्य बतैकमूर्ध्नि ससप्तपाता(ल)ळगिरीन्द्रसागरा ।\nधराऽखिलेयं ननु सर्षपायति प्रसह्य को नाम हरेत् तमेनम् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-719",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रकर्षति त्वेव निशाचरेश्वरे तथैव रामावरजं त्वरान्वितः ।\nसमस्तजीवाधिपतेः परा तनुः समुत्पपातास्य पुरो हनूमान् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-720",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स मुष्टिमावृत्य (आवर्त्य) च वज्रकल्पं जघान तेनैव च रावणं रुषा ।\nप्रसार्य बाहूनखिलैर्मुखैर्वमन् स रक्तमुष्णं व्यसुवत् पपात ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-721",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "निपात्य रक्षोधिपतिं स मारुतिः प्रगृह्य सौमित्रिमुरङ्गशायिनः ।\nजगाम रामाख्यतनोः समीपं सौमित्रिमुद्धर्तुमलं ह्यसौ कपिः ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-722",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स रामसंस्पर्शनिवारितक्लमः समुत्थितस्तेन समुद्धृते शरे ।\nबभौ यथा राहुमुखात् प्रमुक्तः शशी सुपूर्णो (विचकत्स्वरश्मिभिः)विकचस्वरश्मिभिः ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-723",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स शेषभोगाभमथो जनार्दनः प्रगृह्य चापं सशरं पुनश्च ।\nसुलब्धसञ्ज्ञं रजनीचरेशं जगाद सज्जीभव रावणेति ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-724",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "रथं समारुह्य पुनः सकार्मुकः समार्गणो रावण आशु रामम् ।\nअभ्येत्य सर्वाश्च दिशश्चकार शरान्धकाराः परमास्त्रवेत्ता ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-725",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "रथस्थितेऽस्मिन् रजनीचरेशे न मे पतिर्भूमितळे(ले) स्थितः स्यात् ।\nइति स्म पुत्रः पवनस्य रामं स्कन्धं समारोप्य ययौ च राक्षसम् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-726",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रहस्य रामोऽस्य हयान् निहत्य सूतं च कृत्वा तिलशो ध्वजं रथम् ।\nधनूंषि खड्गं सकलायुधानि छत्रं च सञ्छिद्य चकर्त मौलिम् ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-727",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्तव्यमूढं तमवेक्ष्य रामः पुनर्जगादाऽशु गृहं प्रयाहि ।\nसमस्तभोगाननुभूय शीघ्रं प्रतोष्य बन्धून् पुनरेहि मर्तुम् ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-728",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽवाग्वदनो ययौ गृहं विचार्य कार्यं सह मन्त्रिभिः स्वकैः ।\nहतावशेषैरथ कुम्भकर्णप्रबोधनायाऽशु मतिं चकार ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-729",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सशैलशृङ्गासिपरश्वधायुधैर्निशाचराणामयुतैरनेकैः ।\nतच्छ्वासवेगाभिहतैः कथञ्चिद् गतैः समीपं कथमप्यबोधयत् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-730",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "शैलोपमानस्य च मांसराशीन् विधाय (भक्षान्) भक्ष्यानपि शोणितह्रदान् ।\nसुतृप्तमेनं परमादरेण समाह्वयामास सभातला(ळा)य ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-731",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच चैनं रजनीचरेन्द्रः पराजितोऽस्म्यद्य हि जीवति त्वयि ।\nरणे नरेणैव च (हि) रामनाम्ना कुरुष्व मे प्रीतिममुं निहत्य ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-732",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः कारणमप्यशेषं श्रुत्वा जगर्हाग्रजमेव वीरः ।\nअमोघवीर्येण हि राघवेण त्वया विरोधश्चरितो बताद्य ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-733",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रशस्यते नो बलिभिर्विरोधः कथञ्चिदेषोऽतिबलो मतो मम ।\nइतीरितो रावण आह दुर्नयोऽप्यहं त्वयाऽव्यो हि किमन्यथा त्वया ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-734",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "चरन्ति राजान उताक्रमं क्वचित् त्वयोपमान् बन्धुजनान् बलाधिकान् ।\nसमीक्ष्य हीत्थं गदितोऽग्रजेन स कुम्भकर्णः प्रययौ रणाय ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-735",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राकारमुल्लङ्घ्य(मालङ्घ्य) स पञ्चयोजनं यदा ययौ शूलवरायुधो रणम् ।\nकपिप्रवीरा अखिलाः प्रदुद्रुवुर्भयादतीत्यैव च सेतुमाशु ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-736",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "शतवलिपनसाख्यौ तत्र वस्वंशभूतौ पवनगणवरांशौ श्वेतसम्पातिनौ च ।\nनिर्ऋतितनुमथोग्रं दुर्मुखं केसरीति प्रवरमथ मरुत्सु प्रास्यदेतान् मुखे सः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-737",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "रजनिचरवरोऽसौ कुम्भकर्णः प्रतापी कुमुदमपि जयन्तं पाणिना सम्पिपेष ।\nनळ(ल)मथ च गजादीन् पञ्च नीलं सतारं गिरिवरतरुहस्तान् मुष्टिनाऽपातयच्च ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-738",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाङ्गदश्च जाम्बवानिनात्मजश्च वानरैः ।\nनिजघ्निरे निशाचरं सवृक्षशैलसानुभिः ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-739",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विचूर्णिताश्च पर्वतास्तनौ निशाचरस्य ते ।\nबभूव काचन व्यथा नचास्य बाहुषालि(ळि)नः ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-740",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथापरं महाचलं प्रगृह्य भास्करात्मजः ।\nमुमोच राक्षसेऽथ तं प्रगृह्य तं जघान सः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-741",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा पपात सूर्यजस्तताड चाङ्गदं रुषा ।\nस जाम्बवन्तमाशु तौ निपेततुस्तला(ळा)हतौ ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-742",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ प्रगृह्य भास्करिं ययौ स राक्षसो बली ।\nजगाम चानु मारुतिः सुसूक्ष्ममक्षिकोपमः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-743",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "यदैनमेष बाधते तदा विमोचयाम्यहम् ।\nयदि स्म शक्यतेऽस्य तु स्वमोचनाय तद्वरम् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-744",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इति व्रजत्यनु स्म तं मरुत्सुते निशाचरः ।\nपुरं विवेश चार्चितः स्वबन्धुभिः समस्तशः ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-745",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तुहिनसलिलमाल्यैः सर्वतोऽभिप्रवृष्टे रजनिचरवरेऽस्मिंस्तेन सिक्तः कपीशः ।\nविगतसकलयुद्धग्लानिरावञ्चयित्वा रजनिचरवरं तं तस्य नासां ददंश ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-746",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "कराभ्यामस्य कर्णौ च नासिकां दशनैरपि ।\nसञ्छिद्य क्षिप्रमेवासावुत्पपात हरीश्वरः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-747",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तळेन चैनं निजघान राक्षसः पिपेष भूमौ पतितं ततोऽपि ।\nसमुद्गतोऽसौ विवरेऽङ्गुलीनां जघान शूलेन पुनः स राक्षसः ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-748",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अमोघशूलं प्रपतन् (प्रपतत्)तमीक्ष्य(तदीक्ष्य) रवेः सुतस्योपरि मारुतात्मजः ।\nप्रगृह्य जानौ प्रणिधाय शीघ्रं बभञ्ज तं प्रेक्ष्य ननाद चोच्चैः ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-749",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथैनमावृत्य जघान मुष्टिना स राक्षसो वायुसुतं स्तनान्तरे ।\nजगर्ज तेनाभिहतो हनूमानचिन्तयंस्तत् प्रजहार चैनम् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-750",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तले(ळे)न वक्षस्यभिताडितो रुषा हनूमता मोहमवाप राक्षसः ।\nपुनश्च सञ्ज्ञां समवाप्य शीघ्रं ययौ स यत्रैव रघुप्रवीरः ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-751",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विचिन्तयामास ततो हनूमान् मयैव हन्तुं समरे हि शक्यः ।\nअसौ तथाऽप्येनमहं न हन्मि यशो हि रामस्य दृढं प्रकाशयन् ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-752",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्यवध्यं तमिमं निहत्य स्वयं स रामो यश आहरेत ।\nदत्तो वरो द्वारपयोः स्वयं च जनार्दनेनैव पुरातनश्च ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-753",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मयैव वध्यौ भवतं त्रिजन्मसु प्रवृद्धवीर्याविति केशवेन ।\nउक्तं ममैवैष यदप्यनुग्रहं वधेऽस्य कुर्यान्नतु मे स धर्मः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-754",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्म सञ्चिन्त्य कपीशयुक्तो जगाम यत्रैव कपिप्रवीराः ।\nस कुम्भकर्णोऽखिलवानरांस्तु प्रभक्षयन् राममुपाजगाम ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-755",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ते भक्षितास्तेन कपिप्रवीराः सर्वे विनिर्जग्मुरमुष्य देहात् ।\nस्रोतोभिरेवाथ च रोमकूपैः केचित् तमेवाऽरुरुहुर्यथा गिरिम् ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-756",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स तान् विधूयाऽशु यथा महागजो जगाम रामं समरार्थमेकः ।\nप्रभक्षयन् स्वानपरांश्च सर्वशो मत्तः समाघ्राय च शोणितं पिबन् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-757",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यवारयत् तं शरवर्षधारया स लक्ष्मणो नैनमचिन्तयत् सः ।\nजगाम रामं गिरिशृङ्गधारी समाह्वयत् तं समराय चाऽशु ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-758",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो समादाय धनुः सुघोरं शरान्सुरेशाशनितुल्यवेगान् ।\nप्रवेशयामास निशाचरे प्रभुः स राघवः पूर्वहतेषु यद्वत् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-759",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "यावद्बलेन न्यहनत् खरादिकान् न तावतैव न्यपतत् स राक्षसः ।\nअथ प्रहस्याऽत्मबलैकदेशं प्रदर्शयन् बाणवरान् मुमोच ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-760",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वाभ्यां स बाहू निचकर्त तस्य पदद्वयं चैव तथा शराभ्याम् ।\nअथापरेणास्य शिरो निकृत्य सम्प्राक्षिपत् सागरतोय आशु ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-761",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अवर्धताब्धिः पतितेऽस्य काये महाचलाभे क्षणदाचरस्य ।\nसुराश्च सर्वे ववृषुः प्रसूनैर्मुदा स्तुवन्तो रघुवर्यमूर्ध्नि ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-762",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "योजनानां त्रिलक्षं हि कुम्भकर्णोऽभ्यवर्धत ।\nपूर्वं पश्चात् सञ्चुकोच लङ्कायामुषितुं स्वयम् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-763",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स तु स्वभावमापन्नो म्रियमाणोऽभ्यवर्धत ।\nतेनास्मिन् पतिते त्वब्धिरवर्धदधिकं तदा ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-764",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथापरे ये रजनीचरास्तदा कपिप्रवीरैर्निहताश्च सर्वशः ।\nहतावशिष्टास्त्वरिताः प्रदुद्रुवुर्भ्रातुर्वधं चोचुरुपेत्य रावणम् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-765",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स दुःखतप्तो निपपात मूर्छितो निराशकश्चाभवदात्मजीविते ।\nतमाह पुत्रस्त्रिदशेशशत्रुर्नियुङ्क्ष्व मां शत्रुवधाय माचिरम् ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-766",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मया गृहीतस्त्रिदशेश्वरः पुरा विषीदसे किं नरराजपुत्रतः ।\nस एवमुक्त्वा प्रजुहाव पावकं शिवं समभ्यर्च्य समारुहद्रथम् ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-767",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स आत्तधन्वा सशरो रथेन वियत्समारुह्य ययावदर्शनम् ।\nस नागपाशैर्वरतः शिवस्य बबन्ध सर्वान् कपिवीरसङ्घान् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-768",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पुराऽवताराय यदा स विष्णुर्दिदेश सर्वांस्त्रिदशांस्तदैव ।\nममापि सेवा भवता(भवते) प्रयोज्येत्येवं गरुत्मानवदद् वृषाकपिम् ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-769",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह विष्णुर्न भुवि प्रजातिमुपैहि सेवां तव चान्यथाऽहम् ।\nआदास्य एवात्र यथा यशः स्याद् धर्मश्च कर्तव्यकृदेव च स्याः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-770",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "वरेण शर्वस्य हि रावणात्मजो यदा निबध्नाति कपीन् सलक्ष्मणान् ।\nउरङ्गपाशेन तदा त्वमेव समेत्य सर्वानपि मोचयस्व ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-771",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अहं समर्थोऽपि स लक्ष्मणश्च तथा हनूमान् न विमोचयामः ।\nतव प्रियार्थं गरुडैष एव कृतस्तवाऽदेश इमं कुरुष्व ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-772",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तदेतदुक्तं हि पुराऽऽत्मना यत् ततो हि रामो न मुमोच कञ्चन ।\n(स) न लक्ष्मणो नैव च मारुतात्मजः स चैव जानाति हि देवगुह्यम् ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-773",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो निबद्ध्याऽशु हरीन् सलक्ष्मणान् जगाम रक्षः स्वपितुः सकाशम् ।\nननन्द चासौ पिशिताशनेश्वरः शशंस पुत्रं च कृतात्मकार्यम् ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-774",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स पक्षिराजोऽथ हरेर्निदेशं स्मरंस्त्वरावानिह चाऽजगाम ।\nतत्पक्षवातस्पर्शेन केवलं विनष्ट एषां स उरङ्गबन्धः ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-775",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स राममानम्य परात्मदैवतं ययौ सुमाल्याभरणानुलेपनः ।\nकपिप्रवीराश्च तरूञ्छिलाश्च प्रगृह्य नेदुर्बलिनः प्रहृष्टाः ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-776",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा निनादं प्लवगेश्वराणां पुनः सपुत्रोऽत्रसदत्र रावणः ।\nबन्धादमुष्मात् प्रतिनिस्सृतास्ते किमत्र कार्यं त्विति चिन्तयानः ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-777",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च हुत्वा स हुताशमेव रथं समारुह्य ययावदर्शनम् ।\nववर्ष चास्त्राणि महान्त्यजस्रं वरादुमेशस्य तथाऽब्जजस्य ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-778",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च तस्यास्त्रनिपीडितास्ते निपेतुरुर्व्यां कपयः सलक्ष्मणाः ।\nस्पृशन्ति नास्त्राणि दुरन्तशक्तिं तनुं समीरस्य हि कानिचित् क्वचित् ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-779",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञातुकामः पुरि सम्प्रवृत्तिं विभीषणः पूर्वगतस्तदाऽऽगात् ।\nददर्श सर्वान् पतितान् स वानरान् मरुत्सुतं त्वेकमनाकुलं च ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-780",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स तं समादाय ययौ विधातृजं विमूर्च्छितं चोदकसेकतस्तम् ।\nआश्वास्य किं जीवसि हीत्युवाच तथेति स प्राह च मन्दवाक्यः ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-781",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊचे पुनर्जीवति किं हनूमान् जीवाम सर्वेऽपि हि जीवमाने ।\nतस्मिन् हते निहताश्चैव सर्व इतीरितेऽस्मीत्यवदत् स मारुतिः ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-782",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो जाम्बवानाह हनूमन्तमनन्तरम् ।\nयोऽसौ मेरोः समीपस्थो गन्धमादनसञ्ज्ञितः(संज्ञकः) ।\nगिरिस्तस्मात् समाहार्यं त्वयौषधि(ध)चतुष्टयम् ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-783",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मृतसञ्जीवनी मुख्या सन्धानकरणी परा ।\nसवर्णकरणी चैव विशल्यकरणीति च ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-784",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः स क्षणेनैव प्रापतद् गन्धमादनम् ।\nअवाप चाम्बरचरो राममुक्तः शरो यथा ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-785",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्तर्हिताश्चौषधीस्तु तदा विज्ञाय मारुतिः ।\nउद्बबर्ह गिरिं क्रोधाच्छतयोजनमण्डलम् ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-786",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स तं समुत्पाट्य गिरिं करेण प्रतोल(ळ)यित्वा बलदेवसूनुः ।\nसमुत्पपाताम्बरमुग्रवेगो यथा हरिश्चक्रधरस्त्रिविक्रमे ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-787",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अवाप चाक्ष्णोः स निमेषमात्रतो निपातिता यत्र कपिप्रवीराः ।\nतच्छैलवातस्पर्शात् समुत्थिताः समस्तशो वानरयूथपाः क्षणात् ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-788",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अपूजयन् मारुतिमुग्रपौरुषं रघूत्तमोऽस्यानुजनिस्तथाऽपरे ।\nपपात मूर्ध्न्यस्य च पुष्पसन्ततिः प्रमोदितैर्देववरैर्विसर्जिता ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-789",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स देवगन्धर्वमहर्षिसत्तमैरभिष्टुतो रामकरोप(करेण)गूहितः ।\nपुनर्गिरिं तं शतयोजनोच्छ्रितं न्यपातयत् संस्थित एव तत्र (च) ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-790",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स पूर्ववन्मारुतिवेगचोदितो निरन्तरं श्लिष्टतरोऽत्र चाभवत् ।\nपुनश्च सर्वे तरुशैलहस्ता रणाय चोत्तस्थुरलं नदन्तः ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-791",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च तान् प्रेक्ष्य समुत्थितान् कपीन् भयं महच्छक्रजितं विवेश ।\nस पूर्ववद्धव्यवहे समर्च्य शिवं तथाऽदर्शनमेव जग्मिवान् ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-792",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "वराश्रयेणाजगिरीशयोस्तथा पुनर्महास्त्रैः स बबन्ध तान् कपीन् ।\nअथाऽह रामस्य मनोऽनुसारतः पुराऽस्त्रमेवानुसरन् स लक्ष्मणः ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-793",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पितामहास्त्रेण निहन्मि दुर्मतिं तवाऽज्ञया शक्रजितं सबान्धवम् ।\nइतीरिते तेन स चाऽह राघवो भयाददृश्ये न विमोक्तुमर्हसि ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-794",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "न सोढुमीशोऽसि यदि त्वमेतदस्त्रं तदाऽहं शरमात्रकेण ।\nअदृश्यमप्याशु निहन्मि सन्तं रसातले(ळे)ऽथापि हि सत्यलोके ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-795",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्म वीन्द्रस्य हनूमतश्च बलप्रकाशाय पुरा प्रभुः स्वयम् ।\nसम्मानयित्वाऽस्त्रममुष्य रामो दुरन्तशक्तिः शरमाददेऽथ ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-796",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अनेन दृष्टोऽहमिति स्म दुष्टो विज्ञाय बाह्वोर्बलमस्य चोग्रम् ।\nविनिश्चयं देवतमस्य पश्यन् प्रदुद्रुवे प्राणपरीप्सुराशु ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-797",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "हाहाकृते प्रद्रुत इन्द्रशत्रौ रघूत्तमः शत्रुविभीषणत्वात् ।\nविभीषणेत्येव सुरैरभिष्टुतो विज्ञानमस्त्रं त्वमुचत् स्वसैन्ये ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-798",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "निशाचरास्त्रं ह्यगमत् क्षणेन रामास्त्रवीर्याद्धरयो नदन्तः ।\nउत्तस्थुरुच्चोरुगिरीन् प्रगृह्य प्रशंसमाना रघुवीरमुच्चैः ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-799",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरैश्च पुष्पं वर्षद्भिरीडितस्तस्थौ धनुष्पाणिरनन्तवीर्यः ।\nस रावणस्याथ सुतो निकुम्भिलां पुनः समासाद्य जुहाव पावकम् ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-800",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विभीषणोऽथाऽह रघूत्तमं प्रभुं नियोजयाद्यैव वधाय दुर्मतेः ।\nकृताग्निपूजो नहि वध्य एष वरो विधातुः प्रथितोऽस्य तादृशः ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-801",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "न वै वधं राम इयेष तस्य पलायितस्याऽत्मसमीक्षणात् पुनः ।\nसत्त्वोज्झितोऽसावपि कूटयोधी न मे वधार्होऽयमिति स्म स प्रभुः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-802",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स आदिदेशावरजं जनार्दनो हनूमता चैव विभीषणेन ।\nसहैव सर्वैरपि वानरेन्द्रैर्ययौ महात्मा स च तद्वधाय ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-803",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स जुह्वतस्तस्य चकार विघ्नं प्लवङ्गमैः सोऽथ युयुत्सया रथम् ।\nसमास्थितः कार्मुकबाणपाणिः प्रत्युद्ययौ लक्ष्मणमाशु गर्जन् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-804",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ च तावस्त्रविदां वरिष्ठौ शरैः शरीरान्तकरैस्ततक्षतुः ।\nदिशश्च सर्वाः प्रदिशः शरोत्तमैर्विधाय शिक्षास्त्रबलैर्निरन्तराः ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-805",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राणि तस्यास्त्रवरैः स लक्ष्मणो निवार्य शत्रोश्चलकुण्डलोज्ज्वलम् ।\nशिरः शरेणाऽशु समुन्ममाथ सुरैः प्रसूनैरथ चाभिवृष्टः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-806",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "निपातितेऽस्मिन् नितरां निशाचरान् प्लवङ्गमा जघ्नुरनेककोटिशः ।\nहतावशिष्टास्तु दशाननाय शशंसुरत्याप्तसुतप्रणाशम् ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-807",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "स तन्निशम्याप्रियमुग्ररूपं भृशं विनिश्वस्य विलप्य दुःखात् ।\nसंस्थापयामास मतिं पुनश्च मरिष्य इत्येव विनिश्चितार्थः ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-808",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मरणाभिमुखः शीघ्रं रावणो रणकर्मणे ।\nसज्जीभवन्नन्तरैव दिदेश बलमूर्जितम् ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-809",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "त्रिंशत् सहस्राणि महौघकानामक्षोहिणीनां (अपि) सह षट्सहस्रम् ।\nश्रमेण संयोजयताऽशु रामं सज्जो भवामीति दिदेश रावणः ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-810",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तदप्रधृष्यं वरतः स्वयम्भुवो युगान्तकालार्णवघूर्णितोपमम् ।\nप्रगृह्य नानाविधमस्त्रशस्त्रं बलं कपीञ्छीघ्रतमं जगाम ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-811",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "आगच्छमानं तदपारमेयं बलं सुघोरं प्रल(ळ)यार्णवोपमम् ।\nभयात् समुद्विग्नविषण्णचेतसः कपिप्रवीरा नितरां प्रदुद्रुवुः ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-812",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "वरो हि दत्तोऽस्य पुरा स्वयम्भुवा धरातले(ळे)ऽल्पेऽपि निवासशक्तिः ।\nअजेयता चेत्यत एव सार्कजाः प्लवङ्गमा द्रष्टुमपि स्म नाशकन् ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-813",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रगृह्य रामोऽथ धनुः शरांश्च समन्ततस्तानवधीच्छरौघैः ।\nस एव सर्वत्र च दृश्यमानो विदिक्षु दिक्षु प्रजहार सर्वशः ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-814",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षणेन सर्वांश्च निहत्य राघवः प्लवङ्गमानामृषभैः स पूजितः ।\nअभिष्टुतः सर्वसुरोत्तमैर्मुदा भृशं प्रसूनोत्करवर्षिभिः प्रभुः ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-815",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽययौ सर्वनिशाचरेश्वरो हतावशिष्टेन बलेन संवृतः ।\nविमानमारुह्य च पुष्पकं त्वरन् शरीरनाशाय महायुधोद्धतः ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-816",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विरूपनेत्रोऽथच यूपनेत्रस्तथा महापार्श्वमहोदरौ च ।\nययुस्तमावृत्य सहैव मन्त्रिणो मृतिं पुरोधाय रणाय यान्तम् ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-817",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्य सैन्यानि निजघ्नुरोजसा समन्ततः शैलशिलाभिवृष्टिभिः ।\nप्लवङ्गमास्तानभिवीक्ष्य वीर्यवान् ससार वेगेन महोदरो रुषा ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-818",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "वीक्ष्यातिकायं तमभिद्रवन्तं स कुम्भकर्णोऽयमिति ब्रुवन्तः ।\nप्रदुद्रुवुर्वानरवीरसङ्घास्तमाससादाऽशु सुतोऽथ वालिनः ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-819",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "वदन् स तिष्ठध्वमिति स्म वीरो विभीषिकामात्रमिदं न यात ।\nइतीरयन्नग्रत एष पुप्लुवे महोदरस्येन्द्रसुतात्मजो बली ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-820",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो शरानाशु विमुञ्चमानं शिरः परामृश्य निपात्य भूतळे ।\nममर्द पद्भ्यामभवद् गतासुर्महोदरो वालिसुतेन चूर्णितः ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-821",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो महापार्श्व उपाजगाम प्रवर्षमाणोऽस्य शराम्बुधाराः ।\nप्रसह्य चाऽच्छिद्य धनुः करस्थं समाददे खड्गममुष्य सोऽङ्गदः ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-822",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "निगृह्य केशेषु निपात्य भूतले(ळे) चकर्त वामांसत औदरं परम् ।\nयथोपवीतं स तथा द्विधाकृतो ममार मन्त्री रजनीचरेशितुः ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-823",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथैनमाजग्मतुरुद्यतायुधौ विरूपनेत्रोऽप्यथ यूपनेत्रः ।\nयथैव मेघौ दिवि तिग्मरश्मिं तथा समाच्छादयतां शरौघैः ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-824",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभ्यां स बद्धः शरपञ्जरेण विचेष्टितुं नाशकदत्र वीरः ।\nहरीश्वरः शैलमतिप्रमाणमुत्पाट्य चिक्षेप तयोः शरीरे ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-825",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ च तौ तेन विचूर्णितौ रणे रवेः सुतस्योरुबलेरितेन ।\nनिशाचरेशोऽथ शरेण सूर्यजं बिभेद वक्षस्यपि सोऽपतद् भुवि ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-826",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु सर्वांश्च हरिप्रवीरान् विधूय बाणैर्बलवान् दशाननः ।\nजगाम रामाभिमुखस्तदैनं रुरोध रामावरजः शरौघैः ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-827",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा दशास्योऽन्तकदण्डकल्पां मयाय दत्तां कमलोद्भवेन ।\nमयाद्गृहीतां च विवाहकाले प्रगृह्य शक्तिं विससर्ज लक्ष्मणे ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-828",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तया स वीरः सुविदारितोराः पपात भूमौ सुभृशं विमूर्च्छितः ।\nमरुत्सुतः शैलमतिप्रमाणं चिक्षेप रक्षःपतिवक्षसि द्रुतम् ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-829",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनातिगाढं व्यथितो दशाननो मुखैर्वमञ्छोणितपूरमाशु ।\nतदन्तरेण प्रतिगृह्य लक्ष्मणं जगाम शक्त्या सह रामसन्निधिम् ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-830",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "समुद्बबर्हाथ च तां स राघवो दिदेश च प्राणवरात्मजं पुनः ।\nप्रभुः समानेतुमथो वरौषधीः स चाऽनिनायाऽशु गिरिं पुनस्तम् ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-831",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्गन्धमात्रेण समुत्थितोऽसौ सौमित्रिरात्तोरुबलश्च पूर्ववत् ।\nशशंस चाश्लिष्य मरुत्सुतं प्रभुः स राघवोऽगण्यगुणार्णवः स्मयन् ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-832",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राक्षिपत् तं गिरिवरं लङ्कास्थः सन् स मारुतिः ।\nअर्धलक्षे योजनानां यत्रासौ पूर्वसंस्थितः ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-833",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्बाहुवेगात् संश्लेषं प्राप पूर्ववदेव सः ।\nमृताश्च ये प्लवङ्गास्तु तद्गन्धात् तेऽपि जीविताः ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-834",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "रामाज्ञयैव रक्षांसि हरयोऽब्धाववाक्षिपन् ।\nनोज्जीवितास्ततस्ते तु वानरा निरुजोऽभवन् ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-835",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "छिन्नप्ररोहिणश्चैव विशल्याः पूर्ववर्णिनः ।\nऔषधीनां प्रभावेन सर्वेऽपि हरयोऽभवन् ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-836",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽससादोत्तमपूरुषं प्रभुं विमानगो रावण आयुधौघान् ।\nप्रवर्षमाणो रघुवंशनाथं तमात्तधन्वाऽभिययौ च रामः(राघवः) ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-837",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्मानयन् राघवमादिपूरुषं निर्यातयामास रथं पुरन्दरः ।\nसहायुधं मातलिसङ्गृहीतं समारुरोहाऽशु स लक्ष्मणाग्रजः ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-838",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "आरुह्य तं रथवरं जगदेकनाथो लोकाभयाय रजनीचरनाथमाशु ।\nअभ्युद्ययौ दशशतांशुरिवान्धकारं लोकानशेषत इमान् निगिरन्तमुद्यन् ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-839",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमीक्ष्य रजनीचरलोकनाथः शस्त्राण्यथास्त्रसहितानि मुमोच रामे ।\nरामस्तु तानि विनिकृत्य(विनिवार्य) निजैर्महास्त्रैस्तस्योत्तमाङ्गदशकं युगपन्न्यकृन्तत् ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-840",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्तानि तानि पुनरेव समुत्थितानि दृष्ट्वा वराच्छतधृतेर्हृदयं विभेद ।\nबाणेन वज्रसदृशेन स भिन्नहृत्को रक्तं वमन् न्यपतदाशु महाविमानात् ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-841",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् हते त्रिजगतां परमप्रतीपे ब्रह्मा शिवेन सहितः सह लोकपालैः ।\nअभ्येत्य पादयुगळं जगदेकभर्तू रामस्य भक्तिभरितः शिरसा ननाम ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-842",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथैनमस्तौत् पितरं कृताञ्जलिर्गुणाभिरामं जगतः पितामहः ।\nजितं जितं तेऽजित लोकभावन प्रपन्नपालाय नताः स्म ते वयम् ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-843",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वमेक ईशोऽस्य नचाऽदिरन्तस्तवेड्य कालेन तथैव देशतः ।\nगुणा ह्यगण्यास्तव तेप्यनन्ताः प्रत्येकशश्चाऽदिविनाशवर्जिताः ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-844",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "नचोद्भवो नैव तिरस्कृतिस्ते क्वचिद् गुणानां परतः स्वतो वा ।\nत्वमेक आद्यः परमः स्वतन्त्रो भृत्यास्तवाहं शिवपूर्वकाश्च ये ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-845",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "यथाऽर्चिषोऽग्नेः पवनस्य वेगा मरीचयोऽर्कस्य नदीषु चाऽपः ।\nगच्छन्ति चाऽयन्ति च सन्तताश्च तद्वन्मदाद्याः शिवपूर्वकाश्च ये ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-846",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ये ये च मुक्तास्त्वथ ये च बद्धाः सर्वे तवेशेश वशे सदैव ।\nवयं सदा त्वद्गुणपूगमुच्चैः सर्वे वदन्तोऽपि न पारगामिनः ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-847",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "किमेष ईदृग्गुणकस्य ते प्रभो रक्षोवधोऽशेषसुरप्रपालनम् ।\nअनन्यसाध्यं हि तथाऽपि तद् द्वयं कृतं त्वया तस्य नमोनमस्ते ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-848",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते त्वब्जभवेन शूली समाह्वयद् राघवमाहवाय ।\nवरं मदीयं त्वगणय्य रक्षो हतं त्वया तेन रणाय मेहि (मैहि)॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-849",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽस्त्वित्यभिधाय राघवो धनुः प्रगृह्याऽशु शरं च सन्दधे ।\nविकृष्यमाणे चलिता वसुन्धरा पपात रुद्रोऽपि धराप्रकम्पतः ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-850",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथोत्थितश्चाऽसुरभाववर्जितः क्षमस्व देवेति ननाम पादयोः ।\nउवाच च त्वद्वशगोऽस्मि सर्वदा प्रसीद मे त्वद्विषयं मनः कुरु ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-851",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथेन्द्रमुख्याश्च तमूचिरे सुरास्त्वयाऽविताः स्मोऽद्य निशाचराद् वयम् ।\nतथैव सर्वापद एव नस्त्वं प्रपाहि सर्वे भवदीयकाः स्म ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-852",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सीताकृतिं तामथ तत्र चाऽगतां दिव्यच्छलेन प्रणिधाय पावके ।\nकैलासतस्तां पुनरेव चाऽगतां सीतामगृह्णाद्धुतभुक्समर्पिताम् ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-853",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन् गिरीशालयगां स सीतां समग्रहीत् पावकसम्प्रदत्ताम् ।\nमुमोद सम्प्राप्य च तां स रामः सा चैव देवी भगवन्तमाप्य ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-854",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो गिरेरानयनात् परस्ताद् ये वानरा रावणबाणपीडिताः ।\nतारापिता तान् निरुजश्चकार सुषेणनामा भिषजां वरिष्ठः ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-855",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा मृतान् राघव आनिनाय यमक्षयाद् देवगणांश्च सर्वशः ।\nसमन्वजानात् पितरं च तत्र समागतं गन्तुमियेष चाथ ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-856",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "विभीषणेनार्पितमारुरोह स पुष्पकं तत्सहितः सवानरः ।\nपुरीं जगामाऽशु निजामयोध्यां पुरो हनूमन्तमथ न्ययोजयत् ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-857",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "ददर्श चासौ भरतं हुताशनं प्रवेष्टुकामं जगदीश्वरस्य ।\nअदर्शनात् तं विनिवार्य रामं समागतं चास्य शशंस मारुतिः ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-858",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा प्रमोदोरुभरः स तेन सहैव पौरैः सहितः समातृकः ।\nशत्रुघ्नयुक्तोऽभिसमेत्य राघवं ननाम बाष्पाकुललोचनाननः ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-859",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्थाप्य तं रघुपतिः सस्वजे प्रणयान्वितः ।\nशत्रुघ्नं च तदन्येषु प्रतिपेदे यथावयः ॥ २२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-860",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरीं प्रविश्य मुनिभिः साम्राज्ये चाभिषेचितः ।\nयथोचितं च सम्मान्य सर्वानाहेदमीश्वरः ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-861",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वैर्भवद्भिः सुकृतं विधाय देहं मनोवाक्सहितं मदीयम् ।\nएतावदेवाखिलसद्विधेयं यत् कायवाक्चित्तभवं मदर्चनम् ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-862",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V232",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मुक्तिप्रदानात् प्रतिकर्तृता मे सर्वस्य चाथो भवतां भवेत (त्)।\nहनूमतो न प्रतिकर्तृता स्यात् स्वभावभक्तस्य निरौपधं मे ॥ २३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-863",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V233",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "मद्भक्तौ ज्ञानपूर्तावनुपधिकबलप्रोन्नतिस्थैर्यधैर्यस्वाभाव्याधिक्यतेजःसुमतिदमशमेष्वस्य तुल्यो न कश्चित् ।\nशेषो रुद्रः सुपर्णोऽप्युरुगुणसमितौ नो सहस्रांशतुल्या अस्येत्यस्मान् (अस्मिन्) मदैशं (मदंशं) पदमहममुना सार्धमेवोपभोक्ष्ये ॥ २३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-864",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V234",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं जिगाय भुवनं दशकन्धरोऽसावब्जोद्भवस्य वरतो नतु तं कदाचित् ।\nकश्चिज्जिगाय पुरुहूतसुतः कपित्वाद् विष्णोर्वरादजयदर्जुन एव चैनम् ॥ २३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-865",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V235",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "दत्तो वरो न मनुजान् प्रति वानरांश्च धात्राऽस्य तेन विजितो युधि वालिनैषः ।\nअब्जोद्भवस्य वरमाश्वभिभूय रक्षो जिग्ये त्वहं रणमुखे बलिमाह्वयन्तम् ॥ २३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-866",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V236",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "बलेर्द्वारस्थोऽहं वरमस्मै सम्प्रदाय पूर्वं तु ।\nतेन मया रक्षोऽस्तं योजनमयुतं पदाङ्गुल्या ॥ २३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-867",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V237",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च युद्धाय समाह्वयन्तं न्यपातयं रावणमेकमुष्टिना ।\nमहाबलोऽहं कपिलाख्यरूपस्त्रिकोटिरूपः पवनश्च मे सुतः ॥ २३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-868",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V238",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "आवां स्वशक्त्या जयिनाविति स्म शिवो वरान्मेऽजयदेनमेवम् ।\nज्ञात्वा सुराजेयमिमं हि वव्रे हरो जयेयाहममुं दशाननम् ॥ २३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-869",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V239",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः स्वभावाज्जयिनावहं च वायुश्च वायुर्हनुमान् स एषः ।\nअमुष्य हेतोस्तु पुरा हि वायुना शिवेन्द्रपूर्वा अपि काष्ठवत् कृताः ॥ २३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-870",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V240",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो हनूमान् पदमेतु धातुर्मदाज्ञया सृष्ट्यवनादि कर्म ।\nमोक्षं च लोकस्य सदैव कुर्वन् मुक्तश्च मुक्तान् सुखयन् प्रवर्तताम् ॥ २४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-871",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V241",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "भोगाश्च ये यानि च कर्मजातान्यनाद्यनन्तानि ममेह सन्ति ।\nमदाज्ञया तान्यखिलानि सन्ति धातुः पदे तत् सहभोगनाम ॥ २४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-872",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V242",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "एतादृशं मे सहभोजनं ते मया प्रदत्तं हनुमन् सदैव ।\nइतीरितस्तं हनुमान् प्रणम्य जगाद वाक्यं स्थिरभक्तिनम्रः ॥ २४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-873",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V243",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "को न्वीश ते पादसरोजभाजां सुदुर्लभोऽर्थेषु चतुर्ष्वपीह ।\nतथाऽपि नाहं प्रवृणोमि भूमन् भवत्पदाम्भोजनिषेवणादृते ॥ २४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-874",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V244",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वमेव साक्षात् परमस्वतन्त्रस्त्वमेव साक्षादखिलोरुशक्तिः ।\nत्वमेव चागण्यगुणार्णवः सदा रमाविरिञ्चादिभिरप्यशेषैः ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-875",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V245",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "समेत्य सर्वेऽपि सदा वदन्तोऽप्यनन्तकालाच्च नवै समाप्नुयुः ।\nगुणांस्त्वदीयान् परिपूर्णसौख्यज्ञानात्मकस्त्वं हि सदाऽतिशुद्धः ॥ २४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-876",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V246",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्ते कथासेवक एव सर्वदा सदारतिस्त्वय्यचलैकभक्तिः ।\nस जीवमानो न परः कथञ्चित् तज्जीवनं मेऽस्त्वधिकं समस्तात् ॥ २४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-877",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V247",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रवर्द्धतां भक्तिरलं क्षणेक्षणे त्वयीश मे ह्रासविवर्जिता सदा ।\nअनुग्रहस्ते मयि चैवमेव निरौपधौ तौ मम सर्वकामः ॥ २४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-878",
"oldKey": "MBTN_C08_S01_V248",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C08_S01",
"chapter": "MBTN_C08",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तस्य ददौ स तद्द्वयं पदं विधातुं सकलैश्च शोभनम् ।\nसमाश्लिषच्चैनमथाऽर्द्रया धिया यथोचितं सर्वजनानपूजयत् ॥ २४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-879",
"oldKey": "MBTN_C09_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-880",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ अथाऽप्तराज्यो भगवान् स लक्ष्मणं जगाद राजा तरुणो भवाऽशु ।\nइतीरितस्त्वाह स लक्ष्मणो गुरुं भवत्पदाब्जान्न परं वृणोम्यहम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-881",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "न मां भवत्पादनिषेवणैकस्पृहं तदन्यत्र नियोक्तुमर्हति ।\nनहीदृशः कश्चिदनुग्रहः क्वचित् तदेव मे देहि ततः सदैव ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-882",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तस्य तदेव दत्त्वा दृढं समाश्लिष्य च राघवः प्रभुः ।\nस यौवराज्यं भरते निधाय जुगोप लोकानखिलान् सधर्मकान् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-883",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रशासतीशे पृथिवी बभूव विरिञ्चलोकस्य समा गुणोन्नतौ ।\nजनोऽखिलो विष्णुपरो बभूव न धर्महानिश्च बभूव कस्यचित् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-884",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "गुणैश्च सर्वैरुदिताश्च सर्वे यथायथा योग्यतयोच्चनीचाः ।\nसमस्तरोगादिभिरुज्झिताश्च सर्वे सहस्रायुष ऊर्जिता धनैः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-885",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेऽजरा नित्यबलोपपन्ना यथेष्टसिद्ध्या च सदोपपन्नाः ।\nसमस्तदोषैश्च सदा विहीनाः सर्वे सुरूपाश्च सदा महोत्सवाः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-886",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे मनोवाक्तनुभिः सदैव विष्णुं यजन्ते नतु कञ्चिदन्यम् ।\nसमस्तरत्नोद्भरिता च पृथ्वी यथेष्टधान्या बहुदुग्धगोमती ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-887",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तगन्धाश्च सदाऽतिहृद्या रसा मनोहारिण एव तत्र ।\nशब्दाश्च सर्वे श्रवणातिहारिणः स्पर्शाश्च सर्वे स्पर्शेन्द्रियप्रियाः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-888",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "न कस्यचिद् दुःखमभूत् कथञ्चिन्न वित्तहीनश्च बभूव कस्यचित् (कश्चन) ।\nनाधर्मशीलो न च कश्चनाप्रजो न दुष्प्रजो नैव कुभार्यकश्च ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-889",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रियो नचाऽसन् विधवाः कथञ्चिन्न वै पुमांसो विधुरा बभूवुः ।\nनानिष्टयोगश्च बभूव कस्यचिन्नचेष्टहानिर्नच पूर्वमृत्युः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-890",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "यथेष्टमाल्याभरणानुलेपना यथेष्टपानाशनवाससोऽखिलाः ।\nबभूवुरीशे जगतां प्रशासति प्रकृष्टधर्मेण जनार्दने नृपे ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-891",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स ब्रह्मरुद्रमरुदश्विदिवाकरादिमूर्द्धन्यरत्नपरिघट्टितपादपीठः ।\nनित्यं सुरैः सह नरैरथ वानरैश्च सम्पूज्यमानचरणो रमते रमेशः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-892",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याखिलेशितुरनाद्यनुगैव लक्ष्मीः सीताभिधा त्वरमयत् स्वरतं सुरेशम् ।\nनित्यावियोगिपरमोच्चनिजस्वभावा सौन्दर्यविभ्रमसुलक्षणपूर्वभावा ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-893",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "रेमे तया स परमः स्वरतोऽपि नित्यं नित्योन्नतप्रमदभारभृतस्वभावः ।\nपूर्णोडुराजसुविराजितसन्निशासु दीप्यन्नशोकवनिकासु सुपुष्पितासु ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-894",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "गायन्ति चैनमनुरक्तधियः सुकण्ठा गन्धर्वचारणगणाः सह चाप्सरोभिः ।\nतं तुष्टुवुर्मुनिगणाः सहिताः सुरेशै राजान एनमनुयान्ति सदाऽप्रमत्ताः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-895",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं त्रयोदशसहस्रमसौ समास्तु पृथ्वीं ररक्ष विजितारिरमोघवीर्यः ।\nआनन्दमिन्दुरिव सन्दधदिन्दिरेशो लोकस्य सान्द्रसुखवारिधिरप्रमेयः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-896",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "देव्यां स चाजनयदिन्द्रहुताशनौ द्वौ पुत्रौ यमौ कुशलवौ बलिनौ गुणाढ्यौ ।\nशत्रुघ्नतो लवणमुद्बणबाणदग्धं कृत्वा चकार मधुरां पुरमुग्रवीर्यः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-897",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "कोटित्रयं स निजघान तथाऽसुराणां गन्धर्वजन्म भरतेन सतां च धर्मम् ।\nसंशिक्षयन्नयजदुत्तमकल्पकैः स्वं यज्ञैर्भवाजमुखसत्सचिवाश्च यत्र ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-898",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ शूद्रतपश्चर्यानिहतं विप्रपुत्रकम् ।\nउज्जीवयामास विभुर्हत्वा तं शूद्रतापसम् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-899",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "जङ्घनामाऽसुरः पूर्वं गिरिजावरदानतः ।\nबभूव शूद्रः कल्पायुः स लोकक्षयकाम्यया ।\nतपश्चचार दुर्बुद्धिरिच्छन् माहेश्वरं पदम् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-900",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्यवध्यं तं तस्माज्जघान पुरुषोत्तमः ।\nश्वेतदत्तां तथा मालामगस्त्यादाप राघवः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-901",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्नयज्ञकृच्छ्वेतो राजा क्षुद्विनिवर्तनम् ।\nकुर्वन् स्वमांसैर्धात्रोक्तो मालां रामार्थमर्पयत् ।\nअगस्त्याय न साक्षात्तु रामे दद्यादयं नृपः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-902",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षुदभावमात्रफलदं न साक्षाद् राघवेऽर्पितम् ।\nक्षुदभावमात्रमाकाङ्क्षन् मामसौ परिपृच्छति ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-903",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यवधानतस्ततो रामे दद्याच्छ्वेत इति प्रभुः ।\nमत्वा ब्रह्माऽदिशन्मालां प्रदातुं कुम्भयोनये ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-904",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तामगस्त्यकरपल्लवार्पितां भक्त एष मम कुम्भसम्भवः ।\nइत्यवेत्य जगृहे जनार्दनस्तेन संस्तुत उपागमत् पुरम् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-905",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ केचिदासुरसुराः सुराणका इत्युरुप्रथितपौरुषाः पुरा ।\nते तपः सुमहदास्थिता विभुं पद्मसम्भवमवेत्य (अवेक्ष्य) चोचिरे ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-906",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "भूरिपापकृतिनोऽपि निश्चयान्मुक्तिमाप्नुम उदारसद्गुण ।\nइत्युदीरितमजोऽवधार्य तत् प्राह च प्रहसिताननः प्रभुः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-907",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "यावदेव रमया रमेश्वरं नो वियोजयथ सद्गुणार्णवम् ।\nतावदुच्चमपि दुष्कृतं भवन्मोक्षमार्गपरिपन्थि नो भवेत् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-908",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युदीरितमवेत्य तेऽसुराः क्षिप्रमोक्षगमनोत्सुकाः क्षितौ ।\nसाधनोपचयकाङ्क्षिणो हरौ शासति क्षितिमशेषतोऽभवन् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-909",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ताननादिकृतदोषसञ्चयैर्मोक्षमार्गगतियोग्यतोज्झितान् ।\nमैथिलस्य तनया व्यचालयन्मायया स्वतनुवा स्वमार्गतः ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-910",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञयैव हि हरेस्तु मायया मोहितास्तु दितिजा व्यनिन्दयन् ।\nराघवो निशिचराहृतां पुनर्जानकीं जगृह इत्यनेकशः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-911",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मवाक्यमृतमेव कारयन् पातयंस्तमसि चान्ध आसुरान् ।\nनित्यमेव सहितोऽपि सीतया सोऽज्ञसाक्षिकमभूद् वियुक्तवत् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-912",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तेन चान्धतम ईयुरासुरा यज्ञमाह्वयदसौ च मैथिलीम् ।\nतत्र भूमिशपथच्छलान्नृणां दृष्टिमार्गमपहाय सा स्थिता ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-913",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "गुरुं हि जगतो विष्णुर्ब्रह्माणमसृजत् स्वयम् ।\nतेन तद्वचनं सत्सु नानृतं कुरुते क्वचित् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-914",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "नासत्स्वप्यनृतं कुर्याद् वचनं पारलौकिकम् ।\nऐहिकं त्वसुरेष्वेव क्वचिद्धन्ति जनार्दनः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-915",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "निजाधिक्यस्य विज्ञप्त्यै क्वचिद् वायुस्तदाज्ञया ।\nहन्ति ब्रह्मत्वमात्मीयमद्धा ज्ञापयितुं प्रभुः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-916",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "नान्यः कश्चित् तद्वराणां शापानामप्यतिक्रमी ।\nअयोग्येषु तु रुद्रादिवाक्यं तौ कुरुतो मृषा ।\nएकदेशेन सत्यं तु योग्येष्वपि कदाचन ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-917",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "न विष्णोर्वचनं क्वापि मृषा भवति कस्यचित् ।\nएतदर्थोऽवतारश्च विष्णोर्भवति सर्वदा ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-918",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रविश्य भूमौ सा देवी लोकदृष्ट्यनुसारतः ।\nरेमे रामेणावियुक्ता भास्करेण प्रभा यथा ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-919",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं रमालाळितपादपल्लवः पुनः स यज्ञैरयजत्स्वमेव ।\nवराश्वमेधादिभिराप्तकामो रेमेऽभिरामो नृपतीन् विशिक्षयन् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-920",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "रामस्य दृश्या त्वन्येषामदृश्या जनकात्मजा ।\nभूमिप्रवेशादूर्ध्वं सा रेमे सप्तशतं समाः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-921",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं विधान्यगणितानि जनार्दनस्य रामावतारचरितानि तदन्यपुम्भिः ।\nशक्यानि नैव मनसाऽपि हि तानि कर्तुं ब्रह्मेशशेषपुरुहूतमुखैः सुरैश्च ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-922",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यैवमब्जभवलोकसमामिमां क्ष्मां कृत्वाऽनुशासत उदीक्ष्य गुणान् धरायाः ।\nवैशेष्यमात्मसदनस्य हि काङ्क्षमाणा वृन्दारकाः कमलजं प्रति तच्छशंसुः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-923",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "आमन्त्र्य तैः सह विभुर्भगवत्प्रयाणं स्वीयाय सद्मन इयेष दिदेश चाशु ।\nरुद्रं स्वलोकगमनाय रघूत्तमस्य सम्प्रार्थने स च समेत्य विभुं ययाचे ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-924",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "एकान्तमेत्य रघुपेण समस्तकालो रुद्रो जगाद वचनं जगतो विधातुः ।\nवैशेष्यमात्मभवनस्य हि काङ्क्षमाणास्त्वामर्थयन्ति विबुधाः सहिता विधात्रा ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-925",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रस्तवेश कमलप्रभवस्तथाऽहं पौत्रस्तु पौत्रकवचो यदपि ह्ययोग्यम् ।\nसम्भावयन्ति गुणिनस्तदहं ययाचे गन्तुं स्वसद्म नतिपूर्वमितो भवन्तम् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-926",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्कार्यसाधनकृते विबुधार्थितस्त्वं प्रादुश्चकर्थ निजरूपमशेषमेव ।\nतत् साधितं हि भवता तदितः स्वधाम क्षिप्रं प्रयाहि हर्षं विबुधेषु कुर्वन् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-927",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ओम् इत्युवाच भगवांस्तदशेषमेव श्रुत्वा रहस्यथ तनुस्त्वपरा हरस्य ।\nदुर्वासनामयुगिहाऽगमदाशु राम मां भोजय क्षुधितमित्यसकृद् ब्रुवाणः ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-928",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सिद्धं न देयमथ साध्यमपीति वाचं श्रुत्वाऽस्य वाक्समयजातमुरु स्वहस्तात् ।\nअन्नं चतुर्गुणमदादमृतोपमानं रामस्तदाप्य बुभुजेऽथ मुनिः सुतुष्टः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-929",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तृप्तो ययौ च सकलान् प्रति कोपयानः कश्चिन्न मेऽर्थितवरं प्रतिदातुमीशः ।\nएवम्प्रतिज्ञक ऋषिः स हि तत्प्रतिज्ञां मोघां चकार भगवान् नतु कश्चिदन्यः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-930",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "कुन्ती तु तस्य हि मुनेर्वरतोऽजयत् तु रामः स कृष्णतनुवा स्वबलाज्जिगाय ।\nतस्मिञ्छिवे प्रतिगते मुनिरूपके च याहीति लक्ष्मणमुवाच रमापतिः सः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-931",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "एकान्ते तु यदा रामश्चक्रे रुद्रेण संविदम् ।\nद्वारपालं स कृतवांस्तदा लक्ष्मणमेव सः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-932",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्यत्र प्रविशेत् कश्चिद्धन्मि त्वेति वचो ब्रुवन् ।\nतदन्तराऽऽगतमृषिं दृष्ट्वाऽमन्यत लक्ष्मणः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-933",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्वाससः प्रतिज्ञा तु रामं प्राप्यैव भज्यताम् ।\nअन्यथा त्वयशो रामे करोत्येष मुनिर्ध्रुवम् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-934",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "राघवो घ्नन्नपि तु मां करोत्येव दयां मयि ।\nइति मत्वा ददौ मार्गं स तु दुर्वाससे तदा ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-935",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वलोकगमनाकाङ्क्षी स्वयमेव तु राघवः ।\nइयं प्रतिज्ञा हेतुः स्यादिति हन्मीति सोऽकरोत् ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-936",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अत्यन्तबन्धुनिधनं त्याग एवेति चिन्तयन् ।\nयाहि स्वलोकमचिरादित्युवाच स लक्ष्मणम् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-937",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः स ययौ जगद्भवभयध्वान्तच्छिदं राघवं ध्यायन्नाप च तत्पदं दशशतैर्युक्तो मुखाम्भोरुहैः ।\nआसिच्छेषमहाफणी मुसलभृद् दिव्याकृतिर्लाङ्गली पर्यङ्कत्वमवाप यो जलनिधौ विष्णोः शयानस्य च ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-938",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ राघवः स्वभवनोपगतौ विदधे मतिं सह जनैरखिलैः ।\nसमघोषयच्च य इहेच्छति तत् पदमक्षयं सपदि मैत्वितिसः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-939",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा तु तद् य इह मोक्षपदेच्छवस्ते सर्वे समाययुरथाऽतृणमापिपीलम् ।\nरामाज्ञया गमनशक्तिरभूत् तृणादेर्ये तत्र दीर्घभविनो नहि ते तदैच्छन् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-940",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थापयामास कुशं स्वराज्ये तैः साकमेव च लवं युवराजमीशः ।\nसंस्थाप्य वालितनयं कपिराज्य आशु सूर्यात्मजोऽपि रघुवीरसमीपमायात् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-941",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह वायुनन्दनं स राघवः समाश्लिषन् ।\nतवाहमक्षगोचरः सदा भवामि नान्यथा ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-942",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वया सदा महत् तपः सुकार्यमुत्तमोत्तमम् ।\nतदेव मे महत् प्रियं चिरं तपस्त्वया कृतम् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-943",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "दशास्यकुम्भकर्णकौ यथा सुशक्तिमानपि ।\nजघन्थ न प्रियाय मे तथैव जीव कल्पकम् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-944",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "पयोब्धिमध्यगं च मे सुसद्म चान्यदेव वा ।\nयथेष्टतो गमिष्यसि स्वदेहसंयुतोऽपि सन् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-945",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "यथेष्टभोगसंयुतः सुरेशगायकादिभिः ।\nसमीड्यमानसद्यशा रमस्व मत्पुरः सदा ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-946",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तवेप्सितं न किञ्चन क्वचित् कदाचिदेव (कुतश्चिदेव) वा ।\nमृषा भवेत् प्रियश्च मे पुनःपुनर्भविष्यसि ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-947",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो मरुत्सुतो जगाद विश्वनायकम् ।\nविधेहि पादपङ्कजे तवेश भक्तिमुत्तमाम् ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-948",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सदा प्रवर्द्धमानया तया रमेऽहमञ्जसा ।\nसमस्तजीवसञ्चयात् सदाऽधिका हि मेऽस्तु सा ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-949",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "नमो नमो नमो नमो नतोऽस्मि ते सदा पदम् ।\nसमस्तसद्गुणोच्छ्रितं नमामि ते पदं पुनः ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-950",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते तथेति तं जगाद पुष्करेक्षणः ।\nजगाम धाम चाऽत्मनस्तृणादिना सहैव सः ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-951",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "खगा मृगास्तृणादयः पिपीलिकाश्च गर्दभाः ।\nतदाऽऽसुरुत्तमा यतो नृवानरास्तु किं पुनः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-952",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सदैव रामभावनात् (रामभावनाः) सदा सुतत्त्ववेदिनः ।\nयतोऽभवंस्ततस्तु ते ययुः पदं हरेस्तदा ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-953",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "‘स तैः समावृतो विभुर्ययौ दिशं तदोत्तराम् ।\nअनन्तसूर्यदीधितिर्दुरन्तसद्गुणार्णवः’(भा\\.पु\\. ५\\.९\\.१८) ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-954",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सहस्रसूर्यमण्डलज्वलत्किरीटमूर्द्धजः ।\nसुनीलकुन्तला(ळा)वृतामितेन्दुकान्तसन्मुखः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-955",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरक्तपद्मलोचनः सुविद्युदाभकुण्डलः ।\nसुहासविद्रुमाधरः समस्तवेदवाग्रसः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-956",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "दिवाकरौघकौस्तुभप्रभासकोरुकन्धरः ।\nसुपीवरोन्नतोरुसज्जगद्भरांसयुग्मकः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-957",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "सुवृत्तदीर्घपीवरोल्लसद्भुजद्वयाङ्कितः ।\nजगद् विमथ्य सम्भृतः शरोऽस्य दक्षिणे करे ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-958",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं स तेन निर्मितो हतौ मधुश्च कैटभः ।\nशरेण तेन विष्णुना ददौ च लक्ष्मणानुजे ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-959",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स शत्रुसूदनोऽवधीन्मधोः सुतं रसाह्वयम् ।\nशरेण येन चाकरोत् पुरीं च माधुराभिधाम् ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-960",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तसारसम्भवं शरं दधार तं करे ।\nस वामबाहुना धनुर्दधार शार्ङ्गसञ्ज्ञितम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-961",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "उदारबाहुभूषणः शुभाङ्गदः सकङ्कणः ।\nमहाङ्गुलीयभूषितः सुरक्तसत्कराम्बुजः ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-962",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अनर्घ्यरत्नमालया वनाख्यया च मालया ।\nविलासिविस्तृतोरसा बभार च श्रियं प्रभुः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-963",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स भूतिवत्सभूषणस्तनूदरे वलित्रयी ।\nउदारमध्यभूषणोल्लसत्तडित्प्रभाम्बरः ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-964",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "करीन्द्रसत्करोरुयुक् सुवृत्तजानुमण्डलः ।\nक्रमाल्पवृत्तजङ्घकः सुरक्तपादपल्लवः ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-965",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "लसद्धरिन्मणिद्युती रराज राघवोऽधिकम् ।\nअसङ्ख्यसत्सुखार्णवः समस्तशक्तिसत्तनुः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-966",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं नेत्राब्जयुग्मान्मुखवरकमलात् सर्ववेदार्थसारान्स्तन्वा ब्रह्माण्डबाह्यान्तरमधिकरुचा भासयन् भासुरास्यः ।\nसर्वाभीष्टाभये च स्वकरवरयुगेनार्थिनामादधानः प्रायाद् देवाधिदेवः स्वपदमभिमुखश्चोत्तराशां विशोकाम् ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-967",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "दघ्रे च्छत्रं हनूमान् स्रवदमृतमयं पूर्णचन्द्रायुताभं सीता सैवाखिलाक्ष्णां विषयमुपगता श्रीरिति ह्रीरथैका ।\nद्वेधा भूत्वा दधार व्यजनमुभयतः पूर्णचन्द्रांशुगौरं प्रोद्यद्भास्वत्प्रभाभा सकलगुणतनुर्भूषिता भूषणैः स्वैः ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-968",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "साक्षाच्चक्रतनुस्तथैव भरतश्चक्रं दधद् दक्षिणेनाऽयात् सव्यत एव शङ्खवरभृच्छङ्खात्मकः शत्रुहा ।\nअग्रे ब्रह्मपुरोगमाः सुरगणा वेदाश्च सोङ्कारकाः पश्चात् सर्वजगज्जगाम रघुपं यान्तं निजं धाम तम् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-969",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य सूर्यसुतपूर्ववानरा दक्षिणेन मनुजास्तु सव्यतः ।\nरामजन्मचरितानि तस्य ते कीर्तयन्त उचथैर्द्रुतं ययुः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-970",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "गन्धर्वैर्गीयमानो विबुधमुनिगणैरब्जसम्भूतिपूर्वैर्वेदोदारार्थवाग्भिः प्रणिहितसुमनः सर्वदा स्तूयमानः ।\nसर्वैर्भूतैश्च भक्त्या स्वनिमिषनयनैः कौतुकाद् वीक्ष्यमाणः प्रायाच्छेषगरुत्मदादिकनिजैः संसेवितः स्वं पदम् ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-971",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मरुद्रगरुडैः सशेषकैः प्रोच्यमानसुगुणोरुविस्तरः ।\nआरुरोह विभुरम्बरं शनैस्ते च दिव्यवपुषोऽभवंस्तदा ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-972",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ ब्रह्मा हरिं स्तुत्वा जगादेदं वचो विभुम् ।\nत्वदाज्ञया मया दत्तं स्थानं दशरथस्य हि ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-973",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "मातॄणां चापि तल्लोकस्त्वयुताब्दादितोऽग्रतः ।\nअनर्हायास्त्वयाऽऽज्ञप्ता कैकेय्या अपि सद्गतिः ।\nसूत्वा तु भरतं नैषा गच्छेत निरयानिति ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-974",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि सा यदावेशाच्चकार त्वय्यशोभनम् ।\nनिकृतिर्नाम सा क्षिप्ता मया तमसि शाश्वते ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-975",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "कैकयी तु चलान् लोकान् प्राप्ता नैवाचलान् क्वचित् ।\nपश्चाद् भक्तिमती यस्मात् त्वयि सा युक्तमेव तत् ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-976",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "मन्थरा तु तमस्यन्धे पातिता दुष्टचारिणी ।\nसीतार्थं येऽप्यनिन्दंस्त्वां तेऽपि याता महत् तमः ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-977",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रायशो राक्षसाश्चैव त्वयि कृष्णत्वमागते ।\nशेषा यास्यन्ति तच्छेषा अष्टाविंशे कलौ युगे ।\nगते चतुस्सहस्राब्दे तमोगास्त्रिशतोत्तरे ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-978",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ ये त्वत्पदाम्भोजमकरन्दैकलिप्सवः ।\nत्वया सहाऽगतास्तेषां विधेहि स्थानमुत्तमम् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-979",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अहं भवः सुरेशाद्याः किङ्कराः स्म तवेश्वर ।\nयच्च कार्यमिहास्माभिस्तदप्याज्ञापयाऽशु नः ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-980",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युदीरितमाकर्ण्य शतानन्देन राघवः ।\nजगाद भावगम्भीरं सुस्मिताधरपल्लवः ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-981",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "जगद्गुरुत्वमादिष्टं मया ते कमलोद्भव ।\nगुर्वादेशानुसारेण मयाऽऽदिष्टा च सद्गतिः ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-982",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्त्वया प्रदेया हि लोका एषां मदाज्ञया ।\nहृदि स्थितं च जानासि त्वमेवैकः सदा मम ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-983",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो हरेर्भावविज्ञानी कञ्जसम्भवः ।\nपिपीलिकातृणान्तानां ददौ लोकाननुत्तमान् ।\nवैष्णवान् सन्ततत्वाच्च नाम्ना सान्तानिकान् विभुः ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-984",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ते जरामृतिहीनाश्च सर्वदुःखविवर्जिताः ।\nसंसारमुक्ता न्यवसंस्तत्र नित्यसुखाधिकाः ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-985",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ये तु देवा इहोद्भूता नृवानरशरीरिणः ।\nते सर्वे स्वांशितामापुस्तन्मैन्दविविदावृते ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-986",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "असुरावेशतस्तौ तु न राममनुजग्मतुः ।\nपीतामृतौ पुरा यस्मान्मम्रतुर्नच तौ तदा ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-987",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोश्च तपसा तुष्टश्चक्रे तावजरामरौ ।\nपुरा स्वयम्भूस्तेनोभौ दर्पादमृतमन्थने ।\nप्रसह्यापिबतां देवैर्देवांशत्वादुपेक्षितौ ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-988",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "पीतामृतेषु देवेषु युद्ध्यमानेषु दानवैः ।\nतैर्दत्तमात्महस्ते ते रक्षायै पीतमाशु तत् ।\nतस्माद् दोषादापतुस्तावासुरं भावमूर्जितम् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-989",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अङ्गदः कालतस्त्यक्त्वा देहमाप निजां तनुम् ।\nरामाज्ञयैव कुर्वाणो राज्यं कुशसमन्वितः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-990",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "विभीषणश्च धर्मात्मा राघवाज्ञापुरस्कृतः ।\nसेनापतिर्धनेशस्य कल्पमावीत् स राक्षसान् ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-991",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "रामाज्ञया जाम्बवांश्च न्यवसत् पृथिवीतले(ळे) ।\nउत्पत्त्यर्थं जाम्बवत्यास्तदर्थं सुतपश्चरन् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-992",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो रघूणां प्रवरः सुरार्चितः स्वयैकतन्वा न्यवसत् सुरालये ।\nद्वितीयया ब्रह्मसदस्यधीश्वरस्तेनार्चितोऽथापरया निजालये ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-993",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तृतीयरूपेण निजं पदं प्रभुं व्रजन्तमुच्चैरनुगम्य देवताः ।\nअगम्यमर्यादमुपेत्य च क्रमाद् विलोकयन्तोऽतिविदूरतोऽस्तुवन् ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-994",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मा मरुन्मारुतसूनुरीशः शेषो गरुत्मान् हरिजः शक्रकाद्याः ।\nक्रमादनुव्रज्य तु राघवस्य शिरस्यथाऽज्ञां प्रणिधाय निर्ययुः ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-995",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वं स्वं च सर्वे सदनं सुरा ययुः पुरन्दराद्याश्च विरिञ्चपूर्वकाः ।\nमरुत्सुतोऽथो बदरीमवाप्य नारायणस्यैव पदं सिषेवे ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-996",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तशास्त्रोद्भरितं हरेर्वचो मुदा तदा श्रोत्रपुटेन सम्भरन् ।\nवदंश्च तत्त्वं विबुधर्षभाणां सदा मुनीनां च सुखं ह्युवास ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-997",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "रामाज्ञया किम्पुरुषेषु राज्यं चकार रूपेण तथाऽपरेण ।\nरूपैस्तथाऽन्यैश्च समस्तसद्मन्युवास विष्णोः सततं यथेष्टम् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-998",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्थं स गायञ्छतकोटिविस्तरं रामायणं भारतपञ्चरात्रम् ।\nवेदांश्च सर्वान् सहितब्रह्मसूत्रान् व्याचक्षाणो नित्यसुखोद्भरोऽभूत् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-999",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "रामोऽपि सार्द्धं पवमानात्मजेन ससीतया लक्ष्मणपूर्वकैश्च ।\nतथा गरुत्मत्प्रमुखैश्च पार्षदैः संसेव्यमानो न्यवसत् पयोब्धौ ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1000",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाचिदीशः सकलावतारानेकं विधायाहिपतौ च शेते ।\nपृथक् च संव्यूह्य कदाचिदिच्छया रेमे रमेशोऽमितसद्गुणार्णवः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1001",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यशेषपुराणेभ्यः पञ्चरात्रेभ्य एव च ।\nभारताच्चैव वेदेभ्यो महारामायणादपि ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1002",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "परस्परविरोधस्य हानान्निर्णीय तत्त्वतः ।\nयुक्त्या बुद्धिबलाच्चैव विष्णोरेव प्रसादतः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1003",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "बहुकल्पानुसारेण मयेयं सत्कथोदिता ।\nनैकग्रन्थाश्रयात् तस्मान्नाऽशङ्क्याऽत्र विरुद्धता ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1004",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "क्वचिन्मोहायासुराणां व्यत्यासः प्रतिलोमता ।\nउक्ता ग्रन्थेषु तस्माद्धि निर्णयोऽयं कृतो मया ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1005",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं च वक्ष्यमाणेषु नैवाऽशङ्क्या विरुद्धता ।\nसर्वकल्पसमश्चायं पारम्पर्यक्रमः सदा ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1006",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "पुंव्यत्यासेन चोक्तिः स्यात् पुराणादिषु कुत्रचित् ।\nकृष्णामाह यथा कृष्णो धनञ्जयशरैर्हतान् ।\nशतं दुर्योधनादींस्ते दर्शयिष्य इति प्रभुः ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1007",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमसेनहतास्ते हि ज्ञायन्ते बहुवाक्यतः ।\nविस्तारे भीमनिहताः सङ्क्षेपेऽर्जुनपातिताः ।\nउच्यन्ते बहवश्चान्ये पुंव्यत्याससमाश्रयात् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1008",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "विस्तारे कृष्णनिहता बलभद्रहता इति ।\nउच्यन्ते च क्वचित् कालव्यत्यासोऽपि क्वचिद् भवेत् ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1009",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा सुयोधनं भीमः प्राहसत् कृष्णसन्निधौ ।\nइति वाक्येषु बहुषु ज्ञायते(ज्ञायन्ते) निर्णयादपि ।\nअनिर्णये तु कृष्णस्य पूर्वमुक्ता गतिस्ततः ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1010",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यत्यासास्त्वेवमाद्याश्च प्रातिलोम्यादयस्तथा ।\nदृश्यन्ते भारताद्येषु लक्षणग्रन्थतश्च ते ।\nज्ञायन्ते बहुभिर्वाक्यैर्निर्णयग्रन्थतस्तथा ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1011",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् विनिर्णयग्रन्थानाश्रित्यैव च लक्षणम् ।\nबहुवाक्यानुसारेण निर्णयोऽयं मया कृतः ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1012",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तं लक्षणशास्त्रे च कृष्णद्वैपायनोदिते ।\nत्रिभाषा यो न जानाति रीतीनां शतमेव च ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1013",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यत्यासादीन् सप्तभेदान् वेदाद्यर्थं तथा वदेत् ।\nस याति निरयं घोरमन्यथाज्ञानसम्भवम् ।\nइत्यन्येषु च शास्त्रेषु तत्र तत्रोदितं बहु ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1014",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "‘व्यत्यासः प्रातिलोम्यं च गोमूत्री प्रघसस्तथा ।\nउक्षणः सुधुरः साधु सप्त भेदाः प्रकीर्तिताः’ ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1015",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादिलक्षणान्यत्र नोच्यन्तेऽन्यप्रसङ्गतः ।\nअनुसारेण तेषां तु निर्णयः क्रियते मया ।\nतस्मान्निर्णयशास्त्रत्वाद् ग्राह्यमेतद् बुभूषुभिः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1016",
"oldKey": "MBTN_C09_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C09_S01",
"chapter": "MBTN_C09",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिता रामकथा परा मया समस्तशास्त्रानुसृतेर्भवापहा ।\nपठेदिमां यः शृणुयादथापि वा विमुक्तबन्धश्चरणं हरेर्व्रजेत् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1017",
"oldKey": "MBTN_C10_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1018",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ओं ॥ द्वापरेऽथ युगे प्राप्ते त्वष्टाविंशतिमे पुनः ।\nस्वयम्भुशर्वशक्राद्या दुग्धाब्धेस्तीरमाययुः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1019",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "पयोब्धेरुत्तरं तीरमासाद्य विबुधर्षभाः ।\nतुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षमक्षयं पुरुषोत्तमम् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1020",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "नमोनमोऽगण्यगुणैकधाम्ने समस्तविज्ञानमरीचिमालिने ।\nअनाद्यविज्ञानतमोनिहन्त्रे परामृतानन्दपदप्रदायिने ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1021",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वदत्तमालाभुविपातकोपतो दुर्वाससः शापत आशु हि श्रिया ।\nशक्रे विहीने दितिजैः पराजिते पुरा वयं त्वां शरणं गता स्म ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1022",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वदाज्ञया बलिना सन्दधाना वराद् गिरीशस्य परैरचाल्यम् ।\nवृन्दारका मन्दरमेत्य बाहुभिर्न शेकुरुद्धर्तुमिमे समेताः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1023",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा त्वया नित्यबलत्वहेतुतो योऽनन्तनामा गरुडस्तदंसके ।\nउत्पाट्य चैकेन करेण मन्दरो निधापितस्तं स सह त्वयाऽवहत् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1024",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः परीक्षद्भिरसौ गिरिः सुरैः सहासुरैरुन्नमितस्तदंसतः ।\nव्यचूर्णयत् तानखिलान् पुनश्च ते त्वदीक्षया पूर्ववदुत्थिताः प्रभो ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1025",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च वामेन करेण वीश्वरे निधाय तं स्कन्धगतस्त्वमस्य ।\nअगाः पयोब्धिं सहितः सुरासुरैर्मथ्ना च तेनाब्धिमथाप्यमथ्नाः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1026",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "कृतश्च कद्रो(द्र्वा)स्तनयोऽत्र वासुकिर्नेत्रं त्वया कश्यपजः स नागराट् ।\nममन्थुरब्धिं सहितास्त्वया सुराः सहासुरा दिव्यपयो घृताधिकम् ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1027",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "नैच्छन्त पुच्छं दितिजा अमङ्गलं(ळं) तदित्यथाग्रं जगृहुर्विषोल्बणम् ।\nश्रान्ताश्च तेऽतो विबुधास्तु पुच्छं त्वया समेता जगृहुस्त्वदाश्रयाः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1028",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथातिभारादविशत् सुकाञ्चनो गिरिः स पाताल(ळ)मथ त्वमेव ।\nतं कच्छपात्मा त्वभरः स्वपृष्ठे ह्यनन्यधार्यं पुरुलीलयैव ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1029",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "उपर्यधश्चाऽत्मनि नेत्रगोत्रयोस्त्वया परेणाऽविशता समेधिताः ।\nममन्थुरब्धिं तरसा मदोत्कटाः सुरासुराः क्षोभितनक्रचक्रम्(भाग. ८.७.१३) ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1030",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रान्तेषु तेष्वेक उरुक्रम त्वं सुधारसाप्त्यै मुदितो ह्यमथ्नाः ।\nतदा जगद्ग्रासि विषं समुत्थितं त्वदाज्ञया वायुरधात् करे निजे ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1031",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "कलेः स्वरूपं तदतीव दुष्षहं वराद् विधातुः सकलैश्च दुःस्पृशम् ।\nकरे विमथ्यास्तबलं विधाय ददौ स किञ्चिद् गिरिशाय वायुः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1032",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत् पिबत्(पिबन्) कण्ठगतेन तेन निपातितो मूर्च्छित आशु रुद्रः ।\nहरेः करस्पर्शबलात् स सञ्ज्ञामवाप नीलोऽस्य गल(ळ)स्तदाऽऽसीत् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1033",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ त्वदाज्ञां पुरतो निधाय निधाय पात्रे तपनीयरूपे ।\nस्वयं च निर्मथ्य बलोपपन्नं पपौ स वायुस्तदु चास्य जीर्णम् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1034",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अत्यल्पपानाच्च बभूव शूला शिवस्य शीर्ष्ण्यस्य करावशिष्टम् ।\nअभूत् कलिः सर्वजगत्सु पूर्णं पीत्वा विकारो न बभूव वायोः ।\nकलेः शरीरादभवन् कुनागाः सवृश्चिकाः श्वापदयातुधानाः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1035",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ त्वयाऽब्धौ तु विमथ्यमाने सुराऽभवत् तामसुरा अवापुः ।\nउच्चैःश्रवा नाम तुरङ्गमोऽथ करी तथैरावतनामधेयः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1036",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्ये च दिक्पालगजा बभूवुर्वरं तथैवाप्सरसां सहस्रम् ।\nतथाऽऽयुधान्याभरणानि चैव दिवौकसां पारिजातस्तरुश्च ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1037",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव साक्षात् सुरभिर्निशेशो बभूव तत् कौस्तुभं लोकसारम् ।\nअथेन्दिरा यद्यपि नित्यदेहा बभूव तत्रापरया स्वतन्वा ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1038",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भवान् दक्षिणबाहुना सुधाकमण्डलुं कलशं चापरेण ।\nप्रगृह्य तस्मान्निरगात् समुद्राद् धन्वन्तरिर्नाम हरिन्मणिद्युतिः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1039",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भवद्धस्तगतं दितेः सुताः सुधाभरं कलशं चापजह्रुः ।\nमुक्तं त्वया शक्तिमताऽपि दैत्यान् सत्यच्युतान् कारयितुं वधाय ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1040",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भवाननुपममुत्तमं वपुर्बभूव दिव्यप्रमदात्मकं त्वरन् ।\nश्यामं नितम्बार्पितरत्नमेखलं जाम्बूनदाभाम्बरभृत् सुमध्यमम् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1041",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "बृहन्नितम्बं कलशोपमस्तनं सत्पुण्डरीकायतनेत्रमुज्ज्वलम् ।\nसमस्तसारं परिपूर्णसद्गुणं दृष्ट्वैव तत् सम्मुमुहुः सुरारयः ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1042",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "परस्परं तेऽमृतहेतुतोऽखिला विरुद्ध्यमानाः प्रददुः स्म ते करे ।\nसमं सुधायाः कलशं विभज्य निपाययास्मानिति वञ्चितास्त्वया ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1043",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मच्छलं पापजनेषु धर्म इति त्वया ज्ञापयितुं तदोक्तम् ।\nयद्यत् कृतं मे भवतां यदीह संवाद एवोद्विभजे सुधामिमाम् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1044",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "यथेष्टतोऽहं विभजामि सर्वथा न विश्वसध्वं(अविश्वसध्वं) मयि केनचित् क्वचित् ।\nइति प्रहस्याभिहितं निशम्य स्त्रीभावमुग्धास्तु तथेति तेऽवदन् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1045",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ततश्च संस्थाप्य पृथक् सुरासुरांस्तवातिरूपोच्चलितान् सुरेतरान् ।\nसर्वान् भवद्दर्शिन ईक्ष्य लज्जिताऽस्म्यहं दृशो मीलयतेत्यवोचः ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1046",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "निमीलिताक्षेष्वसुरेषु देवता न्यपाययः साध्वमृतं ततः पुमान् ।\nक्षणेन भूत्वा पिबतः सुधां शिरो राहोर्न्यकृन्तश्च सुदर्शनेन ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1047",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनामृतार्थं हि सहस्रजन्मसु प्रतप्य भूयस्तप आरितो वरः ।\nस्वयम्भुवस्तेन भवान् करेऽस्य बिन्दुं सुधां प्रास्य शिरो जहार ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1048",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "शिरस्तु तस्य ग्रहतामवाप सुरैः समाविष्टमथो सबाहुः ।\nक्षिप्तः कबन्धोऽस्य शुभोदसागरे त्वया स्थितोऽद्यापि हि तत्र सामृतः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1049",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथासुराः प्रत्यपतन्नुदायुधाः समस्तशस्ते च हतास्त्वया रणे ।\nकलिस्तु स ब्रह्मवरादजेयो ऋते भवन्तं पुरुषेषु संस्थितः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1050",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यार्द्धदेहात् समभूदलक्ष्मीस्तत्पुत्रका दोषगणाश्च सर्वशः ।\nअथेन्दिरा वक्षसि ते समास्थिता त्वत्कण्ठगं कौस्तुभमास धाता ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1051",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "यथाविभागं च सुरेषु दत्तास्त्वया तथाऽन्येऽपि हि तत्र जाताः ।\nइत्थं त्वया साध्वमृतं सुरेषु दत्तं हि मोक्षस्य निदर्शनाय ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1052",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "भवेद्धि मोक्षो नियतं सुराणां नैवासुराणां स कथञ्चन स्यात् ।\nउत्साहयुक्तस्य च तत् प्रतीपं भवेद्धि राहोरिव दुःखरूपम् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1053",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "कलिस्त्वयं ब्रह्मवरादिदानीं विबाधतेऽस्मान् सकलान् प्रजाश्च ।\nअज्ञानमिथ्यामतिरूपतोऽसौ प्रविश्य सज्ज्ञानविरुद्धरूपः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1054",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वदाज्ञया तस्य वरोऽब्जजेन दत्तः स आविश्य शिवं चकार ।\nकदागमांस्तस्य कुयुक्तिबाधाम् नहि त्वदन्यश्चरितुं(चलितुं) समर्थः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1055",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदाश्च सर्वे सहशास्त्रसङ्घा उत्सादितास्तेन न सन्ति तेऽद्य ।\nतत् साधु भूमाववतीर्य वेदानुद्धृत्य शास्त्राणि कुरुष्व सम्यक् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1056",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अदृश्यमज्ञेयमतर्क्यरूपं कलिं निलीनं हृदयेऽखिलस्य ।\nसच्छास्त्रशस्त्रेण निहत्य शीघ्रं पदं निजं देहि महाजनस्य ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1057",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋते भवन्तं नहि तं निहन्ता(तन्निहन्ता) त्वमेक एवाखिलशक्तिपूर्णः ।\nततो भवन्तं शरणं गता वयं तमोनिहत्यै निजबोधविग्रहम् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1058",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तैरभयं प्रदाय सुरेश्वराणां परमोऽप्रमेयः ।\nप्रादुर्बभूवामृतभूरिला(ळा)यां विशुद्धविज्ञानघनस्वरूपः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1059",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "वसिष्ठनामा कमलोद्भवात्मजः सुतोऽस्य शक्तिस्तनयः पराशरः ।\nतस्योत्तमं सोऽपि तपोऽचरद्धरिः सुतो मम स्यादिति तद्धरिर्ददौ ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1060",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच चैनं भगवान् सुतोषितो वसोर्मदीयस्य सुताऽस्ति शोभना ।\nवने मृगार्थं चरतोऽस्य वीर्यं पपात भार्यां मनसा गतस्य ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1061",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्छ्येनहस्ते प्रददौ स तस्यै दातुं तदन्येन तु युद्ध्यतोऽपतत् ।\nजग्रास तन्मत्स्यवधूर्यमस्वसुर्जलस्थमेनां जगृहुस्म (श्च) दाशाः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1062",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्गर्भतोऽभून्मिथुनं स्वराज्ञे न्यवेदयन् सोऽपि वसोः समर्पयत् ।\nपुत्रं समादाय सुतां स तस्मै ददौ सुतोऽभूदथ मत्स्यराजः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1063",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "कन्या तु सा दाशराजस्य सद्मन्यवर्द्धतातीव सुरूपयुक्ता ।\nनाम्ना च सा सत्यवतीति तस्यां तवाऽत्मजोऽहं भविताऽस्म्यजोऽपि ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1064",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितश्चक्रधरेण तां मुनिर्जगाम मार्ताण्डसुतां समुद्रगाम् ।\nउत्तारयन्तीमथ तत्र विष्णुः प्रादुर्बभूवाऽशु विशुद्धचिद्घनः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1065",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "विदोषविज्ञानसुखैकरूपोऽप्यजो जनान् मोहयितुं मृषैव ।\nयोषित्सु पुंसो ह्यजनीव दृश्यते न जायते क्वापि बलादिविग्रहः ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1066",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा नृसिंहाकृतिराविरासीत् स्तम्भात् तथा नित्यतनुत्वतो विभुः ।\nआविर्भवेद् योषिति नो मलोत्थस्तथाऽपि मोहाय निदर्शयेत् तथा ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1067",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीपुम्प्रसङ्गात् परतो यतो हरिः प्रादुर्भवत्येष विमोहयन् जनम् ।\nअतो मलोत्थोऽयमिति स्म मन्यते जनोऽशुभः पूर्णगुणैकविग्रहम् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1068",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वीपे भगिन्याः स(तु/च) यमस्य विश्वकृत् प्रकाशते ज्ञानमरीचिमण्डलः ।\nप्रभासयन्नण्डबहिस्तथाऽन्तः सहस्रलक्षामितसूर्य(भानु)दीधितिः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1069",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अगण्यदिव्योरुगुणार्णवः प्रभुः समस्तविद्याधिपतिर्जगद्गुरुः ।\nअनन्तशक्तिर्जगदीश्वरः समस्तदोषातिविदूरविग्रहः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1070",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "शुभमरतकवर्णो रक्तपादाब्जनेत्राधरकरनखरसनाग्रश्चक्रशङ्खाब्जरेखः ।\nरविकरवरगौरं चर्म चैणं वसानस्तटिदमलजटासन्दीप्तजूटं दधानः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1071",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "विस्तीर्णवक्षाः कमलायताक्षो बृहद्भुजः कम्बुसमानकण्ठः ।\nसमस्तवेदान् मुखतः समुद्गिरन्ननन्तचन्द्राधिककान्तसन्मुखः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1072",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रबोधमुद्राभयदोर्द्वयान्वि(ङ्कि)तो यज्ञोपवीताजिनमेखलोल्लसन् ।\nदृशा महाज्ञानभुजङ्गदष्टमुज्जीवयानो जगदत्यरोचत ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1073",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "स लोकधर्माभिरिरक्षया पितुर्द्विजत्वमाप्याऽशु पितुर्ददौ निजम् ।\nज्ञानं तयोः संस्मृतिमात्रतः सदा प्रत्यक्षभावं परमात्मनो ददौ ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1074",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वैपायनः सोऽथ जगाम मेरुं चतुर्मुखाद्यैरनुगम्यमानः ।\nउद्धृत्य वेदानखिलान् सुरेभ्यो ददौ मुनिभ्यश्च यथाऽऽदिसृष्टौ ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1075",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वाणि शास्त्राणि तथैव कृत्वा विनिर्णयं ब्रह्मसूत्रं चकार ।\nतच्छुश्रुवुर्ब्रह्मगिरीशमुख्याः सुरा मुनीनां प्रवराश्च तस्मात् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1076",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तशास्त्रार्थनिदर्शनात्मकं चक्रे महाभारतनामधेयम् ।\nवेदोत्तमं तच्च विधातृशङ्करप्रधानकैस्तन्मुखतः सुरैः श्रुतम् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1077",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो गिरीशादिमनोनुशायी कलिर्ममाराऽशु सुवाङ्मयैः शरैः ।\nनिकृत्तशीर्षो भगवन्मुखेरितैः सुराश्च सज्ज्ञानसुधारसं पपुः ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1078",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो मनुष्येषु तथाऽसुरेषु रूपान्तरैः कलिरेवावशिष्टः ।\nततो मनुष्येषु च सत्सु संस्थितो विनाश्य इत्येव(ष) हरिर्व्यचिन्तयत् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1079",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो नृणां कालबलात् सुमन्दमायुर्मतिं कर्म च वीक्ष्य कृष्णः ।\nविव्यास वेदान् स विभुश्चतुर्धा चक्रे तथा भागवतं पुराणम् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1080",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "येये च सन्तस्तमसाऽनुविष्टास्तांस्तान् सुवाक्यैस्तमसो विमुञ्चन् ।\nचचार लोकान् स पथि प्रयान्तं कीटं व्यपश्यत् तमुवाच कृष्णः ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1081",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "भवस्व राजा कुशरीरमेतत् त्यक्त्वेति नैच्छत् तदसौ ततस्तम् ।\nअत्यक्तदेहं नृपतिं चकार पुरा स्वभक्तं वृषलं सुलुब्धम् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1082",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "लोभात् स कीटत्वमुपेत्य कृष्णप्रसादतश्चाऽशु बभूव राजा ।\nतदैव तं सर्वनृपाः प्रणेमुर्ददुः करं चास्य यथैव वैश्याः ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1083",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच तं भगवान् मुक्तिमस्मिंस्तव क्षणे दातुमहं समर्थः ।\nतथाऽपि सीमार्थमवाप्य विप्रतनुं विमुक्तो भव मत्प्रसादात् ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1084",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं च तस्मै विमलं ददौ स महीं च सर्वां बुभुजे तदन्ते ।\nत्यक्त्वा तनुं विप्रवरत्वमेत्य पदं हरेश्चाप सुतत्त्ववेदी ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1085",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं बहून् संसृतिबन्धतः स व्यमोचयद् व्यासतनुर्जनार्दनः ।\nबहून्यचिन्त्यानि च तस्य कर्माण्यशेषदेवेशसदोदितानि ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1086",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्य पुत्रत्वमवाप्तुमिच्छंश्चचार रुद्रः सुतपस्तदीयम् ।\nददौ च तस्मै भगवान् वरं तं स्वयं च तप्त्वेव तपो विमोहयन् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1087",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "विमोहनायासुरसर्गिणां प्रभुः स्वयं करोतीव तपः प्रदर्शयेत् ।\nकामादिदोषांश्च मृषैव दर्शयेन्न(दर्शयन्) तावता तस्य हि सन्ति कुत्रचित् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1088",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्त्वरण्योस्स बभूव पुत्रकः शिवोऽस्य सोऽभूच्छुकनामधेयः ।\nशुकी हि भूत्वाऽह्यगमद् घृताची व्यासं विमथ्नन्तमुतारणीं तम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1089",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "अकामयन् कामुकवत् स भूत्वा तयाऽर्थितस्तं शुकनामधेयम् ।\nचक्रे ह्यरण्योस्तनयं च सृष्ट्वा विमोहयंस्तत्त्वमार्गेष्वयोग्यान् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1090",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "शुकं तमाशु प्रविवेश वायुर्व्यासस्य सेवार्थमथास्य सर्वम् ।\nज्ञानं ददौ भगवान् सर्ववेदान् सभारतं भागवतं पुराणम् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1091",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "शेषोऽथ पैलं मुनिमाविशत् तदा वीशः सुमन्तुमपि वारुणिं(वारुणं) मुनिम् ।\nब्रह्माऽविशत् तमुत वैशम्पायनं शक्रश्च जैमिनिमथाऽविशद् विभुः ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1092",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णस्य पादपरिसेवनोत्सुकाः सुरेश्वरा विविशुराशु तान् मुनीन् ।\nसमस्तविद्याः प्रतिपाद्य तेष्वसौ प्रवर्तकांस्तान् विदधे हरिः पुनः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1093",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋचां प्रवर्तकं पैलं यजुषां च प्रवर्तकम् ।\nवैशम्पायनमेवैकं द्वितीयं सूर्यमेव च ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1094",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "चक्रेऽथ जैमिनिं साम्नामथर्वाङ्गिरसामपि ।\nसुमन्तुं भारतस्यापि वैशम्पायनमादिशत् ।\nप्रवर्तने मानुषेषु गन्धर्वादिषु चाऽत्मजम् ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1095",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "नारदं पाठयित्वा च देवलोकप्रवृत्तये ।\nआदिशत् ससृजे सोऽथ रोमाञ्चाद् रोमहर्षणम् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1096",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भारतपुराणानां महारामायणस्य च ।\nपञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य प्रवृत्त्यर्थमथाऽदिशत् ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1097",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाविशत् कामदेवः कृष्णसेवासमुत्सुकः ।\nस तस्मै ज्ञानमखिलं ददौ द्वैपायनः प्रभुः ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1098",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "सनत्कुमारप्रमुखांश्चक्रे योगप्रवर्तकान् ।\nभृग्वादीन् कर्मयोगस्य ज्ञानं दत्वाऽमलं शुभम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1099",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "जैमिनिं कर्ममीमांसाकर्तारमकरोत् प्रभुः ।\nदेवमीमांसि(स)काद्यन्तं कृत्वा पैलमथाऽदिशत् ।\nशेषं च मध्यकरणे पुराणान्यथ चाकरोत् ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1100",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "शैवान् (पाशुपतान्) पाशुपताच्चक्रे संशयार्थं सुरद्विषाम् ।\nवैष्णवान् पञ्चरात्राच्च यथार्थज्ञानसिद्धये ।\nब्राह्मांश्च वेदतश्चक्रे पुराणग्रन्थसङ्ग्रहान् ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1101",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं ज्ञानं पुनः प्रापुर्देवाश्च ऋषयस्तथा ।\nसनत्कुमारप्रमुखा योगिनो मानुषास्तथा ।\nकृष्णद्वैपायनात् प्राप्य ज्ञानं ते मुमुदुः सदा ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1102",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तविज्ञानगभस्तिचक्रं विताय विज्ञानमहादिवाकरः ।\nनिरस्य(निपीय) चाज्ञानतमो जगत्ततं प्रभासते भानुरिवावभासयन् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1103",
"oldKey": "MBTN_C10_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C10_S01",
"chapter": "MBTN_C10",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुर्मुखेशानसुरेन्द्रपूर्वकैः सदा सुरैः सेवितपादपल्लवः ।\nप्रकाशयंस्तेषु सदाऽऽत्मगुह्यं मुमोद मेरौ च तथा बदर्याम् ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1104",
"oldKey": "MBTN_C11_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1105",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ शशाङ्कपुत्रादभवत् पुरूरवास्तस्याऽयुरायोर्नहुषो ययातिः ।\nतस्याऽस पत्नीयुगलं सुताश्च पञ्चाऽभवन् विष्णुपदैकभक्ताः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1106",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत ।\nद्रुह्यं चाऽनुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥।\n२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1107",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदोर्वंशे चक्रवर्ती कार्तवीर्यार्जुनोऽभवत् ।\nविष्णोर्दत्तात्रेयनाम्नः प्रसादाद् योगवीर्यवान् ।\nतस्यान्ववाये यदवो बभूवुर्विष्णुसंश्रयाः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1108",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पूरोर्वंशे तु भरतश्चक्रवर्ती हरिप्रियः ।\nतद्वंशजः कुरुर्नाम प्रतीपोऽभूत् तदन्वये ॥।\n४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1109",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतीपस्याभवन् पुत्रास्त्रयस्त्रेताग्निवर्चसः ।\nदेवापिरथ बाह्लीको गुणज्येष्ठश्च शन्तनुः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1110",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वग्दोषयुक्तो देवापिर्जगाम तपसे वनम् ।\n‘विष्णोः प्रसादात् स कृते युगे राजा भविष्यति’ ॥ ६॥ (भा\\.पु\\. १२\\.२\\.३७)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1111",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रिकापुत्रतां यातो बाह्लीको राजसत्तमः ।\nहिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो भगवत्प्रियः (भगवत्परः) ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1112",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "वायुना च समाविष्टो महाबलसमन्वितः ।\nयेनैव जायमानेन तरसा भूर्विदारिता ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1113",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भूभारक्षपणे विष्णोरङ्गतामाप्तुमेव सः ।\nप्रतीपपुत्रतामाप्य बाह्लीकेष्वभवत् पतिः ।\nरुद्रेषु पत्रतापाख्यः सोमदत्तोऽस्य चाऽत्मजः ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1114",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अजैकपादहिर्बुध्निर्विरूपाक्ष इति त्रयः ।\nरुद्राणां सोमदत्तस्य बभूवुः प्रथिताः सुताः ।\nविष्णोरेवाङ्गतामाप्तुं भूरिभूरिश्रवाः (भूरिर्भूरिश्रवाः) शलः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1115",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "शिवादिसर्वरुद्राणामावेशाद् वरतस्तथा ।\nभूरिश्रवा अतिबलस्तत्राऽसीत् परमास्त्रवित् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1116",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तदर्थं हि तपश्चीर्णं सोमदत्तेन शम्भवे ।\nदत्तो वरश्च तेनास्य त्वत्प्रतीपाभिभूतिकृत् ।\nबलवीर्यगुणोपेतो नाम्ना भूरिश्रवाः सुतः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1117",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भविष्यति मयाऽऽविष्टो यज्ञशील इति स्म ह ।\nतेन भूरिश्रवा जातः सोमदत्तसुतो बली ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1118",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वोदधेस्तीरगतेऽब्जसम्भवे गङ्गायुतः पर्वणि घूर्णितोऽब्धिः ।\nअवाक्षिपत् तस्य तनौ निजोदबिन्दुं शशापैनमथाब्जयोनिः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1119",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "महाभिषङ् नाम नरेश्वरस्त्वं भूत्वा पुनः शन्तनुनामधेयः ।\nजनिष्यसे विष्णुपदी तथैषा तत्रापि भार्या भवतो भविष्यति ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1120",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "शान्तो भवत्येव मयोदितस्त्वं तनुत्वमाप्तोऽसि(आप्नोषि) ततश्च शन्तनुः ।\nइतीरितः सोऽथ नृपो बभूव महाभिषङ् नाम हरेःपदाश्रयः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1121",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत्र भुक्त्वा चिरकालमुर्वीं तनुं विहायाऽप सदो विधातुः ।\nतत्रापि तिष्ठन् सुरवृन्दसन्निधौ ददर्श गङ्गां श्लथिताम्बरां स्वकाम् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1122",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अवाङ्मुखेषु द्युसदस्सु रागान्निरीक्षमाणं पुनरात्मसम्भवः ।\nउवाच भूमौ नृपतिर्भवाऽशु शप्तो यथा त्वं हि पुरा मयैव ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1123",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तत्क्षणतः प्रतीपाद् बभूव नाम्ना नृपतिश्च (नृपतिः) स शन्तनुः ।\nअवाप्य गङ्गां दयितां स्वकीयां तया मुमोदाब्दगणान् बहूंश्च ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1124",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाष्टमो वसुरासीद् द्युनामा वराङ्गिनाम्न्यस्य बभूव भार्या ।\nबभूव तस्याश्च सखी नृपस्य सुविन्दनाम्नो दयिता सनाम्नी ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1125",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्या जरामृतिविध्वंसहेतोर्वसिष्ठधेनुं स्वमृतं क्षरन्तीम् ।\nजरापहां नन्दिनिनामधेयां बद्धुं पतिं चोदयामास देवी ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1126",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तया द्युनामा स वसुः प्रचोदितो भ्रातृस्नेहात् सप्तभिरन्वितोऽपरैः ।\nबबन्ध तां गामथ ताञ्छशाप वसिष्ठसंस्थः कमलोद्भवः प्रभुः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1127",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अधर्मवृत्ताः प्रतियात मानुषीं योनिं द्रुतं यत्कृते सर्व एव ।\nधर्माच्च्युताः स तथाऽष्टायुराप्यतामन्ये पुनः क्षिप्रमतो विमोक्ष्यथ ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1128",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रचोदयामास च या कुमार्गे पतिं हि साऽम्बेति नरेषु जाता ।\nअभर्तृका पुंस्त्वसमाश्रयेण पत्युर्मृतौ कारणत्वं व्रजेत ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1129",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भवत्वसौ ब्रह्मचर्यैकनिष्ठो महान् विरोधश्च तयोर्भवेत ।\nस गर्भवासाष्टकदुःखमेव समाप्नुतां शरतल्पे शयानः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1130",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "मृत्यष्टकोत्थामपि वेदनां सः प्राप्नोतु शस्त्रैर्बहुधा निकृत्तः ।\nइतीरितास्ते कमलोद्भवं तं ज्ञात्वा समुत्सृज्य च गां प्रणेमुः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1131",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "न मानुषं (मानुषीं) गर्भमवाप्नुमो वयं भवत्वयं सर्ववित् कीर्तिमांश्च ।\nमहास्त्रवेत्ता भवदंशयुक्तस्तथा बलं नोऽखिलानामुपैतु ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1132",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽस्त्वित्युदिताः स्वयम्भुवा वसिष्ठसंस्थेन सुरापगां ययुः ।\nऊचुस्तथैनामुदरे वयं ते जायेमहि क्षिप्रमस्मान् हन त्वम् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1133",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिता सा वरमाशु वव्रे तेभ्योऽप्यपापत्वमथ प्रयत्वम् ।\nतेषां सदैवाऽत्मन एकमेषां दीर्घायुषं तान् सुषुवेऽथ शन्तनोः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1134",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अविघ्नतस्तान् विनिहन्तुमेव पुरा प्रतीपस्य हि दक्षिणोरुम् ।\nसमाश्रिता कामिनीवत्त्वकामा तत्पुत्रभार्या भवितुं विडम्बात् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1135",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव चोक्ता भव मे सुतस्य भार्या यतो दक्षिणोरुस्थिताऽसि ।\nभागो हि दक्षो दुहितुः स्नुषाया भार्याभागो वाम इति प्रसिद्धः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1136",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच सा तं नतु मां सुतस्ते काऽसीति पृच्छेन्न तु मां निवारयेत् ।\nअयोग्यकर्त्रीमपि कारणं च मत्कर्मणो नैव पृच्छेत् कदाचित् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1137",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा त्रयाणामपि चैकमेष करोति गच्छेयमहं विसृज्य ।\nतदा त्वदीयं सुतमित्युदीरिते तथेति राजाऽप्यवदत् प्रतीपः ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1138",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव पुत्राय च तेन तद्वचो वधूक्तमुक्तं वचनाद् द्युनद्याः ।\nकनीयसे सा ह्यवदत् सुतस्ते नान्यः पतिः शन्तनुरेव मे वृतः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1139",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु सा शन्तनुतोऽष्टपुत्रानवाप्य सप्त न्यहनत् तथाऽष्टमम् ।\nगन्तुं ततो मतिमाधाय हन्तुमिवोद्योगं सा हि मृषा चकार ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1140",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अवस्थितिर्नातिसुखाय मानुषे यतः सुराणामत एव गन्तुम् ।\nऐच्छन्न तस्या हि बभूव मानुषो देहो नरोत्थो हि (तथा)तदाऽऽस शन्तनोः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1141",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तां पुत्रनिधनोद्युक्तां न्यवारयत शन्तनुः ।\nकाऽसि त्वं हेतुना केन हंसि पुत्रान् नृशंसवत् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1142",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "रूपं सुरवरस्त्रीणां तव तेन न पापकम् (पातकम्)।\nभवेत् कर्म त्वदीयं तन्महत् कारणमत्र हि ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1143",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तत् कारणं वद शुभे यदि मच्छ्रोत्रमर्हति ।\nइतीरिताऽवदत् सर्वं प्रययौ च सुरापगा ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1144",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "न धर्मो देवतानां हि ज्ञातवासश्चिरं नृषु ।\nकारणादेव हि सुरा नृषु वासं प्रकुर्वते ।\nकारणापगमे यान्ति धर्मोऽप्येषां तथाविधः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1145",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अदृश्यत्वमसंस्पर्शो ह्यसम्भाषणमेव च ।\nसुरैरपि नृजातैस्तु गुह्यधर्मो दिवौकसाम् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1146",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः सा वरुणं देवं पूर्वभर्तारमप्यमुम् ।\nनृजातं शन्तनुं त्यक्त्वा प्रययौ वरुणालयम् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1147",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतमष्टममादाय भर्तुरेवाप्यनुज्ञया ।\nवधोद्योगान्निवृत्ता सा ददौ पुत्रं बृहस्पतौ ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1148",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "देवव्रतोऽसावनुशासनाय मात्रा दत्तो देवगुरौ शतार्द्धम् ।\nसंवत्सराणामखिलांश्च वेदान् समभ्यसत् तद्वशगान्तरात्मा ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1149",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ततश्च मात्रा जगतां गरीयस्यनन्तपारेऽखिलसद्गुणार्णवे ।\nरामे भृगूणामधिपे प्रदत्तः शुश्राव तत्त्वं च शतार्द्धवर्षम् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1150",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स पञ्चविंशत् पुनरब्दकानामस्त्राणि चाऽभ्यस्य पतेर्भृगूणाम् ।\nमात्रा समानीय निजे तटे तु संस्थापितः प्रार्पयितुं स्वपित्रे ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1151",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत्र बद्ध्वा शरपञ्जरेण गङ्गां विजह्रेऽस्य पिता तदैव ।\nव्रजन् मृगार्थी तृषितो विलोकयन् गङ्गामतोयामभवत् सुविस्मितः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1152",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स मार्गयामास ततोऽस्य हेतुं ज्ञप्त्यै तदा स्वं च ददर्श सूनुम् ।\nक्रीडन्तमस्त्रेण बभूव सोऽपि क्षणाददृश्यः पितृदर्शनादनु ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1153",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "मीमांसमानं तमवाप गङ्गा सुतं समादाय पतिं जगाद च ।\nअयं सुतस्ते परमास्त्रवेत्ता समर्पितो वीर्यबलोपपन्नः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1154",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्याग्रजाः स्वां स्थितिमेव याता हरेः पदाम्भोजसुपाविते जले ।\nतनूर्मदीये प्रणिधाय तत् त्वं तान् मा शुचोऽनेन च मोदमानः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1155",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इति प्रदायामुमदृश्यतामगाद् गङ्गा तमादाय ययौ स्वकं गृहम् ।\nराजाऽभिषिच्याथ च यौवराज्ये मुमोद तत्सद्गुणतर्पितो भृशम् ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1156",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः स पित्राऽनुमतो बृहस्पतेरवाप वेदान् पुरुषायुषोऽर्द्धतः ।\nरामात् तथाऽस्त्राणि पुनस्त्ववाप तावद्भिरब्दैस्त्रिशतैश्च तत्त्वम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1157",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स सर्ववित्त्वं समवाप्य रामात् समस्तविद्याधिपतेर्गुणार्णवात् ।\nपितुं समीपं समवाप्य तं च शुश्रूषमाणः प्रमुमोद वीरः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1158",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदैव गङ्गा सुषुवेऽष्टमं सुतं तदैव यातो मृगयां स शन्तनुः ।\nशरद्वतो जातमपश्यदुत्तमं वने विसृष्टं मिथुनं त्वयोनिजम् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1159",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "शरद्वांस्तु तपः कुर्वन् ददर्श सहसोर्वशीम् ।\nचस्कन्द रेतस्तस्याथ शरस्तम्बे ततोऽभवत् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1160",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्कम्भो नाम रुद्राणां भूभारहरणेऽङ्गताम् ।\nहरेः प्राप्तुं तथा तारा भार्या या हि बृहस्पतेः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1161",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तावुभौ शन्तनुर्दृष्ट्वा कृपाविष्टः स्वकं गृहम् ।\nनिनाय नाम चक्रे च कृपाया विषयौ यतः ।\nकृपः कृपीति स कृपस्तपो विष्णोश्चकार ह ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1162",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य प्रीतस्तदा विष्णुः सर्वलोकेश्वरेश्वरः ।\nप्रादादेष्यत्सप्तर्षित्वमायुः कल्पान्तमेव च ।\nस शन्तनुगृहे तिष्ठन् देवव्रतसखाऽभवत् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1163",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रवच्छन्तनोश्चाऽसीत् स च पुत्रवदेव तत् ।\nमिथुनं पालयामास स कृपोऽस्त्राण्यवाप च ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1164",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्ववेदानधिजगौ सर्वशास्त्राणि कौशिकात् ।\nतत्त्वज्ञानं तथा व्यासादाप्य सर्वज्ञतां गतः ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1165",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा हि जातः स कृपस्तदैव बृहस्पतेः सूनुरगाच्च गङ्गाम् ।\nस्नातुं घृताचीं स ददर्श तत्र श्लथद्दुकूलां सुरवर्यकामिनीम् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1166",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्दर्शनात् स्कन्नमथेन्द्रियं स द्रोणे दधाराऽशु ततोऽभवत् स्वयम् ।\nअम्भोजजावेशयुतो बृहस्पतिः कर्तुं हरेः कर्म भुवो भरोद्धृतौ ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1167",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणेतिनामास्य चकार तातो मुनिर्भरद्वाज उतास्य वेदान् ।\nअध्यापयामास सशास्त्रसङ्घान् सर्वज्ञतामाप च सोऽचिरेण ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1168",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "काले च तस्मिन् पृषतोऽनपत्यो वने तु पाञ्चालपतिश्चचार ।\nतपो महत् तस्य तथा वराप्सरावलोकनात् स्कन्दितमाशु रेतः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1169",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स तद् विलज्जावशतः पदेन समाक्रमत् तस्य बभूव सूनुः ।\nहूहूस्तु तु नाम्ना स विरिञ्चगायको नाम्नाऽऽवहो यो मरुतां तदंशयुक् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1170",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स द्रोणतातात् समवाप वेदानस्त्राणि विद्याश्च तथा समस्ताः ।\nद्रोणेन युक्तः स तदा गुरोः सुतं सहैव नौ राज्यमिति ह्यवादीत् ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1171",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पदे द्रुतत्वाद् द्रुपदाभिधेयः स राज्यमापाथ निजां कृपीं सः ।\nद्रोणोऽपि भार्यां समवाप्य सर्वप्रतिग्रहोज्झश्च पुरेऽवसत् सुखी ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1172",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सिलोञ्छवृत्त्यैव हि वर्तयन् स धर्मं महान्तं विरजं जुषाणः ।\nउवास नागाख्यपुरे सखा स देवव्रतस्याथ कृपस्य चैव ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1173",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां समानो वयसा विराटस्त्वभूद्धहा नाम विधातृगायकः ।\nमरुत्सु यो विवहो नाम तस्याप्यंशेन युक्तो निजधर्मवर्ती ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1174",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कदाचिन्मृगयां गतः स ददर्श कन्याप्रवरां तु शन्तनुः ।\nया पूर्वसर्गे पितृपुत्रिका सती चचार विष्णोस्तप उत्तमं चिरम् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1175",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्यै वरं विष्णुरदात् पुराऽहं सुतस्तव स्यामिति या वसोः सुता ।\nजाता पुनर्दाशगृहे विवर्द्धिता व्यासात्मना विष्णुरभूच्च यस्याम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1176",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्दर्शनान्नृपतिर्जातहृच्छ्रयो(च्छयः) वव्रे प्रदानाय च दाशराजम् ।\nऋते स तस्यास्तनयस्य राज्यं नैच्छद् दातुं तामथाऽयाद् गृहं स्वम् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1177",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्चिन्तया म्लानमुखं(ग्लानमुखं) जनित्रं दृष्ट्वैव देवव्रत आश्वपृच्छत् ।\nतत्कारणं सारथिमस्य तस्माच्छ्रुत्वाऽखिलं दाशगृहं जगाम ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1178",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स तस्य विश्वासकृते प्रतिज्ञां चकार नाहं करवाणि राज्यम् ।\nतथैव मे सन्ततितो भयं ते व्यैतूर्ध्वरेताः सततं भवानि ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1179",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमव्रतत्वाद्धि तदाऽस्य नाम कृत्वा देवा भीष्म इति ह्यचीक्लृपन् ।\nप्रसूनवृष्टिं स च दाशदत्तां कालीं समादाय पितुः समर्पयत् ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1180",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वा तु तां राजपुत्रीं गुणाढ्यां सत्यस्य विष्णोर्मातरं नामतस्तत् ।\nलोके प्रसिद्धां सत्यवतीत्युदारां विवाहयामास पितुः स भीष्मः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1181",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रायः सतां न मनः पापमार्गे गच्छेदिति ह्यात्ममनश्च सक्तम् ।\nज्ञात्वाऽपि तां दाशगृहे विवर्द्धितां जग्राह सद्धर्मरतश्च शन्तनुः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1182",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वच्छन्दमृत्युत्ववरं प्रदाय तथाऽप्यजेयत्वमधृष्यतां च ।\nयुद्धेषु भीष्मस्य नृपोत्तमः स रेमे तयैवाब्दगणान् बहूंश्च ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1183",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "लेभे स चित्राङ्गदमत्र पुत्रं तथा द्वितीयं च विचित्रवीर्यम् ।\nतयोश्च बाल्ये व्यसृजच्छरीरं जीर्णेन देहेन हि किं ममेति ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1184",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वेच्छया वरुणत्वं स प्राप नानिच्छया तनुः ।\nतस्मिन् काले त्यज्यते हि बलवद्भिर्वधं विना ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1185",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अतिसक्तास्तपोहीनाः कथञ्चिन्मृतिमाप्नुयुः ।\nअनिच्छयाऽपि हि यथा मृतश्चित्राङ्गदानुजः ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1186",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "चित्राङ्गदेन निहतो नाम स्वं त्वपरित्यजन् ।\nचित्राङ्गदोऽकृतोद्वाहो गन्धर्वेण महारणे ।\nविचित्रवीर्यं राजानं कृत्वा भीष्मोऽन्वपालयत् ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1187",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ काशिसुतास्तिस्रस्तदर्थं भीष्म आहरत् ।\nअम्बामप्यम्बिकानाम्नीं तथैवाम्बालिकां पराम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1188",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पाणिग्रहणकाले तु ब्रह्मदत्तस्य वीर्यवान् ।\nविजित्य तं साल्वराजं समेतान् क्षत्रियानपि ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1189",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अम्बिकाम्बालिके तत्र संवादं चक्रतुः शुभे ।\nअम्बा सा भीष्मभार्यैव पूर्वदेहे तु नैच्छत ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1190",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "शापाद्धिरण्यगर्भस्य साल्वकामाऽहमित्यपि ।\nउवाच तां स तत्याज साऽगमत् साल्वमेव च ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1191",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनापि सम्परित्यक्ता परामृष्टेति सा पुनः ।\nभीष्ममाप स नागृह्णात् प्रययौ साऽपि भार्गवम् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1192",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भ्रातुर्विवाहयामास सोऽम्बिकाम्बालिके ततः ।\nभीष्माय तु यशो दातुं युयुधे तेन भार्गवः ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1193",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तशक्तिरपि स न भीष्मं निजघान ह ।\nनचाम्बां ग्राहयामास भीष्मकारुण्ययन्त्रितः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1194",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तशक्तिः सकलान्तरात्मा यः सर्ववित् सर्ववशी च सर्वजित् ।\nन यत्समोऽन्योऽस्ति कथञ्च कुत्रचित् कथं ह्यशक्तिः परमस्य तस्य ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1195",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मं स्वभक्तं यशसाऽभिपूरयन् विमोहयन्नासुरांश्चैव रामः ।\nजित्वैव भीष्मं न जघान देवो वाचं च सत्यामकरोत् स तस्य ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1196",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "‘विद्धवन्मुग्धवच्चैव केशवो वेदनार्तवत् ।\nदर्शयन्नपि मोहाय नैव विष्णुस्तथा भवेत्’ ॥ एवमादिपुराणोत्थवाक्याद् रामः सदा जयी ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1197",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यशो भीष्मस्य दत्वा तु सोऽम्बां च शरणागताम् ।\nउन्मुच्य भर्तृद्वेषोत्थपापात् तेनाऽश्वयोजयत् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1198",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तरं शिखण्डित्वात् तदा सा शाङ्करं तपः ।\nभीष्मस्य निधनार्थाय पुंस्त्वार्थं च चकार ह ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1199",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मो यथा त्वां गृह्णीयात् तथा कुर्यामितीरितम् ।\nरामेण सत्यं तच्चक्रे भीष्मे देहान्तरं गते ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1200",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "रुद्रस्तु तस्यास्तपसा तुष्टः प्रादाद् वरं तदा ।\nभीष्मस्य मृतिहेतुत्वं कालात् पुन्देहसम्भवम् ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1201",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "मालां च य इमां मालां गृह्णीयात् स हनिष्यति ।\nभीष्ममित्येव तां मालां गृहीत्वा सा नृपान् ययौ ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1202",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तां न भीष्मभयात् केऽपि जगृहुस्तां हि सा ततः ।\nद्रुपदस्य गृहद्वारि न्यस्य योगात् तनुं जहौ ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1203",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "एतस्मिन्नेव काले तु सुतार्थं द्रुपदस्तपः ।\nचकार शम्भवे चैनं सोऽब्रवीत् कन्यका तव ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1204",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भूत्वा भविष्यति पुमानिति साम्बा ततोऽजनि ।\nनाम्ना शिखण्डिनी तस्याः पुंवत् कर्माणि चाकरोत् ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1205",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यै पाञ्चालराजः स दशार्णाधिपतेः सुताम् ।\nउद्वाहयामास सा तां पुंवेषेणैव गूहिताम् ।\nअन्यत्र मातापित्रोस्तु न विज्ञातां बुबोध ह ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1206",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "धात्र्यै न्यवेदयत् साऽथ तत्पित्रे सा न्यवेदयत् ।\nस क्रुद्धः प्रेषयामास निहन्मि त्वां सबान्धवम् ।\nइति पाञ्चालराजाय निर्जगाम च सेनया ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1207",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "विश्वस्य वाक्यं रुद्रस्य पुमानेवेति पार्षतः ।\nप्रेषयामास धिग् बुद्धिर्भिन्ना ते बालवाक्यतः ।\nअपरीक्षकस्य ते राष्ट्रं कथमित्येव नर्मकृत् ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1208",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ भार्यासमेतं तं पितरं चिन्तयाऽऽकुलम् ।\nदृष्ट्वा शिखण्डिनी दुःखान्मन्निमित्तान्न नश्यतु ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1209",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इति मत्वा वनायैव ययौ तत्र च तुम्बुरुः ।\nस्थूणाकर्णाभिधेयस्तामपश्यद् दृढकर्णतः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1210",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स तस्या अखिलं श्रुत्वा कृपां चक्रे महामनाः ।\nस तस्यै स्वं वपुः प्रादात् तदीयं जगृहे तथा ।\nअंशेन पुंस्वभावार्थं पूर्वदेहे समास्थितः ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1211",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पुंसां स्त्रीत्वं भवेत् क्वापि तथाऽप्यन्ते पुमान् भवेत् ।\nस्त्रीणां नैव हि पुंस्त्वं स्याद् बलवत्कारणैरपि ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1212",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः शिववरेऽप्येषां जज्ञे योषैव नान्यथा ।\nपश्चात् पुन्देहमपि सा प्रविवेशैव पुंयुतम् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1213",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्या देहः पुंस्त्वमाप नच पुंसाऽनधिष्ठिते ।\nपुंदेहे न्यवसत् साऽथ गन्धर्वेण त्वधिष्ठितम् ।\nगान्धर्वं देहमाविश्य स्वकीयं भवनं ययौ ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1214",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यास्तद्देहसादृश्यं गन्धर्वस्य प्रसादतः ।\nप्राप गन्धर्वदेहोऽपि तया पश्चादधिष्ठितः ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1215",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "श्वो देहि मम देहं मे स्वं च देहं समाविश ।\nइत्युक्त्वा स तु गन्धर्वः कन्यादेहं समास्थितः ।\nउवासैव वने तस्मिन् धनदस्तत्र चाऽगमत् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1216",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अप्रत्युत्थायिनं तन्तुलीयमानं विलज्जया ।\nशशाप धनदो देवश्चिरमित्थं भवेति तम् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1217",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा युद्धे मृतिं याति सा कन्या पुन्तनुस्थिता ।\nतदा पुंस्त्वं पुनर्यासि चपलत्वादितीरितः ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1218",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽवसत् स गन्धर्वः कन्या पित्रोरशेषतः ।\nकथयामासानुभूतं तौ भृशं मुदमापतुः ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1219",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "परीक्ष्य तामुपायैश्च श्वशुरो लज्जितो ययौ ।\nश्वोभूते सा तु गन्धर्वं प्राप्य तद्वचनात् पुनः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1220",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ययौ तेनैव देहेन पुंस्त्वमेव समाश्रिता ।\nस शिखण्डी नामतोऽभूदस्त्रशस्त्रप्रतापवान् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1221",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "विचित्रवीर्यः प्रमदाद्वयं तत् सम्प्राप्य रेमेऽब्दगणान् सुसक्तः ।\nतत्याज देहं च स यक्ष्मणाऽर्दितस्ततोऽस्य माताऽस्मरदाशु कृष्णम् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1222",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "आविर्बभूवाऽशु जगज्जनित्रो जनार्दनो जन्मजराभयापहः ।\nसमस्तविज्ञानतनुः सुखार्णवः सम्पूजयामास च तं जनित्री ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1223",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भीष्मपूर्वैः परमादरार्चितं स्वभिष्टुतं चावददस्य माता ।\nपुत्रौ मृतौ मे नतु राज्यमैच्छद् भीष्मो मया नितरामर्थितोऽपि ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1224",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षेत्रे ततो भ्रातुरपत्यमुत्तममुत्पादयास्मत्परमादरार्थितः ।\nइतीरितः प्रणतश्चाप्यभिष्टुतो भीष्मादिभिश्चाऽह जगद्गुरुर्वचः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1225",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋते रमां जातु (ममाङ्गयोगयोग्या)ममाङ्गसङ्गयोग्याऽङ्गना नैव सुरालयेऽपि ।\nतथाऽपि ते वाक्यमहं करिष्ये सांवत्सरं सा चरतु व्रतं मे ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1226",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सा पूतदेहाऽथ च वैष्णवव्रतान्मत्तः समाप्नोतु सुतं वरिष्ठम् ।\nइतीरिते राष्ट्रमुपैति नाशमिति ब्रुवन्तीं पुनराह वाक्यम् ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1227",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सौम्यस्वरूपोऽप्यतिभीषणं मृषा तच्चक्षुषो रूपमहं प्रदर्शये ।\nसहेत सा तद् यदि पुत्रकोऽस्या भवेद् गुणाढ्यो बलवीर्ययुक्तः ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1228",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽस्त्वित्युदितस्तयाऽगमत् कृष्णोऽम्बिकां सा तु भिया न्यमीलयत् ।\nअभूच्च तस्यां धृतराष्ट्रनामको गन्धर्वराट् पवनावेशयुक्तः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1229",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स मारुतावेशबलाद् बलाधिको बभूव राजा धृतराष्ट्रनामा ।\nअदाद् वरं चास्य बलाधिकत्वं कृष्णोऽन्ध आसीत् स तु मातृदोषतः ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1230",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वा तमन्धं पुनरेव कृष्णं माताऽब्रवीज्जनयान्यं गुणाढ्यम् ।\nअम्बालिकायामिति तत् तथाऽकरोद् भयात्तु सा पाण्डुरभून्मृषादृक् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1231",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "परावहो नाम मरुत् ततोऽभवद् वर्णेन पाण्डुः स हि नामतश्च ।\nस चाऽस वीर्याधिक एव वायोरावेशतः सर्वशस्त्रास्त्रवेत्ता ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1232",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मै तथा बलवीर्याधिकत्ववरं प्रादात् कृष्ण एवाथ पाण्डुम् ।\nविज्ञाय तं प्राह पुनश्च माता निर्दोषमन्यं जनयोत्तमं सुतम् ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1233",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्त्वेति कृष्णं पुनरेव च स्नुषामाह त्वयाऽक्ष्णोर्हि निमीलनं पुरा ।\nकृतं ततस्ते सुत आस चान्धस्ततः पुनः कृष्णमुपास्व भक्तितः ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1234",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिताऽप्यस्य हि मायया सा भीता भुजिष्यां कुमतिर्न्ययोजयत् ।\nसा तं परानन्दतनुं गुणार्णवं सम्प्राप्य भक्त्या परयैव रेमे ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1235",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यां स देवोऽजनि धर्मराजो माण्डव्यशापाद् य उवाह शूद्रताम् ।\nवसिष्ठसाम्यं समभीप्समानं प्रच्यावयन्निच्छया शापमाप ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1236",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अयोग्यसम्प्राप्तिकृतप्रयत्नदोषात् समारोपितमेव शूले ।\nचोरैर्हृतेऽर्थेऽपितु चोरबुद्ध्या मक्षीवधादित्यवदद् यमस्तम् ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1237",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "नासत्यता तस्य च तत्र हेतुतः शापं गृहीतुं स तथैव चोक्त्वा ।\nअवाप शूद्रत्वमथास्य नाम चक्रे कृष्णः सर्ववित्त्वं तथाऽदात् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1238",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्यारतेर्विदुरो नाम चायं भविष्यति ज्ञानबलोपपन्नः ।\nमहाधनुर्बाहुबलाधिकश्च सुनीतिमानित्यवदत् स कृष्णः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1239",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वाऽस्य शूद्रत्वमथास्य माता पुनश्च कृष्णं प्रणता ययाचे ।\nअम्बालिकायां जनयान्यमित्यथो नैच्छत् स कृष्णोऽभवदप्यदृश्यः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1240",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "योग्यानि कर्माणि ततस्तु तेषां चकार भीष्मो मुनिभिर्यथावत् ।\nविद्याः समस्ता अददाच्च कृष्णस्तेषां पाण्डोरस्त्रशस्त्राणि भीष्मः ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1241",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ते सर्वविद्याप्रवरा बभूवुर्विशेषतो विदुरः सर्ववेत्ता ।\nपाण्डुः समस्तास्त्रविदेकवीरो जिगाय पृथ्वीमखिलां धनुर्धरः ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1242",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "गवद्गणादास तथैव सूतात् समस्तगन्धर्वपतिः स तुम्बुरुः ।\nय उद्वहो नाम मरुत् तदंशयुक्तो वशी सञ्जयनामधेयः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1243",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "विचित्रवीर्यस्य स सूतपुत्रः सखा च तेषामभवत् प्रियश्च ।\nसमस्तविन्मतिमान् व्यासशिष्यो विशेषतो धृतराष्ट्रानुवर्ती ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1244",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "गान्धारराजस्य सुतामुवाह गान्धारिनाम्नीं सुबलस्य राजा ।\nज्येष्ठो ज्येष्ठां शकुनेर्द्वापरस्य नास्तिक्यरूपस्य कुकर्महेतोः ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1245",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "शूरस्य पुत्री गुणशीलरूपयुक्ता दत्ता सख्युरेव स्वपित्रा ।\nनाम्ना पृथा कुन्तिभोजस्य तेन कुन्ती भार्या पूर्वदेहेऽपि पाण्डोः ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1246",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "कूर्मश्च नाम्ना मरुदेव कुन्तिभोजोऽथैनां वर्द्धयामास सम्यक् ।\nतत्राऽगमच्छङ्करांशोऽतिकोपो दुर्वासास्तं प्राह मां वासयेति ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1247",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह राजा यदि कन्यकायाः क्षमिष्यसे शक्तितः कर्म कर्त्र्याः ।\nसुखं वसेत्योमिति तेन चोक्तः शुश्रूषणायाऽदिशदाशु कुन्तीम् ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1248",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "चकार कर्म सा पृथा मुनेः सुकोपनस्य हि ।\nयथा न शक्यते परैः शरीरवाङ्मनोनुगा ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1249",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स वत्सरत्रयोदशं तया यथावदर्चितः ।\nउपादिशत् परं मनुं समस्तदेववश्यदम् ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1250",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋतौ तु सा समाप्लुता परीक्षणाय तन्मनोः ।\nसमाह्वयद् दिवाकरं स चाऽजगाम तत्क्षणात् ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1251",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो न सा विसर्जितुं शशाक तं विना रतिम् ।\nसुवाक्प्रयत्नतोऽपि(षि) तामथाऽससाद भास्करः ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1252",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत्र जज्ञिवान् स्वयं द्वितीयरूपको विभुः ।\nसवर्मदिव्यकुण्डलो ज्वलन्निव स्वतेजसा ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1253",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा स वालिमारणप्रभूतदोषकारणात् ।\nसहस्रवर्मनामिनाऽसुरेण वेष्टितोऽजनि ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1254",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा ग्रहैर्विदूष्यते मतिर्नृणां तथैव हि ।\nअभूच्च दैत्यदूषिता मतिर्दिवाकरात्मनः ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1255",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि रामसेवनाद्धरेश्च सन्निधानयुक् ।\nसुदर्शनीयकर्णतः स कर्णनामकोऽभवत् ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1256",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स रत्नपूर्णमञ्जुषागतो विसर्जितो जले ।\nजनापवादभीतितस्तया यमस्वसुर्द्रुतम् ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1257",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "नदीप्रवाहतो गतं ददर्श सूतनन्दनः ।\nतमग्रहीत् सरत्नकं चकार पुत्रकं निजम् ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1258",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सूतेनाधिरथेन लालिततनुस्तद्भार्यया राधया ।\nसंवृद्धो निखिलाः श्रुतीरधिजगौ शास्त्राणि सर्वाणि च ।\nबाल्यादेव महाबलो निजगुणैः सम्भासमानोऽवसन्नाम्नाऽसौ वसुषेण(वसुसेन)तामगमदस्याऽसीद्ध्यमा तद् वसु ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1259",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ कुन्ती दत्ता सा पाण्डोः सोऽप्येतया चिरं रेमे ।\nशूराच्छूद्र्यां जातां विदुरोऽवहदारुणीं गुणाढ्यां च ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1260",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ चर्तायननामा मद्रेशः शक्रतुल्यपुत्रार्थी ।\nकन्यारत्नं चेच्छंश्चक्रे ब्राह्मं तपो वरं चाऽप ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1261",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रह्लादावरजो यः सह्लादो नामतो हरेर्भक्तः ।\nसोऽभूद् ब्रह्मवरान्ते वायोरावेशयुक् सुतो राज्ञः ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1262",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स मारुतावेशवशात् पृथिव्यां बलाधिकोऽभूद् वरतश्च धातुः ।\nशल्यश्च नाम्नाऽखिलशत्रुशल्यो बभूव कन्याऽस्य च माद्रिनाम्नी ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1263",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सा पाण्डुभार्यैव च पूर्वजन्मन्यभूत् पुनश्च प्रतिपादिताऽस्मै ।\nशल्यश्च राज्यं पितृदत्तमञ्जो जुगोप धर्मेण समस्तशास्त्रवित् ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1264",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाङ्गनारत्नमवाप्य तद् द्वयं पाण्डुस्तु भोगान् बुभुजे यथेष्टतः ।\nअपीपलद् धर्मसमाश्रयो महीं ज्येष्ठापचायी विदुरोक्तमार्गतः ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1265",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मो हि राष्ट्रे धृतराष्ट्रमेव संस्थाप्य पाण्डुं युवराजमेव ।\nचक्रे तथाऽप्यन्ध इति स्म राज्यं चकार नासावकरोच्च पाण्डुः ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1266",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्माम्बिकेयोक्तिपरः सदैव पाण्डुः शशासावनिमेकवीरः ।\nअथाऽम्बिकेयो बहुभिश्च यज्ञैरीजे सपाण्डुश्च महाधनौघैः ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1267",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "नैषा विरोधे कुरुपाण्डवानां तिष्ठेदिति व्यास उदीर्णसद्गुणः ।\nस्वमातरं स्वाश्रममेव निन्ये स्नुषे च तस्या ययतुः स्म तामनु ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1268",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतोक्तमार्गेण विचिन्त्य तं हरिं सुतात्मना ब्रह्मतया च सा ययौ ।\nपरं पदं वैष्णवमेव कृष्णप्रसादतः स्वर्ययतुः स्नुषे च ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1269",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "माता च सा विदुरस्याऽप लोकं वैरिञ्चमन्वेव गताऽम्बिकां सती ।\nव्यासप्रसादात् सुतसद्गुणैश्च कालेन मुक्तिं च जगाम सन्मतिः ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1270",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अम्बालिकाऽपि क्रमयोगतोऽगात् परां गतिं नैव तथाऽम्बिका ययौ ।\nयथायथा विष्णुपरश्चिदात्मा तथातथा ह्यस्य गतिः परत्र ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1271",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डुस्ततो राज्यभरं निधाय ज्येष्ठेऽनुजे चैव वनं जगाम ।\nपत्नीद्वयेनानुगतो बदर्यामुवास नारायणपालितायाम् ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1272",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "गृहाश्रमेणैव वने निवासं कुर्वन् स भोगान् बभुजे तपश्च ।\nचक्रे मुनीन्द्रैः सहितो जगत्पतिं रमापतिं भक्तियुतोऽभिपूजयन् ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1273",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स कामतो हरिणत्वं प्रपन्नं दैवादृषिं ग्राम्यकर्मानुषक्तम् ।\nविद्ध्वा शापं प्राप तस्मात् स्त्रिया युङ् मरिष्यसीत्येव बभूव चाऽर्तः ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1274",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यसिष्णुरुक्तः पृथया स नेति प्रणामपूर्वं न्यवसत् तथैव ।\nताभ्यां समेतः शतशृङ्गपर्वते नारायणस्याऽश्रममध्यगे पुरः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1275",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तपो नितान्तं स चचार ताभ्यां समन्वितः कृष्णपदाम्बुजाश्रयः ।\nतत्सङ्गपूतद्युसरिद्वराम्भःसदावगाहातिपवित्रिताङ्गः ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1276",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "एतस्मिन्नेव काले कमलभवशिवाग्रेसराः शक्रपूर्वा ।\nभूम्या पापात्मदैत्यैर्भुवि कृतनिलयैराक्रमं चासहन्त्या ।\nईयुर्देवादिदेवं शरणमजमुरुं पूर्णषाड्गुण्यमूर्तिं क्षीराब्धौ नागभोगे शयितमनुपमानन्दसन्दोहदेहम् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1277",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊचुः परं पुरुषमेनमनन्तशक्तिं सूक्तेन तेऽब्जजमुखा अपि पौरुषेण ।\nस्तुत्वा धराऽसुरवराक्रमणात् परेश खिन्ना यतो हि विमुखास्तव तेऽतिपापाः ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1278",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "दुस्सङ्गतिर्भवति भारवदेव देव नित्यं सतामपि हि नः शृणु वाक्यमीश ।\nपूर्वं हता दितिसुता भवता रणेषु ह्यस्मत्प्रियार्थमधुना भुवि तेऽभिजाताः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1279",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "आसीत् पुरा दितिसुतैरमरोत्तमानां सङ्ग्राम उत्तमगजाश्वरथद्विपद्भिः ।\nअक्षोहिणी शतमहौघमहौघमेव सैन्यं सुरात्मकमभूत् परमास्त्रयुक्तम् ।\nतस्मान्महौघगुणमास महासुराणां सैन्यं शिलागिरिमहास्त्रधरं सुघोरम् ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1280",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां रथाश्च बहुनल्वपरिप्रमाणा देवासुरप्रवरकार्मुकबाणपूर्णाः ।\nनानाम्बराभरणवेषवरायुधाढ्या देवासुराः ससृपुराशु परस्परं ते ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1281",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "जघ्नुर्गिरीन्द्रतलमुष्टिमहास्त्रशस्त्रैश्चक्रुर्नदीश्च रुधिरौघवहा महौघम् ।\nतत्र स्म देववृषभैरसुरेशचमम्वा युद्धे निसूदित उतौघबलैः शतांशः ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1282",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽत्मसेनामवमृद्यमानां वीक्ष्यासुरः शम्बरनामधेयः ।\nससार मायाविदसह्यमायो वरादुमेशस्य सुरान् विमोहयन् ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1283",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "मायासहस्रेण सुराः समर्दिता(विमर्दिताः) रणे विषेदुः शशिसूर्यमुख्याः ।\nतान् वीक्ष्य वज्री परमां तु विद्यां स्वयम्भुदत्तां प्रयुयोज वैष्णवीम् ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1284",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तमायापहया तयैव वराद् रमेशस्य सदाऽप्यसह्यया ।\nमाया विनेशुर्दितिजेन्द्रसृष्टा वारीशवह्नीन्द्र(इन्दु)मुखाश्च मोचिताः ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1285",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यमेन्दुसूर्यादिसुरास्ततोऽसुरान् निजघ्नुराप्यायितविक्रमास्तदा ।\nसुरेश्वरेणोर्जितपौरुषा बहून् वज्रेण वज्री निजघान शम्बरम् ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1286",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् हते दानवलोकपाले दितेः सुता दुद्रुवुरिन्द्रभीषिताः ।\nतान् विप्रचित्तिर्विनिवार्य धन्वी ससार शक्रप्रमुखान् सुरोत्तमान् ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1287",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "वरादजेयेन विधातुरेव सुरोत्तमांस्तेन शरैर्निपातितान् ।\nनिरीक्ष्य शक्रं च विमोहितं द्रुतं न्यवारयत् तं पवनः शरौघैः ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1288",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राणि तस्यास्त्रवरैर्निवार्य चिक्षेप तस्योरसि काञ्चनीं गदाम् ।\nविचूर्णितोऽसौ निपपात मेरौ महाबलो वायुबलाभिनुन्नः ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1289",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽससादाऽशु स कालनेमिस्त्वदाज्ञया यस्य वरं ददौ पुरा ।\nसर्वैरजेयत्वमजोऽसुरः(स्य) ससहस्रशीर्षो द्विसहस्रबाहुयुक् ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1290",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य मारुतस्त्वदाज्ञया दत्तवरस्त्वयैव ।\nहन्तव्य इत्यस्मरदाशु हि त्वां तदाऽऽविरासीस्त्वमनन्तपौरुषः ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1291",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तमस्त्रशस्त्राणि बहूनि बाहुभिः प्रवर्षमाणं भुवनाप्तदेहम् ।\nचक्रेण बाहून् विनिकृत्य कानि च न्यवेदयश्चाऽशु यमाय पापम् ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1292",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽसुरास्ते निहता अशेषास्त्वया त्रिभागा निहताश्चतुर्थम् ।\nजघान वायुः पुनरेव जातास्ते भूतले धर्मबलोपपन्नाः ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1293",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "राज्ञां महावंशसुजन्मनां तु तेषामभूद् धर्ममतिर्विपापा ।\nशिक्षामवाप्य द्विजपुङ्गवानां त्वद्भक्तिरप्येषु हि काचन स्यात् ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1294",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वद्भक्तिलेशाभियुतः सुकर्मा व्रजेन्न पापां तु गतिं कथञ्चित् ।\nदैत्येश्वराणां च तमोऽन्धमेव त्वयैव क्लृप्तं ननु सत्यकाम ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1295",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मस्य मिथ्यात्वभयाद् वयं त्वामथापिवा दैत्यशुभाप्तिभीषा ।\nसम्प्रार्थयामो दितिजान् सुकर्मणस्त्वद्भक्तितश्च्यावयितुं च शीघ्रम् ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1296",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "य उग्रसेनः सुरगायकः स जातो यदुष्वेष तथाऽभिधेयः ।\nतवैव सेवार्थममुष्य पुत्रो जातोऽसुरः कालनेमिः स ईश ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1297",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्त्वत्प्रियार्थं न हतो हि वायुना भवत्प्रसादात् परमीशिताऽपि ।\nस एष भोजेषु पुनश्च जातो वरादुमेशस्य परैरजेयः ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1298",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स औग्रसेने जनितोऽसुरेण क्षेत्रे हि तद्रूपधरेण मायया ।\nगन्धर्विजेन द्रमिलेन नाम्ना कंसो जितो येन वराच्छचीपतिः ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1299",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वा जलेशं च हृतानि येन रत्नानि यक्षाश्च जिताः शिवस्य ।\nकन्यावनार्थं मगधाधिपेन प्रयोजितास्ते च हृते बलेन ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1300",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स विप्रचित्तिश्च जरासुतोऽभूद् वराद् विधातुर्गिरिशस्य चैव ।\nसर्वैरजेयो बलमुत्तमं ततो ज्ञात्वैव कंसस्य मुदा सुते ददौ ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1301",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारयामास न कंसमुद्धतं शक्तोऽपि यो यस्य बले न कश्चित् ।\nतुल्यः पृथिव्यां विवरेषु वा क्वचिद् वशे बलाद् यो(ढ्यो) नृपतीश्च चक्रे ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1302",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "हतौ पुरा यौ मधुकैटभाख्यौ त्वयैव हंसो डिभकश्च जातौ ।\nवरादजेयौ गिरिशस्य वीरौ भक्तौ जरासन्धमनु स्म तौ शिवे ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1303",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्येऽपि भूमावसुराः प्रजातास्त्वया हता ये सुरदैत्यसङ्गरे ।\nअन्ये तथैवान्धतमः प्रपेदिरे कार्या तथैषां च तमोगतिस्त्वया ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1304",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासावतारे निहतस्त्वयायः कलिः सुशास्त्रोक्तिभिरेव चाद्य ।\nश्रुत्वा त्वदुक्तीः पुरुषेषु तिष्ठन्नीषच्चकारेव मनस्त्वयीश ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1305",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "रामात्मना(रामावतारे) ये निहताश्च राक्षसा दृष्ट्वा बलं तेऽपि तदा तवाद्य ।\nसमं तवान्यं नहि चिन्तयन्ति सुपापिनोऽपीश तथा हनूमतः ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1306",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ये केशव त्वद्बहुमानयुक्तास्तथैव वायौ नहि ते तमोऽन्धम् ।\nयोग्याः प्रवेष्टुं तदतो हि मार्गाच्चाल्यास्त्वया जनयित्वैव भूमौ ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1307",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "नितान्तमुत्पाद्य भवद्विरोधं तथाच (तथैव) वायौ बहुभिः प्रकारैः ।\nसर्वेषु देवेषु च पातनीयास्तमस्यथान्धे कलिपूर्वकासुराः ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1308",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "हतौ च यौ रावणकुम्भकर्णौ त्वया त्वदीयौ प्रतिहारपालौ ।\nमहासुरावेशयुतौ हि शापात् त्वयैव तावद्य विमोचनीयौ ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1309",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यौ तौ तवारी ह तयोः प्रविष्टौ दैत्यौ तु तावन्धतमः प्रवेश्यौ ।\nयौ तौ त्वदीयौ भवदीयवेश्म त्वया पुनः प्रापणीयौ परेश ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1310",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "आविश्य यो बलिमञ्जश्चकार प्रतीपमस्मासु तथा त्वयीश ।\nस चासुरो बलिनामैव भूमौ साल्वो नाम्ना ब्रह्मदत्तस्य जातः ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1311",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "मायामयं तेन विमानमग्र्यमभेद्यमाप्तं सकलैर्गिरीशात् ।\nविद्रावितो यो बहुशस्त्वयैव रामस्वरूपेण भृगूद्वहेन ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1312",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "नासौ हतः शक्तिमताऽपि तत्र कृष्णावतारे स मयैव वध्यः ।\nइत्यात्मसङ्कल्पमृतं विधातुं स चात्र वध्यो भवताऽतिपापी ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1313",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यदीयमारुह्य विमानमस्य पिताऽभवत् सौभपतिश्च नाम्ना ।\nयदा स भीष्मेण जितः पिताऽस्य तदा स साल्वस्तपसि स्थितोऽभूत् ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1314",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाद्य तस्मात् तपसो निवृत्तो जरासुतस्यानुमते स्थितो हि ।\nअनन्यवध्यो भवताऽद्य वध्यः स प्रापणीयश्च तमस्यथोग्रे ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1315",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यो बाणमाविश्य महासुरोऽभूत् स्थितः स नाम्ना(सनाम्ना) प्रथितोऽपि बाणः ।\nस कीचको नाम बभूव रुद्रवरादवध्यः स तमः प्रवेश्यः ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1316",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्त्वया भुव्यवतीर्य देवकार्याणि कार्याण्यखिलानि देव ।\nत्वमेव देवेश गतिः सुराणां ब्रह्मेशशक्रेन्दुयमादिकानाम् ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1317",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वमेव नित्योदितपूर्णशक्तिस्त्वमेव नित्योदितपूर्णचिद्धनः ।\nत्वमेव नित्योदितपूर्णसत्सुखस्त्वाद्दृङ् न कश्चित् कुत एव तेऽधिकः ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1318",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो देववरैरुदारगुणार्णवोऽक्षोभ्यतमामृताकृतिः ।\nउत्थाय तस्मात् प्रययावनन्तसोमार्ककान्तिद्युतिरन्वितोऽमरैः ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1319",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स मेरुमाप्याऽह चतुर्मुखं प्रभुर्यत्र त्वयोक्तोऽस्मि हि तत्र सर्वथा ।\nप्रादुर्भविष्ये भवतो हि भक्त्या वशस्त्विवाहं स्ववशोऽपि चेच्छया ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1320",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मा प्रणम्याऽह तमात्मकारणं प्रादां पुराऽहं वरुणाय गाः शुभाः ।\nजहार तास्तस्य पिताऽमृतस्रवाः स कश्यपो द्राक् सहसाऽतिगर्वितः ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1321",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "मात्रा त्वदित्या च तथा सुरभ्या प्रचोदितेनैव हृतासु तासु ।\nश्रुत्वा जलेशात् स मया तु(भि) शप्तः क्षत्रेषु(क्षेत्रेषु) गोजीवनको भवेति ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1322",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "शूरात् स जातो बहुगोधनाढ्यो भूमौ यमाहुर्वसुदेव इत्यपि ।\nतस्यैव भार्या त्वदितिश्च देवकी बभूव चान्या सुरभिश्च रोहिणी ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1323",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तत् त्वं भवस्वाऽशु च देवकीसुतस्तथैव यो द्रोणनामा वसुः सः ।\nस्वभार्यया धरया त्वत्पितृत्वं प्राप्तुं तपस्तेप उदारमानसः ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1324",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मै वरः स मया सन्निसृष्टः स चाऽस नन्दाख्य उतास्य भार्या ।\nनाम्ना यशोदा स च शूरतातसुतस्य वैश्याप्रभवोऽथ गोपः ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1325",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "तौ देवकीवसुदेवौ च तेपतुस्तपस्त्वदीयं सुतमिच्छमानौ ।\nत्वामेव(त्वमेव) तस्मात् प्रथमं प्रदर्श्य तत्र स्वरूपं हि ततो व्रजं व्रज ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1326",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते सोऽब्जभवेन केशवस्तथेति चोक्त्वा पुनराह देवताः ।\nसर्वे भवन्तो भवताऽशु मानुषे कार्यानुसारेण यथानुरूपतः ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1327",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अथावतीर्णाः सकलाश्च देवता यथायथैवाऽह हरिस्तथातथा ।\nवित्तेश्वरः पूर्वमभूद्धि भौमाद्धरेः सुतत्वेऽपि तदिच्छयाऽसुरात् ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1328",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "पापेन तेनापहृतो हि हस्ती शिवप्रदत्तः सुप्रतीकाभिधानः ।\nतदर्थमेवास्य सुतोऽभिजातो धनेश्वरो भगदत्ताभिधानः ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1329",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "महासुरस्यांशयुतः स एव रुद्रावेशाद् बलवानस्त्रवांश्च ।\nशिष्यो महेन्द्रस्य हते बभूव ताते स्वधर्माभिरतश्च नित्यम् ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1330",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "अभूच्छिनिर्नाम यदुप्रवीरस्तस्याऽत्मजः सत्यक आस तस्मात् ।\nकृष्णः पक्षो युयुधानाभिधेयो गुरुत्मतोऽंशेन युतो बभूव ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1331",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "यः संवहो नाम मरुत् तदंशश्चक्रस्य विष्णोश्च बभूव तस्मिन् ।\nयदुष्वभूद्धृदिको भोजवंशे सितः पक्षस्तस्य सुतो बभूव ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1332",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "स पाञ्चजन्यांशयुतो मरुत्सु तथाऽंशयुक्तः प्रवहस्य वीरः ।\nनामास्य चाभूत् कृतवर्मेत्यथान्ये ये यादवास्तेऽपि सुराः सगोपाः ॥ २२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1333",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "ये पाण्डवानामभवन् सहाया देवाश्च देवानुचराः समस्ताः ।\nअन्ये तु सर्वेऽप्यसुरा हि मध्यमा ये मानुषास्ते चलबुद्धिप्रवृत्तयः ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1334",
"oldKey": "MBTN_C11_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C11_S01",
"chapter": "MBTN_C11",
"verseType": "shloka",
"text": "लिङ्गं सुराणां हि परैव भक्तिर्विष्णौ तदन्येषु च तत्प्रतीपता ।\nअतोऽत्र येये हरिभक्तितत्परास्तेते सुरास्तद्भरिता विशेषतः ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1335",
"oldKey": "MBTN_C12_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1336",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ बभूव गन्धर्वमुनिस्तु देवकः स आस सेवार्थमथाऽहुकाद्धरेः ।\nस उग्रसेनावरजस्तथैव नामास्य तस्मादजनि स्म देवकी ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1337",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्याश्च याः काश्यपस्यैव भार्या ज्येष्ठां तु तामाहुक आत्मपुत्रीम् ।\nचकार तस्माद्धि पितृष्वसा सा स्वसा च कंसस्य बभूव देवकी ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1338",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सैवादितिर्वसुदेवस्य दत्ता तस्या रथं माङ्गलं (मङ्गलं) कंस एव ।\nसंयापयामास तदा हि वायुर्जगाद वाक्यं गगनस्थितोऽमुम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1339",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "(विनाऽपराधं न) विनापराधाद्धि ततो गरीयसो न मातुलो वध्यतामेति विष्णोः ।\nलोकस्य धर्माननुवर्ततोऽतः पित्रोर्विरोधार्थमुवाच वायुः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1340",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "मृत्युस्तवास्या भविताऽष्टमः सुतो मूढेति चोक्तो जगृहे कृपाणाम् ।\nपुत्रान् समर्प्यास्य च शूरसूनुर्विमोच्य तां तत्सहितो गृहं ययौ ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1341",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "षट् कन्यकाश्चावरजा गृहीतास्तेनैव ताभिश्च मुमोद शूरजः ।\nबाह्लीकपुत्री च पुरा गृहीता पुराऽस्य भार्या सुरभिस्तु रोहिणी ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1342",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "राज्ञश्च काशिप्रभवस्य कन्यां स पुत्रिकापुत्रकधर्मतोऽवहत् ।\nकन्यां तथा करवीरेश्वरस्य धर्मेण तेनैव दितिं दनुं पुरा ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1343",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यो मन्यते विष्णुरेवाहमित्यसौ पापो वेनः पौण्ड्रको वासुदेवः ।\nजातः पुनः शूरजात् काशिजायां नान्यो मत्तो विष्णुरस्तीति वादी ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1344",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "धुन्धुर्हतो यो हरिणा मधोः सुत आसीत् सुतायां करवीरेश्वरस्य ।\nसृगालनामा वासुदेवोऽथ देवकीमुदूह्य शौरिर्न ययावुभे ते ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1345",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु तौ वृष्णिशत्रू बभूवतुर्ज्येष्ठौ सुतौ शूरसुतस्य नित्यम् ।\nअन्यासु च प्राप सुतानुदारान् देवावतारान् वसुदेवोऽखिलज्ञः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1346",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "येये हि देवाः पृथिवीं गतास्ते सर्वे शिष्याः सत्यवतीसुतस्य ।\nविष्णुज्ञानं (विष्णोः ज्ञानम्) प्राप्य सर्वेऽखिलज्ञास्तस्माद् यथायोग्यतया बभूवुः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1347",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "मरीचिजाः षण् मुनयो बभूवुस्ते देवलं प्राहसन् कार्श्यहेतोः ।\nतच्छापतः कालनेमिप्रसूता अवध्यतार्थं तप एव चक्रुः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1348",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "धाता प्रादाद् वरमेषां तथैव शशाप तान् क्ष्मातले सम्भवध्वम् ।\nतत्र स्वतातो भवतां निहन्तेत्यात्मान्यतो वरलिप्सून् हिरण्यः ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1349",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्गा तदा तान् भगवत्प्रचोदिता प्रस्वापयित्वा प्रचकर्ष कायात् ।\nक्रमात् समावेशयदाशु देवकीगर्भाशये तान् न्यहनच्च कंसः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1350",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा मुनीन्द्रसंयुतः सदो विधातुरुत्तमम् ।\nस पाण्डुराप्तुमैच्छत न्यवारयंश्च ते तदा ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1351",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यधर्थमेव जायते पुमान् हि तस्य सोऽकृतेः ।\nशुभां गतिं नतु व्रजेद् ध्रुवम् ततो न्यवारयन् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1352",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रधानदेवताजनौ (प्रधानदेवताजने) नियोक्तुमात्मनः प्रियाम् ।\nबभूव पाण्डुरेष तद् विना न तस्य सद्गतिः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1353",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अतोऽन्यथा सुतानृते व्रजन्ति सद्गतिं नराः ।\nयथैव धर्मभूषणो जगाम सन्ध्यकासुतः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1354",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा कलिश्च राक्षसा बभूवुरिन्द्रजिन्मुखाः ।\nविचित्रवीर्यनन्दनप्रियोदरे हि गर्भगाः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1355",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्य(तदास्य) सोऽनुजोऽशृणोन्मुनीन्द्रदूषितं च तत् ।\nविचार्य तु प्रियामिदं जगाद वासुदेवधीः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1356",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "य एव मद्गुणाधिकस्ततः सुतं समाप्नुहि ।\nसुतं विना न नो गतिं शुभां वदन्ति साधवः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1357",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्य कृच्छ्रतो वचः पृथाऽग्रहीज्जगाद च ।\nममास्ति देववश्यदो मनूत्तमः सुताप्तिदः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1358",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "न ते सुरानृते समः सुरेषु केचिदेव च ।\nअतस्तवाधिकं सुरं कमाह्वये त्वदाज्ञया ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1359",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "वरं समाश्रिता पतिं व्रजेत या ततोऽधमम् ।\nन काचिदस्ति निष्कृतिर्न भर्तृलोकमृच्छति ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1360",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "कृते पुरा सुरास्तथा सुराङ्गनाश्च केवलम् ।\nनिमित्ततोऽपि ताः क्वचिन्न तान् विहाय रेमिरे ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1361",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "मनोवचःशरीरतो यतो हि ताः पतिव्रताः ।\nअनादिकालतोऽभवंस्ततः सभर्तृकाः सदा ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1362",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वभर्तृभिर्विमुक्तिगाः सहैव ता भवन्ति हि ।\nकृतान्तमाप्य चाप्सरःस्त्रियो बभूवुरूर्जिताः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1363",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अनावृताश्च तास्तथा यथेष्टभर्तृकाः सदा ।\nअतस्तु ता न भर्तृभिर्विमुक्तिमापुरुत्तमाम् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1364",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरस्त्रियोऽतिकारणैर्यदऽन्यथा स्थितास्तदा ।\nदुरन्वयात् सुदुःसहा विपत् ततो भविष्यति ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1365",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अयुक्तमुक्तवांस्ततो भवांस्तथाऽपि ते वचः ।\nअलङ्घ्यमेव मे (मतो) ततो वदस्व पुत्रदं सुरम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1366",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽब्रवीन्नृपो न धर्मतो विना भुवः ।\nनृपोऽभिरक्षिता भवेत् तदाह्वयाऽशु तं विभुम् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1367",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स धर्मजः सुधार्मिको भवेद्धि सूनुरुत्तमः ।\nइतीरिते तया यमः समाहुतोऽगमद् द्रुतम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1368",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "ततश्च सद्य एव सा सुषाव पुत्रमुत्तमम् ।\nयुधिष्ठिरं यमो हि स प्रपेद आत्मपुत्रताम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1369",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यमे सुते तु कुन्तितः प्रजात एव सौबली ।\nअदह्यतेर्ष्यया चिरं बभञ्ज गर्भमेव च ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1370",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वगर्भपातने कृते तया जगाम केशवः ।\nपराशरात्मजो न्यधाद् घटेषु तान् विभागशः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1371",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "शतात्मना विभेदिताः शतं सुयोधनादयः ।\nबभूवुरन्वहं ततः शतोत्तरा च दुःशला ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1372",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स देवकार्यसिद्धये ररक्ष गर्भमीश्वरः ।\nपराशरात्मजो विभु (प्रभु)र्विचित्रवीर्यजोद्भवम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1373",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "कलिः सुयोधनोऽजनि प्रभूतबाहुवीर्ययुक् ।\nप्रधानवायुसन्निधेर्बलाधिकत्वमस्य तत् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1374",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा हि मेरुमूर्धनि त्रिविष्टपौकसां वचः ।\nवसुन्धरातलोद्भवोन्मुखं श्रुतं दितेः सुतैः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1375",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु ते त्रिलोचनं तपोबलादतोषयन् ।\nवृतश्च देवकण्टको ह्यवध्य एव सर्वतः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1376",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "वरादुमापतेस्ततः कलिः स देवकण्टकः ।\nबभूव वज्रकाययुक् सुयोधनो महाबलः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1377",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अवध्य एव सर्वतः सुयोधने समुत्थिते ।\nघृताभिपूर्णकुम्भतः स इन्द्रजित् समुत्थितः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1378",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स दुःखशासनोऽभवत् ततोऽतिकायसम्भवः ।\nस वै विकर्ण उच्यते ततः खरोऽभवद् बली ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1379",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स चित्रसेननामकस्तथाऽपरे च राक्षसाः ।\nबभूवुरुग्रपौरुषा विचित्रवीर्यजात्मजाः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1380",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदोषरूपिणः शरीरिणो हि तेऽभवन् ।\nमृषेति नामतो हि या बभूव दुःशलाऽऽसुरी ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1381",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "कुहूप्रवेशसंयुता ययाऽऽर्जुनेर्वधाय हि ।\nतपः कृतं त्रिशूलिने ततो हि साऽत्र जज्ञुषी ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1382",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोदितो हि सैन्धवो बभूव कारणं वधे ।\nस कालकेयदानवस्तदर्थमास भूतळे ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1383",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽऽस निर्ऋथाभिधोऽनुजः स निर्ऋतेरभूत् ।\nस नासिकामरुद्युतो युयुत्सुनामकः कृती ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1384",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाऽम्बिकेयवीर्यजः सुयोधनादनन्तरः ।\nबभूव वैश्यकन्यकोदरोद्भवो हरिप्रियः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1385",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरे जात उवाच पाण्डुर्बाह्वोर्बलाज्ज्ञानबलाच्च धर्मः ।\nरक्ष्योऽन्यथा नाशमुपैति तस्माद् बलद्वयाढ्यं (जनय)प्रसुवाऽशु पुत्रम् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1386",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यज्ञाधिको ह्यश्वमेधो मनुष्यदृश्येषु तेजस्स्वधिको हि भास्करः ।\nवर्णेषु विप्रः सकलैर्गुणैर्वरो देवेषु वायुः पुरुषोत्तमादृते ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1387",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "विशेषतोऽप्येष पितैव मे प्रभुर्व्यासात्मना विष्णुरनन्तपौरुषः ।\nअतश्च ते श्वशुरो नैव योग्यो दातुं पुत्रं वायुमुपैहि तं प्रभुम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1388",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते पृथयाऽऽहूतवायुसंस्पर्शमात्रादभवद् बलद्वये ।\nसमो जगत्यस्ति न यस्य कश्चिद् भक्तौ च विष्णोर्भगवद्वशः सुतः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1389",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स वायुरेवाभवदत्र भीमनामा भृता माः सकला हि यस्मिन् ।\nस विष्णुनेशेन युतः सदैव नाम्ना सेनो भीमसेनस्ततोऽसौ ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1390",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तज्जन्ममात्रेण धरा विदारिता शार्दूलभीताज्जननीकराद् यदा ।\nपपात सञ्चूर्णित एव पर्वतस्तेनाखिलोऽसौ शतशृङ्गनामा ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1391",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् प्रजाते रुधिरं प्रसुस्रुवुर्महासुरा वाहनसैन्यसंयुताः ।\nनृपाश्च तत्पक्षभवाः समस्तास्तदा भीता असुरा राक्षसाश्च ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1392",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अवर्द्धतात्रैव वृकोदरो वने मुदं सुराणामभितः प्रवर्द्धयन् ।\nतदैव शेषो हरिणोदितोऽविशद् गर्भं सुताया अपि देवकस्य ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1393",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत्र मासत्रयमुष्य दुर्गयाऽपवाहितो रोहिणीगर्भमाशु ।\nनियुक्तया केशवेनाथ तत्र स्थित्वा मासान् सप्त जातः पृथिव्याम् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1394",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स नामतो बलदेवो बलाढ्यो बभूव तस्यानु जनार्दनः प्रभुः ।\nआविर्बभूवाखिलसद्गुणैकपूर्णः(जातः) सुतायामिह देवकस्य ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1395",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यः सत्सुखज्ञानबलैकदेहः समस्तदोषस्पर्शोज्झितः सदा ।\nअव्यक्ततत्कार्यमयो न यस्य देहः कुतश्चित् क्वच स ह्यजो हरिः ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1396",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "न शुक्लरक्तप्रभवोऽस्य कायस्तथाऽपि तत्पुत्रतयोच्यते मृषा ।\nजनस्य मोहाय शरीरतोऽस्या यदाविरासीदमलस्वरूपः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1397",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "आविश्य पूर्वं वसुदेवमेव विवेश तस्मादृतुकाल एव ।\nदेवीमुवासात्र च सप्त मासान् सार्धांस्ततश्चाऽविरभूदजोऽपि ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1398",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा पुरा स्तम्भत आविरासीदशुक्लरक्तोऽपि नृसिंहरूपः ।\nतथैव कृष्णोऽपि तथाऽपि मातापितृक्रमादेव विमोहयत्यजः ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1399",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "पितृक्रमं मोहनार्थं समेति न तावता शुक्लतो रक्ततश्च ।\nजातोऽस्य देहस्त्विति दर्शनाय सशङ्खचक्राब्जगदः स दृष्टः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1400",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अनेकसूर्याभकिरीटयुक्तो विद्युत्प्रभे कुण्डले धारयंश्च ।\nपीताम्बरो वनमाली स्वनन्तसूर्योरुदीप्तिर्ददृशे गुणार्णवः ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1401",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स कञ्जयोनिप्रमुखैः सुरैः स्तुतः पित्रा च मात्रा च जगाद शूरजम् ।\nनयस्व मां नन्दगृहानिति स्म ततो बभूव द्विभुजो जनार्दनः ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1402",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव जाता च हरेरनुज्ञया दुर्गाभिधा श्रीरनु नन्दपत्न्याम् ।\nततस्तमादाय हरिं ययौ स शूरात्मजो नन्दगृहान् निशीथे ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1403",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्य तं तत्र तथैव कन्यकामादाय तस्मात् स्वगृहं पुनर्ययौ ।\nहत्वा स्वसुर्गर्भषट्कं क्रमेण मत्वाऽष्टमं तत्र जगाम कंसः ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1404",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "गर्भं देवक्यां सप्तमं मेनिरे हि लोकाः सुतं त्वष्टमं तां ततः सः ।\nमत्वा हन्तुं पादयोः सम्प्रगृह्य सम्पोथयामास शिलातले च ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1405",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सा तद्धस्तात् क्षिप्रमुत्पत्य देवी खेऽदृश्यतैवाष्टभुजा समग्रा ।\nब्रह्मादिभिः पूज्यमाना समग्रैरत्यद्भुताकारवती हरिप्रिया ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1406",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच चार्या तव मृत्युरत्र क्वचित् प्रजातो हि वृथैव पाप ।\nअनागसीं मां विनिहन्तुमिच्छस्यशक्यकार्ये तव चोद्यमोऽयम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1407",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्त्वेति कंसं पुनरेव देवकीतल्पेऽशयद् बालरूपैव दुर्गा ।\nनाज्ञासिषुस्तामथ केचनात्र ऋते हि मातापितरौ गुणाढ्याम् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1408",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा तयोक्तं तु तदैव कंसः पश्चात्तापाद् वसुदेवं सभार्यम् ।\nप्रसादयामास पुनःपुनश्च विहाय कोपं च तमूचतुस्तौ ।\nसुखस्य दुःखस्य च राजसिंह नान्यः कर्ता वासुदेवादिति स्म ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1409",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "आनीय कंसोऽथ गृहे स्वमन्त्रिणः प्रोवाच कन्यावचनं समस्तम् ।\nश्रुत्वा च ते प्रोचुरत्यन्तपापाः कार्यं बालानां निधनं सर्वशोऽपि ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1410",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तथेति तांस्तत्र नियुज्य कंसो गृहं स्वकीयं प्रविवेश पापः ।\nचेरुश्च ते बालवधे सदोद्यता हिंसाविहाराः सततं स्वभावतः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1411",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ प्रभाते शयने शयानमपश्यतामब्जदलायताक्षम् ।\nकृष्णं यशोदा च तथैव नन्द आनन्दसान्द्राकृतिमप्रमेयम् ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1412",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "मेनात एतौ निजपुत्रमेनं स्रष्टारमब्जप्रभवस्य चेशम् ।\nमहोत्सवात् पूर्णमनाश्च नन्दो विप्रेभ्योऽदाल्लक्षमितास्तदा(तथा) गाः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1413",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सुवर्णरत्नाम्बरभूषणानां बहूनि गोजीविगणाधिनाथः ।\nप्रादादथोपायनपाणयस्तं गोपा यशोदां च मुदा स्त्रियोऽगमन् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1414",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "गतेषु तत्रैव दिनेषु केषुचिज्जगाम कंसस्य गृहं स नन्दः ।\nपूर्वं हि नन्दः स करं हि दातुं बृहद्वनान्निस्सृतः प्राप कृष्णाम् ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1415",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सहाऽगता तेन तदा यशोदा सुषाव दुर्गामथ तत्र शौरिः ।\nनिधाय कृष्णं प्रतिगृह्य कन्यकां गृहं ययौ नन्द उवास तत्र ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1416",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "निरुष्य तस्मिन् यमुनातटे स मासं ययौ द्रष्टुकामो नरेन्द्रम् ।\nराज्ञेऽथ तं दत्तकरं ददर्श शूरात्मजो वाक्यमुवाच चैनम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1417",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "याह्युत्पाताः सन्ति तत्रेत्युदीरितो जगाम शीघ्रं यमुनां स नन्दः ।\nरात्रावेवाऽगच्छमाने तु नन्दे कंसस्य धात्री तु जगाम गोष्ठम् ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1418",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सा पूतना नाम निजस्वरूपमाच्छाद्य रात्रौ शुभरूपवच्च ।\nविवेश नन्दस्य गृहं बृहद्वनप्रान्ते हि मार्गे रचितं प्रयाणे ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1419",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तीरे भगिन्यास्तु यमस्य वस्त्रगृहे शयानं पुरुषोत्तमं तम् ।\nजग्राह मात्रा तु यशोदया तया निद्रायुजा प्रेक्ष्यमाणा शुभेव ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1420",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तन्मायया धर्षिता निद्रया च न्यवारयन्नैव हि नन्दजाया ।\nतया प्रदत्तं स्तनमीशिताऽसुभिः पपौ सहैवाऽशु जनार्दनः प्रभुः ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1421",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "मृता स्वरूपेण सुभीषणेन पपात सा व्याप्य वनं समस्तम् ।\nतदाऽऽगमन्नन्दगोपोऽपि तत्र दृष्ट्वा च सर्वेऽप्यभवन् सुविस्मिताः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1422",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सा ताटका चोर्वशिसम्प्रविष्टा कृष्णावध्यानान्निरयं जगाम ।\nसा तूर्वशी कृष्णभुक्तस्तनेन पूता स्वर्गं प्रययौ तत्क्षणेन ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1423",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सा तुम्बुरोः सङ्गत आविवेश रक्षस्तनुं शापतो वित्तपस्य ।\nकृष्णस्पर्शाच्छुद्धरूपा पुनर्दिवं ययौ तुष्टे किमलभ्यं रमेशे ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1424",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यदाऽऽप देवश्चतुरः स मासांस्तदोपनिष्क्रामणमस्य चाऽसीत् ।\nजन्मर्क्षमस्मिन् दिन एव चाऽसीत् प्रातः किञ्चित् तत्र महोत्सवोऽभूत् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1425",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा शयानः शकटस्य सोऽधः पदाऽक्षिपत् तं दितिजं निहन्तुम् ।\nअनः समाविश्य दितेः सुतोऽसौ स्थितः प्रतीपाय हरेः सुपापः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1426",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षिप्तोऽनसिस्थः शकटाक्षनामा स विष्णुनेत्वा सहितः पपात ।\nममार चाऽशु प्रतिभग्नगात्रो व्यत्यस्तचक्राक्षमभूदनश्च ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1427",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "ससम्भ्रमात् तं प्रतिगृह्य शङ्क्या कृष्णं यशोदा द्विजवर्यसूक्तिभिः ।\nसा स्नापयामास नदीतटात् तदा समागता नन्दवचोऽभितर्जिता ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1428",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा तु तं कंसभृत्यं स कृष्णः शिश्ये पुनः शिशुवत् सर्वशास्ता ।\nएवं गोपान् प्रीणयन् बालकेलीविनोदतो न्यवसत् तत्र देवः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1429",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "विवर्द्धमाने लोकदृष्ट्यैव कृष्णे पाण्डुः पुनः प्राह पृथामिदं वचः ।\nधर्मिष्ठो नौ सूनुरग्रे बभूव बलद्वयज्येष्ठ उतापरश्च ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1430",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यदैक एवातिबलोपपन्नो भवेत् तदा तेन परावमर्दे ।\nप्रवर्त्यमाने स्वपुरं हरेयुश्चौर्यात् परे तद् द्वयमत्र योग्यम् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1431",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "शस्त्रास्त्रविद् वीर्यवान् नौ सुतोऽन्यो भवेद् देवं तादृशमाह्वयातः ।\nशेषस्तव भ्रातृसुतोऽभिजातस्तस्मान्नासौ सुतदानाय योग्यः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1432",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "नवै सुपर्णः सुतदो नरेषु प्रजायते वाऽस्य यतस्तथाऽऽज्ञा ।\nकृता पुरा हरिणा शङ्करस्तु क्रोधात्मकः पालने नैव योग्यः ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1433",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो महेन्द्रो बलवाननन्तरस्तेषां समाह्वानमिहार्हति स्वराट् ।\nइतीरिता साऽऽह्वयदाशु वासवं ततः प्रजज्ञे स्वयमेव शक्रः ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1434",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स चार्जुनो नाम नरांशयुक्तो विष्ण्वावेशी बलवानस्त्रवेत्ता ।\nरूप्यन्यः स्यात् सूनुरित्युच्यमाना भर्त्रा कुन्ती नेति तं प्राह धर्मात् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1435",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "बृहस्पतिः पूर्वमभूद्धरेः पदं संसेवितुं पवनावेशयुक्तः ।\nस उद्धवो नाम यदुप्रवीराज्जातो विद्वानुपगवनामधेयात् ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1436",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणात्मकं नातितरां स्वसेवकं कुर्याद्धरिर्मामिति भूय एव ।\nस उद्धवात्माऽवततार यादवेष्वासेवनार्थं पुरुषोत्तमस्य ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1437",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "बृहस्पतेरेव स सर्वविद्या अवाप मन्त्री निपुणः सर्ववेत्ता ।\nवर्षत्रये तत्परतः स सात्यकिर्जज्ञे दिने चेकितानश्च तस्मिन् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1438",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "मरुत्सु नाम प्रतिभो यदुष्वभूत् स चेकितानो हरिसेवनार्थम् ।\nतदैव जातो हृदिकात्मजोऽपि वर्षत्रये तत्परतो युधिष्ठिरः ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1439",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽब्दतो भूभरसंहृतौ हरेरङ्गत्वमाप्तुं गिरिशोऽजनिष्ट ।\nअश्वत्थामा नामतोऽश्वध्वनिं स यस्माच्चक्रे जायमानो महात्मा ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1440",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स सर्वविद् बलवानस्त्रवेत्ता कृपस्वसायां द्रोणवीर्योद्भवोऽभूत् ।\nदुर्योधनस्तच्चतुर्थेऽह्नि जातस्तस्यापरेद्युर्भीमसेनः सुधीरः ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1441",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा स मासद्वितयी बभूव तदा रोहिण्यां बलदेवोऽभिजातः ।\nबली गुणाढ्यः सर्ववेदी य एव सेवाखिन्नो लक्ष्मणोऽग्रे हरेर्भूत् ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1442",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा हि पुत्रान् विनिहन्तुमेतौ सहैव बद्धौ गतिशृङ्खलायाम् ।\nकंसेनापापौ देवकीशूरपुत्रौ वियोजिताः शौरिभार्याः पराश्च ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1443",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "विनिश्चयार्थं देवकीगर्भजानामन्या भार्या धृतगर्भाः स कंसः ।\nस्थानान्तरे प्रसवो यावदासां संस्थापयामास सुपापबुद्धिः ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1444",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "हेतोरेतस्माद् रोहिणी नन्दगेहे प्रसूत्यर्थं स्थापिता तेन देवी ।\nलेभे पुत्रं गोकुले पूर्णचन्द्रकान्ताननं बलभद्रं सुशुभ्रम् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1445",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा त्रिमासः स बभूव देवस्तदाऽऽविरासीत् पुरुषोत्तमोऽजः ।\nतौ कृष्णशेषावाप्तुकामौ सुतौ हि तपश्चक्राते देवकीशूरपुत्रौ ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1446",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्ण्वावेशी बलवान् यो गुणाधिकः स मे सुतः स्यादिति रोहिणी च ।\nतेपे तपोऽतो हरिशुक्लकेशयुतः शेषो देवकीरोहिणीजः ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1447",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अवर्द्धतासौ हरिशुक्लकेशसमावेशी गोकुले रौहिणेयः ।\nकृष्णोऽपि लीला ललिताः प्रदर्शयन् बलद्वितीयो रमयामास गोष्ठम् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1448",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "स प्राकृतं शिशुमात्मनमुच्चैर्विजानन्त्या मातुरादर्शनाय ।\nविजृम्भमाणोऽखिलमात्मसंस्थं प्रदर्शयामास कदाचिदीशः ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1449",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "साऽण्डं महाभूतमनोऽभिमानमहत्प्रकृत्यावृतमब्जजादिभिः ।\nसुरैः शिवेतैर्नरदैत्यसङ्घैर्युतं ददर्शास्य तनौ यशोदा ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1450",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यमीलयच्चाक्षिणी भीतभीता जुगूह चाऽत्मानमथो रमेशः ।\nवपुः स्वकीयं सुखचित्स्वरूपं पूर्णं सत्सु ज्ञापयंस्तद्ध्यदर्शयत् ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1451",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाचित् तं लालयन्ती यशोदा वोढुं नाशक्नोद् भूरिभाराधिकार्ता ।\nनिधाय तं भूमितले स्वकर्म यदा चक्रे दैत्य आगात् सुघोरः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1452",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "तृणावर्तो नामतः कंसभृत्यः सृष्ट्वाऽत्युग्रं चक्रवातं शिशुं तम् ।\nआदायाऽगा(या)दन्तरिक्षं स तेन शस्तः कण्ठग्राहसंरुद्धवायुः ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1453",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "पपात कृष्णेन हतः शिलातळे तृणावर्तः पर्वतोदग्रदेहः ।\nसुविस्मयं चाऽपुरथो जनास्ते तृणावर्तं वीक्ष्य सञ्चूर्णिताङ्गम् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1454",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्रुद्ध्यतां केशवोऽनुग्रहाय शुभं स्वयोग्यादधिकं निहन्तुम् ।\nस क्रुद्ध्यतां नवनीतादि मृष्णंश्चचार देवो निजसत्सुखाम्बुधिः ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1455",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्मिन्नब्दे भाद्रपदे स मासे सिंहस्थयोर्गुरुरव्योः परेशः ।\nउदैत् ततः फाल्गुने फल्गुनोऽभूद् गते ततो माद्रवती बभाषे ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1456",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "जाताः सुतास्ते प्रवराः पृथायामेकाऽनपत्याऽहमतः प्रसादात् ।\nतवैव भूयासमहं सुतेता विधत्स्व कुन्तीं मम मन्त्रदात्रीम् ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1457",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्राह पृथां स माद्र्यै दिशस्व मन्त्रं सुतदं वरिष्ठम् ।\nइत्यूचिवांसं पतिमाह यादवी दद्यां त्वदर्थे तु सकृत्फलाय ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1458",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच माद्र्यै सुतदं मनुं च पुनः फलं ते न भविष्यतीति ।\nमन्त्रं समादाय च मद्रपुत्री व्यचिन्तयत् स्यां नु कथं द्विपुत्रा ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1459",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सदाऽवियोगो दिविजेषु दस्रौ नचैतयोर्नामभेदः क्वचिद्धि।\nएका भार्या सैतयोरप्युषा हि तदाऽऽयातः सकृदावर्तनाद् द्वौ ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1460",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीक्षन्त्याऽऽकारितावश्विनौ तौ शीघ्रं प्राप्तौ पुत्रकौ तत्प्रसूतौ ।\nतावेव देवौ नकुलः पूर्वजातः सहदेवोऽभूत् पश्चिमस्तौ यमौ हि (च) ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1461",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनर्मनोः फलवत्त्वाय माद्री सम्प्रार्थयामास पतिं तदुक्ता ।\nपृथाऽवादीत् कुटिलैषा मदाज्ञामृते देवावाह्वयामास दस्रौ ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1462",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो विरोधं च मदात्मजानां कुर्यादेषेत्येव भीतां न मां त्वम् ।\nनियोक्तुमर्हः पुनरेव राजन्नितीरितोऽसौ विरराम क्षितीशः ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1463",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "विशेषनाम्नैव समाहुताः सुरा (सुतान्) दद्युः सुरा इत्यविशेषितं ययोः ।\nविशेषनामापि समाह्वयत् तौ मन्त्रावृत्तिर्नामभेदेऽस्य चोक्ता ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1464",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिराद्येषु चतुर्षु वायुः समाविष्टः फल्गुनेऽथो विशेषात् ।\nयुधिष्ठिरे सौम्यरूपेण विष्टो वीरेण रूपेण धनञ्जयेऽसौ ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1465",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "शृङ्गाररूपं केवलं दर्शयानो विवेश वायुर्यमजौ प्रधानः ।\nशृङ्गारकैवल्यमभीप्समानः पाण्डुर्हि पुत्रं चकमे चतुर्थम् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1466",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "शृङ्गाररूपो नकुले विशेषात् सुनीतिरूपः सहदेवं विवेश ।\nगुणैः समस्तैः स्वयमेव वायुर्बभूव भीमो जगदान्तरात्मा ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1467",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "सुपुल्लवाकारतनुर्हि कोमळः प्रायो जनैः प्रोच्यते रूपशाली ।\nततः सुजातं वरवज्रकायौ भीमार्जुनावप्यृते पाण्डुरैच्छत् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1468",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अप्राकृतानां तु मनोहरं यद् रूपं द्वात्रिंशल्लक्षणोपेतमग्र्यम् ।\nतन्मारुतो नकुले कोमलाभ एवं वायुः पञ्चरूपोऽत्र चाऽसीत् ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1469",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "अतीतेन्द्रा एव ते विष्णुषष्ठाः पूर्वेन्द्रोऽसौ यज्ञनामा रमेशः ।\nस वै कृष्णो वायुरथ द्वितीयः स भीमसेनो धर्म आसीत् तृतीयः ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1470",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरोऽसावथ नासत्यदस्रौ क्रमात् तावेतौ माद्रवतीसुतौ च ।\nपुरन्दरः षष्ठ उतात्र सप्तमः स एवैकः फल्गुनो ह्येत इन्द्राः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1471",
"oldKey": "MBTN_C12_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C12_S01",
"chapter": "MBTN_C12",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रमात् संस्कारान् क्षत्रियाणामवाप्य तेऽवर्द्धन्त स्वतवसो महित्वना ।\nसर्वे सर्वज्ञाः सर्वधर्मोपपन्नाः सर्वे भक्ताः केशवेऽत्यन्तयुक्ताः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1472",
"oldKey": "MBTN_C13_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1473",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ गर्गः शूरसुतोक्त्या व्रजमायात् सात्त्वतां पुरोधास्सः ।\nचक्रे क्षत्रिययोग्यान् संस्कारान् कृष्णरोहिणीसून्वोः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1474",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊचे नन्द सुतोऽयं तव विष्णोर्नावमो गुणैः सर्वैः ।\nसर्वे चैतत्त्राताः सुखमाप्स्यन्त्युन्नतं भवत्पूर्वाः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1475",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः स मुमोद प्रययौ गर्गोऽपि केशवोऽथाद्यः ।\nस्वपदैरग्रजयुक्तश्चक्रे पुण्यं व्रजन् व्रजोद्देशम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1476",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स कदाचिच्छिशुभावं कुर्वन्त्या मातुरात्मनो भूयः ।\nअपनेतुं परमेशो मृदं जघासेक्षतां वयस्यानाम् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1477",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "मात्रोपालब्ध ईशो मुखविवृतिमकर्नाम्ब मृद्भक्षिताऽहं ।\nपश्येत्यास्यान्तरे तु प्रकृतिविकृतियुक् सा जगत् पर्यपश्यत् ।\nइत्थं देवोऽत्यचिन्त्यामपरदुरधिगां शक्तिमुच्चां प्रदर्श्य प्रायो ज्ञातात्मतत्त्वां पुनरपि भगवानावृणोदात्मशक्त्या ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1478",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इति प्रभुः स लीलया हरिर्जगद् विडम्बयन् ।\nचचार गोष्ठमण्डलेऽप्यनन्तसौख्यचिद्धनः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1479",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाचिदीश्वरः स्तनं पिबन् यशोदया पयः ।\nसृतं (शृतं) निधातुमुज्झितो बभञ्ज दध्यमत्रकम् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1480",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "(स) प्रमथ्यमानदध्युरुप्रजातमिन्दुसन्निभम् ।\nनवं हि नीतमाददे रहो जघास चेशिता ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1481",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रजायते हि यत्कुले यथा युगं यथा वयः ।\nतथा प्रवर्तनं भवेद् दिवौकसां समुद्भवे ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1482",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्वधर्ममुत्तमं दिवौकसां प्रदर्शयन् ।\nअधर्मपावकोऽपि सन् विडम्बते जनार्दनः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1483",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "नृतिर्यगादिरूपकः स बाल्ययौवनादि यत् ।\nक्रियाश्च तत्तदुद्भवाः करोति शाश्वतोऽपि सन् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1484",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स विप्रराजगोपकस्वरूपकस्तदुद्भवाः ।\nतदा तदा विचेष्टते क्रियाः सुरान् विशिक्षयन् ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1485",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽप्यनन्यदेवतासमं निजं बलं प्रभुः ।\nप्रकाशयन् पुनः पुनः प्रदर्शयत्यजो गुणान् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1486",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽत्तयष्टिमीक्ष्य तां स्वमातरं जगद्गुरुः ।\nप्रपुप्लुवे तमन्वयान्मनोविदूरमङ्गना ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1487",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः समीक्ष्य तच्छ्रमं जगाम तत्करग्रहम् ।\nप्रभुः स्वभक्तवश्यतां प्रकाशयन्नुरुक्रमः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1488",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सदा विमुक्तमीश्वरं निबद्धुमञ्जसाऽऽददे ।\nयदैव दाम गोपिका न तत् पुपूर तं प्रति ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1489",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदामसञ्चयः सुसन्धितोऽप्यपूर्णताम् ।\nययावनन्तविग्रहे शिशुत्वसम्प्रदर्शके ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1490",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अबन्धयोग्यतां प्रभुः प्रदर्श्य लीलया पुनः ।\nस एकवत्सपाशकान्तरं गतोऽखिलम्भरः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1491",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतस्य मातृवश्यतां प्रदर्श्य धर्ममीश्वरः ।\nबभञ्ज तौ दिविस्पृशौ यमार्जुनौ सुरात्मजौ ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1492",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा धुनिश्चमुस्तथाऽपि पूतनासमन्वितौ ।\nअनोक्षसंयुतौ तपः प्रचक्रतुः शिवां प्रति ।\nतया वरोऽप्यवध्यता चतुर्षु च प्रयोजितः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1493",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तरं तृणोद्भृमिस्तपोऽचरद् वरं च तम् ।\nअवाप ते त्रयो हताः शिशुस्वरूपविष्णुना ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1494",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "धुनिश्चमुश्च तौ तरू समाश्रितौ निषूदितौ ।\nतरुप्रभङ्गतोऽमुना तरू च शापसम्भवौ ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1495",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा हि नारदान्तिके दिगम्बरौ शशाप सः ।\nधनेशपुत्रकौ द्रुतं तरुत्वमाप्नुतं त्विति ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1496",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हि तौ निजां तनुं हरेः प्रसादतः शुभौ ।\nअवापतुः स्तुतिं प्रभोर्विधाय जग्मतुर्गृहम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1497",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "नलकूबरमणिग्रीवौ मोचयित्वा तु शापतः ।\nवासुदेवोऽथ गोपालैर्विस्मितैरभिवीक्षितः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1498",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "वृन्दावनयियासुः स नन्दसूनुर्बृहद्वने ।\nससर्ज रोमकूपेभ्यो वृकान् व्याघ्रसमान् बले ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1499",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अनेककोटिसङ्घैस्तैः पीड्यमाना व्रजालयाः ।\nयुयुर्वृन्दावनं नित्यानन्दमादाय नन्दजम् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1500",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इन्दिरापतिरानन्दपूर्णो वृन्दावने प्रभुः ।\nनन्दयामास नन्दादीनुद्दामतरचेष्टितैः ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1501",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स चन्द्रतो हसत्कान्तवदनेनेन्दुवर्चसा ।\nसंयुतो रौहिणेयेन वत्सपालो बभूव ह ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1502",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "दैत्यं स वत्सतनुमप्रमयः प्रगृह्य कंसानुगं हरवरादपरैरवध्यम् ।\nप्रक्षिप्य वृक्षशिरसि न्यहनद् बकोऽपि कंसानुगोऽथ विभुमच्युतमाससाद ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1503",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स्कन्दप्रसादकवचः स मुखे चकार गोविन्दमग्निवदमुं प्रदहन्तमुच्चैः ।\nचच्छर्द तुण्डशिरसैव निहन्तुमेतमायान्तमीक्ष्य जगृहेऽस्य स तुण्डमीशः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1504",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तुण्डद्वयं यदुपतिः करपल्लवाभ्यां सङ्गृह्य चाऽशु विददार ह पक्षिदैत्यम् ।\nब्रह्मादिभिः कुसुमवर्षिभिरीड्यमानः सायं ययौ व्रजभुवं सहितोऽग्रजेन ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1505",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स देववरवन्दितपादपद्मो गोपालकेषु विहरन् भुवि षष्ठमब्दम् ।\nप्राप्तो गवामखिलपोऽपि स पालकोऽभूद् वृन्दावनान्तरगसान्द्रलताविताने ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1506",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्येष्ठं विहाय स कदाचिदचिन्त्यशक्तिर्गोगोपगोगणयुतो यमुनातटेषु (जलेषु) ।\nरेमे भविष्यदनुवीक्ष्य हि गोपदुःखं तद्बोधनाय निजमग्रजमेषु सोऽधात् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1507",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "(स) तं ब्रह्मणो वरबलादुरगं त्ववध्यं सर्वैरवार्यविषवीर्यमृते सुपर्णात् ।\nविज्ञाय तद्विषविदूषितवारिपानसन्नान् पशूनपि वयस्यजनान् स आवीत् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1508",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्दृष्टिदिव्यसुधया सहसाऽभिवृष्टाः सर्वेऽपि जीवितमवापुरथोच्छशाखम् ।\nकृष्णः कदम्बमधिरुह्य ततोऽतितुङ्गादास्फोट्य गाढरशनो न्यपतद् विषोदे ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1509",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सार्पह्रदः पुरुषसारनिपातवेगसङ्क्षोभितोरगविषोचच्छ्वसिताम्बुराशिः ।\nपर्यक्प्लुतो विषकषायविभीषणोर्मिभीमो धनुःशतमनन्तबलस्य किं तत्’ ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1510",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तं यामुनह्रदविलोलकमाप्य नागः काल्यो निजैः समदशत् सह वासुदेवम्(भा\\.पु\\. १०\\.१६\\.६\\-७) ।\nभोगैर्बबन्ध च निजेश्वरमेनमज्ञः सेहे तमीश उत भक्तिमतोऽपराधम् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1511",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्पातमीक्ष्य तु तदाऽखिलगोपसङ्घस्तत्राऽजगाम हलिना प्रतिबोधितोऽपि ।\nदृष्ट्वा निजाश्रयजनस्य बहोः सुदुःखं कृष्णः स्वभक्तमपि नागममुं ममर्द ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1512",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्योन्नतेषु स फणेषु ननर्त कृष्णो ब्रह्मादिभिः कुसुमवर्षिभिरीड्यमानः ।\nआर्तो मुखैरुरु वमन् रुधिरं स नागो नारायणं तमरणं मनसा जगाम ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1513",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्चित्रताण्डवविरुग्णफणातपत्रं रक्तं वमन्तमुरु सन्नधियं नितान्तम् ।\nदृष्ट्वाऽहिराजमुपसेदुरमुष्य पत्न्यो नेमुश्च सर्वजगदादिगुरुं भुवीशम् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1514",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभिः स्तुतः स भगवानमुना च तस्मै दत्त्वाऽभयं यमसहोदरवारितोऽमुम् ।\nउत्सृज्य निर्विषजलां यमुनां चकार संस्तूयमानचरितः सुरसिद्धसाध्यैः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1515",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "गोपैर्बलादिभिरुदीर्णतरप्रमोदैः सार्द्धं समेत्य भगवानरविन्दनेत्रः ।\nतां रात्रिमत्र निवसन् यमुनातटे स दावाग्निमुद्धतबलं च पपौ व्रजार्थे ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1516",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्थं सुरासुरगणैरविचिन्त्यदिव्यकर्माणि गोकुलगतेऽगणितोरुशक्तौ ।\nकुर्वत्यजे व्रजभुवामभवद् विनाश उग्राभिधादसुरतस्तरुरूपतोऽलम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1517",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्गन्धतो नृपशुमुख्यसमस्तभूतान्यापुर्मृतिं बहुलरोगनिपीडितानि ।\nधातुर्वराज्जगदभावकृतैकबुद्धिर्वद्ध्यो न केनचिदसौ तरुरूपदैत्यः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1518",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्कर्षणेऽपि तदुदारविषानुविष्टे कृष्णो निजस्पर्शतस्तमपेतरोगम् ।\nकृत्वा बभञ्ज विषवृक्षममुं बलेन तस्यानुगैः सह तदाकृतिभिः समस्तैः ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1519",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "दैत्यांश्च गोवपुष आत्तवरान् विरिञ्चान्मृत्यूज्झितानपि निपात्य ददाह वृक्षान् ।\nविक्रीड्य रामसहितो यमुनाजले स नीरोगमाशु कृतवान् व्रजमब्जनाभः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1520",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सप्तोक्षणोऽतिबलवीर्ययुतानदम्यान् सर्वैर्गिरीशवरतो दितिजप्रधानान् ।\nहत्वा सुतामलभदाशु विभुर्यशोदाभ्रातुः स कुम्भकसमाह्वयिनोऽपि नीलाम् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1521",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "या पूर्वजन्मनि तपः प्रथमैव भार्या भूयासमित्यचरदस्य हि सङ्गमो मे ।\nस्यात् कृष्णजन्मनि समस्तवराङ्गनाभ्यः पूर्वं त्विति स्म तदिमां प्रथमं स आप ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1522",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रे द्विजत्वत उपावहदेष नीलां गोपाङ्गना अपि पुरा वरमापिरे यत् ।\nसंस्कारतः प्रथममेव सुसङ्गमो नो भूयात् तवेति परमाप्सरसः पुरा याः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1523",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राथ कृष्णमवदन् सबलं वयस्याः पक्वानि तालसुफलान्यनुभोजयेति ।\nइत्यर्थितः सबल आप स तालवृन्दं गोपैर्दुरासदमतीव हि धेनुकेन ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1524",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "विघ्नेशतो वरमवाप्य (स) सुदुष्टदैत्यो दीर्घायुरुत्तमबलः कदनप्रियोऽभूत् ।\nनित्योद्धतः स उत राममवेक्ष्य तालवृन्तात् फलानि गलयन्तमथाभ्यधावत् ।\nतस्य प्रहारमभिकाङ्क्षत आशु पृष्ठपादौ प्रगृह्य तृणराजशिरोऽहरत् सः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1525",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् हते खरतरे खररूपदैत्ये सर्वे खराश्च खरतालवनान्तरस्थाः ।\nप्रापुः खरस्वरतराः खरराक्षसारिं कृष्णं बलेन सहितं निहताश्च तेन ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1526",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वान् निहत्य खररूपधरान् स दैत्यान् विघ्नेश्वरस्य वरतोऽन्यजनैरवध्यान् ।\nपक्वानि तालसुफलानि निजेषु चादाद् दुर्वारपौरुषगुणोद्भरितो रमेशः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1527",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "पक्षद्वयेन विहरत्स्वथ गोपकेषु दैत्यः प्रलम्ब इति कंसविसृष्ट आगात् ।\nकृष्णस्य पक्षिषु जयत्स्वथ राममेत्य पापः पराजित उवाह तमुग्ररूपः ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1528",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "भीतेन रोहिणिसुतेन हरिः स्तुतोऽसौ स्वाविष्टतामुपदिदेश बलाभिपूर्त्यै ।\nतेनैव पूरितबलोऽम्बरचारिणं तं पापं प्रलम्बमुरुमुष्टिहतं चकार ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1529",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् हते सुरगणा बलदेवनाम रामस्य चक्रुरतितृप्तियुता हरिश्च ।\nवह्निं पपौ पुनरपि प्रदहन्तमुच्चैर्गोपांश्च गोगणमगण्यगुणार्णवोऽपात् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1530",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णं कदाचिदतिदूरगतं वयस्या ऊचुः क्षुधाऽर्दिततरा वयमित्युदारम् ।\nसोऽप्याह सत्रमिह विप्रगणाश्चरन्ति तान् याचतेति परिपूर्णसमस्तकामः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1531",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् प्राप्य काममनवाप्य पुनश्च गोपाः कृष्णं समापुरथ तानवदत् स देवः ।\nपत्नीः समर्थयत मद्वचनादिति स्म चक्रुश्च ते तदपि ता भगवन्तमापुः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1532",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ताः षड्विधान्नपरिपूर्णकराः समेताः प्राप्ता विसृज्य पतिपुत्रसमस्तबन्धून् ।\nआत्मार्चनैकपरमा विससर्ज देहं एका पतिप्रविधुता पदमाप विष्णोः ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1533",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "भुक्त्वाऽथ गोपसहितो भगवांस्तदन्नं रेमे च गोकुलमवाप्य समस्तनाथः ।\nआज्ञातिलङ्घनकृतेः स्वकृतापराधात् पश्चात् सुतप्तमनसोऽप्यभवन् स्म विप्राः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1534",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽथ वीक्ष्य पुरुहूतमहप्रयत्नं गोपान् न्यवारयदविस्मरणाय तस्य ।\nमा मानुषोऽयमिति मामवगच्छतात्स इत्यव्ययोऽस्य विदधे महभङ्गमीशः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1535",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "गोपांश्च तान् गिरिमहोऽस्मदुरुस्वधर्म इत्युक्तिसच्छलत आत्ममहेऽवतार्य ।\nभूत्वाऽतिविस्तृततनुर्बुभुजे बलिं स नानाविधान्नरसपानगुणैः सहैव ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1536",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इन्द्रोऽथ विस्मृतरथाङ्गधरावतारो मेघान् समादिशदुरूदकपूगवृष्ट्यै ।\nते प्रेरिताः सकलगोकुलनाशनाय धारा वितेरुरुनागकरप्रकाराः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1537",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभिर्निपीडितमुदीक्ष्य स कञ्जनाभः सर्वं व्रजं गिरिवरं प्रसभं दधार ।\nवामेन कञ्जदलकोमलपाणिनैव तत्राखिलाः प्रविविशुः पशुषाः स्वगोभिः ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1538",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "वृष्ट्वोरुवार्यथ निरन्तरसप्तरात्रं त्रातं समीक्ष्य हरिणा व्रजमश्रमेण ।\nशक्रोऽनुसंस्मृतसुरप्रवरावतारः पादाम्बुजं यदुपतेः शरणं जगाम ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1539",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तुष्टाव चैनमुरुवेदशिरोगताभिर्गीर्भिः सदाऽगणितपूर्णगुणार्णवं तम् ।\nगोभृद् गुरुं हरगुरोरपि गोगणेन युक्तः सहस्रगुरगाधगुमग्र्यमग्र्यात् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1540",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वत्तो जगत् सकलमाविरभूदगण्यधाम्नस्त्वमेव परिपासि समस्तमन्ते ।\nअत्सि त्वयैव जगतोऽस्य हि बन्धमोक्षौ न त्वत्समोऽस्ति (कुतश्चित्) कुहचित् परिपूर्णशक्ते ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1541",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षन्तव्यमेव भवता मम बाल्यमीश त्वत्संश्रयोऽस्मि हि सदेत्यभिवन्दितोऽजः ।\nक्षान्तं सदैव भवतस्तव शिक्षणाय पूजापहारविधिरित्यवदद् रमेशः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1542",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "गोविन्दमेनमभिषिच्य स गोगणेशो गोभिर्जगाम गुणपूर्णममुं प्रणम्य ।\nगोपैर्गिराम्पतिरपि प्रणतोऽभिगम्य गोवर्द्धनोद्धरणसङ्गतसंशयैः सः ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1543",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णं ततः प्रभृति गोपगणा व्यजानन् नारायणोऽयमिति गर्गवचश्च नन्दात् ।\nनारायणस्य सम इत्युदितं निशम्य पूजां च चक्रुरधिकामरविन्दनेत्रे ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1544",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स्कन्दादुपात्तवरतो मरणादपेतं दृष्ट्वा च रामनिहतं बलिनं प्रलम्बम् ।\nचक्रुर्विनिश्चयममुष्य सुराधिकत्वे गोपा अथास्य विदधुः परमां च पूजाम् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1545",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कात्यायनीव्रतपराः स्वपतित्वहेतोः कन्या उवाह भगवानपराश्च गोपीः ।\nअन्यैर्धृता अयुगबाणशराभिनुन्नाः प्राप्ता निशास्वरमयच्छशिराजितासु ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1546",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तास्वत्र तेन जनिता दशलक्षपुत्रा नारायणाह्वययुता बलिनश्च गोपाः ।\nसर्वेऽपि दैवतगणा भगवत्सुतत्वमाप्तुं धरातलगता हरिभक्तिहेतोः ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1547",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तास्तत्र पूर्ववरदानकृते रमेशो रामाद्(रामा) द्विजत्वगमनादपि पूर्वमेव ।\nसर्वा निशास्वरमयत् समभीष्टसिद्धिचिन्तामणिर्हि भगवानशुभैरलिप्तः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1548",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूर्णचन्द्रकरराजितसद्रजन्यां वृन्दावने कुमुदकुन्दसुगन्धवाते ।\nश्रुत्वा मुकुन्दमुखनिस्सृतगीतसारं गोपाङ्गना मुमुहुरत्र ससार यक्षः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1549",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "रुद्रप्रसादकृतरक्ष उतास्य सख्युर्भृत्यो बली खलतरोऽपिच शङ्खचूडः ।\nताः कालयन् भगवतस्तलताडनेन मृत्युं जगाम मणिमस्य जहार कृष्णः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1550",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "नाम्नाऽप्यरिष्ट उरुगायविलोमचेष्टो गोष्ठं जगाम वृषभाकृतिरप्यवध्यः ।\nशम्भोर्वरादनुगतश्च सदैव कंसं गां भीषयन्तममुमाह्वयदाशु कृष्णः ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1551",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽप्याससाद हरिमुग्रविषाणकोटिमग्रे निधाय जगृहेऽस्य विषाणमीशः ।\nभूमौ निपात्य च वृषासुरमुग्रवीर्यं यज्ञे यथा पशुममारयदग्र्यशक्तिः ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1552",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "केशी (च) तु कंसविहितस्तुरगस्वरूपो गिर्यात्मजावरमवाप्य सदा विमृत्युः ।\nपापः स केशवमवाप मुखेऽस्य बाहुं प्रावेशयत् स भगवान् ववृधेऽथ देहे ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1553",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्खादनाय कुमतिः स कृतप्रयासः शीर्णास्यदन्तदशनच्छदरुद्धवायुः ।\n(दीर्णः) शीर्णः पपात च मृतो हरिरप्यशेषैर्ब्रह्मेशशक्रदिनकृत्प्रमुखैः स्तुतोऽभूत् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1554",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "व्योमश्च नाम मयसूनुरजप्रसादाल्लब्धायुतायुरखिलान् विदधे बिले सः ।\nतं श्रीपतिः सुरपतिः पशुवद् विशस्य निःसारितान् बिलमुखादखिलांश्चकार ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1555",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कुर्वत्यनन्यविषयाणि दुरन्तशक्तौ कर्माणि गोकुलगतेऽखिललोकनाथे ।\nकंसाय सर्वमवदत् सुरकार्यहेतोर्ब्रह्माङ्कजो मुनिरकारि यदीशपित्रा ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1556",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽतिकोपरभसोच्चलितः स कंसो बद्ध्वा सभार्यमथ शूरजमुग्रकर्मा ।\nअक्रूरमाश्वदिशदानयनाय विष्णो रामान्वितस्य सह गोपगणै रथेन ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1557",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "संसेवनाय स हरेरभवत् पुरैव नाम्ना किशोर इति यः सुरगायकोऽभूत् ।\nस्वायम्भुवस्य च मनोः परमांशयुक्त आवेशयुक् कमलजस्य बभूव विद्वान् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1558",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽक्रूर इत्यभवदुत्तमपूज्यकर्मा वृष्णिष्वथाऽस स हि भोजपतेश्च मन्त्री ।\nआदिष्ट एव जगदीश्वरदृष्टिहेतोरानन्दपूर्णसुमना अभवत् कृतार्थः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1559",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "आरुह्य तद्रथवरं भगवत्पदाब्जमब्जोद्भवप्रणतमन्तरमन्तरेण ।\nसञ्चिन्तयन् पथि जगाम स गोष्ठमाराद् दृष्ट्वा पदाङ्कितभुवं मुमुदे परस्य ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1560",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽचेष्टतात्र जगदीशितुरङ्गसङ्गलब्धोच्चयेन निखिलाघविदारणेषु ।\nपांसुष्वजेशपुरुहूतमुखोच्चविद्युद्भ्राजत्किरीटमणिलोचनगोचरेषु ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1561",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽपश्यताथ जगदेकगुरुं समेतमग्रोद्भवेन भुवि गा अपि दोहयन्तम् ।\nआनन्दसान्द्रतनुमक्षयमेनमीक्ष्य हृष्टः पपात पदयोः पुरुषोत्तमस्य ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1562",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्थाप्य तं यदुपतिः सबलो गृहं स्वं नीत्वोपचारमखिलं प्रविधाय तस्मिन् ।\nनित्योदिताक्षयचिदप्यखिलं स तस्माच्छुश्राव लोकचरितानुविडम्बनेन ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1563",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा स कंसहृदि संस्थितमब्जनाभः प्रातस्तु गोपसहितो रथमारुरोह ।\nरामश्वफल्कतनयाभियुतो जगाम यानेन तेन यमुनातटमव्ययात्मा ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1564",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्य तौ रथवरे जगताऽभिवन्द्यौ श्वाफल्किराश्ववततार यमस्वसारम् ।\nस्नात्वा स तत्र विधिनैव कृताघमर्षः शेषासनं परमपूरुषमत्र चैक्षत् ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1565",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्यं हि शेषमभिपश्यति सिद्धमन्त्रो दानेश्वरः स तु तदा ददृशे हरिं च ।\nअग्रे हि बालतनुमत्र समीक्ष्य कृष्णं किं नास्ति यान इति यानमुखो बभूव ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1566",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रापि कृष्णमभिवीक्ष्य पुनर्निमज्य शेषोरुभोगशयनं परमं ददर्श ।\nब्रह्मेशशक्रमुखदेवमुनीन्द्रवृन्दसंवन्दिताङ्घ्रियुगमिन्दिरया समेतम् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1567",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स्तुत्वा वरस्तुतिभिरव्ययमब्जनाभं सोऽन्तर्हिते भगवति स्वकमारुरोह ।\nयानं च तेन सहितो भगवान् जगाम सायं पुरीं सहबलो मधुरामनन्तः ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1568",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रेऽथ दानपतिमक्षयपौरुषोऽसावीशो विसृज्य सबलः सहितो वयस्यैः ।\nद्रष्टुं पुरीमभिजगाम नरेन्द्रमार्गे पौरैः कुतूहलयुतैरभिपूज्यमानः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1569",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "आसाद्य कुञ्जरगतं रजकं ययाचे वस्त्राणि कंसदयितं गिरिजावरेण ।\nमृत्यूज्झितं सपदि तेन दुरुक्तिविद्धः पापं कराग्रमृदितं व्यनयद् यमाय ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1570",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा तमक्षतबलो भगवान् प्रगृह्य वस्त्राणि चाऽत्मसमितानि बलस्य चादात् ।\nदत्वाऽपराणि सखिगोपजनस्य शिष्टान्यास्तीर्य तत्र च पदं प्रणिधाय चागात् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1571",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ग्राह्याऽपहेयरहितैकचिदात्मसान्द्रस्वानन्दपूर्णवपुरप्ययशोषहीनः ।\nलोकान् विडम्ब्य नरवत् समलक्तकाद्यैर्वप्त्रा विभूषित इवाभवदप्रमेयः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1572",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "मालामवाप्य च सुदामत आत्मतन्त्रस्तावक्षयोऽनुजगृहे निजपार्षदौ हि ।\nपूर्वं विकुण्ठसदनाद्धरिसेवनाय प्राप्तौ भुवं मृजनपुष्पकरौ पुराऽपि ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1573",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेष्टपुष्टिमिह तत्र सरूपतां च कृष्णस्तयोर्वरमदादथ राजमार्गे ।\nगच्छन् ददर्श वनितां नरदेवयोग्यमादाय गन्धमधिकं कुटिलां व्रजन्तीम् ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1574",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनार्थिता सपदि गन्धमदात् त्रिवक्रा तेनाग्रजेन सहितो भगवान् लिलिम्पे ।\nतां चाऽश्वृजुत्वमनयत् स तयाऽर्थितोऽलमायामि कालत इति प्रहसन्नमुञ्चत् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1575",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्णेन्दुवृन्दनिवहाधिककान्तिकान्तसूर्यामितोरुपरमद्युतिसौख्यदेहः ।\nपीताम्बरः कनकभासुरगन्धमाल्यः शृङ्गारवारिधिरगण्यगुणार्णवोऽगात् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1576",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राप्याथ चाऽयुधगृहं धनुरीशदत्तं कृष्णः प्रसह्य जगृहे सकलैरभेद्यम् ।\nकांसं स नित्यपरिपूर्णसमस्तशक्तिरारोप्य चैनमनुकृष्य बभञ्ज मध्ये ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1577",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् सुरासुरगणैरखिलैरभेद्ये भग्ने बभूव जगदण्डविभेदभीमः ।\nशब्दः स येन निपपात भुवि प्रभग्नसारोऽसुरो धृतियुतोऽपि तदैव कंसः ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1578",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "आदिष्टमप्युरुबलं भगवान् स तेन सर्वं निहत्य सबलः प्रययौ पुनश्च ।\nनन्दादिगोपसमितिं हरिरत्र रात्रौ भुक्त्वा पयोऽन्वितशुभान्नमुवास कामम् ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1579",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कंसोऽप्यतीव भयकम्पितहृत्सरोजः प्रातर्नरेन्द्रगणमध्यगतोऽधिकोच्चम् ।\nमञ्चं विवेश सह जानपदैश्च पौरैर्नानाऽनुमञ्चकगतैर्युवतीसमेतैः ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1580",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्य नागमुरुरङ्गमुखे कुवल्यापीडं गिरीन्द्रसदृशं करिसादियुक्तम् ।\nचाणूरमुष्टिकमुखानपि मल्लवीरान् रङ्गे निधाय हरिसंयमनं किलैच्छत् ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1581",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिणी गणितमस्य बलं च विंशदासीदसह्यमुरुवीर्यमनन्यवध्यम् ।\nशम्भोर्वरादपि च तस्य सुनीथनामा यः पूर्वमास वृक इत्यसुरोऽनुजोऽभूत् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1582",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सप्तानुजा अपि हि तस्य पुरातना ये सर्वेऽपि कंसपृतनासहिताः स्म रङ्गे ।\nतस्थुः सराममभियान्तमुदीक्ष्य कृष्णमात्तायुधा युधि विजेतुमजं सुपापाः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1583",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽपि सूर उदिते सबलो वयस्यैः सार्द्धं जगाम वररङ्गमुखं सुरेशैः ।\nसंस्तूयमान उरुविक्रम आसुराणां निर्मूलनाय सकळाचलितोरुशक्तिः ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1584",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "आयन् जगद्गुरुतमो बलिनं गजेन्द्रं रुद्रप्रसादपरिरक्षितमाश्वपश्यत् ।\n(दुष्टोरुरङ्ग) दृष्ट्वोरुरङ्गमुखसंस्थितमीक्ष्य चैभ्यं पापापयाहि नचिरादिति वाचमूचे ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1585",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षिप्तः स ईश्वरतमेन गिरीशलब्धाद् दृप्तो वराज्जगति सर्वजनैरवध्यः ।\nनागं त्ववध्यमभियापयते ततोऽग्रे पापो दुरन्तमहिमं प्रति वासुदेवम् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1586",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "विक्रीड्य तेन करिणा भगवान् स किञ्चिद्धस्ते प्रगृह्य विनिकृष्य निपात्य भूमौ ।\nकुम्भे पदं प्रतिनिधाय विषाणयुग्ममुत्कृष्य हस्तिपमहन् निपपात सोऽपि ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1587",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "नागं ससादिनमवध्यमसौ निहत्य स्कन्धे विषाणमवसज्य सहाग्रजेन ।\nनागेन्द्रसान्द्रमदबिन्दुभिरञ्चिताङ्गः पूर्णात्मशक्तिरमलः प्रविवेश रङ्गम् ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1588",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्टे जगद्गुरुतमे बलवीर्यमूर्तौ रङ्गं मुमोद च शुशोष जनोऽखिलोऽत्र ।\nकञ्जं तथाऽपि कुमुदं च यथैव सूर्य उद्यत्यजेऽनुभविनो विपरीतकाश्च ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1589",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "रङ्गप्रविष्टमभिवीक्ष्य जगाद मल्लः कंसप्रियार्थमभिभाष्य जगन्निवासम् ।\nचाणूर इत्यभिहितो जगतामवध्यः शम्भुप्रसादत इदं शृणु माधवेति ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1590",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "राजैव दैवतमिति प्रवदन्ति विप्रा राज्ञः प्रियं कृतवतः परमा हि सिद्धिः ।\nयोत्स्याव तेन नृपतिप्रियकाम्यया वां रामोऽभियुद्ध्यतु बली सह मुष्टिकेन ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1591",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह भगवान् (अपहासपूर्वं) परिहासपूर्वमेवं भवत्विति स तेन तदाऽभियातः ।\nसन्दर्श्य दैवतपतिर्युधि मल्ललीलां मौहूर्तिकीमथ पदोर्जगृहे स्वशत्रुम् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1592",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्क्षिप्य तं गगनगं गिरिसन्निकाशमुद्भ्राम्य चाथ शतशः कुलिशक्षताङ्गम् (कुलिशाक्षताङ्गम्) ।\nआविद्ध्य दुर्धरबलो भुवि निष्पिपेष चूर्णीकृतः स निपपात यथा गिरीन्द्रः ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1593",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णं च तुष्टुवुरथो दिवि देवसङ्घा मर्त्या भुवि प्रवरमुत्तमपूरुषाणाम् ।\nतद्वद् बलस्य दृढमुष्टिनिपिष्टमूर्धा भ्रष्टस्तदैव निपपात स मुष्टिकोऽपि ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1594",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "कूटश्च कोसल उत च्छलनामधेयो द्वौ तत्र कृष्णनिहतावपरो बलेन ।\nकंसस्य ये त्ववरजाश्च सुनीथमुख्याः सर्वे बलेन निहताः परिघेण वीराः ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1595",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभ्यां हतानभिसमीक्ष्य निजान् समस्तान् कंसो दिदेश बलमक्षयमुग्रवीर्यम् ।\nरुद्रप्रसादकृतरक्षमवध्यमेतौ निस्सार्य दण्डमधिकं कुरुतेति पापः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1596",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वैव राजवचनं बलमक्षयं तदक्षोहिणीदशकयुग्ममनन्तवीर्यम् ।\nकृष्णं चकार विविधास्त्रधरं स्वकोष्ठे सिंहं यथा किल सृगालबलं समेतम् ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1597",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन्नपीश्वरमनन्तबलं महेन्द्रः कृष्णं रथं निजमयापयदायुधाढ्यम् ।\nशुश्रूषणाय परमस्य यथा समुद्रमर्घ्येण पूरयति पूर्णजलं जनोऽयम् ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1598",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वस्यन्दनं तु भगवान् स महेन्द्रदत्तमारुह्य सूतवरमातलिसङ्गृहीतम् ।\nनानायुधोग्रकिरणस्तरणिर्यथैव ध्वान्तं व्यनाशयदशेषत आशु सैन्यम् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1599",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "निःशेषतो विनिहते स्वबले स कंसश्चर्मासिपाणिरभियातुमियेष कृष्णम् ।\nतावत् तमेव भगवन्तमभिप्रयान्तमुत्तुङ्गमञ्चशिरसि प्रददर्श वीरम् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1600",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तं श्येनवेगमभितः प्रतिसञ्चरन्तं निश्छिद्रमाशु जगृहे भगवान् प्रसह्य ।\nकेशेषु चैनमभिभृश्य करेण वामेनोद्धृत्य दक्षिणकरेण जघान केऽस्य ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1601",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सञ्चालितेन मुकुटेन विकुण्डलेन कर्णद्वयेन विगताभरणोरसा च ।\nस्रस्ताम्बरेण जघनेन सुशोच्यरूपः कंसो बभूव नरसिंहकराग्रसंस्थः ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1602",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्कृष्य तं सुरपतिः परमोच्चमञ्चादन्यैरजेयमतिवीर्यबलोपपन्नम् ।\nअब्जोद्भवेशवरगुप्तमनन्तशक्तिर्भूमौ निपात्य स ददौ पदयोः प्रहारम् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1603",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "देहे तु योऽभवदमुष्य रमेशबन्धुर्वायुः स कृष्णतनुमाश्रयदन्यपापम् ।\nदैत्यं चकर्ष हरिरत्र शरीरसंस्थं पश्यत्सु कञ्जजमुखेषु सुरेष्वनन्तः ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1604",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वेषात् स सर्वजगदेकगुरोः स्वकीयैः पूर्वप्रमापितजनैः सहितः समस्तैः ।\nधात्र्यादिभिः प्रतिययौ कुमतिस्तमोऽन्धमन्येऽपि चैवमुपयान्ति हरावभक्ताः ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1605",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्यातिदुःखमनिवृत्ति सुखव्यपेतमन्धं तमो नियतमेति हरावभक्तः ।\nभक्तोऽपि कञ्जजगिरीशमुखेषु सर्वधर्मार्णवोऽपि निखिलागमनिर्णयेन ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1606",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "यो वेत्ति निश्चितमतिर्हरिमब्जजेशपूर्वाखिलस्य जगतः सकलेऽपि काले ।\nसृष्टिस्थितिप्रळयमोक्षदमात्मतन्त्रं लक्ष्म्या अपीशमतिभक्तियुतः स मुच्येत् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1607",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादनन्तगुणपूर्णममुं रमेशं निश्चित्य दोषरहितं परयैव भक्त्या ।\nविज्ञाय दैवतगणांश्च यथाक्रमेण भक्ता हरेरिति सदैव भजेत धीरः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1608",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य कंसमोजसा विधातृशम्भुपूर्वकैः ।\nस्तुतः प्रसूनवर्षिभिर्मुमोद केशवोऽधिकम् ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1609",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "सदैव मोदरूपिणो मुदोक्तिरस्य लौकिकी ।\nयथोदयो रवेर्भवेत् सदोदितस्य लोकतः ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1610",
"oldKey": "MBTN_C13_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C13_S01",
"chapter": "MBTN_C13",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तचित्सुखार्णवः सदोदितैकरूपकः ।\nसमस्तदोषवर्जितो हरिर्गुणात्मकः सदा ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1611",
"oldKey": "MBTN_C14_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1612",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ कृष्णो विमोच्य पितरावभिवन्द्य सर्ववन्द्योऽपि रामसहितः प्रतिपालनाय ।\nधर्मस्य राज्यपदवीं प्रणिधाय चोग्रसेने द्विजत्वमुपगम्य मुमोच नन्दम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1613",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "नन्दोऽपि सान्त्ववचनैरनुनीय मुक्तः कृष्णेन तच्चरणपङ्कजमात्मसंस्थम् ।\nकृत्वा जगाम सह गोपगणेन कृच्छ्राद् ध्यायन् जनार्दनमुवास वने सभार्यः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1614",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽप्यवन्तिपुरवासिनमेत्य विप्रं सान्दीपनिं सह बलेन ततोऽध्यगीष्ट ।\nवेदान् सकृन्निगदितान् निखिलाश्च विद्याः सम्पूर्णसंविदपि दैवतशिक्षणाय ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1615",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मो हि सर्वविदुषामपि दैवतानां प्राप्ते नरेषु जनने नरवत् प्रवृत्तिः ।\nज्ञानादिगूहनमुताध्ययनादिरत्र तज्ज्ञापनार्थमवसद् भगवान् गुरौ च ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1616",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "गुर्वर्थमेष मृतपुत्रमदात् पुनश्च रामेण सार्द्धमगमन्मधुरां रमेशः ।\nपौरैः सजानपदमबन्धुजनैरजस्रमभ्यर्चितो न्यवसदिष्टकृदात्मपित्रोः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1617",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेऽपि ते पतिमवाप्य हरिं पुराऽभितप्ता हि भोजपतिना मुमुदुर्नितान्तम् ।\nकिं वाच्यमत्र सुतमाप्य हरिं स्वपित्रोर्यत्राखिलस्य सुजनस्य बभूव मोदः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1618",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णाश्रयो वसति यत्र जनोऽपि तत्र वृद्धिर्भवेत् किमु रमाधिपतेर्निवासे ।\nवृन्दावनं यदधिवासत आस सध्र्यङ् माहेन्द्रसद्मसदृशं किमु तत्र पुर्याम् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1619",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "येनाधिवासमृषभो जगतां विधत्ते विष्णुस्ततो हि वरता सदने विधातुः ।\nतस्मात् प्रभोर्निवसनान्मधुरा पुरी सा शश्वत् समृद्धजनसङ्कुलिता बभूव ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1620",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "रक्षत्यजे त्रिजगतां परिरक्षकेऽस्मिन् सर्वान् यदून् मगधराजसुते स्वभर्तुः ।\nकृष्णान्मृतिं पितुरवाप्य समीपमस्तिप्रास्ती शशंसतुरतीव च दूःखितेऽस्मै ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1621",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वैव तन्मगधराज उरुप्ररूढबाह्वोर्बलेन नजितो युधि सर्वलोकैः ।\nब्रह्मेशचण्डमुनिदत्तवरैरजेयो मृत्यूज्झितश्च विजयी जगतश्चुकोप ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1622",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षुब्धोऽतिकोपवशतः स्वगदाममोघां दत्तां शिवेन जगृहे शिवभक्तवन्द्यः ।\nशैवागमाखिलविदत्र च सुस्थिरोऽसौ चिक्षेप योजनशतं स तु तां परस्मै ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1623",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्वाक् पपात च गदा मधुराप्रदेशात् सा योजनेन यदिमं प्रजगाद पृष्टः ।\nएकोत्तरामपि शताच्छतयोजनेति देवर्षिरत्र मधुरां भगवत्प्रियार्थे ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1624",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "शक्तस्य चापि हि गदाप्रविघातने तु शुश्रूषणं मदुचितं त्विति चिन्तयानः ।\nविष्णोर्मुनिः स निजगाद ह योजनोनं मार्गं पुरो भगवतो मगधेशपृष्टः ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1625",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षिप्ता तु सा भगवतोऽथ गदा जराख्यां तत्सन्धिनीमसुभिराशु वियोज्य पापाम् ।\nमर्त्याशनीं भगवतः पुनराज्ञयैव याता गिरीशसदनं मगधं विसृज्य ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1626",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "राजा स्वमातृत उतो गदया च हीनः क्रोधात् समस्तनृपतीनभिसन्निपात्य ।\nअक्षोहिणीत्र्यधिकविंशयुतोऽतिवेलं दर्पोद्धतः सपदि कृष्णपुरीं जगाम ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1627",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वां पुरीं प्रतिनिरुद्ध्य दिदेश विन्दविन्दानुजौ भगवतः कुमतिः स दूतौ ।\nतावूचतुर्भगवतेऽस्य वचोऽतिदर्पपूर्णं तथा भगवतोऽप्यपहासयुक्तम् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1628",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकेऽप्रतीतबलपौरुषसाररूपस्त्वं ह्येक एष्यभवतो बलवीर्यसारम् ।\nज्ञात्वा सुते नतु मया प्रतिपादिते हि कंसस्य वीर्यरहितेन हतस्त्वया सः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1629",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽहं हि दुर्बलतमो बलिनां वरिष्ठं कृत्वैव दृष्टिविषयं विगतप्रतापः ।\nयास्ये तपोवनमथो सहितः सुताभ्यां क्षिप्रं ममाद्य विषये भव चक्षुषोऽतः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1630",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "साक्षेपमीरितमिदं बलदर्पपूर्णमात्मापहाससहितं भगवान् निशम्य ।\nसत्यं तदित्युरु वचोऽर्थवदभ्युदीर्य मन्दं प्रहस्य निरगात् सहितो बलेन ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1631",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वारेषु सात्यकिपुरस्सरमात्मसैन्यं त्रिष्वभ्युदीर्य भगवान् स्वयमुत्तरेण ।\nरामद्वितीय उदगान्मगधाधिराजं योद्धुं नृपेन्द्रकटकेन युतं परेशः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1632",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्येच्छयैव पृथिवीमवतेरुराशु तस्याऽयुधानि सबलस्य सुभास्वराणि ।\nशार्ङ्गासिचक्रदरतूणगदाः स्वकीया जग्राह दारुकगृहीतरथे स्थितः सः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1633",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "आरुह्य भूमयरथं प्रतियुक्तमश्वैर्वेदात्मकैर्धनुरधिज्यमथ प्रगृह्य ।\nशार्ङ्गं शरांश्च निशितान् मगधाधिराजमुग्रं नृपेन्द्रसहितं प्रययौ जवेन ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1634",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "रामः प्रगृह्य मुसलं स हलं च यानमास्थाय सायकशरासनतूणयुक्तः ।\nसैन्यं जरासुतसुरक्षितमभ्यधावद्धर्षान्नदन्नुरुबलोऽरिबलैरधृष्यः ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1635",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्वीक्ष्य कृष्णमभियान्तमनन्तशक्तिं राजेन्द्रवृन्दसहितो मगधाधिराजः ।\nउद्वेलसागरवदाश्वभियाय कोपान्नानाविधायुधवरैरभिवर्षमाणः ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1636",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तं वै चुकोपयिषुरग्रत उग्रसेनं कृष्णो निधाय समगात् स्वयमस्य पश्चात् ।\nदृष्ट्वाऽग्रतो मगधराट् स्थितमुग्रसेनं कोपाच्चलत्तनुरिदं वचनं बभाषे ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1637",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पापापयाहि पुरतो मम राज्यकाम निर्लज्ज पुत्रवधकारण शत्रुपक्ष ।\nत्वं जीर्णबस्तसदृशो न मयेह वध्यः सिंहो हि सिंहमभियाति न वै सृगालम् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1638",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "आक्षिप्त इत्थममुनाऽथ स भोजराजस्तूणात् प्रगृह्य निशितं शरमाशु तेन ।\nछित्वा जरासुतधनुर्बलवन्ननाद विव्याध सायकगणैश्च पुनस्तमुग्रैः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1639",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्यच्छरासनवरं प्रतिगृह्य कोपसंरक्तनेत्रमभियान्तमुदीक्ष्य कृष्णः ।\nभोजाधिराजवधकाङ्क्षिणमुग्रवेगं बार्हद्रथं प्रतिययौ परमो रथेन ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1640",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमीक्ष्य भगवन्तमनन्तवीर्यं चेदीशपौण्ड्रमुखराजगणैः समेतः ।\nनानाविधास्त्रवरशस्त्रगणैर्ववर्ष मेरुं यथा घन उदीर्णरवो जलौघैः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1641",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "शस्त्रास्त्रवृष्टिमभितो भगवान् विवृश्च्य शार्ङ्गोत्थसायकगणैर्विरथाश्वसूतम् ।\nचक्रे निरायुधमसौ मगधेन्द्रमाशु च्छिन्नातपत्रवरकेतुमचिन्त्यशक्तिः ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1642",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "नैनं जघान भगवान् सुशकं च भीमे भक्तिं निजां प्रथयितुं यश उच्चधर्मम् ।\nचेदीशपौण्ड्रकसकीचकमद्रराजसाल्वैकलव्यकमुखान् विरथांश्चकार ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1643",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "ये चापि हंसडिभकद्रुमरुग्मिमुख्या बाह्लीकभौमसुतमैन्दपुरस्सराश्च ।\nसर्वे प्रदुद्रुवुरजस्य शरैर्विभिन्ना अन्ये च भूमिपतयो य इहाऽसुरुर्व्याम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1644",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "छिन्नायुधध्वजपताकरथाश्वसूतवर्माण उग्रशरताडितभिन्नगात्राः ।\nस्रस्ताम्बराभरणमूर्धजमाल्यहीना रक्तं वमन्त उरु दुद्रुवुराशु भीताः ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1645",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "शोच्यां दशामुपगतेषु नृपेषु (सर्वेष्वस्तायुधेषु) सर्वेष्वात्तायुधेषु हरिणा युधि विद्रवत्सु ।\nनानायुधाढ्यमपरं रथमुग्रवीर्यम् आस्थाय मागधपतिः प्रससार रामम् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1646",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "आधावतोऽस्य मुसलेन रथं बभञ्ज रामो गदामुरुतरोरसि सोऽपि तस्य ।\nचिक्षेप तं च मुसलेन तताड रामस्तावुत्तमौ बलवतां युयुधात उग्रम् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1647",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तौ चक्रतुः पुरु नियुद्धमपि स्म तत्र सञ्चूर्ण्य सर्वगिरिवृक्षशिलासमूहान् ।\nदीर्घं नियुद्धमभवत् सममेतयोस्तद् वज्राद् दृढाङ्गतमयोर्बलिनोर्नितान्तम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1648",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽथ शङ्खरवमम्बुजलोचनस्य विद्रावितानपि नृपानभिवीक्ष्य रामः ।\nयुद्ध्यन्तमीक्ष्य च रिपुं ववृधे बलेन त्यक्त्वा रिपुं मुसलमादद आश्वमोघम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1649",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाऽहतः शिरसि सम्मुमुहेऽतिवेलं बार्हद्रथो जगृह एनमथो हली सः ।\nतत्रैकलव्य उत कृष्णशरैः पलायन्नस्त्राणि रामशिरसि प्रमुमोच शीघ्रम् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1650",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "भीतेन तेन समरं भगवाननिच्छन् प्रद्युम्नमाश्वसृजदात्मसुतं मनोजम् ।\nप्रद्युम्न एनमभियाय महास्त्रजालै रामस्तु मागधमथाऽत्मरथं निनाय ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1651",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्ध्वा चिरं रणमुखे भगवत्सुतोऽसौ चक्रे निरायुधममुं स्थिरमेकलव्यम् ।\nअंशेन यो भुवमगान्मणिमानिति स्म स क्रोधतन्त्रकगणेष्वधिपो निषादः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1652",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रद्युम्नमात्मनि निधाय पुनः स कृष्णः संहृत्य मागधबलं निखिलं शरौघैः ।\nभूयश्चमूमभिविनेतुमुदारकर्मा बार्हद्रथं त्वमुचदक्षयपौरुषाऽजः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1653",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "व्रीडानताच्छविमुखः सहितो नृपैस्तैर्बार्हद्रथः प्रतिययौ स्वपुरीं स पापः ।\nआत्माभिषिक्तमपि भोजवराधिपत्ये दौहित्रमग्रत उत प्रणिधाय मन्दः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1654",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वा तमूर्जितबलं भगवानजेशशक्रादिभिः कुसुमवर्षिभिरीड्यमानः ।\nरामादिभिः सहित आशु पुरं(पुरीं) प्रविश्य रेमेऽभिवन्दितपदो महतां समूहैः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1655",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "वर्द्धत्सु पाण्डुतनयेषु चतुर्दशं तु जन्मर्क्षमास तनयस्य सहस्रदृष्टेः ।\nप्रत्याब्दिकं मुनिगणान् परिवेषयन्ती कुन्ती तदाऽऽस बहुकार्यपरा नयज्ञा ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1656",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्काल एव नृपतिः सह माद्रवत्या पुंस्कोकिलाकुलितफुल्लवनं ददर्श ।\nतस्मिन् वसन्तपवनस्पर्शेधितः स कन्दर्पमार्गणवशं सहसा जगाम ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1657",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "जग्राह तामथ तया रममाण एव यातो यमस्य सदनं हरिपादसङ्गी ।\nपूर्वं शचीरमणमिच्छत एव विघ्नं शक्रस्य तद्दर्शनोपगतो हि चक्रे ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1658",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव मानुषमवाप्य रतिस्थ एव पञ्चत्वमाप रतिविघ्नमपुत्रतां च(हि) ।\nस्वात्मोत्तमेष्वथ सुरेषु विशेषतश्च स्वल्पोऽपि दोष उरुतामभियाति(उपयाति) यस्मात् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1659",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "माद्री पतिं मृतमवेक्ष्य रुराव दूरात् तच्छुश्रुवुश्च पृथया सह पाण्डुपुत्राः ।\nतेष्वागतेषु वचनादपि माद्रवत्याः पुत्रान् निवार्य तु पृथा स्वयमत्र चाऽगात् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1660",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पत्युः कलेवरमवेक्ष्य निशम्य माद्र्याः कुन्ती भृशं व्यथितहृत्कमलैव माद्रीम् ।\nधिक्कृत्य चानुमरणाय मतिं चकार तस्याः स्वनो रुदितजः श्रुत आशु पार्थैः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1661",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तेष्वागतेष्वधिक आस विराव एतं सर्वेऽपि शुश्रुवुर्ऋषिप्रवरा अथात्र ।\nआजग्मुरुत्तमकृपा ऋषिलोकमध्ये पत्नी नृपानुगमनाय च पस्पृधाते ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1662",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "ते सन्निवार्य तु पृथामथ माद्रवत्या भर्तुः सहानुगमनं बहु चार्थयन्त्याः ।\nसंवादमेव निजदोषमवेक्ष्य तस्याश्चक्रुः सदाऽवगतभागवतोच्चधर्माः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1663",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "भर्तुर्गुणैरनधिकौ तनयार्थमेव माद्र्या कृतौ (आकृतौ) सुरवरावधिकौ स्वतोऽपि ।\nतेनैव भर्तृमृतिहेतुरभूत् समस्तलोकैश्च नातिमहिता सुगुणाऽपि माद्री ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1664",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डोः सुता मुनिगणैः पितृमेधमत्र चक्रुर्यथावदथ तेन सहैव माद्री ।\nहुत्वाऽऽत्मदेहमुरु पापमदः कृतं च सम्मार्ज्य लोकमगमन्निजभर्तुरेव ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1665",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डुश्च पुत्रकगुणैः स्वगुणैश्च साक्षात् कृष्णात्मजः सततमस्य पदैकभक्तः ।\nलोकानवाप विमलान् महितान् महद्भिः किं चित्रमत्र हरिपादविनम्रचित्ते ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1666",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डोः सुताश्च पृथया सहिता मुनीन्द्रैर्नारायणाश्रमत आशु पुरं स्वकीयम् ।\nजग्मुस्तथैव धृतराष्ट्रपुरो मुनीन्द्राः वृत्तं समस्तमवदन्ननुजं मृतं च ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1667",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तूष्णीं स्थिते तु नृपतौ तनुजे द्युनद्याः क्षत्तर्युतात्त उरुमोदमतीव पापाः ।\nऊचुः सुयोधनमुखाः सह सौबलेन पाण्डोर्मृतिः किल पुरा तनयाः क्व तस्य ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1668",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "न क्षेत्रजा अपि मृते पितरि स्वकीयैः सम्यङ् नियोगमनवाप्य भवाय योग्याः ।\nतेषामितीरितवचोऽनु जगाद वायुराभाष्य कौरवगणान् गगनस्थ एव ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1669",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "एते हि धर्ममरुदिन्द्रभिषग्वरेभ्यो जाताः प्रजीवति पितर्युरुधामसाराः ।\nशक्याश्च नैव भवतां क्वचिदग्रहाय नारायणेन सततं परिरक्षिता यत् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1670",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "वायोरदृश्यवचनं परिशङ्कमानेष्वाविर्बभूव भगवान् स्वयमब्जनाभः ।\nव्यासस्वरूप उरुसर्वगुणैकदेह आदाय तानगमदाशु च पाण्डुगेहम् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1671",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्स्वीकृतेषु सकला अपि भीष्ममुख्या वैचित्रवीर्यसहिताः परिपूज्य सर्वान् ।\nकुन्त्या सहैव जगृहुः सुभृशं तदाऽऽर्ता वैचित्रवीर्यतनयाः सह सौबलेन ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1672",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "वैचित्रवीर्यतनयाः कृपतो महास्त्राण्यापुश्च पाण्डुतनयैः सह सर्वराज्ञाम् ।\nपुत्राश्च तत्र विविधा अपि बालचेष्टाः कुर्वत्सु वायुतनयेन जिताः समस्ताः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1673",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पक्वोरुभोज्यफलसन्नयनाय वृक्षेष्वारूढराजतनयानभिवीक्ष्य भीमः ।\nपादप्रहारमुरुवृक्षतले प्रदाय साकं फलैर्विनिपतत्सु फलान्यभुङ्क्त ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1674",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्धे नियुद्ध उत धावन उत्प्लवे च वारिप्लवे च सहितान् निखिलान् कुमारान् ।\nएको जिगाय तरसा परमार्यकर्मा विष्णोः सुपूर्णसदनुग्रहतः सुनित्यात् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1675",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वान् प्रगृह्य विनिमज्जति वारिमध्ये श्रान्तान् विसृज्य हसति स्म स विष्णुपद्याम् ।\nसर्वानुदूह्य च कदाचिदुरुप्रवाहां गङ्गां सुतारयति सारसुपूर्णपौंस्यः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1676",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वेषं ह्यृते नहि हरौ तमसि प्रवेशः प्राणे च तेन जगतीमनु तौ प्रपन्नौ ।\nतत्कारणान्यकुरुतां परमौ करांसि देवद्विषां सततविस्तृतसाधुपौंस्यौ ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1677",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वाऽमितान्यथ करांसि मरुत्सुतेन नित्यं कृतानि तनया निखिलाश्च राज्ञाम् ।\nतस्यामितं बलमुदीक्ष्य सदोरुवृद्धद्वेषा बभूवुरथ मन्त्रममन्त्रयंश्च ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1678",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "येये हि तत्र नरदेवसुताः सुरांशाः प्रीतिं परां पवनजे निखिला अकुर्वन् ।\nतांस्तान् विहाय दितिजा नरदेववंशजाता विचार्य वधनिश्चयमस्य चक्रुः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1679",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्मिन् हते विनिहता अखिलाश्च पार्थाः शक्यो बलाच्च न निहन्तुमयं बलाढ्यः ।\nछद्मप्रयोगत इमं विनिहत्य वीर्यात् पार्थं निहत्य निगडे च विदध्महेऽन्यान् ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1680",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं कृते निहतकण्टकमस्य राज्यं दुर्योधनस्य हि भवेन्न ततोऽन्यथा स्यात् ।\nअस्मिन् हते निपतिते च सुरेन्द्रसूनौ शेषा भवेयुरपि सौबलिपुत्रदासाः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1681",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं विचार्य विषमुल्बणमन्तकाभं क्षीरोदधेर्मथनजं तपसा गिरीशात् ।\nशुक्रेण लब्धममुतः सुबलात्मजेन प्राप्तं प्रतोष्य मरुतस्तनयाय चादुः ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1682",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्मन्त्र्य राजतनयैर्धृतराष्ट्रजैस्तद् दत्तं स्वसूदमुखतोऽखिलभक्ष्यभोज्ये ।\nज्ञात्वा युयुत्सुगदितं बलवान् स भीमो विष्णोरनुग्रहबलाज्जरयाञ्चकार ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1683",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "जीर्णे विषे कुमतयः परमाभितप्ताः प्रासादमाशु विदधुर्हरिपादतोये ।\nज्ञात्वा युयुत्सुमुखतः स्वयमत्र चान्ते सुष्वाप मारुतिरमा धृतराष्ट्रपुत्रैः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1684",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "दोषान् प्रकाशयितुमेव विचित्रवीर्यपुत्रात्मजेषु नृवरं प्रतिसुप्तमीक्ष्य ।\nबद्ध्वाऽभिमन्त्रणदृढैरयसा कृतैस्तं पाशैर्विचिक्षिपुरुदे हरिपादजायाः ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1685",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तत् कोटियोजनगभीरमुदं विगाह्य भीमो विजृम्भणत एव विवृश्च्य पाशान् ।\nउत्तीर्य सज्जनगणस्य विधाय हर्षं तस्थावनन्तगुणविष्णुसदातिहार्दः ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1686",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तं वीक्ष्य दुष्टमनसोऽतिविपन्नचित्ताः सम्मन्त्र्य भूय उरुनागगणानथाष्टौ ।\nशुक्रोक्तमन्त्रबलतः पुर आह्वयित्वा पश्चात् सुपञ्जरगतान् प्रददुः स्वसूते ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1687",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनेन पृथुमन्त्रबलोपहूतांस्तत्सारथिः फणिगणान् पवनात्मजस्य ।\nसुप्तस्य विस्तृत उरस्यमुचद् विशीर्णदन्ता बभूवुरमुमाशु विदश्य नागाः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1688",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षिप्त्वा सुदूरमुरुनागगणानथाष्टौ तद्वंशजान् स विनिहत्य पिपीलिकावत् ।\nजघ्ने च सूतमपहस्तत एव भीमः सुष्वाप पूर्ववदनुत्थित एव तल्पात् ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1689",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तत् तस्य (नैजबलमप्रमेयं) नैजबलमप्रतिमं निरीक्ष्य सर्वे क्षितीशतनया अधिकं विषेदुः ।\nनिश्वासतोऽथ दर्शनादपि भस्म येषां भूयासुरेव भुवनानि च ते मृषाऽऽसन् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1690",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "दद्भिर्विदश्य न विकारममुष्य कर्तुं शेकुर्भुजङ्गमवरा अपि सुप्रयत्नाः ।\nकस्यापि नेदृशबलं श्रुतपूर्वमासीद् दृष्टं किमु स्म तनयेऽपि हिरण्यकस्य ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1691",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वात्मावनार्थमधिकां स्तुतिमेव कृत्वा विष्णोः स दैत्यतनयो हरिणाऽवितोऽभूत् ।\nनत्वौरसं बलममुष्य स कृष्यते हि भृत्यैर्बलात् स पितुरौरसमस्य वीर्यम् ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1692",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "नैसर्गिकं प्रियमिमं प्रवदन्ति विप्रा विष्णोर्नितान्तमपि सत्यमिदं ध्रुवं हि ।\nनैवान्यथौरसबलं भवतीदृशं तदुत्साद्य एष हरिणैव सहैष नोऽर्थः ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1693",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णः किलैष च हरिर्यदुषु प्रजातः सोऽस्याऽश्रयः कुरुत तस्य बहु प्रतीपम् ।\nसम्मन्त्र्य चैवमतिपापतमा नरेन्द्रपुत्रा हरेश्च बहु चक्रुरथ प्रतीपम् ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1694",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तैः प्रेरिता नृपतयः पितरश्च तेषां साकं बृहद्रथसुतेन हरेः सकाशम् ।\nयुद्धाय जग्मुरमुनाऽष्टदशेषु युद्धेष्वत्यन्तभग्नबलदर्पमदा निवृत्ताः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1695",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाऽगृहीतगजवाजिगजा नितान्तं शस्त्रैः परिक्षततनूभिरलं वमन्तः ।\nरक्तं विशस्त्रकवचध्वजवाजिसूताः स्रस्ताम्बराः श्लथितमूर्द्धजिनो निवृत्ताः ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1696",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं बृहद्रथसुतोऽपि सुशोच्यरूप आर्तो ययौ बहुश एव पुरं स्वकीयम् ।\nकृष्णेन पूर्णबलवीर्यगुणेन मुक्तो जीवेत्यतीव विजितः श्वसितावशेषः ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1697",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं गतेषु बहुशो नतकन्धरेषु राजस्वजोऽपि मधुरां स्वपुरीं प्रविश्य ।\nरामेण सार्धमखिलैर्यदुभिः समेतो रेमे रमापतिरचिन्त्यबलो जयश्रीः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1698",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यर्थोद्यमाः पुनरपि स्म सधार्तराष्ट्रा भीमं निहन्तुमुरुयत्नमकुर्वताज्ञाः ।\nराज्ञां सुतास्तमखिलं स मृषैव कृत्वा चक्रे जयाय च दिशां बलवान् प्रयत्नम् ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1699",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राचीं दिशं प्रथममेव जिगाय पश्चाद् याम्यां जलेशपरिपालितया सहान्याम् ।\nयौ तौ पुरातनदशाननकुम्भकर्णौ मातृष्वसातनयतां च गतौ जिगाय ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1700",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वस्तयोर्हि दमघोषसुतः प्रजातः प्राहुश्च यं नृपतयः शिशुपालनाम्ना ।\nअन्यं वदन्ति च करूशनृपं तथाऽन्यमातृष्वसातनयमेव च दन्तवक्रम् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1701",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वैव तावपि जिगाय च पौण्ड्रकाख्यं शौरैः सुतं सुतमजैदथ भीष्मकस्य ।\nयः पूर्वमास दितिजो नरहेल्वलाख्यो रुग्मीति नाम च बभूव स कुण्डिनेशः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1702",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "भागेत एव तनयस्य स एव वह्नेर्नाम्ना शुचेः स तु पिताऽस्य हि मित्रभागः ।\nराह्वंशयुक् तदनुजौ क्रथकैशिकाख्यौ भागौ तथाऽग्निसुतयोः पवमानशुन्ध्योः ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1703",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "बन्धोर्निजस्य तु बलं सुपरीक्षमाणः शल्योऽपि तेन युयुधे विजितस्तथैव ।\nभीमो जिगाय युधि वीरमथैकलव्यं सर्वे नृपाश्च विजिता अमुनैवमेव ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1704",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्बाहुवीर्यपरिपालित इन्द्रसूनुः शेषान् नृपांश्च समजैद् बलवानयत्नात् ।\nसाल्वं च हंसडिभकौ च विजित्य भीमो नागाह्वयं पुरमगात् सहितोऽर्जुनेन ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1705",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्बाहुवीर्यमथ वीक्ष्य मुमोद धर्मसूनुः समातृयमजो विदुरः सभीष्मः ।\nअन्ये च सज्जनगणाः सहपौरराष्ट्राः श्रुत्वैव सर्वयदवो जहृषुर्नितान्तम् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1706",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णः सुयोधनमुखाक्रममाम्बिकेयं जानन् स्वपुत्रवशवर्तिनमेव गत्वा ।\nश्वाफल्किनो गृहममुं धृतराष्ट्रशान्त्यै गन्तुं दिदेश गजनाम पुरं रमेशः ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1707",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽयाद् गजाह्वयममुत्र विचित्रवीर्यपुत्रेण भीष्मसहितैः कुरुभिः समस्तैः ।\nसम्पूजितः कतिपयानवसच्च मासान् ज्ञातुं हि पाण्डुषु मनःप्रसृतिं कुरूणाम् ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1708",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वा स कुन्तिविदुरोक्तित आत्मना च मित्रारिमध्यमजनांस्तनयेषु पाण्डोः ।\nविज्ञाय पुत्रवशगं धृतराष्ट्रमञ्जः साम्नैव भेदसहितेन जगाद विद्वान् ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1709",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रेषु पाण्डुतनयेषु च साम्यवृत्तिः कीर्तिं च धर्ममुरुमेषि तथाऽर्थकामौ ।\nप्रीतिं परां त्वयि करिष्यति वासुदेवः साकं समस्तयदुभिः सहितः सुराद्यैः ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1710",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मार्थकामसहितां च विमुक्तिमेषि तत्प्रीतितः सुनियतं विपरीतवृत्तिः ।\nयास्येव राजवर तत्फलवैपरीत्यमित्थं वचो निगदितं तव कार्ष्णमद्य ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1711",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्थं समस्तकुरुमध्य उपात्तवाक्यो राजाऽपि पुत्रवशगो वचनं जगाद ।\nसर्वं वशे भगवतो न वयं स्वतन्त्रा भूभारसंहृतिकृते स इहावतीर्णः ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1712",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "एतन्निशम्य वचनं स तु यादवोऽस्य ज्ञात्वा मनोऽस्य कलुषं तव नैव पुत्राः ।\nइत्यूचिवान् सह मरुत्तनयार्जुनाभ्यां प्रायात् पुरीं च सहदेवयुतः स्वकीयाम् ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1713",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं तु भागवतमुत्तममात्मयोग्यं भीमार्जुनौ भगवतः समवाप्य कृष्णात् ।\nतत्रोषतुर्भगवता सह युक्तचेष्टौ सम्पूजितौ यदुभिरुत्तमकर्मसारौ ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1714",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्युद्यमो भगवताऽपि भवेद् गदायाः शिक्षा यदा भगवता क्रियते नचेमम् ।\nकुर्यादिति स्म भगवत्समनुज्ञयैव रामादशिक्षदुरुगायपुरः स भीमः ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1715",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "रामोऽपि शिक्षितमरीन्द्रधरात् पुरोऽस्य भीमे ददावथ वराणि हरेरवाप ।\nअस्त्राणि शक्रतनयः सहदेव आर नीतिं तथोद्धवमुखात् सकलामुदाराम् ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1716",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽथ चौपगविमुत्तमनीतियुक्तं सम्प्रेषयन्निदमुवाच ह गोकुलाय ।\nदुःखं विनाशय वचोभिररे मदीयैर्नन्दादिनां विरहजं मम चाऽशु याहि ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1717",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "मत्तो वियोग इह कस्यचिदस्ति नैव यस्मादहं तनुभृतां निहतोऽन्तरेव ।\nनाहं मनुष्य इति कुत्रच वोऽस्तु बुद्धिर्ब्रह्मैव निर्मलतमं प्रवदन्ति मां हि ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1718",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं यदा ह्यजगरो निजगार नन्दं सर्वे न शेकुरथ तत्प्रविमोक्षणाय(तत्प्रतिमोक्षणाय) ।\nमत्पादसंस्पर्शतः स तदाऽतिदिव्यो विद्याधरस्तदुदितं निखिलं स्मरन्तु ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1719",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं स रूपमदतः प्रजहास विप्रान् नित्यं तपःकृशतराङ्गिरसो विरूपान् ।\nतैः प्रापितः सपदि सोऽजगरत्वमेव मत्तो निजां तनुमवाप्य जगाद नन्दम् ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1720",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "नायं नरो हरिरयं परमः परेभ्यो विश्वेश्वरः सकलकारण आत्मतन्त्रः ।\nविज्ञाय चैनमुरुसंसृतितो विमुक्ता यान्त्यस्य पादयुगलं मुनयो विरागाः ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1721",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "नन्दं यदा च जगृहे वरुणस्य दूतस्तत्रापि मां जलपतेर्गृहमाशु यान्तम् ।\nसम्पूज्य वारिपतिराह विमुच्य नन्दं नायं सुतस्तव पुमान् परमः स एषः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1722",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्दर्शितो ननु मयैव विकुण्ठलोको गोजीविनां स्थितिरपि प्रवरा मदीया ।\nमानुष्यबुद्धिमपनेतुमजे मयि स्म तस्मान्मयि स्थितिमवाप्य शमं प्रयान्तु ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1723",
"oldKey": "MBTN_C14_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C14_S01",
"chapter": "MBTN_C14",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वोद्धवो निगदितं परमस्य पुंसो वृन्दावनं प्रति ययौ वचनैश्च तस्य ।\nदुःखं व्यपोह्य निखिलं पशुजीवनानामायात् पुनश्चरणसन्निधिमेव विष्णोः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1724",
"oldKey": "MBTN_C15_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1725",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ एवं प्रशासति जगत् पुरुषोत्तमेऽस्मिन् भीमार्जुनौ तु सहदेवयुतावनुज्ञाम् ।\nकृष्णादवाप्य वर्षत्रितयात् पुरं स्वमाजग्मतुर्हरिसुतेन विशोकनाम्ना ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1726",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "सैरन्ध्रिकोदरभवः स तु नारदस्य शिष्यो वृकोदररथस्य बभूव यन्ता ।\nया पिङ्गलाऽन्यभव आत्मनि संस्थितं तं संस्मृत्य कान्तमुरुगायमभूत् त्रिवक्रा ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1727",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तं पञ्चरात्रविदमाप्य सुसारथिं स भीमो मुमोद पुनराप परात्मविद्याम् ।\nव्यासात् परात्मत उवाच च फल्गुनादिदैवेषु(फल्गुणादिदैवेषु) सर्वविजयी परविद्ययैषः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1728",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वानभागवतशास्त्रपथान् विधूय मार्गं चकार स तु वैष्णवमेव शुभ्रम् ।\nक्रीडार्थमेव विजिगाय तथोभयात्मयुद्धे बलं च करवाक्प्रभवेऽमितात्मा ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1729",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्यप्रभूतसुशुभप्रतिभोऽपि विष्णोः श्रुत्वा परां पुनरपि प्रतिभामवाप ।\nको नाम विष्ण्वनुपजीवक आस यस्य नित्याश्रयादभिहिताऽपि रमा सदा श्रीः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1730",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासादवाप परमात्मसतत्त्वविद्यां धर्मात्मजोऽपि सततं भगवत्प्रपन्नाः ।\nते पञ्च पाण्डुतनया मुमुदुर्नितान्तं सद्धर्मचारिण उरुक्रमशिक्षितार्थाः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1731",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा भरद्वाजसुतस्त्वसञ्चयी प्रतिग्रहोज्झो निजधर्मवर्ती ।\nद्रौणिस्तदा धार्तराष्ट्रैः समेत्य क्रीडन् पयः पातुमुपैति सद्म ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1732",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मै माता पिष्टमालोड्य पातुं ददाति पीत्वैति तदेष नित्यम् ।\nपीतक्षीरान् धार्तराष्ट्रान् समेत्य मया पीतं क्षीरमित्याह नित्यम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1733",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "नृत्यन्तमेनं पाययामासुरेते पयः कदाचिद् रसमस्य सोऽवैत् ।\nपुनः कदाचित् स तु मातृदत्ते पिष्टे नेदं क्षीरमित्यारुराव ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1734",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा रुवन्तं(रुदन्तं) सुतमात्मजस्य स्नेहान्नियत्यैव जनार्दनस्य ।\nसम्प्रेरितः कृपया चाऽर्तरूपो द्रोणो ययावार्जयितुं तदा गाम् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1735",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिग्रहात् सन्निवृत्तः स रामं ययौ न विष्णोर्हि भवेत् प्रतिग्रहः ।\nदोषाय यस्मात् स पिताऽखिलस्य स्वामी गुरुः परमं दैवतं च ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1736",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैवैनं जामदग्न्योऽप्यचिन्तयद् द्रोणं कर्तुं क्षितिभारापनोदे ।\nहेतुं सुराणां नरयोनिजानां हन्ता चायं स्यात् सह पुत्रेण चेति ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1737",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां वृद्धिः स्यात् पाण्डवार्थे हतानां मोक्षेऽपि सौख्यस्य न सन्ततिश्च ।\nयोग्या सुराणां कलिजा सुपापाः प्रायो यस्मात् कलिजाः सम्भवन्ति ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1738",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "न देवानामाशतं पूरुषा हि सन्तानजाः प्रायशः पापयोग्याः ।\nनाकारणात् सन्ततेरप्यभावो योग्यः सुराणां सदमोघरेतसाम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1739",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "अव्युच्छिन्ने सकलानां सुराणां तन्तौ कलिर्नो भविता कथञ्चित् ।\nतस्मादुत्साद्याः सर्व एते सुरांशा एतेन साकं तनयेन वीराः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1740",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं विचिन्त्याप्रतिमः स भार्गवो बभाष ईषत्स्मितशोचिषा गिरा ।\nअनन्तशक्तिः सकलेश्वरोऽपि त्यक्तं सर्वं नाद्य वित्तं ममास्ति ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1741",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्मा विद्या शस्त्रमेतावदस्ति तेषां मध्ये रुचितं त्वं गृहाण ।\nउक्तः स इत्थं प्रविचिन्त्य विप्रो जगाद कस्त्वद्ग्रहणे समर्थः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1742",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेशिता सर्वपरः स्वतन्त्रस्त्वमेव कोऽन्यः सदृशस्तवेश ।\nस्वाम्यं तवेच्छन् प्रतियात्यधो हि यस्मान्न चोत्थातुमलं कदाचित् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1743",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वोत्तमस्येश तवोच्चशस्त्रैः कार्यं किमस्माकमनुद्बलानाम् (अतद्बलानाम्)।\nविद्यैव देया भवता ततोऽज सर्वप्रकाशिन्यचला सुसूक्ष्मा ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1744",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तत्त्वविद्यादिकाः स विद्याः सर्वाः प्रददौ सास्त्रशस्त्राः ।\nअब्दद्विषट्केन समाप्य ताः स ययौ सखायं द्रुपदं महात्मा ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1745",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "दानेऽर्द्धराज्यस्य हि तत्प्रतिज्ञां संस्मृत्य पूर्वामुपयातं सखायम् ।\nसखा तवास्मीति तदोदितोऽपि जगाद वाक्यं द्रुपदोऽतिदर्पात् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1746",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "न निर्धनो राजसखो भवेत यथेष्टतो गच्छ विप्रेति दैवात् ।\nइतीरितस्याऽशु बभूव कोपो जितेन्द्रियस्यापि मुनेर्हरीच्छया ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1747",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिग्रहात् सन्निवृत्तेन सोऽयं मया प्राप्तो मत्पितुः शिष्यकत्वात् ।\nपितुः शिष्यो ह्यात्मशिष्यो भवेत शिष्यस्यार्थः स्वीय एवेति मत्वा ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1748",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽयं पापो मामवज्ञाय मूढो दुष्टं वचोऽश्रावयदस्य दर्पम् ।\nहनिष्य इत्येव मतिं निधाय ययौ कुरूञ्छिष्यतां नेतुमेतान् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1749",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिग्रहाद् विनिवृत्तस्य चार्थः स्याच्छिष्येभ्यः कौरवेभ्यो ममात्र ।\nएवं मन्वानः क्रीडतः पाण्डवेयान् सधार्तराष्ट्रान् पुरबाह्यतोऽख्यत् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1750",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "विक्रीडतो धर्मसूनोस्तदैव सहाङ्गुलीयेन च कन्दुकोऽपतत् ।\nकूपे न शेकुः सहिताः कुमारा उद्धर्तुमेतं पवनात्मजोऽवदत् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1751",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "निष्पत्य चोद्धृत्य समुत्पतिष्ये कूपादमुष्माद् भृशनीचादपि स्म ।\nसकन्दुकां मुद्रिकां पश्यताद्य सर्वे कुमारा इति वीर्यसंश्रयात् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1752",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा कुमारानवदत् स विप्रो धिगस्त्रबाह्यां भवतां प्रवृत्तिम् ।\nजाताः कुले भरतानां न वित्थ दिव्यानि चास्त्राणि सुरार्चितानि ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1753",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिता अस्त्रविदं कुमारा विज्ञाय विप्रं सुरपूज्यपौत्रम्(सुरपूज्यपौत्रात्) ।\nसम्प्रार्थयामासुरथोद्धृतिं प्रति प्रधानमुद्रायुतकन्दुकस्य ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1754",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाऽश्विषीकाभिरथोत्तरोत्तरं सम्प्रास्य दिव्यास्त्रबलेन कन्दुकम् ।\nउद्धृत्य मुद्रोद्धरणार्थिनः पुनर्जगाद भुक्तिर्मम कल्प्यतामिति ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1755",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "यथेष्टवित्ताशनपानमस्य धर्मात्मजः प्रतिजज्ञे सुशीघ्रम् ।\nतथैव तेनोद्धृतमङ्गुलीयं त्रिवर्गमुख्यात्मजवाक्यतोऽनु ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1756",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "पप्रच्छुरेनं सहिताः कुमाराः कोऽसीति सोऽप्याह पितामहो वः ।\nवक्तेति ते दुद्रुवुराशु भीष्मं द्रोणोऽयमित्येव स तांस्तदोचे ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1757",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "न राजगेहं स कदाचिदेति तेनादृष्टः स कुमारैः पुराऽतः ।\nभीष्मो विद्यास्तेन सहैव चिन्तयन्नस्त्रप्राप्तिं तस्य शुश्राव रामात् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1758",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा वृद्धं कृष्णवर्णं द्विजं तं महास्त्रविद्यामपि तां महामतिः ।\nद्रोणं ज्ञात्वा तस्य शिष्यत्व एतान् ददौ कुमारांस्तत्र गत्वा स्वयं च ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1759",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणोऽथ तानवदद् यो मदिष्टं कर्तुं प्रतिज्ञां प्रथमं करोति ।\nतं धन्विनां प्रवरं साधयिष्य इत्यर्जुनस्तामकरोत् प्रतिज्ञाम् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1760",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "उन्मादनादीनि स वेद कृष्णादस्त्राण्यनापत्सु न तानि मुञ्चेत् ।\nइत्याज्ञया केशवस्यापराणि प्रयोगयोग्यानि सदेच्छति स्म ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1761",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मादिभिर्भविता सङ्गरो नस्तदा नाहं गुरुभिर्नित्ययोद्धा ।\nभवेयमेकः फल्गुनोऽस्त्रज्ञ एषां निवारकश्चेन्मम धर्मलाभः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1762",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "न बुद्धिपूर्वं वर इन्दिरापतेरन्यत्र मे ग्राह्य इतश्च जिष्णुः ।\nकरोतु गुर्वर्थमिति स्म चिन्तयन् भीमः प्रतिज्ञां न चकार तत्र ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1763",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्प्रेरितेनार्जुनेन प्रतिज्ञा कृता यदा विप्रवरस्ततः परम् ।\nस्नेहं नितान्तं सुरराजसूनौ कृत्वा महास्त्राणि ददौ स तस्य ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1764",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "स पक्षपातं च चकार तस्मिन् करोति चास्योरुतरां प्रशंसाम् ।\nरहस्यविद्याश्च ददाति तस्य नान्यस्य कस्यापि तथा कथञ्चित् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1765",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमः समस्तं प्रतिभाबलेन जानन् स्नेहं त्वद्वितीयं कनिष्ठे ।\nद्रोणस्य कृत्वा सकलास्त्रवेदिनं कर्तुं पार्थं नार्जुनवच्चकार ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1766",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "नैवातियत्नेन ददर्श लक्षं शुश्रूषायां पार्थमग्रे करोति ।\nस्वबाहुवीर्याद् भगवत्प्रसादान्निहन्मि शत्रून् किमनेन चेति ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1767",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा समीयुः सकलाः क्षितीशपुत्रा द्रोणात् सकलास्त्राण्यवाप्तुम् ।\nददौ स तेषां परमास्त्राणि विप्रो रामादवाप्तान्यगतानि चान्यैः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1768",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राणि चित्राणि महान्ति दिव्यान्यन्यैर्नृपैर्मनसाऽप्यस्मृतानि ।\nअवाप्य सर्वे तनया नृपाणां शक्ता बभूवुर्न यथैव पूर्वे ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1769",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "नैतादृशाः पूर्वमासन् नरेन्द्रा अस्त्रे बले सर्वविद्यासु चैव ।\nदौष्यन्तिमान्धातृमरुत्तपूर्वाश्चैतत्समानाः नासुरदारवीर्याः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1770",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा कर्णोऽथैकलव्यश्च दिव्यान्यस्त्राण्याप्तुं द्रोणसमीपमीयतुः ।\nसूतो निषाद इति नैतयोरदादस्त्राणि विप्रः स तु रामशिष्यः ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1771",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णोऽनवाप्य निजमीप्सितमुच्चमानो यस्मादवाप पुरुषोत्तमतोऽस्त्रवृन्दम् ।\nविप्रोऽप्ययं तमजमेमि भृगोः कुलोत्थमित्थं विचिन्त्य स ययौ भृगुपाश्रमाय ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1772",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "स सर्ववेत्तुश्च विभोर्भयेन विप्रोऽहमित्यवददस्त्रवरातिलोभात् ।\nजानन्नपि प्रददावस्य रामो दिव्यान्यस्त्राण्यखिलान्यव्ययात्मा(अव्यथात्मा) ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1773",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रज्ञचूळामणिमिन्द्रसूनुं विश्वस्य हन्तुं धृतराष्ट्रपुत्रः ।\nएनं समाश्रित्य दृढो भवेतेत्यदाज्ज्ञात्वैवास्त्रमस्मै रमेशः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1774",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं च भागवतमप्यपराश्च विद्या रामादवाप्य विजयं धनुरग्र्ययानम् ।\nअब्दैश्चतुर्भिरथ च न्यवसत् तदन्ते हातुं न शक्त उरुगायमिमं स कर्णः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1775",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "अङ्के निधाय स कदाचिदमुष्य रामः शिश्ये शिरो विगतनिद्र उदारबोधः ।\nसंसुप्तवत् सुरवरः सुरकार्यहेतोर्दातुं च वालिनिधनस्य फलं तदस्य ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1776",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राऽस राक्षसवरः स तु हेतिनामा काले महेन्द्रमनुपास्य हि शापतोऽस्य ।\nकीटस्तमिन्द्र उत तत्र समाविवेश कर्णस्य शापमुपपादयितुं सुतार्थे ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1777",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णः स कीटतनुगेन किरीटिनैव ह्यूरोरधस्तनत (ओपरिगात्वचः)औपरिगात्वचश्च ।\nविद्धः शरेण स यथा रुधिरस्य धारां सुस्राव तं विगतनिद्र इवाऽह रामः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1778",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "किं त्वं न चालयसि मां रुधिरप्रसेके प्राप्तेऽपि पावनविरोधिनि कोऽसि चेति ।\nतं प्राह कर्ण इह नैव मया विधेयो निद्राविरोध इति कीट उपेक्षितो मे ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1779",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "जात्याऽस्मि सूत उत ते तनयोऽस्मि सत्यं तेनास्मि विप्र इति भार्गववंशजोऽहम् ।\nअग्रेऽब्रुवं भवत ईश नहि त्वदन्यो माता पिता गुरुतरो जगतोऽपि मुख्यः ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1780",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तमात्रवचने स तु कीटकोऽस्य रामस्य दृष्टिविषयत्वत एव रूपम् ।\nसम्प्राप्य नैजमतिपूर्णगुणस्य तस्य विष्णोरनुग्रहत आप विमानगः स्वः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1781",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह रामस्तमसत्यवाचो न ते सकाशे मम वासयोग्यता ।\nतथाऽपि ते नैव वृथा मदीया भक्तिर्भवेज्जेष्यसि सर्वशत्रून् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1782",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्पर्धमानं न कथञ्चन त्वां जेता कश्चित् स्पर्धमानस्तु यासि ।\nपराभूतिं नात्र विचार्यमस्ति प्रमादी त्वं भविता चास्त्रसङ्घे (अस्त्रसङ्ख्ये)॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1783",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "याहीति तेनोक्त उदारकर्मणा कर्णो ययौ तं प्रणम्येशितारम् ।\nतथैकलव्योऽपि निराकृतोऽमुना द्रोणेन तस्य प्रतिमां वनेऽर्चयत् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1784",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कदाचिद् धृतराष्ट्रपुत्रैः पाण्डोः सुता मृगयां सम्प्रयाताः ।\nअग्रे गच्छन् सारमेयो रुराव धर्मात्मजस्यात्र वने मृगार्थी ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1785",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा रावं सारमेयस्य दूराच्छरैर्मुखं शब्दवेधी पुपूरे ।\nस एकलव्यो व्रणमस्य नाकरोच्छ्वा पूरितास्यः पाण्डवानभ्ययात् सः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1786",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा चित्रं कुरवः पाण्डवाश्च द्रष्टुं कर्तारं मार्गयामासुरत्र ।\nद्रोणाकृतिं मार्त्तिकीं पूजयन्तं ददृशुश्चैनं धनुरेवाभ्यसन्तम् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1787",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "पैशाचमेवैष पिशाचकेभ्यः पूर्वं विवेदास्त्रवृन्दं निषादः ।\nदिव्यान्यस्त्राण्याप्तुमेतां च शिक्षां द्रोणं सदा पूजयति स्म भक्त्या ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1788",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा विशेषं तममुष्य पार्थो द्रोणायोचे त्वद्वरो मे मृषाऽऽसीत् ।\nइत्युक्त एनं त्वभिगम्य दक्षिणां विप्रो ययाचे दक्षिणाङ्गुष्ठमेव ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1789",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य प्रसादोपचितोरुशिक्षो निषादोऽदाद् दक्षिणाङ्गुष्ठमस्मै ।\nततः परं नास्य बभूव शिक्षा सन्मुष्टिहीनस्य समाऽर्जुनेन ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1790",
"oldKey": "MBTN_C15_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C15_S01",
"chapter": "MBTN_C15",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः कृपालू रैवतपर्वते तं द्रोणः प्राप्याऽदादस्त्रवराणि तस्मै ।\nएकान्त एवास्य भक्त्या सुतुष्टो धन्विश्रेष्ठं कृतवानर्जुनं च ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1791",
"oldKey": "MBTN_C16_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1792",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ काले त्वेतस्मिन् भूय एवाखिलैश्च नृपैर्युक्तो मागधो योद्धुकामः ।\nप्रायाद् यदूंस्तत्र नित्याव्ययातिबलैश्वर्योऽपीच्छयाऽगात् स कृष्णः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1793",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्दर्शयन् बलिनामल्पसेनाद्युपस्कराणां बहलोपस्करैश्च ।\nप्राप्ते विरोधे बलिभिर्नीतिमग्र्यां ययौ सरामो दक्षिणाशां रमेशः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1794",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽनन्तवीर्यः परमोऽभयोऽपि नीत्यै गच्छन् जामदग्न्यं ददर्श ।\nक्रीडार्थमेकोऽपि ततोऽतिदुर्गं श्रुत्वा गोमन्तं तत्र ययौ सहाग्रजः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1795",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा दुग्धाब्धौ संसृतिस्थैः सुराद्यैः पूजां प्राप्तुं स्थानमेषां च योग्यम् ।\nमुक्तस्थानादाप नारायणोऽजो बलिश्चाऽगात् तत्र सन्द्रष्टुमीशम् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1796",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रासुरावेशममुष्य विष्णुः सन्दर्शयन् सुप्तिहीनोऽपि नित्यम् ।\nसंसुप्तविच्छश्य उदारकर्मा सञ्ज्ञायै देवानां मुखमीक्ष्याप्रमेयः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1797",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "देवाश्च तद्भावविदोऽखिलाश्च निमीलिताक्षाः शयनेषु शिश्यरे ।\nतदा बलिस्तस्य विष्णोः किरीटमादायागाज्जहसुः सर्वदेवाः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1798",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणे सर्वदेवैः समेते ब्रह्मादिभिर्हासमाने सुपर्णः ।\nगत्वा पातालं युधि जित्वा बलिं च किरीटमादायाभ्ययाद् यत्र कृष्णः ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1799",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "तत् तस्य शीर्ष्णि प्रतिमुच्य नत्वा खगः स्तुत्वा देवदेवं रमेशम् ।\nस्मृत आगच्छेत्येव विसर्जितोऽमुना ययौ दुग्धाब्धिं यत्र नारायणोऽसौ ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1800",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "किरीटं तत् कृष्णमूर्ध्नि प्रविष्टं तत्तुल्यमासीत् तस्य रूपेष्वभेदात् ।\nतदिच्छया चैव नारायणस्य शीर्ष्ण्यप्यासीद् युगपद् दुग्धवार्धौ ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1801",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं प्राप्तान्येव दिव्यायुधानि पुनर्वैकुण्ठं लोकमितानि भूयः ।\nतदाऽवतेरू रौहिणेयस्य चैवं भार्याऽप्यायाद् वारुणी नाम पूर्वा ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1802",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "सैवापरं रूपमास्थाय चाऽगाच्छ्रीरित्याख्यं सेन्दिरावेशमग्र्यम् ।\nकान्तिश्चाऽगात् तस्य सोमस्य चान्या भार्या द्वयोः पूर्वतना सुरूपा ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1803",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभी रामो मुमुदे तत्र तिष्ठञ्छशाङ्कपूगोद्रिक्तकान्तिः सुधामा ।\nतस्या वारुण्याः प्रतिमा पेयरूपा कादम्बरी वारुणी(वारुणीं) तां पपौ सः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1804",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं तयोः क्रीडतोः स्वैरमत्र राजन्यवृन्दानुगतो जरासुतः ।\nगिरिं गोमन्तं परिवार्यादहत् तं दृष्ट्वा देवौ पुप्लुवतुर्बलाढ्यौ ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1805",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "गिरिस्ताभ्यां पीडितः सन् निमग्नो भूमौ पद्भ्यां योजनैकादशं सः ।\nनिष्पीडिताज्जलधारोद्गताऽस्माद् वह्निं व्याप्तं शमयामास सर्वम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1806",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "सेनां प्रविष्टौ सर्वराजन्यवृन्दं व्यमथ्नतां देववरौ स्वशस्त्रैः ।\nतत्र हंसो डिभिकश्चैकलव्यः (स कीचक)सकीचकस्तौ शिशुपालपौण्ड्रकौ ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1807",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "भौमात्मजो दन्तवक्रश्च रुग्मी सौभाधिपो मैन्दमैन्दानुजौ च ।\nअन्ये च ये पार्थिवाः सर्व एव क्रोधात् कृष्णं परिवार्याभ्यवर्षन् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1808",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "शस्त्रैरस्त्रैर्द्रुमपूगैः शिलाभिर्भक्ताश्च ये शल्यबाह्लीकमुख्याः ।\nससोमदत्ताः सौमदत्तिर्विराटः पाञ्चालराजश्च जरासुतस्य ।\nभयात् कृष्णं शस्त्रवर्षैरवर्षन् कारागृहे वासिता मागधेन ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1809",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वानेताञ्छरवर्षेण कृष्णो विसूतवाजिध्वजशस्त्रवर्मणः ।\nकृत्वा वमच्छोणितानार्तरूपान् विद्रावयामास हरिर्यथा मृगान् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1810",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा सेनां विंशदक्षोहिणीं तां त्रिभिर्युक्तां रुग्मिणं नैव कृष्णः ।\nरुग्मिण्यर्थे पीडयामास शस्त्राण्यस्य च्छित्वा विरथं द्रावयानः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1811",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "जरासुतो रौहिणेयेन युद्धं चिरं कृत्वा तन्मुसलेन पोथितः ।\nविमोहितः प्राप्तसञ्ज्ञश्चिरेण क्रुद्धो गदां तदुरस्यभ्यपातयत् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1812",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाऽहतः सुभृशं रौहिणेयः पपात मूर्च्छाभिगतः क्षणेन ।\nअजेयत्वं तस्य दत्तं हि धात्रा पूर्वं गृहीतं (गृहीतो) विष्णुना रामगेन ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1813",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाकृते बलभद्रे तु कृष्णो गदामादाय स्वामगान्मागधेशम् ।\nतताड जत्रौ स तयाऽभिताडितो जगाम गां मूर्च्छयाऽभिप्लुताङ्गः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1814",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "अथोत्तस्थौ रौहिणेयः सहैव समुत्तस्थौ मागधोऽप्यग्र्यवीर्यः ।\nक्रुद्धो गृहीत्वा मौलिमस्याऽशु रामो वधायोद्यच्छन्मुसलं बाहुषाली ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1815",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाब्रवीद् वायुरेनं न राम त्वया हन्तुं शक्यते मागधोऽयम् ।\nवृथा न ते बाहुबलं प्रयोज्यममोघं ते यद् बलं तद्वदस्त्रम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1816",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्यो हन्ता बलवानस्य चेति श्रुत्वा ययौ बलभद्रो विमुच्य ।\nजरासुतं पुनरुद्यच्छमानं जघान कृष्णो गदया स्वयैव ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1817",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाऽहतः स्रस्तसमस्तगात्रः पपात मूर्च्छाभिगतः स राजा ।\nचिरात् सञ्ज्ञां प्राप्य चान्तर्हितोऽसौ सम्प्राद्रवद् भीतभीतः सलज्जः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1818",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "ययौ शिष्टै राजभिः संयुतश्च पुरं जीवेत्येव कृष्णेन मुक्तः ।\nपुनर्युद्धं बहुशः केशवेन कृत्वा जितो राजगणैः समेतः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1819",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णो जित्वा मागधं रौहिणेययुक्तो ययौ दमघोषेण सार्द्धम् ।\nपितृष्वसायाः पतिना तेन चोक्तः पूर्वं जितेनापि युधि स्म बान्धवात् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1820",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "यामः पुरं करिवीराख्यमेव महालक्ष्म्याः क्षेत्रसन्दर्शनाय ।\nश्रुत्वा वाक्यं तस्य युद्धे जितस्य भीत्या(प्रीत्या) युक्तस्याऽत्मना तद्युतोऽगात् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1821",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "गन्धर्वोऽसौ दनुनामा नरोऽभूत् तस्मात् कृष्णे भक्तिमांश्चाऽस राजा ।\nपुरप्राप्तांस्तान् स विज्ञाय पापः सृगालाख्यो वासुदेवः क्रुधाऽऽगात् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1822",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "सूर्यप्रदत्तं रथमारुह्य दिव्यं वरादवध्यस्तिग्मरुचेः स कृष्णम् ।\nयोद्धुं ययावमुचच्चास्त्रसङ्घाञ्छिरस्तस्याथाऽशु जहार कृष्णः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1823",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "द्विधा कृत्वा देहमस्यारिणा च पुत्रं भक्तं तस्य राज्येऽभिषिच्य ।\nस शक्रदेवं माणिभद्रः पुरा यो ययौ पुरीं स्वां सहितोऽग्रजेन ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1824",
"oldKey": "MBTN_C16_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C16_S01",
"chapter": "MBTN_C16",
"verseType": "shloka",
"text": "नीतिं बलिष्ठस्य विहाय सेनां दूराद् युद्धं युद्धं दर्शयित्वैव गुप्त्यै ।\nस्वसेनायाः सर्वपूर्णात्मशक्तिः पुनः पुरीं प्राप्य स पूजितोऽवसत् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1825",
"oldKey": "MBTN_C17_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1826",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ गतेऽथ चेदिपे स्वकं पुरं जनार्दनोऽशृणोत् ।\nरमैव रुग्मिणीति योद्यतां स्वयम्बराय ताम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1827",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स रुक्मिनामकोऽग्रजः श्रियो(श्रिया) द्विषन् रमापतिम् ।\nहरेः प्रदातुमुद्यतां(उद्यतान्) न्यवारयद्धरिप्रियाम् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1828",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रघोषिते स्वयंवरेऽथ तेन मागधादयः ।\nसमीयुरुग्रपौरुषाः ससाल्वपौण्ड्रचेदिपाः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1829",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा जगाम केशवो जवेन कुण्डिनं पुरम् ।\nस्मृतोऽथ तेन पक्षिराट् समाजगाम केशवम् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1830",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पतत्रवायुनाऽस्य ते नरेश्वराः प्रपातिताः ।\nयदेदृशं(यदीदृशं) पतत्रिणो बलं हरेः किमुच्यते ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1831",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "किमत्र नः कृतं भवेत् सुखाय हीति तेऽब्रुवन् ।\nअथाब्रवीज्जरासुतो जयी पयोब्धिमन्दिरः ।\nकिलैष पक्षिवाहनो यतश्च नान्यथा भवेत् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1832",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जिता वयं च सर्वशोऽमुनैकलेन संयुगे ।\nअनेकशो न सङ्गतैर्जितः कदाचिदेष हि ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1833",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अमुष्य चाग्रजः पुरा निहन्तुमुद्यतो हि माम् ।\nअदृश्यवाक्यतोऽत्यजत् प्रताडनात् सुपीडितम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1834",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "किमस्य (चोच्यते)तूच्यते बलं वयं तृणोपमाः कृताः ।\nसमस्तशो मृधेमृधे हि येन चाक्षतेन हा ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1835",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "किमत्र कुर्वतां सुखं भवेदुदीर्णसङ्कटे ।\nइति ब्रुवन्नवाङ्मुखं नृपश्चकार विच्छविः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1836",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह चेदिभूपतिः सदन्तवक्रको वचः ।\nपुरा हरेर्हि पार्षदः प्रसन्नबुद्धिरेकदा ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1837",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शृणुष्व राजसत्तम प्रभुं शिवस्वयम्भुवोः ।\nहरिं वदन्ति केचिदप्यदो भवेन्न वै मृषा ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1838",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽऽवयोश्च दर्शने भवेत् कदाचिदूर्जिता ।\nअमुष्य भक्तिरन्यथा पुनश्च जायते क्रुधा ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1839",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "न कारणं च विद्महे न संशयः परो हरिः ।\nव्रजाम तं सुखार्थिनो वयं विहाय शत्रुताम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1840",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इदं हि नः शुभप्रदं नचान्यथा शुभं क्वचित् ।\nइतीरितो जरासुतो ददर्श तौ दहन्निव ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1841",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ प्रहस्य सौभराड् वचो जगाद मागधम् ।\nविनिन्द्य तौ क्रुधा स्फुरन् क्रुधा स्फुरन्तमीक्ष्य च ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1842",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "न तन्मृषा हरिः स्वयं जनार्दनो वधाय नः ।\nप्रजात एष यादवो वयं च दानवेश्वराः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1843",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वधर्म एष नः सदा दृढप्रतीपता हरौ ।\nस्वधर्मिणो हता अपि प्रयाम सद्गतिं ध्रुवम् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1844",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शिवश्च नः परा गतिर्गुरुर्भवानरिर्हरेः ।\nइतीरितः स मागधो जगाद साधु साध्विति ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1845",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव रुक्मिपूर्वकाः करूशचेदिपौ च तौ ।\nविनिश्चयं कुबुद्धयो युधे च चक्रुरूर्जितम् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1846",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सदा प्रतीपकारिणौ भवाव कृष्ण इत्यपि ।\nगुरोः प्रसादमाप्नुतां करूशचेदिभूभृतौ ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1847",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च ते त्वमन्त्रयन् सहैव पापबुद्धयः ।\nध्रुवं समागतो हरिर्लभेत रुक्मिणीमिमाम् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1848",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अयं त्रिलोकसुन्दरोऽनुरूपिणी च रुक्मिणी ।\nमुखेन बाहुनाऽप्ययं समस्तलोकजिद् वशी ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1849",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तवेदिनां वरं जितारिमग्र्यरूपिणम् ।\nसमस्तयोषितां वरा व्रजेत रुक्मिणी ध्रुवम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1850",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वयं च मानसङ्क्षयं नितान्तमाप्नुमस्तदा ।\nन शक्नुमो निवारितुं शरैरमुं कथञ्चन ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1851",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः स्वयंवरे यथा न सङ्गमो हरेर्भवेत् ।\nतथा विधानमेव नः सुनीतिरूर्जिता ध्रुवम् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1852",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो न देयमस्य नः सुभूभुजां समागमे ।\nक्वचित् कदाचिदासनं नचार्घ्यपूर्वको विधिः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1853",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "नचाऽस्यति क्षितौ क्वचिद् विमानितः पुरो हि नः ।\nवरासनस्थभूभुजां स मानितो हि दैवतैः ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1854",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स दर्पमानसंयुतः क्रुधा प्रयास्यति ध्रुवम् ।\nपुरीं स्वकां ततौ वयं विधेम च स्वयंवरम् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1855",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्म सर्वभूभृतां विनिश्चयं सकैशिकः ।\nक्रथोऽवगम्य भीष्मकानुजोऽभ्ययाद्धरिं द्रुतम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1856",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रणम्य पादपद्मयोर्निजं गृहं प्रवेश्य च ।\nमहासनं प्रदाय तौ प्रचक्रतुर्वरार्चनम् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1857",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽगमच्छतक्रतोर्वचः प्रगृह्य भूभुजः ।\nजरासुतादिकान् पुमानुवाच चार्थवद् वचः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1858",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अहं प्रियः शचीपतेः सदाऽस्य चाक्षिगोचरः ।\nसुरेन्द्र आज्ञयाऽवदन्नृपान् व ईश्वरो हि सः ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1859",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तराजसत्पतिर्हरिर्न चान्य इत्यपि ।\nवराभिषेकमीशितुः कुरुध्वमाश्वसंशयम् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1860",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतोऽन्यथा शिरस्यहं निपातयामि वोऽशनिम् ।\nइतीदमिन्द्रशासनं कुरुध्वमित्यसौ ययौ ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1861",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदीरितं निशम्य ते पुनः सुतप्तचेतसः ।\nबभूवुरूचिरे वचः सुगर्वितो हि वासवः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1862",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा बिभेति नः सदा प्रतिप्रति स्म वासवः ।\nउताद्य कृष्णसंश्रयाद् दृढं विभीषयत्यसौ ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1863",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अदृश्य एव देवराड् यदि स्म वज्रमुत्सृजेत् ।\nभवेम पीडिता वयं वरादमृत्यवोऽपि हि ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1864",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा दिविस्थितस्य च प्रमर्दने वयं क्षमाः ।\nउताद्य यद्यमुं वयं व्रजेम कृष्ण एष्यति ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1865",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतोऽभिषेचनाद् यदीह शार्ङ्गिणः शचीपतिः ।\nन वज्रमुत्सृजेत् तदाऽभिषेचयाम तं वयम् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1866",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतोऽन्यथा दनुर्यथा वरादमृत्युकोऽपि सन् ।\nसुरेन्द्रवज्रताडितो बभूव कुक्षिगास्ययुक् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1867",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव कृष्णसंश्रयात् स नः शचीपतिर्नयेत् ।\nइति स्म निश्चिता नृपानयातयन्त शौरये ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1868",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तशो जरासुतादिभिः कृतेऽभिषेचने ।\nअतीव भग्नमानकान् न चानुयाति कश्चन ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1869",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समाश्रयं च केशवं तदैव जीवनार्थिनः ।\nप्रकुर्युरासुरा अपीति देवकार्यसङ्क्षयः(देवकार्यसञ्चयम्) ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1870",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीक्ष्य (उदीक्ष्य) पाकशासनोऽवदज्जरासुतादिकान् ।\nसरुक्मिसाल्वचेदिपो न यातु मागधो हरिम् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1871",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु तान् विनाऽपरेऽधिराजराज इत्यमुम् ।\nतदाऽभिषेक्तुमुद्यता नृपाः सुरेशशासनात् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1872",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः शचीपतिर्निजं वरासनं हरेरदात् ।\nविवेश तत्र केशवो नभस्तलावतारिते ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1873",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "करे प्रगृह्य केशवो न्यवेशयत् सहाऽसने ।\nपतत्रिपुङ्गवं च तौ स भीष्मकानुजौ प्रभुः ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1874",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाखिला नरेश्वरा मुनीन्द्रसंयुता हरिम् ।\nसुशातकौम्भकुम्भकैः प्रचक्रुराभिषेकिणम् ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1875",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विरिञ्चशर्वपूर्वकैरभिष्टुतः सुरादिभिः ।\nसमस्तदेवगायकैः प्रगीत आस केशवः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1876",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह भीष्मकं प्रभुः स्वयंवरः किल त्वया ।\nअभीप्सितः सुताकृते शुभाय ते भवेन्न सः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1877",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इयं रमा तवाऽत्मजा बभूव तां (हरेर्नच) हरेर्न चेत् ।\nददाति चेत् तदा पिता निरिन्दिरो व्रजेदधः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1878",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हिताय चैतदीरितं तवान्यथा न चिन्तय ।\nन योषिदिच्छया त्वहं ब्रवीमि पश्य यादृशः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1879",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "उदीर्य चैवमीश्वरश्चकार हाऽविरात्मनः ।\nस विश्वरूपमुत्तमं विसङ्ख्यशीर्षबाहुकम् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1880",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्ततेज(अनेकतेज) आततं विसङ्ख्यरूपसंयुतम् ।\nविचित्रमौलिकुण्डलाङ्गदोरुहारनूपुरम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1881",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्वलत्सुकौस्तुभप्रभाऽभिभासकं शुभाम्बरम् ।\nप्रपश्य यादृशाः स्त्रियो ममेत्यदर्शयच्छ्रियम् ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1882",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तरूपिणीं परां मनुष्यदृष्टितोऽधिकाम् ।\nस्वरुक्मिणीतनोरपि व्यदर्शयच्च देवताः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1883",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदद्भुतं समीक्ष्य तु प्रभीत आशु भीष्मकः ।\nपपात पादयोर्विभोः(प्रभोः) करोमि तत् तथेति च ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1884",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च विश्वरूपतां पिधाय पद्मलोचनः ।\nजगाम पक्षिवाहनः पुरीं स्वबाहुपालिताम् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1885",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अपाम्पतिश्च मैथिलः स्वयंवरं कृतावपि ।\nहरिं विनिश्चयादियं व्रजेदिति स्म चक्रतुः ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1886",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयंवरः क्षितेर्भुजां स्वधर्म इत्यतो द्वयोः ।\nन दोष आस भीष्मको न केशवार्थमैच्छत ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1887",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो हरौ प्रबोध्य तं गते कृपालुसत्तमे ।\nवशीकृते च भीष्मके नृपास्त्वमन्त्रयन् पुनः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1888",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "यशश्च धर्ममुत्तमं विधित्सता वृकोदरे ।\nन केशवेन सूदितो जरासुतो हि मन्यते ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1889",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वराच्छिवस्य मामयं न हन्तुमीष्ट उत्तमात् ।\nअतः शिवप्रसादतो जितोऽपि जेष्य उत्तरम् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1890",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "मृधे मृधे जितोऽपि सन् दृढाशया पुनः पुनः ।\nसमीहते युधे शिवं नचावमन्यते क्वचित् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1891",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः पुनश्च भूमिपानुवाच बार्हद्रथः ।\nधिगेव पौरुषं हि नो यदेष नोऽजयत् सदा ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1892",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अभूपतेर्न चाऽसनं प्रदेयमित्युदाहृतम् ।\nअमुष्य नस्तदन्यथा बभूव चिन्तितं नृपाः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1893",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अयं नृपोत्तमाङ्कणे महेन्द्रपीठमारुहत् ।\nसमस्तराजराजतामवाप नोऽप्यनिच्छताम् ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1894",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः पुनः कथं हरिं वयं जयेम चिन्त्यताम् ।\nयथा च भीष्मकात्मजामवाप्नुयाच्च चेदिराट् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1895",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अयं हि दत्तपुत्रको म औरसाद् विशिष्यते ।\nअतो निवेश्य एष मे सुरूपिणी च रुग्मिणी ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1896",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शिवागमेषु शिष्यकाः सरुक्मिसाल्वपौण्ड्रकाः ।\nममाखिला नृपास्ततः कुरुध्वमेतदेव मे ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1897",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते तु सौभराड् जगाद रुक्मिसंविदा ।\nस्वयंवरो निवर्तितः स्वसारमेष दास्यति ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1898",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "नचातिवर्तितुं क्षमः पिताऽस्य चेदिपाय ताम् ।\nप्रदातुकाममात्मजं वयोगतस्तथाऽबलः ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1899",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं तु कृष्ण एत्य नो विजित्य कन्यकां हरेत् ।\nततोऽस्य पूर्वमेव नो ह्यभावता कृता शुभा ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1900",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "उपाय एष चिन्तितो मयाऽत्र मागधेश्वर ।\nमुनिं हि गर्गनामकं ह्यमुष्य स्याल(शाल) आक्षिपत् ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1901",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "यदाऽस्य षण्ढतोदिता मुनेः पुरो हि तस्य च ।\nपरेण वृष्णयोऽहसंश्चुकोप गर्ग एषु ह ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1902",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चकार हि प्रतिश्रवं समार्जये सुतं द्रुतम् ।\nअकृष्णतां य आनयेद् भुवोऽपि वृष्णिनाशकः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1903",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "यतो हि कृष्णसंश्रयाद् बतापहासिता वयम् ।\nइति ब्रुवन् वनं ययौ तपश्च शैवमाचरत् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1904",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स चूर्णमायसं त्वदन् ददर्श चाब्दतः शिवम् ।\nवरं ततोऽभिपेदिवान् सुतं हरेरभावदम् ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1905",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स विष्णुदैवतोऽपि सन् प्रविष्ट उल्बणासुरैः ।\nव्यधाद्धरेः प्रतीपकं व्रतं च नैष्ठिकं जहौ ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1906",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तमार चाऽसुराप्सरा बलिष्ठपुत्रकाम्यया ।\nप्रविश्य गोपिकाङ्गनासमूहमध्यमुल्बणा ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1907",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स यावनेन भूभृता हि गोपिकाभिरर्चितः ।\nअपुत्रकेण जानता मुनेर्मनोऽनुचिन्तितम् ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1908",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाप्सरस्तनौ सुतं निषिच्य यावनाय च ।\nददौ विमोहितः क्रुधा किमेतदीशवैरिणः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1909",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स आश्रमाच्च नैष्ठिकाद् विदूषितः प्रतीपकृत् ।\nहरेश्च तापमेयिवान् जगर्ह चाऽत्मशेमुषीम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1910",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जगाम चारणं हरिं प्रपाहि मां सुपापिनम् ।\nइति स्म विष्ण्वनुज्ञया चकार वैष्णवं तपः ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1911",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "कुतो हि भाग्यमापतेन्मुनेः शिवार्चने सदा ।\nभवादृशा हि दानवाः स्थिराः शिवार्चने सदा(असदा) ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1912",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतोऽस्य कालनामको बभूव कृष्णमर्दितुम् ।\nसदैव कालकाङ्क्षणात् स यावनाभिषेचितः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1913",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तवैव शिष्य एष चातिभक्तिमान् हि शङ्करे ।\nप्रभूतसेनया युतो बलोद्धतश्च सर्वदा ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1914",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तमेष यामि शासनात् तवोपनीय सत्वरम् ।\nविकृष्णकं क्षितेस्तलं विधाय संरमामहे ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1915",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततश्च रुक्मिणीं वयं प्रदापयाम चेदिपे ।\nविनाश्य देवपक्षिणो यथेष्टमास्म सर्वदा ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1916",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो जरासुतो बभूव दुर्मना भृशम् ।\nकिरीटमण्डितं शिरश्चकार चाऽश्ववाग् भृशम् ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1917",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "करं करेण पीडयन् निशाम्य चाऽत्मनो भुजौ ।\nजगाद कार्यसिद्धये कथं प्रयाचये परम् ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1918",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सुदुर्गकार्यसन्ततिं ह्यगुः स्म मद्भुजाश्रयाः ।\nसमस्तभूतळे नृपाः स चाहमेष मागधः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1919",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाऽप्यचीर्णमद्य तत् कथं करोमि केवलम् ।\nगिरीशपादसंश्रयः प्रभुः समस्तभूभृताम् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1920",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः स सौभराड् जगाद वाक्यमुत्तमम् ।\nभवानपि स्म मुह्यते किमस्मदादयः प्रभो ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1921",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वशिष्यकैः कृतं तु यत् किमन्यसाधितं भवेत् ।\nस्वशिष्यदासवर्गकैः समर्थयन्ति भूभुजः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1922",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अपि स्म ते बलाश्रयप्रवृत्तयोऽस्मदादयः ।\nपुमान् कुठारसङ्ग्रहादशक्त ईर्यते हि किम् ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1923",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "कुठारसम्मितो ह्यसौ तवैव यावनेश्वरः ।\nविना भवद्बलं क्वचित् प्रवर्तितुं नहि क्षमः ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1924",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वरो हि कृष्णमर्दने वृतोऽस्य केवलः शिवात् ।\nतदन्यशत्रुपीडनात् त्वमेव तस्य रक्षकः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1925",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तवाखिलैरजेयता शिवप्रसादतोऽस्ति हि ।\nविशेषतो हरेर्जये वरादयं विमृग्यते ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1926",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽप्यतृप्तवत् स्थिते तु बार्हद्रथे ।\nजगाम सौभमास्थितः स सौभराट् च यावनम् ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1927",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स कालयावनोऽथ तं जरासुतान्तिकागतम् ।\nनिशम्य भक्तिपूर्वकं प्रणम्य चाऽर्चयद् द्रुतम् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1928",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जरासुतो हि दैवतं समस्तकेशवद्विषाम् ।\nइति प्रणम्य तां दिशं तदीयमाश्वपूजयत् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1929",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदीरितं निशम्य च द्रुतं त्रिकोटिसङ्ख्यया ।\nअक्षोहिणीकया युतः स्वसेनया निराक्रमत् ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1930",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदश्वमूत्रविष्ठया बभूव नामतः शकृत् ।\nनदी सुवेगगामिनी कलौ च या वहेद् द्रुतम् ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1931",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनःपुनर्नदीभवं निशाम्य देशसङ्क्षयम् ।\nतदन्यदेशमूत्रितं व्यशोषयद्धि मारुतः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1932",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हरिश्च वैनतेययुग् विचार्य रामसंयुतः ।\nसदाऽतिपूर्णसंविदप्यजोऽथ लीलयाऽस्मरत् ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1933",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "युयुत्सुरेष यावनः समीपमागतोऽद्य नः ।\nयुयुत्सतामनेन नो जरासुतोऽभियास्यति ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1934",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स यादवान् हनिष्यति प्रभङ्गतस्तु कोपतः (कोपितः) ।\nपुरा जयाशया हि नौ यदून् न जघ्निवानसौ ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1935",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निराशकोऽद्य यादवानपि स्म पीडयिष्यति ।\nअतः समुद्रमध्यगापुरीविधानमद्य मे ।\nप्ररोचते निधानमप्यमुत्र सर्वसात्त्वताम् ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1936",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "उदीर्य चैवमीश्वरोऽस्मरत् सुरेशवर्धकिम् ।\nस भौवनः समागतः कुशस्थलीं विनिर्ममे ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1937",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निरम्बुके तु सागरे जनार्दनाज्ञया कृते ।\nमहोदकस्य मध्यतश्चकार तां पुरीं शुभाम् ।\nद्विषट्कयोजनायतां पयोब्धिमध्यगोपमाम् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1938",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चकार लावणोदकं जनार्दनोऽमृतोपमम् ।\nसभां सुधर्मनामकां ददौ समीरणोऽस्य च ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1939",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शतक्रतोः सभां तु तां प्रदाय केशवाय सः ।\nनिधीन् समर्प्य सर्वशो ययौ प्रणम्य तं प्रभुम् ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1940",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदेवतागणाः स्वकीयमर्पयन् हरौ ।\nविमुच्य पक्षिपुङ्गवं स योद्धुमैच्छदच्युतः ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1941",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्स्तमाधुरान् प्रभुः कुशस्थलीस्थितान् क्षणात् ।\nविधाय बाहुयोधकः स यावनं समभ्ययात् ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1942",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तशक्तिरप्यजः सुनीतिदृष्टये नृणाम् ।\nव्यवासयन्निजान् जनान् स लीलयैव केवलम् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1943",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अनाद्यनन्तकालकं समस्तलोकमण्डलम् ।\nयदीक्षयैव रक्ष्यते किमस्य वृष्णिरक्षणम् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1944",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निरायुधं च मामयं वराच्छिवस्य न क्षमः ।\nसमस्तसेनया युतोऽपि योद्धुमित्यदर्शयत् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1945",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स कृष्णपन्नगं घटे निधाय केशवोऽर्पयत् ।\nनिरायुधोऽप्यहं क्षमो निहन्तुमप्रियानिति ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1946",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "घटं पिपीलिकागणैः प्रपूर्य यावनोऽस्य च ।\nबहुत्वतो विजेष्य इत्यहिं मृतं व्यदर्शयत् ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1947",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "किमत्र सत्यमित्यहं प्रदर्शयिष्य इत्यजः ।\nउदीर्य दूतमभ्ययात् स यावनं प्रबाधितुम् ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1948",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स बाहुनैव केशवो विजित्य यावनं प्रभुः ।\nनिहत्य सर्वसैनिकान् स्वमस्य यापयत् पुरीम् ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1949",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सहास्त्रशस्त्रसञ्चयान् सृजन्तमाशु यावनम् ।\nन्यपातयद् रथोत्तमात् तलेन केशवोऽरिहा ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1950",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विवाहनं निरायुधं विधाय बाहुना क्षणात् ।\nविमूर्च्छितं नचाहनत् सुरार्थितं स्मरन् हरिः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1951",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा हि यौवनाश्वजे वरप्रदाः सुरेश्वराः ।\nययाचिरे जनार्दनं वरं वरप्रदेश्वरम् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1952",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अनर्थको वरोऽमुना वृतोऽपि सार्थको भवेत् ।\nअरिं भविष्ययावनं दहत्वयं तवेश्वर ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1953",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽस्त्विति प्रभाषितं स्ववाक्यमेव केशवः ।\nऋतं विधातुमभ्ययात् स यौवनाश्वजान्तिकम् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1954",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ससञ्ज्ञकोऽथ यावनो धरातलात् समुत्थितः ।\nनिपात्य यान्तमीश्वरं स पृष्ठतोऽन्वयात् क्रुधा ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1955",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हरिर्गुहां नृपस्य तु प्रविश्य संव्यवस्थितः ।\nस यावनः पदाऽहनन्नृपं स तं ददर्श ह ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1956",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तस्य दृष्टिमात्रतो बभूव भस्मसात् क्षणात् ।\nस एव विष्णुरव्ययो ददाह तं हि वह्निवत् ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1957",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वराच्छिवस्य दैवतैरवध्यदानवान् पुरा ।\nहरेर्वरान्निहत्य स प्रपेद आश्विमं वरम् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1958",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सुदीर्घसुप्तिमात्मनः प्रसुप्तिभङ्गकृत्क्षयम् ।\nस्वदृष्टिमात्रतस्ततो हतः स यावनस्तदा ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1959",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अतश्च पुण्यमाप्तवान् सुरप्रसादतोऽक्षयम् ।\nस यौवनाश्वजो नृपो न देवतोषणं वृथा ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1960",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हरिं निरीक्ष्य स स्तुतिं विधाय चोत्तमाम् ।\nहरेरनुज्ञया तपश्चचार मुक्तिमाप च ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1961",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो गुहामुखाद्धरिर्विनिस्सृतो जरासुतम् ।\nसमस्तभूपसंवृतं(संयुतं) जिगाय बाहुनेश्वरः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1962",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तलेन मुष्टिभिस्तथा महीरुहैश्च चूर्णिताः ।\nनिपेतुरस्य सैनिकाः स्वयं च मूर्च्छितोऽपतत् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1963",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ससाल्वपौण्ड्रचेदिपान् निपात्य सर्वभूभुजः ।\nस पुप्लुवे जनार्दनः क्षणेन तां कुशस्थलीम् ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1964",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ससञ्ज्ञकाः समुत्थितास्ततो नृपाः पुनर्ययुः ।\nजिगीषवोऽथ रुक्मिणीं विधाय(प्रदाय) चेदिपे हरिम् ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1965",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तराजमण्डले विनिश्चयादुपागते ।\nसभीष्मके च रुक्मिणि प्रदातुमुद्यते मुदा(तदा) ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1966",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तलोकयोषितां वरा विदर्भनन्दना ।\nद्विजोत्तमं हरेः पदोः सकाशमाश्वयापयत् ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1967",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निशम्य तद्वचो हरिः क्षणाद् विदर्भकानगात् ।\nतमन्वयाद्धलायुधः समस्तयादवैः सह ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1968",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तराजमण्डलं प्रयान्तमीक्ष्य केशवम् ।\nसुयत्तमात्तकार्मुकं बभूव कन्यकावने ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1969",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा प्रदानतः सुरेक्षणच्छलाद् बहिर्गताम् ।\nरथे न्यवेशयद्धरिः प्रपश्यतां च भूभृताम् ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1970",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जरासुतादयो रुषा तमभ्ययुः शरोत्तमैः ।\nविधाय तान् निरायुधान् जगाम केशवः शनैः ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1971",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनर्गृहीतकार्मुकान् हरिं प्रयातुमुद्यतान् ।\nन्यवारयद्धलायुधो बलाद् बलोर्जिताग्रणीः ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1972",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा सितः शिरोरुहो हरेर्हलायुधस्थितः ।\nप्रकाशमाविशद् बलं विजेतुमत्र मागधम् ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1973",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तस्य मागधो रणे गदानिपातचूर्णितः ।\nपपात भूतले बलो विजित्य तं ययौ पुरीम् ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1974",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वरोरुवेषसंवृतोऽथ चेदिराट् समभ्ययात् ।\nतमाससाद सात्यकिर्नदन् मृगाधिपो यथा ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1975",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चिरं प्रयुद्ध्य तावुभौ वरास्त्रशस्त्रवर्षिणौ ।\nक्रुधा निरीक्ष्य तस्थतुः परस्परं स्फुरत्तनू ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1976",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समानभावमक्षमी शिनेः सुतात्मजः शरम् ।\nअथोद्बबर्ह तत्क्षणाद् बलान्मुमोच वक्षसि ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1977",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन ताडितोऽपतद् विसञ्ज्ञको नृपात्मजः ।\nविजित्य तं स सात्यकिर्ययौ प्रहृष्टमानसः ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1978",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथापरे च यादवा विजित्य तद्बलं ययुः ।\nपुरैव रुक्मिपूर्वकाः प्रजग्मुरच्युतं प्रति ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1979",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सहैकलव्यपूर्वकैः समेत्य भीष्मकात्मजः ।\nहरिं ववर्ष सायकैः स सिंहवन्न्यवर्तत ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1980",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिणीत्रयं हरिस्तदा निहत्य सायकैः ।\nअवाहनायुधं व्यधान्निषादपं शरैः क्षणात् ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1981",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शरं शरीरनाशकं समाददानमीश्वरम् ।\nस एकलव्य आशु तं विहाय दुद्रुवे भयात् ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1982",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "धनुर्भृतां वरे गते रणं विहाय भूभृतः ।\nकरूशराजपूर्वकाः क्षणात् प्रदुद्रुवुर्भयात् ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1983",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽससाद केशवं रुषा स भीष्मकात्मजः ।\nशराम्बुधार आशु तं विवाहनं व्यधाद्धरिः ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1984",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चकर्त कार्मुकं पुनः स खड्गचर्मभृद्धरेः ।\nरथं समारुहच्छरैश्चकर्त खड्गमीश्वरः ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1985",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शरैर्वितस्तिमात्रकैर्विधाय तं निरायुधम् ।\nप्रियावचः प्रपालयन् जघान नैनमच्युतः ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1986",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निबद्ध्य पञ्चचूडिनं विधाय तं व्यसर्जयत् ।\nजगज्जनित्रयोरिदं विडम्बनं रमेशयोः ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1987",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सदैकमानसावपि स्वधर्मशासकौ नृणाम् ।\nरमा हरिश्च तत्र तौ विजह्रतुर्हि रुक्मिणा ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1988",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽससाद सौभराड् हरिं शराम्बुवर्षणः ।\nहरिः शरं यमोपमं मुमोच तस्य वक्षसि ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1989",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शरेण तेन पीडितः पपात मन्दचेष्टितः ।\nचिरात्तसञ्ज्ञकोऽगमत् त्रिनेत्रतोषणेच्छया ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1990",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तराजसन्निधावयादवीं महीमहम् ।\nकरिष्य इत्युदीर्य स व्यधात् तपोऽतिदुश्चरम् ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1991",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो विवेश केशवः पुरीं कुशस्थलीं विभुः ।\nप्रियायुतोऽब्जजादिभिः समीडितः सुरेश्वरैः ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1992",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा ततो हलायुधः प्रियां निजां पुराऽपि हि ।\nस वारुणीसमाह्वयामवाप रैवतीं विभुः ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1993",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पतिं यथाऽनुरूपिणं तदीयमेव पूर्वकम् ।\nपिता तदीय ऐच्छत प्रवेत्तुमब्जसम्भवात् ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1994",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत्सदो गतो वरात् तदीयतः प्रगीतिकाम् ।\nनिशम्य नाविदद् गतं युगोरुकालपर्ययम् ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1995",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "नरानयोग्यगीतिका विमोहयेत् ततो नृपः ।\nसुमूढबुद्धिरन्ततोऽल्पकाल इत्यमन्यत ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1996",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स मूर्च्छितः प्रबोधितोऽब्जजेन तं त्वपृच्छत ।\nसुतापतिं बलं च सोऽब्रवीद् युगात्यये बहौ ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1997",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स रैवतो बलाय तां प्रदाय गन्धमादनम् ।\nगतोऽत्र चीर्णसत्तपा अवाप केशवान्तिकम् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1998",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "बलोऽपि तां पुरातनप्रमाणसम्मितां विभुः ।\nहलेन चाऽज्ञया समां चकार सत्यवाञ्छितः ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-1999",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तया रतः सुतावुभौ शठोल्मुकाभिधावधात् ।\nपुराऽर्यमांशकौ सुरावुदारचेष्टितो बलः ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2000",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जनार्दनश्च रुग्मिणीकरं शुभे दिनेऽग्रहीत् ।\nमहोत्सवस्तदाऽभवत् कुशस्थलीनिवासिनाम् ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2001",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुर्मुखेशपूर्वकाः सुरा वियत्यवस्थिताः ।\nप्रतुष्टुवुर्जनार्दनं रमासमेतमव्ययम् ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2002",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "मुनीन्द्रदेवगायनादयोऽपि यादवैः सह ।\nविचेरुरुत्तमोत्सवे रमारमेशयोगिनि ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2003",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरांशकाश्च ये नृपाः समाहुता महोत्सवे ।\nसपाण्डवाः समाययुर्हरिं रमासमायुतम् ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2004",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तलोकसुन्दरौ युतौ रमारमेश्वरौ ।\nसमीक्ष्य मोदमाययुः समस्तलोकसज्जनाः ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2005",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तया रमन् जनार्दनो वियोगशून्यया सदा ।\nअधत्त पुत्रमुत्तमं मनोभवं पुरातनम् ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2006",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुस्तनोर्हरेः प्रभोस्तृतीयरूपसंयुतः ।\nततस्तदाह्वयोऽभवत् स रुग्मिणीसुतो बली ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2007",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरैव मृत्यवेऽवदत् तमेव शम्बरस्य ह ।\nप्रजातमब्जजाङ्कजस्तवान्तकोऽयमित्यपि ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2008",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स मायया हरेः सुतं प्रगृह्य सूतिकागृहात् ।\nअवाक्षिपन्महोदधावुपेक्षितोऽरिपाणिना ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2009",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तमग्रसज्जलेचरः स दाशहस्तमागतः ।\nकुमारमस्य तूदरे निरीक्ष्य शम्बरे ददुः ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2010",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विपाट्य मत्स्यकोदरं स शम्बरः कुमारकम् ।\nन्यवेदयन्मनोभवप्रियाकरे सुरूपिणम् ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2011",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अनङ्गतामुपागते पुरा हरेण साऽङ्गजे ।\nवशं विरिञ्चशापतो जगाम शम्बरस्य हि ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2012",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा हि पञ्चभर्तृकां निशम्य कञ्जजोदिताम् ।\nजहास पार्षतात्मजां शशाप तां ततस्त्वजः ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2013",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "भवासुरेण दूषितेति सा ततो हि मायया ।\nपिधाय तां निजां तनुं जगाम चान्ययाऽसुरम् ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2014",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "गृहेऽपि साऽऽसुरे स्थिता निजस्वरूपतोऽसुरम् ।\nन गच्छति स्म सा पतिं निजं समीक्ष्य हर्षिता ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2015",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "रसायनैः कुमारकं व्यवर्द्धयद् रतिः पतिम् ।\nस पूर्णयौवनोऽभवच्चतुर्भिरेव वत्सरैः ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2016",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पतिं सुपूर्णयौवनं निरीक्ष्य तां विषज्जतीम् ।\nउवाच कार्ष्णिरम्ब ते कुचेष्टितं कथं न्विति ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2017",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जगाद साऽखिलं पतौ तदस्य(तदास्य) जन्म चाऽगतिम् ।\nततोऽग्रहीत् स तां प्रियां रतिं रमापतेः सुतः ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2018",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ददौ च मन्त्रमुत्तमं समस्तमायिनाशकम् ।\nभृगूत्थरामदैवतं रतिर्हरेः सुताय सा ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2019",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स्वदारधर्षकं समाह्वयद् युधेऽङ्गजः ।\nस शम्बरं स चैत्य तं युयोध शक्तितो बली ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2020",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स चर्मखड्गधारिणं वरास्त्रशस्त्रपादपैः ।\nयदा न योद्धुमाशकद्धरेः सुतं न दृश्यते ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2021",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सहस्रमायमुल्बणं त्वदृश्यमम्बराद् गिरीन् ।\nसृजन्तमेत्य विद्यया जघान कृष्णनन्दनः ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2022",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स विद्यया विनाशितोरुमाय आशु शम्बरः ।\nनिकृत्तकन्धरोऽपतद् वरासिनाऽमुना क्षणात् ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2023",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य तं हरेः सुतस्तयैव विद्ययाऽम्बरम् ।\nसमास्थितः स्वभार्यया समं कुशस्थलीं ययौ ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2024",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तवेदिनोर्मुनिर्नरान् विडम्बमानयोः ।\nरमारमेशयोः सुतं जगाद तं स्म नारदः ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2025",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स रुग्मिणीजनार्दनादिभिः सरामयादवैः ।\nपितामहेन चाऽदरात् सुलालितोऽवसत् सुखम् ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2026",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः पुरा स्यमन्तकं ह्यवाप सूर्यमण्डले ।\nस्थिताद्धरेः स सत्रजित् सदाऽत्र केशवार्चकः ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2027",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सदाऽस्य विष्णुभाविनोऽप्यतीव लोभमान्तरम् ।\nप्रकाशयन् रमापतिर्ययाच ईश्वरो मणिम् ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2028",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तं न दत्तवांस्ततोऽनुजो निबद्ध्य तं मणिम् ।\nवनं गतः प्रसेनको मृगाधिपेन पातितः ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2029",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा स सत्रजिद्धरिं शशंस सोदरान्तकम् ।\nउपांशु वर्त्मना ततो हरिः सयादवो ययौ ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2030",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वने स सिंहसूदितं पदैः प्रदर्श्य वृष्णिनाम् ।\nप्रसेनमृक्षपातितं स सिंहमप्यदर्शयत् ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2031",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो निधाय तान् बिलं स जाम्बवत्परिग्रहम् ।\nविवेश तत्र संयुगं बभूव तेन चेशितुः ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2032",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "युयोध मन्दमेव स प्रभुः स्वभक्त इत्यजः ।\nचकार चोग्रमन्ततः प्रकाशयन् स्वमस्य हि ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2033",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स मुष्टिपिष्टविग्रहो नितान्तमापदं गतः ।\nजगाम चेतसाऽरणं रघूत्तमं निजं पतिम् ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2034",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्मृतिं गते तु राघवे तदाकृतिं यदूत्तमे ।\nसमस्तभेदवर्जितां समीक्ष्य सोऽयमित्यवैत् ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2035",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः क्षमापयन् सुतां प्रदाय रोहिणीं शुभाम् ।\nमणिं च तं नुनाव(ननाम) स प्रपन्न आशु पादयोः ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2036",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विधाय चक्रदारितं सुजीर्णदेहमस्य सः ।\nयुवानमाशु केशवश्चकार वेदनां विना ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2037",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विधाय भक्तवाञ्छितं प्रियासहाय ईश्वरः ।\nप्रगृह्य तं महामणिं विनिर्ययौ गुहामुखात् ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2038",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "गुहाप्रविष्टमीश्वरं बहून्यहान्यनिर्गतम् ।\nप्रतीक्ष्य यादवास्तु ये गता गृहं तदाऽहृषुः ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2039",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तवृष्णिसन्निधौ यदूत्तमः स्यमन्तकम् ।\nददौ च सत्रजित्करे स विच्छविर्बभूव ह ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2040",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स दुर्यशो रमापतावनूच्य मिथ्यया तपन् ।\nस्वपापहान(नि)काङ्क्षया ददौ सुतां जनार्दने ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2041",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "मणिं च तं प्रदाय तं ननाम ह क्षमापयन् ।\nमणिं पुनर्ददौ हरिर्मुमोद सत्यभामया ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2042",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "रमैव सा हि भूरिति द्वितीयमूर्तिरुत्तमा ।\nबभूव सत्रजित्सुता समस्तलोकसुन्दरी ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2043",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हि सा च रुगक्मिणी प्रिये प्रियासु तेऽधिकम् ।\nजनार्दनस्य ते हरेः सदाऽवियोगिनी यतः ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2044",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽप साम्बनामकं सुतं च रोहिणी हरेः ।\nचतुर्मुखांशसंयुतं कुमारमेव षण्मुखम् ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2045",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इति प्रशासति प्रभौ जगज्जनार्दनेऽखिलम् ।\nअगण्यसद्गुणार्णवे कदाचिदाययौ द्विजः ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2046",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जनार्दनः स नामतो रमेशपादसंश्रयः ।\nस मानितश्च विष्णुना प्रणम्य वाक्यमब्रवीत् ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2047",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षमस्व मे वचः प्रभो ब्रवीम्यतीव (पातकम्)पापकम् ।\nयतः सुपापदूतकस्ततो हि तादृशं वचः ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2048",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "न तेऽस्त्यगोचरं क्वचित् तथाऽपि चाऽज्ञया वदे ।\nवदेति चोदितोऽमुना द्विजो जगाद माधवम् ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2049",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतौ हि साल्वभूपतेर्बभूवतुः शिवाश्रयौ ।\nशिवप्रसादसम्भवौ पितुस्तपोबलेन तौ ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2050",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अजेयतामवध्यतां (अजेयवध्यतां) च तौ शिवाद् वरं समापतुः ।\nजरासुतस्य शिष्यकौ तपोबलेन केवलम् ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2051",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "महोदरं च कुण्डधारिणं च भूतकावुभौ ।\nतथाऽजिताववध्यकौ दिदेश शङ्करस्तयोः ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2052",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोः सहाय एव तौ वराच्छिवस्य भूतकौ ।\nअजेयतामवापतुर्न चान्यथाऽमरावपि ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2053",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अजेयतामवध्यतामवाप्य तावुभौ शिवात् ।\nपितुस्तु राजसूयितां समिच्छतो मदोद्धतौ(महोद्धतौ) ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2054",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "जरासुतो गुरुत्वतो विरोद्धुमत्र नेच्छति ।\nनृपांस्तु देवपक्षिणो विजित्य कर्तुमिच्छतः ॥ २२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2055",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं हि राजसूयितां जरासुतो न मन्यते ।\nयतो हि वैष्णवं क्रतुं तमाहुरीश वैदिकाः ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2056",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इमौ पितुर्यशोऽर्थिनौ पराभवाय ते तथा ।\nसमिच्छतोऽद्य(समिच्छतोऽच्युतक्रतुं) तं क्रतुं भवन्तमूचतुश्च तौ ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2057",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V232",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समुद्रसंश्रयो भवान् बहून् प्रगृह्य लावणान् ।\nसुभारकानुपैहि नाविति क्षमस्व मे वचः ॥ २३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2058",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V233",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीर्य तं ननाम स प्र चाहसन् स्म यादवाः ।\nहरिस्तु सात्यकिं वचो जगाद मेघनिस्वनः ॥ २३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2059",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V234",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रयाहि सात्यके वचो ब्रवीहि मे नृपाधमौ ।\nसमेत्य वां वरायुधैः करं ददान्यसंशयम् ॥ २३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2060",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V235",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "उपैतमाशु संयुगार्थिनौ च पुष्करं प्रति ।\nइतीरितः शिनेः सुतो जगाम विप्रसंयुतः ॥ २३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2061",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V236",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "उपेत्य तौ हरेर्वचो जगाद सात्यकिर्बली ।\nविधाय तौ तृणोपमौ गिरा जगाम केशवम् ॥ २३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2062",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V237",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः पुरैव तावुभौ द्विजं हरस्वरूपिणम् ।\nसुदुःखवासनामकं प्रचक्रतुस्तृणोपमम् ॥ २३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2063",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V238",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "दशत्रिकैः शतैर्वृतो यतीश्वरैः स सर्ववित् ।\nविपाटितात्मकौपिनादिसर्वमात्रकोऽभवत् ॥ २३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2064",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V239",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वरात् स्वसम्भवादसौ न शापशक्तिमानभूत् ।\nततः समस्तभञ्जनोरुशक्तिमाप केशवम् ॥ २३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2065",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V240",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तान् समर्च्य माधवः प्रदाय चोरुमात्रकाः ।\nययौ च तैः समन्वितो वधाय साल्वपुत्रयोः ॥ २४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2066",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V241",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तमत्रिजं हरात्मकं यतो हि वेद मागधः ।\nततोऽत्यजत् स्वशिष्यकौ निशम्य तत्प्रतीपकौ ॥ २४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2067",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V242",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हरौ तु पुष्करं गते मुनीश्वरैः समर्चिते ।\nसमीयतुश्च तावुभावथात्र हंसडीभकौ ॥ २४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2068",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V243",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स ब्रह्मदत्तनामकोऽत्र तत्पिताऽप्युपाययौ ।\nसमागतौ च भूतकौ शिवस्य यौ पुरस्सरौ ॥ २४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2069",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V244",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विचक्रनामकोऽसुरः पुरा विरिञ्चतो वरम् ।\nअवध्यतामजेयतामवाप्य बाधते सुरान् ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2070",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V245",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाभवत् तयोः सखा सहायकाम्ययाऽगमत् ।\nहिडिम्बराक्षसोऽपि यः पुराऽऽप शङ्कराद् वरम् ॥ २४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2071",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V246",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "न जीयसे न वध्यसे कुतश्चनेति तोषितात् (तोषणात्)।\nस चैतयोः सखाऽभवत् समाजगाम तत्र च ॥ २४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2072",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V247",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिणीदशात्मकं बलं तयोर्बभूव ह ।\nविचक्रगं षडात्मकं तथैकमेव राक्षसम् ॥ २४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2073",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V248",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "द्विरष्टसेनया युतौ सहैकयैव तौ नृपौ ।\nसमीयतुर्युधे हरिं हरिश्च तौ ससार ह ॥ २४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2074",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V249",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ द्वयोर्द्वयोरभूद् रणो भयानको महान् ।\nहरिर्विचक्रमेयिवान् बलश्च हंसमुद्धतम् ॥ २४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2075",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V250",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽस्य चानुजं ययौ शिनिप्रवीर आयुधी ।\nगदश्च नामतोऽनुजो हरेः स रोहिणीसुतः ॥ २५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2076",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V251",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा स चण्डको गणो हरेर्निवेदिताशनः ।\nसमाह्वयद् रणाय वै तयोः स तातमेव हि ॥ २५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2077",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V252",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिणीत्रयान्विताः समस्तयादवास्तदा ।\nत्रिलोचनानुगौ च तौ न्यवारयन् सराक्षसौ ॥ २५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2078",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V253",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हरिर्विचक्रमोजसा महास्त्रशस्त्रवर्षिणम् ।\nविवाहनं निरायुधं क्षणाच्चकार सायकैः ॥ २५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2079",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V254",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च पादपान् गिरीन् प्रमुञ्चतोऽरिणाऽरिहा ।\nशिरो जहार देवता विनेदुरत्र हर्षिताः ॥ २५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2080",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V255",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रसूनवर्षिभिः स्तुतश्चतुर्मुखादिभिः प्रभुः ।\nससार तौ हरानुगौ प्रभक्षकौ(प्रभञ्जकौ) स सात्त्वताम् ॥ २५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2081",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V256",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तयादवान् रणे विधूय तौ जनार्दनम् ।\nउपेत्य चांसगौ हरेरदंशतां सुकर्णकौ ॥ २५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2082",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V257",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तौ भुजप्रवेगतो विधूय शङ्करालये ।\nन्यपातयद् बलार्णवोऽमितस्य किं तदुच्यते ॥ २५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2083",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V258",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रभक्षयन्तमोजसा हिडिम्बमुद्धतं बलम् ।\nसहोग्रसेनको ययौ पिता हरेः शरान् क्षिपन् ॥ २५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2084",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V259",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तयो रथौ सहायुधौ प्रभक्ष्य राक्षसो बली ।\nप्रगृह्य तावभाषत प्रयातमाशु मे मुखम् ॥ २५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2085",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V260",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा गदावरायुधः सहैव हंसभूभृता ।\nप्रयुद्ध्यमान आययौ विहाय तं हलायुधः ॥ २६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2086",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V261",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तमागतं समीक्ष्य तौ विहाय राक्षसाधिपः ।\nउपेत्य मुष्टिनाऽहनद् बलं स वक्षसि क्रुधा ॥ २६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2087",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V262",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ हि बाहुषालिनावयुद्ध्यतां च मुष्टिभिः ।\nचिरं प्रयुद्ध्य तं बलोऽग्रहीत् स जङ्घयोर्विभुः ॥ २६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2088",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V263",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथैनमुद्धृतं बलाद् बलः स दूरमाक्षिपत् ।\nपपात पादयोजने स नाऽजगाम तं पुनः ॥ २६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2089",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V264",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विहाय सैनिकांश्च तौ नृपौ ययौ वनाय सः ।\nनिहत्य तस्य राक्षसान् हलायुधो ननाद ह ॥ २६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2090",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V265",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "गदस्तु साल्वभूभृता वयोगतेन योधयन् ।\nविवाहनं निरायुधं चकार सोऽप्यपाद्रवत् ॥ २६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2091",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V266",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतेन तस्य कन्यसा युयोध सात्यकी रथी ।\nवरास्त्रशस्त्रयोधिनौ विजह्रतुश्च तावुभौ ॥ २६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2092",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V267",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "चिरं प्रयुद्ध्य सात्यकिः स हंसकन्यसा बली ।\nशतं सपञ्चकं रणे चकर्त तस्य धन्विनाम् ॥ २६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2093",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V268",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स खड्गचर्मभृद् रणेऽभ्ययात् सुतात्मजं शिनेः ।\nस चैनमभ्ययात् तथा वरासिचर्मभृद् विभीः ॥ २६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2094",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V269",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "द्विषोडशप्रभेदकं वरासियुद्धमश्रमौ ।\nप्रदर्श्य निर्विशेषकावुभौ व्यवस्थितौ चिरम् ॥ २६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2095",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V270",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "परस्परान्तरैषिणौ(अन्तरेषिणौ) नचान्तरं व्यपश्यताम् ।\nततो विहाय सङ्गरं गतौ निरर्थकं त्विति ॥ २७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2096",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V271",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स हंससंयुतो जगाम योद्धुमच्युतम् ।\nक्षणेन तौ निरायुधौ चकार केशवः शरैः ॥ २७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2097",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V272",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हतं च सैन्यमेतयोश्चतुर्थभागशेषितम् ।\nक्षणेन केशवेन तद्भयादपेयतुश्च तौ ॥ २७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2098",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V273",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स पुष्करेक्षणस्तदा सुरैर्नुतोऽथ पुष्करे ।\nउवास तां निशां प्रभुः सयादवोऽमितप्रभः ॥ २७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2099",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V274",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "परे दिने जनार्दनो नृपात्मजौ प्रविद्रुतौ ।\nयमस्वसुस्तटे प्रभुः समाससाद पृष्ठतः ॥ २७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2100",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V275",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स रौहिणेयसंयुतः समन्वितश्च सेनया ।\nस्वशिष्टसेनया वृतौ पलायिनाववारयत् ॥ २७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2101",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V276",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "निवृत्य तौ स्वसेनया शरोत्तमैर्ववर्षतुः ।\nसुकोपितौ समस्तशो यदूनवार्यपौरुषौ ॥ २७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2102",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V277",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽससाद हंसको हलायुधं महाधनुः ।\nअनन्तरोऽस्य सात्यकिं गदं च सर्वसैनिकान् ॥ २७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2103",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V278",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स सात्यकिं निरायुधं विवाहनं विवर्मकम् ।\nव्यधाद् गदं च तौ रणं विहाय हापजग्मतुः ॥ २७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2104",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V279",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विधूय सैनिकांश्च स प्रगृह्य चापमाततम् ।\nहरिं जगाम चोन्नदन् महास्त्रशस्त्रवर्षणः ॥ २७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2105",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V280",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाशु केशवोऽरिहा समस्तसाधनोज्झितम् ।\nक्षणाच्चकार सोऽप्यगाद् विसृज्य तं हलायुधम् ॥ २८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2106",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V281",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हलायुधो निरायुधं विधाय हंसमोजसा ।\nविकृष्टचाप आगतं ददर्श तस्य चानुजम् ॥ २८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2107",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V282",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स हंस आशु कार्मुकं पुनः प्रगृह्य तं बलम् ।\nयदाऽऽससाद केशवो न्यवारयत् तमोजसा ॥ २८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2108",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V283",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "शिनेः सुतात्मजोऽप्यसौ विहाय हंसकानुजम् ।\nरथान्तरं समास्थितो जगाम तातमस्य च ॥ २८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2109",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V284",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वयोगतः पिता तयोर्युयोध तेन वृष्णिना ।\nशरं च कण्ठकूबरे व्यसर्जयत् स सात्यकेः ॥ २८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2110",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V285",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स सात्यकिर्दृढाहतो जगाम मोहमाशु च ।\nसुलब्धसञ्ज्ञ उत्थितः समाददेऽर्द्धचन्द्रकम् ॥ २८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2111",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V286",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन तच्छिरो बली चकर्त शुक्लमूर्द्धजम् ।\nयदम्बयाऽभिकामितं पुरा पपात तत् क्षितौ ॥ २८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2112",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V287",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "नदंश्च सात्यकिर्हरेर्जगाम पार्श्वमुद्धतः ।\nबलोऽपि हंसकानुजं युयोध सेनया युतम् ॥ २८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2113",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V288",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "हरिस्तु हंसमुल्बणैः शरैः समर्दयन् बलम् ।\nजघान तस्य सर्वशो न कश्चिदत्र शेषितः ॥ २८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2114",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V289",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स एक एव केशवं महास्त्रमुक् ससार ह ।\nनिवार्य तानि सर्वशो हरिर्निजास्त्रमाददे ॥ २८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2115",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V290",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स वैष्णवास्त्रमुद्यतं निरीक्ष्य यानतो महीम् ।\nगतः पराद्रवद् भयात् पपात यामुनोदके ॥ २९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2116",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V291",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "वरास्त्रपाणिरीश्वरः पदाऽहनिच्छरस्यमुम् ।\nस मूर्छितो मुखेऽपतन्महाभुजङ्गमस्य ह ॥ २९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2117",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V292",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स धार्तराष्ट्रकोदरे यथा तमोऽन्धमेयिवान् ।\nतथा सुदुःखसंयुतो वसन् मनोः परं म्रियेत् ॥ २९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2118",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V293",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽन्धमेव तत् तमो हरेर्द्विडेति निश्चयात् ।\nतदाऽस्य चानुजोऽग्रजं विमार्गयन् जलेऽपतत् ॥ २९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2119",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V294",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विहाय रोहिणीसुतं जले निमज्ज्य मार्गयन् ।\nअपश्यमान आत्मनो व्यपाटयच्च काकुदम् ॥ २९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2120",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V295",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "विहाय देहमुल्बणं तमोऽवतीर्य चाग्रजम् ।\nप्रतीक्षमाण उल्बणं समत्ति तत् सुखेतरम् ॥ २९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2121",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V296",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हरिर्बलैर्युतो बलान्वितो मुनीश्वरैः ।\nसमं कुशस्थलीं ययौ स्तुतः कशङ्करादिभिः ॥ २९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2122",
"oldKey": "MBTN_C17_S01_V297",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C17_S01",
"chapter": "MBTN_C17",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वकीयपादपल्लवाश्रयं जनं प्रहर्षयन् ।\nउवास नित्यसत्सुखार्णवो रमापतिर्गृहे ॥ २९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2123",
"oldKey": "MBTN_C18_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2124",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ यदा रामादवाप्तानि दिव्यास्त्राणि प्रपेदिरे ।\nद्रोणात् कुमारास्तेष्वासीत् सर्वेष्वप्यधिकोऽर्जुनः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2125",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "निजप्रतिभया जानन् सर्वास्त्राणि ततोऽधिकम् ।\nनास्त्रयुद्धं क्वचिद् भीमो मन्यते धर्ममञ्जसा ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2126",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "न हि भागवतो धर्मो देवताभ्युपयाचनम् ।\nज्ञानभक्ती हरेस्तृप्तिं विना विष्णोरपि क्वचित् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2127",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "नाऽकाङ्क्ष्यं किमुतान्येभ्यो ह्यस्त्रं काम्यफलप्रदम् ।\nशुद्धे भागवते धर्मे निरतो यद् वृकोदरः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2128",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "न काम्यकर्मकृत् तस्मान्नायाचद् देवमानुषान्(दैवमानुषान्) ।\nन हरिश्चार्थितस्तेन कदाचित् कामलिप्सया(काम्यलिप्सया) ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2129",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "भिक्षामटंश्च हुङ्कारात् करवद् वैश्यतोऽग्रहीत् ।\nनान्यदेवा नतास्तेन वासुदेवान्न पूजिताः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2130",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "न प्रतीपं हरेः क्वापि स करोति कथञ्चन ।\nअनुपस्करिणो युद्धे नाभियाति ह्युपस्करी ।\nनापयाति युधः क्वापि न क्वचिच्छद्म चाऽचरेत् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2131",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "(न चौर्ध्वदैहिकानुज्ञां) नैवोर्ध्वदैहिकानुज्ञामवैष्णवकृतेऽकरोत् ।\nन करोति स्वयं नैषां प्रियमप्याचरेत् क्वचित् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2132",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सख्यं नावैष्णवैश्चक्रे प्रतीपं वैष्णवेन च(तु) ।\nपरोक्षेऽपि हरेर्निन्दाकृतो जिह्वां छिनत्ति च ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2133",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतीपकारिणो हन्ति विष्णोर्वैतानजीघनत्(विष्णोर्वै तान्) ।\nन संशयं कदाऽप्येष धर्मे ज्ञानेऽपि वाऽकरोत् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2134",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्योपजीवनं नैष चकाराऽपद्यपि क्वचित् ।\nअतो न धर्मनहुषौ प्रत्युवाच कथञ्चन ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2135",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञयैव हरेर्द्रौणेरस्त्राण्यस्त्रैरशामयत् ।\nअदृश्योऽलम्बुसो भग्नो नान्यत्र तु कथञ्चन ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2136",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "नह्यस्त्रयुद्धे सदृशो द्रौणेरस्त्यर्जुनादृते ।\nसर्ववित्त्वं ततो भीमे प्रदर्शयितुमीश्वरः ।\nअदादाज्ञामस्त्रयुद्धे तथैवालम्बुसं प्रति ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2137",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यक्षीभूतदेवेषु बन्धुज्येष्ठेषु वा नतिम् ।\nमर्यादास्थितयेऽशासद् भगवान् पुरुषोत्तमः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2138",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रापि विष्णुमेवासौ नमेन्नान्यं कथञ्चन ।\nआज्ञयैवास्त्रदेवांश्च प्रेरयामास(प्रेषयामास) नार्थनात् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2139",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्वेनमेव तद्धर्मे कृष्णैका संस्थिता सदा ।\nधृतराष्ट्रादपि वरं ततो नाऽत्मार्थमग्रहीत् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2140",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "नाशपद् धार्तराष्ट्रांश्च महापद्यपि सा ततः ।\nन वाचा मनसा वाऽपि प्रतीपं केशवेऽचरत् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2141",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्ये भागवतत्वेऽपि छिन्नधर्माः क्वचित्क्वचित् ।\nस्यमन्तकार्थे रामोऽपि कृष्णस्य विमनाऽभवत् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2142",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अवमेनेऽर्जुनः कृष्णं विप्रस्य शिशुरक्षणे ।\nप्रद्युम्न उद्धवः साम्बोऽनिरुद्धाद्याश्च सर्वशः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2143",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "हरेरिष्टं सुभद्रायाः फल्गुने दानमञ्जसा ।\nज्ञात्वाऽपि रुरुधुः सम्यक् सात्यकिः कृष्णसम्मितम् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2144",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाचिन्मन्यते पार्थं धर्मजोऽपि नरं हरिम् ।\nमत्वाऽबिभेज्जरासन्धवधे कृष्णमुदीरितुम् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2145",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "बन्धनं शङ्कमानो हि कृष्णस्य विदुरोऽपितु ।\nकौरवेयसभामध्ये नावतारमरोचयत् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2146",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "नकुलः करदानाय प्रेषयामास केशवे ।\nअवमेने हरेर्बुद्धिं सहदेवः कुलक्षयात् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2147",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "देवकीवसुदेवाद्या मेनिरे मानुषं हरिम् ।\nभीष्मस्तु भार्गवं राममवमेने युयोध च ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2148",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणकर्णद्रौणिकृपाः कृष्णाभावे मनो दधुः ।\nदेवाः शिवाद्या अपितु विरोधं चक्रिरे क्वचित् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2149",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋषिमानुषगन्धर्वा वक्तव्याः किमतः परम् (परे)।\nजन्मजन्मान्तरेऽज्ञानादवजानन्ति यत् सदा ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2150",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादेको वायुरेव धर्मे भागवते स्थिरः ।\nलक्ष्मीः सरस्वती चेति परशुक्लत्रयं श्रुतम् (स्मृतम्) ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2151",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वमेतच्च कथितं तत्रतत्रामितात्मना ।\nव्यासेनैव पुराणेषु भारते च स्वसंविदा ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2152",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा ते सर्वशस्त्रास्त्रवेदिनो राजपुत्रकाः ।\nबभूवू रङ्गमध्ये तान् भारद्वाजोऽप्यदर्शयत् (व्यदर्शयत्)॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2153",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "रक्तचन्दनसत्पुष्पवस्त्रशस्त्रगुडोदनैः ।\nसम्पूज्य भार्गवं राममनुजज्ञे कुमारकान् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2154",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ते भीष्मद्रोणविदुरगान्धारीधृतराष्ट्रकान् ।\nसराजमण्डलान् नत्वा कुन्तीं चादर्शयञ्छ्रमम् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2155",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वैः प्रदर्शितेऽस्त्रे तु द्रोणादात्तमहास्त्रवित् ।\nद्रौणिरस्त्राण्यमेयानि दर्शयामास चाधिकम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2156",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽप्यतितरां पार्थो दिव्यास्त्राणि व्यदर्शयत् (दिव्यास्त्राण्यप्यदर्शयत्)।\nअविध्यन्माशके पादे पक्षिणः पक्ष्म एव च(पक्ष्ममेव च) ।\nएवमादीनि चित्राणि बहून्येष व्यदर्शयत् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2157",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव कर्ण आगत्य रामोपात्तास्त्रसम्पदम् ।\nदर्शयन्नधिकः पार्थादभूद् राजन्यसंसदि ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2158",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "कुन्ती निजं सुतं(निजसुतं) ज्ञात्वा लज्जया नावदच्च तम् ।\nपार्थोऽसहंस्तं युद्धायैवाऽह्वयामास संसदि ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2159",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "रणायाक्षत्रियाह्वानं जानन् धर्मप्रतीपकम् ।\nभीमो निवार्य बीभत्सुं कर्णायादात् प्रतोदकम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2160",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षत्रसंस्कारयुतो जातोऽपि क्षत्रिये कुले ।\nन क्षत्रियो हि भवति यथा व्रात्यो द्विजोत्तमः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2161",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "निरुत्तरे कृते कर्णे भीमेनैव सुयोधनः ।\nअभ्यषेचयदङ्गेषु राजानं पित्रनुज्ञया ।\nधृतराष्ट्रः पक्षपातात् पुत्रस्यानुवशोऽभवत् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2162",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अभिषिक्ते तदा कर्णे प्रायादधिरथः पिता ।\nसर्वराजसदोमध्ये(सभामध्ये) ववन्दे तं वृषा तदा ।\nतुतुषुः कर्मणा तस्य सन्तः सर्वे समागताः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2163",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमदुर्योधनौ तत्र शिक्षासन्दर्शनच्छलात् ।\nसमादाय गदे गुर्वी संरम्भादभ्युदीयतुः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2164",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "देवासुरमनुष्यादि जगदेतच्चराचरम् ।\nसर्वं तदा द्विधा भूतं भीमदुर्योधनाश्रयात् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2165",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "देवा देवानुकूलाश्च भीममेव समाश्रिताः ।\nअसुरा आसुराश्चैव दुर्योधनसमाश्रयाः ।\nद्विधाभूता मानुषाश्च(मनुष्याश्च) देवासुरविभेदतः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2166",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "जय भीम महाबाहो जय दुर्योधनेति च ।\nहुङ्कारांश्चैव फट्कारांश्चक्रुर्देवासुरा अपि ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2167",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा जगत् सुसंरब्धं द्रोणोऽथ द्विजसत्तमः ।\nनेदं जगद् विनश्येत भीमदुर्योधनाश्रयात् ।\nइति पुत्रेण तौ वीरौ न्यवारयदरिन्दमौ ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2168",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वकीयायां स्वकीयायां योग्यतायां नतु क्वचित् ।\nयुवयोः सम इत्युक्त्वा द्रौणिरेतौ न्यवारयत् ।\nद्रोणाज्ञया वारितौ तौ ययतुः स्वं स्वमालयम् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2169",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरासुरान् सुसंरब्धान् कालेन द्रक्ष्यथेति च ।\nब्रह्मा निवार्य ससुरो ययौ सेशः स्वमालयम् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2170",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णं हस्ते प्रगृह्यैव धार्तराष्ट्रो गृहं ययौ ।\nपार्थं हस्ते प्रगृह्यैव भीमः प्रायात् स्वमालयम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2171",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थेन कर्णो हन्तव्य इत्यासीद् भीमनिश्चयः ।\nवैपरीत्येन तस्याऽसीद् दुर्योधनविनिश्चयः ।\nतदर्थं नीतिमतुलां चक्रतुस्तावुभावपि ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2172",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तथोत्कर्षे फल्गुनस्य यशसो निजयस्य च ।\nउद्योग आसीद् भीमस्य धार्तराष्ट्रस्य चान्यथा ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2173",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्थं केशवोऽन्ये च देवाः फल्गुनपक्षिणः ।\nआसन् यथैव रामाद्याः सङ्ग्रहेण हनूमतः ।\nसुराः सुग्रीवपक्षस्थाः पूर्वमासंस्तथैव हि ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2174",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तदर्थमेव भीमस्य ह्यनुजत्वं सुरेश्वरः ।\nआप पूर्वानुतापेन तेन भीमस्तथाऽकरोत् ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2175",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनार्थं कर्णस्य पक्षिणो दैत्यदानवाः ।\nआसुः सर्वे ग्लहावेतावासतुः कर्णफल्गुनौ ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2176",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ पृष्टो दक्षिणार्थं(दक्षिणायां) द्रोण आह कुमारकान् ।\nबद्ध्वा पाञ्चालराजानं दत्तेत्यूचुस्तथेति ते ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2177",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ते धार्तराष्ट्राः कर्णेन सहिताः पाण्डवा अपि ।\nययुर्द्रोणेन सहिताः पाञ्चालनगरं प्रति ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2178",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह भीमः सामर्थ्यविवेकाभीप्सया गुरुम् ।\nगर्व एष कुमाराणामनिवार्यो द्विजोत्तम ।\nगच्छन्त्वेतेऽग्रतो नैषां वशगो द्रुपदो भवेत् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2179",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "निवृत्तेष्वकृतार्थेषु वयं बद्ध्वा रिपुं तव ।\nआनयाम न सन्देह इति तस्थौ ससोदरः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2180",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सद्रोणकेषु पार्थेषु स्थितेष्वन्ये ससूतजाः ।\nययुरात्तप्रहरणाः पाञ्चालान्तःपुरं द्रुतम् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2181",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "कुमारान् ग्रहणेप्सूंस्तानुपयातानुदीक्ष्य सः ।\nअक्षोहिणीत्रितययुङ् निस्सृतो द्रुपदो गृहात् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2182",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ते शरैरभिवर्षन्तः परिवार्य कुमारकान् ।\nअर्दयामासुरुद्द्वृत्तान् स्त्रियो बालाश्च सर्वशः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2183",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "हर्म्यसंस्थाः स्त्रियो बाला ग्रावभिर्मुसलैरपि ।\nअत्यर्थमर्दयामासुः कुमारान् सुसुखेधितान् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2184",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रुपदस्य वरो ह्यस्ति सूर्यदत्तस्तपोबलात् ।\nआ योजनात् पुरमुप न त्वा जेष्यति कश्चन ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2185",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "इति तेन वरेणैव सुखसंवर्द्धिताश्च ते ।\nभग्नाः कुमारा आवृत्य दुद्रुवुर्यत्र पाण्डवाः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2186",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीबालवृद्धसहितैः पाञ्चालैरप्यनुद्रुताः ।\nभीमार्जुनेति वाशन्तो ययुर्यत्र स्म पाण्डवाः ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2187",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् प्रभग्नान् समालोक्य भीमः प्रहरतां वरः ।\nआरुरोह रथं वीरः पुर आत्तशरासनः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2188",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तमन्वयादिन्द्रसूनुः यमौ तस्यैव चक्रयोः ।\nयुधिष्ठिरस्तु द्रोणेन सह तस्थौ निरीक्षकः ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2189",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमग्रतो दृष्ट्वा भीममात्तशरासनम् ।\nदुद्रुवुः सर्वपाञ्चालाः विविशुः पुरमेव च ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2190",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रुपदस्त्वभ्ययाद् भीमं सपुत्रः सारसेनया ।\nचक्ररक्षौ तु तस्याऽस्तां युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2191",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "धात्रर्यमावेशयुतौ विश्वावसुपरावसू ।\nसुतौ तस्य महावीर्यौ सत्यजित् पृष्ठतोऽभवत् ।\nस मित्रांशयुतो वीरश्चित्रसेनो महारथः ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2192",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रतस्तु शिखण्ड्यागाद् रथोदारः शरान् क्षिपन् ।\nजनमेजयस्तमन्वेव पूर्वं चित्ररथो हि यः ।\nत्वष्टुरावेशसंयुक्तः स शरानभ्यवर्षत ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2193",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तावुभौ विरथौ कृत्वा विचापौ च विवर्मकौ ।\nभीमो जघान तां सेनां सवाजिरथकुञ्जराम् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2194",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथैनं शरवर्षेण युधामन्यूत्तमौजसौ ।\nअभीयतुस्तौ विरथौ चक्रे भीमो निरायुधौ ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2195",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "हस्तप्राप्तं च पाञ्चालं नाग्रहीत् स वृकोदरः ।\nगुर्वर्थामर्जुनस्योर्वीं प्रतिज्ञां कर्तुमप्यृताम् ।\nमानभङ्गाय कर्णस्य पार्थमेव न्ययोजयत् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2196",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "स शरान् क्षिपतस्तस्य पाञ्चालस्यार्जुनो द्रुतम् ।\nपुप्लुवे स्यन्दने चापं छित्वा तं चाग्रहीत् क्षणात् ।\nसिंहो मृगमिवाऽदाय स्वरथं नाभिपेदिवान् (स्वरथे चाभिपेतिवान्) ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2197",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ प्रकुपितं सैन्यं फल्गुनं पर्यवारयत् ।\nजघान भीमस्तरसा तत् सैन्यं शरवृष्टिभिः ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2198",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ सत्यजिदभ्यागात् पार्थं मुञ्चञ्छरान् बहून् ।\nतमर्जुनः क्षणेनैव चक्रे विरथकार्मुकम् ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2199",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "घ्नन्तं भीमं पुनः सैन्यमर्जुनः प्राह मा भवान् ।\nसेनामर्हति राज्ञोऽस्य वीर हन्तुमशेषतः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2200",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्बन्धयोग्यस्तातस्य सखाऽयं न सुधार्मिकः ।\nनेष्याम एनमेवातो गुरोर्वचनगौरवात् ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2201",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "स्नेहपाशं ततश्चक्रे बीभत्सौ द्रुपदोऽधिकम् ।\nततः सेनां विहायैव भीमो बीभत्सुमन्वयात् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2202",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "मुक्ता कथञ्चिद् भीमास्यात् सा सेना दुद्रुवे भयात् ।\nद्रुपदं स्थापयामासाथार्जुनो द्रोणसन्निधौ ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2203",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "पप्रच्छैनं तदा द्रोणसख्यमस्त्युत नेति वा ।\nअस्तीदानीमिति प्राह द्रुपदोऽङ्गिरसां वरम् ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2204",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह द्रुपदं द्रोणः सख्यमिच्छेऽक्षयं तव ।\nनह्यराज्ञो भवेत् सख्यं तवेतीदं कृतं मया ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2205",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "न विप्रधर्मो यद् युद्धमतस्त्वं न मया धृतः ।\nशिष्यैरेतत् कारितं मे तव सख्यमभीप्सता ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2206",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः सख्यार्थमेवाद्य त्वद्राज्यार्धो हृतो मया ।\nगङ्गाया दक्षिणे कूले त्वं राजैवोत्तरे त्वहम् ।\nन ह्यराजत्व एकस्य सख्यं स्यादावयोः सखे ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2207",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वोन्मुच्य तं द्रोणो राज्यार्धं गृह्य चामुतः ।\nययौ शिष्यैर्नागपुरं न्यवसत् सुखमत्र च ।\nब्राह्मण्यत्यागभीरुः स नागृह्णन् धनुरप्यसौ ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2208",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "धार्तराष्ट्रैस्तु भीमस्य भयात् पादौ प्रणम्य च ।\nशरणार्थं याचितत्वात् सपुत्रो युयुधे परैः ।\nएवं हरीच्छयैवासौ क्षात्रं(क्षत्रधर्मम्) धर्ममुपेयिवान् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2209",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रुपदस्तु दिवारात्रं तप्यमानः पराभवात् ।\nभीमार्जुनबलं दृष्ट्वा चेच्छन्(चैच्छत्) पाण्डवसंश्रयम् ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2210",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्बन्धीत्यर्जुनवचश्चिकीर्षुः सत्यमेव च ।\nमार्दवं चार्जुने दृष्ट्वा सुतामैच्छत् तदर्थतः ।\nपुत्रं च द्रोणहन्तारमिच्छन् विप्रवरौ ययौ ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2211",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "याजोपयाजावानीयाथार्बुदेन गवां नृपः ।\nचकारेष्टिं तु तद्भार्या द्विजाभ्यामत्र चाऽहुता ।\nद्रुपदात् सुतलब्ध्यर्थं साऽहङ्काराद्(सालङ्कारात्) व्यलम्बयत् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2212",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "किमेतयेत्यवज्ञाय तावुभौ विप्रसत्तमौ ।\nअजुह्वतां तत् पुत्रार्थं पत्न्या प्राश्यं हविस्तदा ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2213",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "हुते हविषि मन्त्राभ्यां वैष्णवाभ्यां तदैव हि ।\nदीप्ताङ्गारनिभो वह्निः कुण्डमद्ध्यात् समुत्थितः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2214",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "किरीटी कुण्डली दीप्तौ हेममाली वरासिमान् ।\nरथेनाऽदित्यवर्णेन नदन् द्रुपदमभ्ययात्(द्रुपदमाद्रवत्) ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2215",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टत्वाद् द्योतनत्वाच्च धृष्टद्युम्न इतीरितः ।\nमुनिभिर्द्रुपदेनापि सर्ववेदार्थतत्त्ववित् ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2216",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्वेनं भारती साक्षाद् वेदिमद्ध्यात् समुत्थिता ।\nप्राणो हि भरतो नाम सर्वस्य भरणाच्छ्रुतः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2217",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्भार्या भारती नाम वेदरूपा सरस्वती ।\nशंरूपमाश्रिता वायुं श्रीरित्येव च कीर्तिता ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2218",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "आवेशयुक्ता शच्याश्च श्यामलायास्तथोषसः ।\nताश्चेन्द्रधर्मनासत्यसंश्रयाच्छ्रिय ईरिताः ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2219",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सा कृष्णा नामतश्चाऽसीदुत्कृष्टत्वाद्धि योषिताम् ।\nकृष्णा सा वर्णतश्चाऽसीदुत्कृष्टानन्दिनी च सा ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2220",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्पत्तितश्च सर्वज्ञा सर्वाभरणभूषिता ।\nसम्प्राप्तयौवनैवाऽसीदजरा लोकसुन्दरी ।\nउमांशयुक्ताऽतितरां सर्वलक्षणसंयुता ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2221",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं ह्युमा च देव्यस्ताः कदाचिद् भर्तृभिर्युताः ।\nविलासं दर्शयामासुर्ब्रह्मणः पश्यतोऽधिकम् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2222",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "शशाप तास्तदा ब्रह्मा मानुषीं योनिमाप्स्यथ ।\nतत्रान्यगाश्च भवतेत्येवं शप्ताः सुराङ्गनाः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2223",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "विचार्य भारतीमेत्य सर्वमस्यै निवेद्य च ।\nसहस्रवत्सरं चैनां शुश्रूषित्वा बभाषिरे ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2224",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "देवि नो मानुषं प्राप्यमन्यगात्वं च सर्वथा ।\nतथाऽपि(तत्रापि) मारुतादन्यं न स्पृशेम कथञ्चन ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2225",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मणैव च(हि) शप्ताः स्म पूर्वं चान्यत्र लीलया ।\nएकदेहत्वमाप्यैनं यदा वञ्चयितुं गताः ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2226",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "एकदेहा मानुषत्वमाप्स्यथ त्रिश उद्धताः ।\nत्रिशो मद्वञ्चनायेता इति तेनोदिता वयम् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2227",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्त्वयैकदेहत्वमिच्छामो देवि जन्मसु ।\nचतुर्ष्वपि यतोऽस्माकं शापद्वयनिमित्ततः ।\n॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2228",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुर्जन्म भवेद् भूमौ त्वां नान्यो मारुताद् व्रजेत् ।\nनियमोऽयं हरेर्यस्मादनादिर्नित्य एव च ।\nअतस्त्वयैकदेहान्नो नान्य आप्नोति मारुतात् ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2229",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते तथेत्युक्त्वा पार्वत्यादियुतैव सा ।\nविप्रकन्याऽभवत् तत्र चतस्रः पार्वतीयुताः ।\nएकदेहस्थिताश्चक्रुर्गिरीशाय तपो महत् ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2230",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्देहस्था भारती तु रुद्रदेहस्थितं हरिम् ।\nतोषयामास तपसा कर्मैक्यार्थं धृतव्रता ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2231",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यै स रुद्रदेहस्थो हरिः प्रादाद् वरं प्रभुः ।\nअनन्ततोषणं विष्णोः स्वभर्त्रा सह जन्मसु ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2232",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेष्वपीति चान्यासां ददौ शङ्कर एव च ।\nवरं स्वभर्तृसंयोगं मानुषेष्वपि जन्मसु ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2233",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तदैव देहं ता विसृज्य नलनन्दिनी ।\nबभूवुरिन्द्रसेनेति देहैक्येन सुसङ्गताः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2234",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽऽसीन्मुद्गलो नाम मुनिस्तपसि संस्थितः ।\nचकमे पुत्रिकां ब्रह्मेत्यशृणोत् स कथान्तरे ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2235",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अपाहसत् सोऽब्जयोनिं शशापैनं चतुर्मुखः ।\nभारत्याद्याः पञ्च देवीर्गच्छ मानिन्नभूतये(मानिन् न भूतये) ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2236",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितस्तं तपसा तोषयामास मुद्गलः ।\nशापानुग्रहमस्याथ चक्रे कञ्जसमुद्भवः ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2237",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "न त्वं यास्यसि ता देवी मारुतस्त्वच्छरीरगः ।\nयास्यति त्वं सदा मूर्छां गतो नैव विबुद्ध्यसे ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2238",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "नच पापं ततस्ते स्यादित्युक्ते चैनमाविशत् ।\nमारुतोऽथेन्द्रसेनां च गृहीत्वाऽथाभवद् गृही ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2239",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "रेमे च स तया सार्द्धं दीर्घकालं जगत्प्रभुः ।\nततो मुद्गलमुद्बोध्य ययौ च स्वं निकेतनम् ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2240",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो देशान्तरं गत्वा तपश्चक्रे स मुद्गलः ।\nसेन्द्रसेना वियुक्ताथ भर्त्रा चक्रे महत् तपः ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2241",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्देहगा भारती तु केशवं शङ्करे स्थितम् ।\nतोषयामास तपसा कर्मैक्यार्थं हि पूर्ववत् ।\nउमाद्या रौद्रमेवात्र तपश्चक्रुर्यथा पुरा ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2242",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यक्षे च शिवे जाते तद्देहस्थे च केशवे ।\nपृथक्पृथक् स्वभर्त्राप्त्यै ताः पञ्चाप्येकदेहगाः ।\nप्रार्थयामासुरभवत् पञ्चकृत्वो वचो हि तत् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2243",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "शिवदेहस्थितो विष्णुर्भारत्यै तु ददौ पतिम् ।\nअन्यासां शिव एवाथ प्रददौ चतुरः पतीन् ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2244",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "देव्यश्चतस्रस्तु तदा दत्तमात्रे वरेऽमुना ।\nदेवानामवतारार्थं पञ्च देव्यः स्म इत्यथ ।\nनाजानन्नेकदेहत्वाच्चिद्योगात् क्षीरनीरवत् ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2245",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ताः श्रुत्वा स्वपतिं देवि नचिरात् प्राप्स्यसीति च ।\nविष्णूक्तं शङ्करोक्तं च चत्वारः पतयः पृथक् ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2246",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "भविष्यन्तीत्यथैकस्या मेनिरे पञ्चभर्तृताम् ।\nरुरुदुश्चैकदेहस्था एकैवाहमिति स्थिताः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2247",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाभ्यागान्महेन्द्रोऽत्र सोऽब्रवीत् तां वरस्त्रियम् ।\nकिमर्थं रोदिषीत्येव साऽब्रवीद् वटुरूपिणम् ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2248",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "शङ्करं दर्शयित्वैव पञ्चभर्तृत्वमेष मे ।\nवरार्थमर्थितः प्रादादिति तं शिव इत्यथ ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2249",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अजानन् शक्र आहोच्चैः किमेतद् भुवनत्रये ।\nमत्पालिते योषितं त्वं वृथा शपसि दुर्मते ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2250",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते शिवः प्राह पत मानुष्यमाप्नुहि ।\nअस्याश्च भर्ता भवसि त्वामेवैषा वरिष्यति ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2251",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "पश्यात्र मदवज्ञानात् पतितांस्त्वादृशान् सुरान् ।\nगिरेरधस्तादस्यैवेत्युक्तोऽसौ पाकशासनः ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2252",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्बबर्ह गिरिं तं तु ददर्शात्र च तान् सुरान् ।\nपूर्वेन्द्रान् मारुतवृषनासत्यांश्चतुरः स्थितान् ।\nमानुषेष्ववताराय मन्त्रं रहसि कुर्वतः ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2253",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो वरेण्यं वरदं विष्णुं प्राप्य स वासवः ।\nतत्प्रसादान्नरांशेन युक्तो भूमावजायत ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2254",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "मदवज्ञानिमित्तेन पतिता इति तान् सुरान् ।\nमारुतादीन् मृषाऽवादीरिति ब्रह्मा शिवं तदा ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2255",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "शशाप मानुषेषु त्वं क्षिप्रं जातः पराभवम् ।\nशक्रान्नरतनोर्यासि यस्मै त्वं तु मृषाऽवदः ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2256",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "मच्छप्तानां च देवीनामविचार्य मया यतः ।\nपतियोगवरं प्रादा नावाप्स्यसि ततः प्रियाम् ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2257",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "मानुषेषु ततः पश्चाद् भारतीदेहनिर्गताम् ।\nस्वलोके प्राप्स्यसि स्वार्थे वरोऽयं ते मृषा भवेत् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2258",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "एषा सा द्रौपदी नाम पञ्चदेवीतनुर्भवेत् ।\nमृषा वाग् येषु ते प्रोक्ता मारुताद्यास्तु तेऽखिलाः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2259",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तासां पतित्वमाप्स्यन्ति भारत्यैव तु पार्वती ।\nसंयुक्ता व्यवहारेषु प्रवर्तेत नचान्यथा ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2260",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "एते हि मारुताद्यास्ते देवकार्यार्थगौरवात् ।\nजाता इति श्रुतिस्तत्र नावज्ञा तेऽत्र कारणम् ।\nदीर्घकालं मनुष्येषु ततस्त्वं स्थितिमाप्स्यसि ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2261",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा प्रययौ ब्रह्मा सोऽश्वत्थामा शिवोऽभवत् ।\nपञ्चदेवीतनुस्त्वेषा द्रौपदी नाम चाभवत् ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2262",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदेषु सपुराणेषु भारते चावगम्यते ।\nउक्तोऽर्थः सर्व एवायं तथा पूर्वोदिताश्च ये ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2263",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "मुमुदुः सर्वपाञ्चाला जातयोः सुतयोस्तयोः ।\nमानुषान्नोपभोगेन संसर्गान्मानुषेषु च ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2264",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "मनुष्यपुत्रतायाश्च भावो मानुष एतयोः ।\nअभून्नातितरामासीत् तदयोनित्वहेतुतः ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2265",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "याजोपयाजौ तावेव दयिता द्रुपदस्य सा ।\nमातृस्नेहार्थमनयोर्ययाचे ददतुश्च तौ ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2266",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "जातमात्मनिहन्तारं भारद्वाजो निशम्य तम् ।\nयशोर्थमस्त्राणि ददावग्रहीत् सोऽपि लोभतः ।\nरामास्त्राणां दुर्लभत्वात् त्रिदशेष्वपि वीर्यवान् ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2267",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्जुनाभ्यां बद्धं तं श्रुत्वा पाञ्चालभूपतिम् ।\nप्राहिणोत् कृतवर्माणं पाण्डवानां जनार्दनः ।\nपाण्डवेष्वतुलां प्रीतिं लोके ख्यापयितुं प्रभुः ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2268",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्मान्य(सम्मान्य) पाण्डवान् सोऽपि शूरानुजसुतासुतः ।\nतैर्मानितः कृष्णभक्त्या भ्रातृत्वाच्च हरिं ययौ ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2269",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः प्रभृति सन्त्यज्य देवपक्षा जरासुतम् ।\nपाण्डवानाश्रिता भूपा ज्ञात्वा भैमार्जुनं बलम् ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2270",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "विशेषतश्च कृष्णस्य विज्ञाय स्नेहमेषु हि ।\nपराजिताश्च बहुशः कृष्णेनाचिन्त्यकर्मणा ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2271",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतापाद्ध्येव ते पूर्वं जरासन्धवशं गताः ।\nन स्नेहात् तद् बलं ज्ञात्वा पार्थानां केशवस्य च ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2272",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "जन्मान्तराभ्यासवशात् स्निग्धाः कृष्णे च पाण्डुषु ।\nजरासन्धभयं त्यक्त्वा तानेव च समाश्रिताः ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2273",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "अपि तं बहुशः कृष्णविजितं नैव तत्यजुः ।\nआसुराः पूर्वसंस्कारात् संस्कारो बलवान् यतः ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2274",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "देवा हि कारणादन्यानाश्रयन्तोऽपि नाऽन्तरम् ।\nस्नेहं त्यजन्ति दैवेषु तथाऽन्येऽन्येष्वपि स्फुटम् ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2275",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "धृतराष्ट्रो बलं दृष्ट्वा (ज्ञात्वा) बहुशो भीमपार्थयोः ।\nदैवत्वाच्च स्वभावेन ज्येष्ठत्वाद् धर्मजस्य च ।\nसुप्रीत एव तं चक्रे यौवराज्याभिषेकिणम्(यौवराज्येऽभिषेकिणम्) ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2276",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्जुनावथो जित्वा सर्वदिक्षु च भूपतीन् ।\nचक्रतुः करदान् सर्वान् धृतराष्ट्रस्य दुर्जयौ ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2277",
"oldKey": "MBTN_C18_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C18_S01",
"chapter": "MBTN_C18",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोः प्रीतोऽभवत् सोऽपि पौरजानपदास्तथा ।\nभीष्मद्रोणमुखाः सर्वेऽप्यतिमानुषकर्मणा ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2278",
"oldKey": "MBTN_C19_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2279",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ एवं शुभोच्चगुणवत्सु जनार्दनेन\nयुक्तेषु पाण्डुषु चरत्स्वधिकं शुभानि ।\nनास्तिक्यनीतिमखिलां(नास्तिक्यनीतिमतुलां) गुरुदेवतादि\nसत्स्वञ्जसैव जगृहुर्धृतराष्ट्रपुत्राः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2280",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "नाम्ना कणिङ्क इति चासुरको द्विजोऽभूत्\nशिष्यः सुरेतरगुरोः शकुनेर्गुरुः सः ।\nनीतिं स कुत्सिततमां(सुकुत्सिततमाम्) धृतराष्ट्रपुत्रेषु\nअधाद् रहो वचनतः शकुनेः समस्ताम् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2281",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "छद्मैव यत्र परमं न सुराश्च पूज्याः\nस्वार्थेन वञ्चनकृते जगतोऽखिलं च ।\nधर्मादिकार्यमपि यस्य महोपाधिः स्याचत्\nश्रेष्ठः स एव निखिलासुरदैत्यसङ्घात्(निखिलात् सुरदैत्यसङ्घात्) ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2282",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादि कुत्सिततमां(कल्पिततमाम्) जगृहुः स्म विद्याम्\nअज्ञात एव धृतराष्ट्रमुखैः समस्तैः ।\nतेषां स्वभावबलतो रुचिता च सैव\nविस्तारिता च निजबुद्धिबलादतोऽपि ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2283",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूर्णदुर्मतिरथो धृतराष्ट्रसूनुः\nतातप्यमानहृदयो निखिलान्यहानि ।\nदृष्ट्वा श्रियं परमिकां विजयं च पार्थेषु\nआहेदमेत्य पितरं सह सौबलेन ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2284",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्येष्ठस्य तेऽपि हि वयं हृदयप्रजाता\nनार्हत्वमेव गमिता भवतैव राज्ये ।\nभ्रातुः कनीयस उतापि हि दारजाता\nअन्यैश्च राज्यपदवीं भवतैव नीताः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2285",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "राज्यं महच्च समवाप्स्यति धर्मसूनुः\nत्वत्तोऽथवाऽनुजबलात्(अथ चानुजबलात्) प्रसभं वयं तु ।\nदासा भवेम निजतन्तुभिरेव साकं\nकुन्तीसुतस्य परतोऽपि तदन्वयस्य ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2286",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "नाऽत्मार्थमस्ति मम दुःखमथातिशुद्ध\nलोकप्रसिद्धयशसस्तव कीर्तिनाशः ।\nअस्मन्निमित्त इति दुःखमतो हि सर्वेऽपि\nइच्छाम मर्तुमथ नः कुरु चाप्यनुज्ञाम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2287",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स्वपुत्रवचनं स निशम्य राजा\nप्रोवाच नानुगुणमेतदहो मनस्ते ।\nको नाम पाण्डुतनयेषु गुणोत्तमेषु\nप्रीतिं न याति निजवीर्यभवोच्चयेषु(निजवीर्यभवोच्छ्रयेषु) ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2288",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ते हि स्वबाहुबलतोऽखिलभूपभूतिं\nमय्याकृषन्ति नच वः प्रतिषेधकास्ते ।\nतस्माच्छमं व्रज शुभाय कुलस्य तात\nक्षेमाय नो भवति वो बलवद्विरोधः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2289",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं ब्रुवत्यपि नृपे पुनराह पाप\nआश्रित्य सौबलमतं यदि नैव पार्थान् ।\nअन्यत्र यापयसि(प्रापयसि) नागपुरात् परेतान्\nदृष्ट्वाऽखिलानपि हि नो मुदमेहि पार्थैः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2290",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं निशम्य गदितं सुतहार्दपाशैः आकृष्यताऽशु स नृपोऽरिधरेच्छयैव ।\nप्रोवाच पुत्रमपि ते बलिनो न पार्थाः\nशक्याः पुरात् तनय यापयितुं कथञ्चित् ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2291",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह पितरं(नृपतिम्) शकुनिं निरीक्ष्य\nसृष्टो मया विधिरिहाद्य शृणुष्व तं च ।\nआसंस्त्रयोदश समा नगरं प्रविष्टे-\nष्वेतेषु तावदयमेव विधिर्मयेष्टः ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2292",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणेर्हि नास्ति सदृशो बलवान् प्रतापी\nसोऽयं मया बहुविधैः परमैरुपायैः ।\nनीतो वशं वशगतोऽस्य च मातुलेन\nसाकं पिता तमनु चैष नदीप्रसूतः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2293",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं हि सैनिकगणा अपि दानमानैः\nप्रायो वशं मम गता अपि चैष कर्णः ।\nअस्त्रे बलेऽप्यधिक एव सुरेन्द्रसूनोः\nजेष्ये च मन्त्रबलतस्त्वहमेव भीमम् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2294",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "त्रिंशच्छतं परमकाः सुरदुर्लभाश्च\nदुर्वाससो हि मनवोऽद्य मया गृहीताः ।\nअन्यत्र ते प्रविहिता नहि वीर्यवन्तः\nस्युर्भीम इत्यहममून् न नियोजयामि ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2295",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ते वीर्यदा विजयदा अपि वारिवह्नि\nस्तम्भादिदाः सकलदेवनिकायरोधाः ।\nवृष्ट्याद्यभीप्सितसमस्तकरा अमूभिः\nजेष्यामि भीमममुमेकमयातयामैः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2296",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सौहार्दमेषु यदिवाऽतितरां(यदि वा नितराम्) करोषि\nतत्रापि नैव हि मया क्रियते विरोधः ।\nवत्स्यन्तु वारणवते भवतु स्म राष्ट्रं\nतेषां तदेव मम नागपुरं त्वदर्थे ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2297",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स्वपुत्रपरिपालनतो यशस्ते\nभूयाद् विनश्यति परप्रसवातिपुष्टौ ।\nजाते बले तव विरोधकृतश्च ते स्युः\nस्वार्थं हि तावदनुयान्त्यपि केवलं त्वाम् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2298",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्तैक एव सततं परिपोषकोऽलं\nतेषां मम द्विडथ मन्त्रबलादमुष्य ।\nपौराश्च जानपदकाः(जानपदिकाः) सततं द्विषन्ति\nमां तेष्वतीव दृढसौहृदचेतसश्च ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2299",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ते तेषु(एतेषु) दूरगमितेषु निराश्रयत्वात्\nमामेव दुर्बलतया परितः श्रयन्ते ।\nभीष्मादयश्च नहि तन्निकटे विरोधं\nकुर्युर्विनश्यति गतेषु हि सौहृदं तत् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2300",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भेदः कुलस्य भविता कुलनाशहेतु\nअस्माभिरेषु सहितेषु पुरे वसत्सु ।\nतस्मादुपायबलतः प्रतियापनीयाः\nते वारणावतमितो विहितोऽप्युपायः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2301",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णुर्जयन्त इति शम्भुसहाय आस्ते\nदेवोत्सवश्च सुमहान् भविताऽत्र सुष्ठु ।\nभक्ताश्च ते हि नितरामरिशङ्खपाणौ\nत्वच्चोदिताः समुपयान्ति तमुत्सवं द्राक् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2302",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "अज्ञाप्य मत्पुरुषतां पुरुषैर्मदीयैः\nमध्यस्थवद् बहुगुणा उदिताश्च तत्र ।\nतेषां पुरोऽत्र गमनाभिरुचिश्च जाता\nद्रष्टुं पुरं बहुगुणं ननु पाण्डवानाम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2303",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवत्यथ सुते स तथेत्युवाच\nप्राप्तेषु पाण्डुतनयेषु तथैव चोचे ।\nज्ञात्वैव तेऽपि नृपतेर्हृदयं समस्तं\nजग्मुः पितेति पृथया सह नीतिहेतोः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2304",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्तदा ह(तदाऽऽह/तदैव) भविताऽत्र हि भैक्षचार\nइत्येव सम्यगनुविद्य निजं न कर्म ।\nत्याज्यं त्विति प्रतिजगाद निजाग्रजाय\nयामो वयं नतु गृहात् स हि नः स्वधर्मः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2305",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "निष्कालयन्ति यदि नो निजधर्मसंस्थान्\nयोत्स्यामहेऽत्र नहि दस्युवधोऽप्यधर्मः ।\nइत्यूचिवांसममुमाह च धर्मसूनुः\nकीर्तिर्विनश्यति हि नो गुरुभिर्विरोधे ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2306",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवाक्यममुमग्रजमन्वगात् स\nभीमः प्रदर्श्य निजधर्ममथानुवृत्त्यै ।\nदोषो भवेदुभयतो यत एव तेन\nवाच्यः स्वधर्म उत न स्थितिरत्र कार्या ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2307",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कीर्त्यर्थमेव निजधर्मपरिप्रहाणे\nप्राप्तेऽग्रजस्य वचनात् प्रविहातुमेव(प्रतिहातुं, प्रतिहन्तुम्) ।\nभीमस्य दोषमुभयं प्रतिहन्तुमीशो\nज्येष्ठं चकार हरिरत्र सुतं वृषस्य ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2308",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "हन्तव्यतामुपगतेषु सुयोधनादि-\nष्वन्योवधान्नहि भवेन्निजधर्म एव ।\nपूर्वं वधे नहि समस्तश एव दोषाः\nतेषां प्रयान्ति विवृतिं च तदर्थतोऽपि ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2309",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्ताऽथ चाऽह सुवचोऽन्त्यजभाषयैव\nधर्मात्मजं विषहुताशभयात् प्रतीताः ।\nआध्वं त्विति स्म स तथेति वचोऽप्युदीर्य\nप्रायाच्च वारणवतं पृथयाऽनुजैश्च ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2310",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् हन्तुमेव च तदा धृतराष्ट्रसूनुः\nलाक्षागृहं सपदि काञ्चनरत्नगूढम् ।\nकृत्वाऽभ्ययातयदमुत्र हि(च) विष्णुपद्या(विष्णुपद्यां)\nस्वामात्यमेव च पुरोचननामधेयम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2311",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं प्रहस्त इति यस्त्वभवत् सुपापः\nसोऽभ्येत्य पाण्डुतनयानभवच्च मन्त्री ।\nदुर्योधनं प्रतिविहाय भवत्सकाशम्\nआयात इत्यवददेषु स कूटवाक्यम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2312",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्यं गृहं च भवतां हि मयोपनीतं\nप्रीत्यैव पापमनुयातुमहं न शक्तः ।\nयुष्मासु धर्मधृतिमत्सु सदा निवत्स्य\nइत्यूचिवांसममुमाहुरहो सुभद्रम् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2313",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव जातुषगृहं वसया समेतं\nतद्गन्धतो वृषसुतः पवमानजातम् ।\nतं चातिपापमवदत् सुमुखैष पापो\nहन्तुं न इच्छति सदा भव च प्रतीतः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2314",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्ताऽथ नीतिबलतोऽखिललोकवृत्तं\nजानन् स्वचारमुखतः खनकाय चोचे ।\nउक्त्वैव धर्मतनयाय मदीयवाक्यं\nपूर्वोक्तमाशु कुरु तत्र बिलं सुदूरम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2315",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "चक्रे स चैवमथ वर्त्म वृतिच्छलेन\nद्वारं च तस्य स पिधाय ययौ गृहं स्वम् ।\nभीमः पुरोचन उभावपि तौ वधाय\nच्छिद्रार्थिनौ मिथ उतोषतुरब्दकार्द्धम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2316",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याग्रजा च सहिता सुतपञ्चकेन\nतत्राऽगमत् तदनु मारुतिरेष कालः ।\nइत्थं विचिन्त्य स निशाम्य च तान् प्रसुप्तान्\nभ्रातॄंश्च मातरमथाऽशु बिले न्यधात् प्राक् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2317",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भागिनेयसहितं भगिनीं च तस्य\nपापां ददाह सगृहां पवमानसूनुः ।\nसाऽप्यागता हि गरलेन निहन्तुमेतान्\nभीमस्य पूर्वभुजितो न शशाक चैतत् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2318",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तप्तं तया ससुतया च तपो नितान्तं\nस्यां सूनुभिः सह बलाददितिस्तथाऽब्दात् ।\nतस्या अदाच्च गिरिशो यदि पुत्रकैस्त्वं\nयुक्ता न यासि मृतिमेष वरस्तवेति ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2319",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन्निदं सकलमेव स(च) भीमसेनो\nहत्वा सुतैः सह कुबुद्धिमिमां हि तं च ।\nभ्रातॄंश्च मातरमुदूह्य ययौ बिलात् स\nनिर्गत्य भीतिवशतोऽबलतां प्रयातान् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2320",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वा पुरोचनवधं यदि भीष्ममुख्यैः\nवैचित्रवीर्यतनया अभियोधयेयुः ।\nकिं नो भवेदिति भयं सुमहद् विवेश\nभीमं त्वृते च तनयान् सकलान् पृथायाः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2321",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमोऽभयोऽपि गुरुभिः स्वमुखेन युद्धम्\nअप्रीयमाण उत धर्मजवाक्यहेतोः ।\nऊह्यैव तानपि(तान् उरु) ययौ द्युनदीं च तीर्त्वा\nक्षत्त्राऽतिसृष्टमधिरुह्य(क्षत्ता निसृष्टमधिरुह्य) जलप्रयाणम् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2322",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "विश्वासिता विदुरपूर्ववचोभिरेव\nदाशोदिताभिरधिरुह्य च भीमपृष्ठम् ।\nसर्वे ययुर्वनमथाभ्युदिते च सूर्ये\nदृष्ट्वैव सप्त मृतकानरुदंश्च(मृतकान् रुरुदुश्च) पौराः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2323",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "हा पाण्डवानदहदेष हि धार्तराष्ट्रो\nधर्मस्थितान् कुमतिरेव पुरोचनेन ।\nसोऽप्येष दग्ध इह दैववशात् सुपापः\nको नाम सत्सु विषमः प्रभवेत् सुखाय ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2324",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पौरेभ्य एव निखिलेन च भीष्ममुख्या\nवैचित्रवीर्यसहितास्तु निशम्य हेति ।\nऊचुः सुदुःखितधियोऽथ सुयोधनाद्याः\nक्षत्ता मृषैव रुरुदुर्युयुजुश्च कर्म ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2325",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमोऽप्युदूह्य वनमाप हिडिम्बकस्य\nभ्रातॄन् पृथां च तृषितैरभियाचितश्च ।\nपानीयमुत्तरपटेऽम्बुजपत्रनद्धं\nदूरादुदूह्य ददृशे स्वपतोऽथ तांश्च ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2326",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "रक्षार्थमेव परिजाग्रति भीमसेने\nरक्षः स्वसारमभियापयते हिडिम्बीम् ।\nसा रूपमेत्य शुभमेव ददर्श भीमं\nसाक्षात् समस्तशुभलक्षणसारभूतम् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2327",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सा राक्षसीतनुमवाप सुरेन्द्रलोक\nश्रीरेव शक्रदयिता त्वपरैव शच्याः ।\nशापात् स्पृधा पतिमवाप्य च मारुतिं (मारुतं) सा\nप्राप्तुं निजां तनुमयाचत भीमसेनम् ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2328",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तां भीम आह कमनीयतनुं न पूर्वं\nज्येष्ठादुपैमि वनितां नहि धर्म एषः ।\nसा चाऽह कामवशगा पुनरेतदेव\nस्वावेशयुग्धि मरुदग्र्यपरिग्रहस्य ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2329",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सा भारती वरमिमं प्रददावमुष्यै\nस्वावेशमात्मदयितस्य च सङ्गमेन ।\nशापाद् विमुक्तिमतितीव्रतपःप्रसन्ना\nतेनाऽह(तेनाऽप) सा निजतनुं पवमानसूनोः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2330",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं च नैजमभिदर्शयितुं पुनश्च\nप्राहेश्वरोऽखिलजगद्गुरुरिन्दिरेशः ।\nव्यासस्वरूप इह चेत्य परश्व एव\nमां ते प्रदास्यति तदा प्रकरोषि मेऽर्थ्यम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2331",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "काले तदैव कुपितः प्रययौ हिडिम्बो\nभीमं निहन्तुमपि तां च निजस्वसारम् ।\nभक्षार्थमेव हि पुरा स तु तां न्ययुङ्क्त\nनेतुं च तानथ समासददाशु भीमम् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2332",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सा भीममेव शरणं प्रजगाम तां च\nभ्रातॄंश्च मातरमथावितुमभ्ययात् तम् ।\nभीमः सुदूरमपकृष्य सहोदराणां\nनिद्राप्रभङ्गभयतो युयुधेऽमुना च ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2333",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तौ मुष्टिभिस्तरुभिरश्मभिरद्रिभिश्च\nयुद्ध्वा नितान्तरवतः प्रतिबोधितांस्तान् ।\nसञ्चक्रतुस्तदनु सोदरसम्भ्रमं तं\nदृष्ट्वैव मारुतिरहन्नुरसि स्म रक्षः ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2334",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तद् भीमबाहुबलताडितमीशवाक्यात्\nसर्वैरजेयमपि भूमितले पपात ।\nवक्त्रस्रवद्बहुलशोणितमाप मृत्युं\nप्रायात् तमोऽन्धमपि नित्यमथ क्रमेण ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2335",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वैव शर्ववररक्षितराक्षसं तं\nसर्वैरवध्यमपि सोदरमातृयुक्तः ।\nभीमो ययौ तमनु सा प्रययौ हिडिम्बी\nकुन्ती युधिष्ठिरमथास्य कृते ययाचे ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2336",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभ्यामनूक्तमपि यन्न करोति भीमः\nप्रादुर्बभूव निखिलोरुगुणाभिपूर्णः ।\nव्यासात्मको हरिरनन्तसुखाम्बुराशिः(अनन्तसुखाब्धिराशिः)\nविद्यामरीचिविततः सकलोत्तमोऽलम् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2337",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तं परममोदिन आशु पार्था\nमात्रा सहैव परिपूज्य गुरुं विरिञ्चेः ।\nसल्लालिताश्च (उल्लालिताश्च) हरिणा परमातिहार्द\nप्रोत्फुल्लपद्मनयनेन सदोपविष्टाः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2338",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् भक्तिनम्रशिरसः समुदीक्ष्य कृष्णो\nभीमं जगाद नत आशु हिडिम्बया च ।\nएतां गृहाण युवतीं सुरसद्मशोभां\nजाते सुते सहसुता प्रतियातु चैषा ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2339",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं ब्रुवत्यगणितोरुगुणे रमेश\nओमित्युदीर्य कृतवांश्च तथैव भीमः ।\nस्कन्धेन चोह्य विबुधाचरितप्रदेशान्\nभीमं प्रयात्युदय एव रवेर्हिडिम्बी ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2340",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सा नन्दनादिषु वनेषु विहृत्य तेन\nसायं प्रयाति पृथया सहितांश्च पार्थान् ।\nएवं ययावपि तयोरिह वत्सरार्द्धो\nजातश्च सूनुरतिवीर्यबलोपपन्नः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2341",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "देवोऽपि राक्षसतनुर्निर्हृतिः पुरा य\nआवेशयुक् च गिरिशस्य घटोत्कचाख्यः ।\nपूर्वं घटोपमममुष्य शिरो बभूव\nकेशा निमेषत उदासुरतो हि नाम ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2342",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "जाते सुते समयतो भगवत्कृतात् स\nभीमो जगाद ससुतां गमनाय तां च ।\nस्मृत्याऽभियान उभयोरपि सा प्रतिज्ञां\nतेषां विधाय च ययौ सुरलोकमेव ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2343",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासोऽपि पाण्डुतनयैः सहितो बकस्य\nरौद्राद् वराज्जयवधापगतस्य नित्यम् ।\nयातो वधाय परमागणितोरुधामा\nपूर्णाक्षयोरुसुख आशु तदैकचक्राम् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2344",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् ब्राह्मणस्य च गृहे प्रणिधाय कृष्णः\nशिष्या ममैत इति विप्रकुमाररूपान् ।\nआयामि काल इति ताननुशास्य चायात्\nते तत्र वासमथ चक्रुरनूच्य वेदान् ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2345",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भिक्षामटत्सु सततं प्रतिहुङ्कृतेन\nभीमे विशां सदन एव गृहप्रमाणम् ।\nभाण्डं कुलालविहितं प्रतिगृह्य गच्छ-\nत्याशङ्कयाऽवगमनस्य तमाह धार्मः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2346",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "स्थूलं हि सद्म पृथिवीसहितं त्वरक्ष\nउद्धृत्य वह्निमुखतस्तदु(तदुतैकदोष्णा) चैकदोष्णा ।\nभाण्डं तदर्थमुरु कुम्भकरेण दत्तं\nभिक्षां च तेन चरसि प्रतिहुङ्कृतेन ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2347",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मस्य ते सुनियतेर्बलश्च बोधो\nभूयात् सुयोधनजनस्य ततो भयं मे ।\nमात्रा सहैव वस फल्गुनपूर्वकैस्त्वम्\nआनीतमेव परिभुङ्क्ष्व नतु व्रजेथाः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2348",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आशु स चकार तथैव भीमः\nतेऽपि स्वधर्मपरिरक्षणहेतुमौनाः ।\nभिक्षां चरन्त्यथ चतुर्ष्वपि तेषु याते-\nष्वेकत्र मातृसहितः स कदाचिदास्ते ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2349",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्काल एव रुदितं निजवासहेतोः\nविप्रस्य दारसहितस्य निशम्य भीमः ।\nस्त्रीबालसंयुतगृहे शिशुलालनादौ (शिशुपालनादौ)\nलज्जेदिति स्म जननीमवदन्नचागात् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2350",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "जानीहि विप्ररुदितं कुत इत्यतश्च\nयोग्यं विधास्य इति सा प्रययौ च शीघ्रम् ।\nसा संवृतैव सकलं वचनं गृहेऽस्य\nशुश्राव विप्रवर आह तदा प्रियां सः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2351",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दातव्य एव हि करोऽद्य च रक्षसस्य\nसाक्षाद् बकस्य गिरिसन्निभभक्ष्यभोज्यः(गिरिसन्निभभक्षभोज्यः) ।\nपुंसाऽनसा च सहितानडुहा पुमांस्तु\nनैवास्ति नोऽप्रददतां(नो प्रददतां) च समस्तनाशः ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2352",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्यत्र याम इति पूर्वमुदाहृतं मे\nनैतत् प्रिये तव मनोगतमास तेन ।\nयास्यामि राक्षसमुखं स्वयमेव मर्तुं\nभार्यैनमाह न भवानहमत्र यामि ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2353",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्थे तवाद्य तनुसन्त्यजनादहं स्यां\nलोके सतीप्रचरिते(सती प्रचलिते) तदृते त्वधश्च ।\nकन्याऽऽह चैनमहमेव(चैनमहमेवि) न कन्ययाऽर्थ\nइत्युक्त आह धिगिति स्म स विप्रवर्यः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2354",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कन्योदिता बत कुलद्वयतारिणीति\nजाया सखेति वचनं श्रुतिगं सुतश्च ।\nआत्मैव तेन नतु जीवनहेतुतोऽहं\nधीपूर्वकं न्रशनके(नृशनके) प्रतिपादयामि ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2355",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं रुदत्सु सहितेषु कुमारकोऽस्य\nप्राह स्वहस्तगतृणं प्रतिदर्श्य चैषाम् ।\nएतेन राक्षसमहं निहनिष्य एवे-\nत्युक्ते सुवाक्यमनु सा प्रविवेश कुन्ती ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2356",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पृष्टस्तयाऽऽह स तु विप्रवरो बकस्य\nवीर्यं बलं च दितिजारिभिरप्यसह्यम् ।\nसंवत्सरत्रययुते दशके करं च\nप्रातिस्विकं दशमुखस्य च मातुलस्य ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2357",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा तमुग्रबलमत्युरुवीर्यमेव\nरामायणे रघुवरोरुशरातिभीतम् ।\nविष्टं बिलेष्वथ नृपान् वशमाशु कृत्वा\nभीत्यैव तैस्तदनु दत्तकरं ननन्द ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2358",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं बलाढ्यममुमाशु निहत्य भीमः\nकीर्तिं च धर्ममधिकं प्रतियास्यतीह ।\nसर्वे वयं च तमनु प्रगृहीतधर्मा(प्र गृहीतधर्मा)\nयास्याम इत्यवददाशु धरासुरं तम् ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2359",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्ति स्म विप्रवर पञ्च सुता ममाद्य\nतेष्वेक एव नरवैरिमुखाय यातु ।\nइत्युक्त आह स न ते सुतवध्ययाऽहं\nपापो भवानि(भवामि)तव हन्त मनोऽतिधीरम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2360",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तैवमाह च पृथा तनये मदीये\nविद्याऽस्ति दिक्पतिभिरप्यविषह्यरूपा ।\nउक्तोऽपि नो गुरुभिरेष नियुङ्क्त एतां\nवध्यस्तथाऽपि न सुरासुरपालकैश्च ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2361",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्त्वैवमेत्य निखिलं च जगाद भीम\nउद्धर्ष आस स निशम्य महास्वधर्मम् ।\nप्राप्तं विलोक्य तमतीव विघूर्णनेत्रं\nदृष्ट्वा जगाद यमसूनुरुपेत्य चान्यैः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2362",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "मातः किमेष मुदितोऽतितरामिति स्म(मुदितो नितराम्)\nतस्मै च सा निखिलमाह स चाब्रवीत् ताम् ।\nकष्टं त्वया कृतमहो बलमेव यस्य\nसर्वे श्रिता वयममुं च निहंसि (विहंसि) भीमम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2363",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्बाहुवीर्यपरमाश्रयतो हि राज्यम्\nइच्छाम एव निखिलारिवधं स्वधर्मम् ।\nसोऽयं त्वयाऽद्य निशिचारिमुखाय(निशिचारमुखाय)मातः\nप्रस्थाप्यते वद ममाऽशु कयैव बुद्ध्या ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2364",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तममुमाह सुधीरबुद्धिः\nकुन्ती न पुत्रक निहन्तुमयं हि शक्यः ।\nसर्वैः सुरैरसुरयोगिभिरप्यनेन\nचूर्णीकृतो हि शतशृङ्गगिरिः प्रसूत्याम् ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2365",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एष स्वयं हि मरुदेव नरात्मकोऽभूत्\nको नाम हन्तुमिममाप्तबलो जगत्सु ।\nइत्येवमस्त्विति स तामवदत् परेद्युः\nभीमो जगाम शकटेन कृतोरुभोगः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2366",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "गत्वा त्वरन् बकवनाय सकाशमाशु\nभीमः सपायससुभक्ष्यपयोघटाद्यैः ।\nयुक्तं च शैलनिभमुत्तममन्नराशिं\nस्पर्शात् पुरैव नरभक्षितुरत्तुमैच्छत् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2367",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव चान्नसमितौ परिभुज्यमान\nउत्पाट्य वृक्षममुमाद्रवदाशु रक्षः ।\nवामेन मारुतिरपोह्य तदा प्रहारान्\nहस्तेन भोज्यमखिलं सहभक्ष्यमादत् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2368",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पीत्वा पयो त्वरित एनमवेक्षमाण(अवेक्ष्यमाण)\nआचम्य तेन युयुधे गुरुवृक्षशैलैः ।\nतेनाऽहतोऽथ बहुभिर्गिरिभिर्बलेन\nजग्राह चैनमथ भूमितले पिपेष ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2369",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आक्रम्य पादमपि पादतलेन तस्य\nदोर्भ्यां प्रगृह्य च परं विददार भीमः ।\nमृत्वा स चोरु तम एव जगाम पापो\nविष्णुद्विडेव हि शनैरनिवृत्ति चोग्रम् ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2370",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा तमक्षतबलो जगदन्तकं स\nयो राक्षसो न वश आस जरासुतस्य ।\nभौमस्य पूर्वमपि नो भरतस्य राज्ञो\nभीमो न्यधापयदमुष्य शरीरमग्रे ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2371",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वार्येव तत् प्रतिनिधाय पुनः स भीमः\nस्नात्वा जगाम निजसोदरपार्श्वमेव ।\nश्रुत्वाऽस्य कर्म परमं तुतुषुः समेता\nमात्रा च ते तदनुभीतियुताः पुरस्थाः(भीतियुताश्च जाताः) ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2372",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव राक्षसशरीरमुरु प्रभीता\nज्ञात्वैव हेतुभिरथ क्रमशो मृतं च ।\nविप्रस्य तस्य वचनादपि भीमसेन-\nभग्नं निशम्य परमं तुतुषुश्च तस्मै ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2373",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्नात्मकं करममुष्य च सम्प्रचक्रुः\nसोऽप्येनमाशु(सोऽप्येतमाशु) नरसिंहवपुर्धरस्य ।\nचक्रे हरेस्तदनु सत्यवतीसुतस्य\nविष्णोर्हि वाक्प्रमुदिताः(वाक्प्रचुदिताः) प्रययुस्ततश्च ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2374",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्पत्तिपूर्वककथां द्रुपदात्मजाया\nव्यासो ह्यनूच्य जगतां गुरुरीश्वरेशः(गुरुरीश्वरश्च) ।\nयातेत्यचोदयदथाप्यपरे द्विजाग्र्याः\nतान् ब्राह्मणा इति भुजिर्भवतेति चोचुः(भवतीति चोचुः) ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2375",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं हि पार्षत इमान् जतुगेहदग्धान्\nश्रुत्वाऽतिदुःखितमनाः पुनरेव(पुनरेष) मन्त्रः ।\nयाजोपयाजमुखनिस्सृत एवमेष\nनासत्यतार्ह इति जीवनमेषु मेने ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2376",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्रक्वचित् प्रतिवसन्ति निलीनरूपाः\nपार्था इति स्म स तु फल्गुनकारणेन ।\nचक्रे स्वयम्बरविघोषणमाशु राजा\nस्वन्यैरधार्यधनुरीशवराच्च चक्रे ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2377",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्काल एव वसुदेवसुतोऽपि कृष्णः\nसम्पूर्णनैजपरिबोधत एव सर्वम् ।\nजानन्नपि स्म हलिना सहितो जगाम\nपार्थान् निशम्य च मृतानथ कुल्यहेतोः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2378",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "स प्राप्य(सम्प्राप्य) हस्तिनपुरं धृतराष्ट्रपुत्रान्\nसंवञ्चयंस्तदनुसारिकथाश्च कृत्वा(श्रुत्वा) ।\nभीष्मादिभिः परिगतो(परिगताप्रियवत्,परिवृतोऽप्रियवत्)ऽप्रियवज्जगाम द्वारावतीमुदितपूर्णसुनित्यसौख्यः ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2379",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यान्तरे हृदिकसूनुरनन्तरं स्वं\nश्वाफल्किबुद्धिबलमाश्रित इत्युवाच ।\nसत्राजिदेष हि पुरा प्रतिजज्ञ एनाम्\nअस्मत्कृते स्वतनयां मणिना सहैव ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2380",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वांश्च नः पुनरसाववमत्य कृष्णा-\nयादात् सुतां जहि च तं निशि पापबुद्धिम् ।\nआदाय रत्नमुपयाहि च नौ विरोधे\nकृष्णस्य दानपतिना सह साह्यमेमि ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2381",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आशु कुमतिः स तु(स हि) पूर्वदेहे\nदैत्यो यतस्तदकरोदथ सत्यभामा ।\nआनन्दसंविदपि लोकविडम्बनाय\nतद्देहमस्य तिलजे पतिमभ्युपागात् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2382",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा तदीयवचनं भगवान् पुरीं स्वाम्\nआयात एव तु निशम्य महोत्सवं तम् ।\nपाञ्चालराजपुरुषोदितमाशु वृष्णि-\nवर्यैरगान्मुसलिना सह तत्पुरीं च ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2383",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमोऽपि रुद्रवररक्षितराक्षसं तं\nहत्वा तृणोपमतया हरिभक्ति(क्त)वन्द्यः ।\nउष्याथ तत्र कतिचिद्दिनमच्युतस्य\nव्यासात्मनो वचनतः प्रययौ निजैश्च ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2384",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "मङ्गल्यमेतदतुलं प्रतियात शीघ्रं\nपाञ्चालकान् परमभोजनमत्र सिद्ध्येत् ।\nविप्रैरितस्तत इतीरितवाक्यमेते\nशृण्वन्त एव परिचक्रमुरुत्तराशाम् ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2385",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "षण्णां च मध्यगमुदीर्णभुजं विशाल-\nवक्षस्थलं बहुलपौरुषलक्षणं च ।\nदृष्ट्वैव मारुतिमसावुपलप्स्यतीह\nकृष्णामिति स्म च वचः प्रवदन्ति विप्राः ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2386",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "रात्रौ दिवा च सततं पथि गच्छमानाः\nप्रापुः कदाचिदथ विष्णुपदीं निशायाम् ।\nसर्वस्य रक्षितुमगादिह पृष्ठतस्तु\nभीमोऽग्र एव शतमन्युसुतोऽन्तरेऽन्ये ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2387",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राप्ते तदोल्मुकधरेऽर्जुन एव गङ्गां\nगन्धर्वराज इह चित्ररथोऽर्द्धरात्रे ।\nदृष्ट्वैव विप्ररहितानुदकान्तरस्थः\nक्षत्रात्मजा इति ह धर्षयितुं स चाऽगात् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2388",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "हन्ताऽस्मि वो ह्युपगतानुदकान्तमस्या\nनद्याश्च मर्त्यचरणाय निषिद्धकाले ।\nइत्थं वदन्तममुमाह सुरेन्द्रसूनुः\nगन्धर्व नास्त्रविदुषां भयमस्ति तेऽद्य ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2389",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वं हि फेनवदिदं बहुलं बलं ते\nनार्थप्रदं भवति चास्त्रविदि प्रयुक्तम् ।\nइत्युक्तवन्तममुमुत्तमयानसंस्थो\nबाणान् क्षिपन्नभिससार सुरेशभृत्यः ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2390",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आग्नेयमस्त्रमभिमन्त्र्य तदोल्मुके स\nचिक्षेप शक्रतनयोऽस्य रथश्च दग्धः ।\nतं चाग्निना परिगृहीतमभिप्रगृह्य\nकेशेषु सञ्चकर्षाऽशु सुरेन्द्रसूनुः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2391",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थेन सन्धर्षितः शरणं जगाम\nधर्मात्मजं तमपि सोऽथ निजास्त्रमुग्रम् ।\nसञ्जह्र एव तत आस च नामतोऽसौ\nअङ्गारवर्ण इति वर्णविपर्ययेण ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2392",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "गन्धर्व उल्बणसुरक्ततनुः स भूत्वा\nस्वर्णावदात उत पूर्वमुपेत्य सख्यम् ।\nपार्थेन दुर्लभमहास्त्रमिदं ययाचे\nजानन्नपि स्म नहि तादृशमेष वेद ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2393",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्या सुशिक्षिततमा हि सुरेशसूनौ\nतामस्य चावददसावपि कालतोऽस्मै ।\nगन्धर्वगामवददन्वगदृश्यविद्यां\nपश्चादिति स्म पुरुहूतसुतस्य वाक्यात् ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2394",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आधिक्यतः स्वगतसंविद एव साम्ये\nनैवेच्छति स्म निमयं स धनञ्जयोऽत्र ।\nधर्मार्थमेव स तु तां परिदाय तस्मै\nकालेन संविदममुष्य च धर्मतोऽयात् ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2395",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थेन सोऽपि बहुलाश्च कथाः कथित्वा\nधौम्यस्य सङ्ग्रहणमाह पुरोहितत्वे ।\nदास्यामि दिव्यतुरगानिति सोऽर्जुनाय\nवाचं निगद्य दिवमारुहदप्यगुस्ते ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2396",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ते धौम्यमाप्य च पुरोधसमुत्तमज्ञं\nविप्रात्मजोपमतया विविशुः पुरं च ।\nपाञ्चालकस्य निखिलां ददृशुश्च तत्र\nमूर्धाभिषिक्तसमितिं समलङ्कृतां च ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2397",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "राजन्यमण्डलमुदीक्ष्य सुपूर्णमत्र\nकृष्णां प्रगृह्य सहजः प्रगृहीतमालाम् ।\nतेषां च मध्यमगमत् कुलवीर्यसम्पद्\nयुक्तां विभूतिमथ चाऽह समस्तराज्ञाम् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2398",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तांश्च प्रदर्श्य सकलान्(निखिलान्) स हुताशनांशः\nचापं च तत् प्रतिनिधाय सपञ्चबाणम् ।\nआहाभिभाष्य सकलान् नृपतीनथोच्चैः\nदीप्यद्धुताशनवपुर्घनतुल्यघोषः ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2399",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एतेन कार्मुकवरेण तरूपरिस्थं\nमत्स्यावभासमुदके प्रतिवीक्ष्य येन ।\nएतैः शरैः प्रतिहतो भवतीह मत्स्यः\nकृष्णाऽनुयास्यति तमद्य नरेन्द्रवीराः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2400",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यस्य वाक्यमनु सर्वनरेन्द्रपुत्रा\nउत्तस्थुरुद्धतमदाश्चलकुण्डलास्याः ।\nअस्त्रं बलं च बहु नैजमभीक्षमाणाः\nस्पर्धन्त एव च मिथः समलङ्कृताङ्गाः ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2401",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "केचिन्निरीक्ष्य धनुरेत्य न मे सुशक्यम्\nइत्येव चापययुरन्य उत प्रचाल्य ।\nतत्राऽससाद शिशुपाल उरुप्रतापः\nसङ्गृह्य तत् समधिरोपणयत्न(समनुरोपणयत्न) आसीत् ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2402",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "माषान्तराय स चकर्ष यदैव कोट्या\nउन्नम्य तत् प्रतिजघान तमेव चाऽशु ।\nअन्यत्र फल्गुनत एतदशक्यमेवे-\nत्यञ्जो गिरीशवरतः स ययौ च भग्नः ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2403",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "मद्रेश एत्य चकृषे स्थविरोऽपि वीर्यात्\nचेदीशतोऽप्यधिकमेव स मुद्गमात्रे ।\nशिष्टे(शिष्ये)ऽमुना प्रतिहतः स ययावशक्यं\nमत्वाऽऽत्मनस्तदनु भूपतयो विषण्णाः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2404",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्नेषु भूपतिषु मागध आससाद\nसोऽवज्ञयैव बलवीर्यमदेन दृप्तः ।\nचापं चकर्ष चलपादतलो बलेन\nशिष्टे स सर्षपमितेऽभिहतोऽमुनैव ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2405",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "जानुन्यमुष्य धरणीं ययतुस्तदैव\nदर्पेण चास्थिरपदस्थितिमात्रहेतोः (चास्थिरपदः स्थितिमात्रहेतोः) ।\nरौद्राद् वरात् स जडतां गमितोऽथ राजा\nराज्ञां मुखान्यभिवीक्ष्य ययौ स्वराष्ट्रम् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2406",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रायो गतास्तमनु(गतास्तदनु) भूपतयोऽथ कर्णो\nदुर्योधनार्थमनुगृह्य धनुश्चकर्ष ।\nरामादुपात्तशुभशिक्षितमात्रतोऽसौ\nरोमावशिष्टमकरोद् धनुषोऽन्तमाशु ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2407",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिंश्च तेन विहते(निहते) प्रतिसन्निवृत्ते\nभीमार्जुनौ द्विजसदस्युपसन्निविष्टौ ।\nउत्तस्थतू रविशशिप्रतिमानरूपौ\nविप्रेषु तत्र च भिया विनिवारयत्सु ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2408",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "विप्राश्च केचिदतियुक्तमिमौ हि वीरौ\nदेवोपमाविति वचो जगदुस्ततस्तौ ।\nदृष्ट्वैव कृष्णमुखपङ्कजमाशु चाप\nसान्निध्यमाययतुरुत्तमवीर्यसारौ ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2409",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रार्जुनः पवनजात् प्रियतोऽप्यनुज्ञाम्(अभ्यनुज्ञाम्)\nआदाय केशवमजं मनसा प्रणम्य ।\nकृत्वा गुणान्वितमदो(मथो) धनुरश्रमेण\nयन्त्रान्तरेण स शरैरधुनोच्च लक्षम् ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2410",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णा तदाऽस्य विदधे नवकञ्जमालां\nमध्ये च तां प्रतिविधाय(प्रतिनिधाय) नरेन्द्रपुत्रौ ।\nभीमार्जुनौ ययतुरच्युतमाभिनम्य\nक्षुब्धं तदा नृपवराब्धिरिमावधावत् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2411",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रष्टुं हि केवलगतिर्नतु कन्यकाया\nअर्थे न चापमिह वृष्णिवराः स्पृशन्तु ।\nइत्याज्ञयैव वरचक्रधरस्य लिप्साम्\nअन्यत्र(अप्यत्र) चक्रुरिह नैव यदुप्रवीराः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2412",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्तु राजसमितिं प्रतिसम्प्रयातां\nदृष्ट्वैव योजनदशोच्छ्रयमाशु वृक्षम् ।\nआरुज्य(आगृह्य) सर्वनृपतीनभितोऽप्यतिष्ठद्\nदृष्ट्वा पलायनपराश्च बभूवुरेते ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2413",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमोऽयमेष पुरुहूतसुतोऽन्य एते\nपार्था इति स्म हलिने हरिरभ्यवोचत् ।\nदृष्ट्वैव सोऽपि मुदमाप शिनेश्च पौत्रः\nखड्गं प्रगृह्य हर्षात् परिपुप्लुवेऽत्र ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2414",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रीतेषु सर्वयदुषु प्रपलायितेषु\nदुर्योधनादिनृपतिष्वखिलेषु भीमात् ।\nकर्णोऽभ्ययाद्धरिहयात्मजमाशु मद्र-\nराजो जगाम पवनात्मजमेव वीरः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2415",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "विप्रेषु दण्डपटदर्भमहाजिनानि\nकोपात् क्षिपत्सु न विनाशनमत्र भूयात् ।\nक्षत्रस्य वैरत इति द्रुपदे च कृष्णं\nविप्रांश्च याचति स मारुतिरार शल्यम् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2416",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "वृक्षं त्वसौ प्रतिनिधाय च मद्रराजं\nदोर्भ्यां प्रगृह्य जवतो गगने निधाय ।\nबन्धुत्वतो भुवि शनैरदधात् स तस्य\nविज्ञाय वीर्यमगमन्निजराजधानीम् ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2417",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थोऽपि तेन धनुषा युयुधे स्म कर्णं\nसोऽप्यस्त्रबाहुबलमाविरमुत्र चक्रे ।\nतौ धन्विनामनुपमौ चिरमस्यतां च\nसूर्यात्मजोऽत्र वचनं व्यथितो बभाषे ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2418",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वं फल्गुनो हरिहयो द्विजसत्तमो(सत्तपो) वा\nमूर्तं(मर्त्यः) न मे प्रमुखतः स्थितिमन्य ईष्टे ।\nयो वाऽस्मि कोऽपि यदि ते क्षममद्य बाणान्\nमुञ्चान्यथैहि(यथेहि) रणतस्त्विति पार्थ आह ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2419",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कार्यं न मे द्विजवरैः प्रतियोधनेने-\nत्युक्त्वा ययौ रविसुतः स सुयोधनाद्यैः ।\nनागाह्वयं पुरमथ द्रुपदात्मजां ताम्\nआदाय चार्जुनयुतः प्रययौ स भीमः ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2420",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रेऽश्विपुत्रसहितः स तु धर्मसूनुः\nप्रायात् कुलालगृहमन्वपि भीमपार्थौ ।\nभिक्षेति तैरभिहिते प्रजगाद कुन्ती\nभुङ्ग्ध्वं समस्तश इति प्रददर्श कन्याम् ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2421",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रामादिकं च वचनं न मृषा तयोक्तं\nप्रायो हि तेन कथमेतदिति स्म चिन्ता ।\nतेषां बभूव वसुदेवसुतो हरिश्च\nतत्राऽजगाम परमेण हि सौहृदेन ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2422",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्भाष्य तैः स भगवानमितात्मशक्तिः\nप्रायान्निजां पुरममा यदुभिः समस्तैः ।\nज्ञातुं च तान् निशि स तु द्रुपदः स्वपुत्रं\nप्रास्थापयत् स च विलीनं इमानपश्यत्(विलीन इमामपश्यत्) ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2423",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भिक्षान्नभोजिन उतो भगिनीं निजां च(इमां भगिनीं)\nतत्रातितृप्तहृदयामथ युद्धवार्ताम् ।\nतेषां निशम्य नदतां धनवद् गभीरं\nक्षत्रोत्तमा इति मतिं स चकार वीरः ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2424",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रातस्तु तस्य जनितुर्वचसा पुरोधाः\nतान् प्राप्य मन्त्रविधिना मरुदात्मजेन ।\nसम्पूजितोऽतिविदुषा प्रतिगृह्य तांश्च\nप्रावेशयन्नृपतिगेहममैव मात्रा ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2425",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तानागतान् समभिपूज्य निजात्मजां च\nविप्रादियोग्यपृथगुक्तपदार्थजातैः ।\nपूर्णान् गृहांश्चतुर एव दिदेश राजा\nतत्राऽयुधादिपरिपूर्णगृहं च तेऽगुः ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2426",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "चेष्टास्वराकृतिविवक्षितवीर्यशौर्य-\nप्रागल्भ्यपूर्वकगुणैः क्षितिभर्तृपुत्रान् ।\nविज्ञाय तान् द्रुपद एत्य च धर्मसूनुं\nपप्रच्छ कोऽसि नरवर्य वदस्व सत्यम्(मह्यम्) ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2427",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "स प्राह मन्दहसितः किमिहाद्य राजन्\nपूर्वं हि वर्णविषये न विशेष उक्तः ।\nपुत्रीकृते तव सुतेन तु लक्ष्य(लक्ष)वेध\nउक्तो नरेन्द्रसमितौ स कृतोऽप्यनेन ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2428",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं ब्रुवाणमथ तं पृथया सहैव\nराजा वदेति पुनरेव ययाच एषः ।\nसर्वं पृथाऽप्यवदतां स च तेन तुष्टो\nवाचं जगाद कृतकृत्य इहाऽसमद्य ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2429",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थार्थमेव हि मयैष कृतः प्रयत्नः\nत्वं फल्गुनोऽन्य उतवाऽद्य करं सुतायाः ।\nगृह्णात्वितीरित इमं स तु धर्मसूनुः\nआह स्म सर्व इति मे मनसि प्ररूढम् ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2430",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "नात्र प्रमा मम हृदि प्रतिभात्यथापि\nधर्माचला मम मतिर्हि तदेव मानम् ।\nइत्युक्तवत्यपि सहैव सुतेन राजा\nनैवैच्छदत्र भगवानगमच्च कृष्णः ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2431",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासं तमीक्ष्य (भगवन्तमगम्यपूर्ण)भगवन्तमगण्यपूर्ण-\nनित्याव्ययात्मगुणमाशु समस्त एव ।\nनत्वाऽभिपूज्य वरपीठगतस्य चाऽज्ञाम्\nआदाय चोपविविशुः सहितास्तदन्ते ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2432",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णस्तदाऽह नृपतिं प्रति देहि कन्यां\nसर्वेभ्य एव वृषवायुपुरन्दरा हि ।\nनासत्यदस्रसहिता इम एव इन्द्राः\nपूर्वे च सम्प्रतितनश्च(सम्प्रतितनाश्च) हरेर्हि पश्चात् ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2433",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एषां श्रियश्च निखिला अपिचैकदेहाः\nपुत्री तवैव न ततोऽत्र विरुद्धता हि ।\nइत्युक्तवत्यपि यदा द्रुपदश्चकार\nसंवादिनीं न धियमेनमथाऽह कृष्णः ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2434",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्यं हि दर्शनमिदं तव दत्तमद्य\nपश्याऽशु पाण्डुतनयान् दिवि संस्थितांस्त्वम् ।\nएतां च ते दुहितरं सह तैः पृथक्स्थां\nतल्लक्षणैः सह ततः कुरु ते यथेष्टम् ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2435",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवाक्यमनु तान् स ददर्श राजा\nकृष्णप्रसादबलतो दिवि तादृशांश्च ।\nएतान् निशाम्य चरणौ जगदीशितुश्च\nभीतो जगाम शरणं तदनादरेण ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2436",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दत्वाऽभयं स भगवान् द्रुपदस्य कार्ये\nतेनोमिति स्म कथिते स्वयमेव सर्वाम् ।\nवैवाहिकीं कृतिमथ(विधिमथ) व्यदधाच्च धौम्य-\nयुक्तः क्रमेण जगृहुर्निखिलाश्च पाणिम् ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2437",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पाञ्चालकेषु च महोत्सव आस राजा\nतुष्टोऽभवत् सह सुतैः स्वजनैश्च सर्वैः(सुतैश्च निजैश्च सर्वैः) ।\nपौरैश्च जानपदिकैश्च यथैव रामे\nदत्वा सुतां जनक आप मुदं ततोऽनु ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2438",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्बाह्य तत्र निवसत्सु च पाण्डवेषु\nश्रुत्वैव रामसहितः सह यादवैश्च ।\nआदाय पारिबर्हं बहुलं स कृष्ण\nआयान्मुदैव पृथया सहितांश्च पार्थान् ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2439",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तं मुमुदुराशु कुरुप्रवीरा\nआश्लिष्य कृष्णमथ नेमुरसौ च कृष्णाम् ।\nदृष्ट्वा प्रदाय गृहयोग्यसमस्तभाण्डं\nसौवर्णमेभ्य उरु भूषणमच्युतोऽदात् ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2440",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "देवाङ्गयोग्यशुभकुण्डलहारमौलि-\nकेयूरवस्त्रसहितान्युरुभूषणानि ।\nषण्णां पृथक्पृथगदात् पृथगेव योग्या-\nन्यन्यद् ददावथ पितृष्वसुरात्मयोग्यम् ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2441",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "रत्नानि गोगजतुरङ्गरथान् सुवर्ण-\nभारान् बहूनपि ददावथ चाऽशिषोऽग्र्याः ।\nव्यासोऽप्यदादिह परत्र च(परत्र स) पार्षतोऽपि\nभूषारथाश्वगजरत्नसुकाञ्चनानि ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2442",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दासीश्च दाससहिताः शुभरूपवेषाः\nसहस्रशो ददतुरत्र हरिर्नृपश्च ।\nतासां विचित्रवसनान्युरुरत्नमालाः\nप्रत्येकशो ददतुरप्युरुभूषणानाम् ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2443",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "मासान् बहूनिह विहृत्य सहैव पार्थैः\nकृष्णो ययौ यदुपुरीं सहितोऽग्रजेन ।\nअन्तर्हिते भगवति प्रततोरुशक्तौ\nव्यासे च वत्सरमिहोषुरिमे तु पार्थाः ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2444",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "वैचित्रवीर्यतनयाः सह सौबलेन\nकर्णेन सिन्धुपतिना रथहस्तियौधैः ।\nभूरिश्रवः प्रभृतिभिश्च सहैव हन्तुं\nपाञ्चालराजमगुरेत्य पुरीं पुनस्ते ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2445",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तैरर्दिते स्वपुर आशु स सोमकानां\nराजा सुतैः सह ससैनिक उद्गतोऽभूत् ।\nतेषां च तस्य च बभूव महान् विमर्दः\nपुत्रौ च तस्य निहतौ विधुताश्च सेनाः ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2446",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "चित्रे हते समर आशु सचित्रकेतौ\nधावत्सु सैनिकवरेषु च पार्षतस्य ।\nपार्था रथैरभिययुर्धृतचापबाणा\nवैचित्रवीर्यतनयान् रविसूनुयुक्तान् ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2447",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तैस्तेषु पञ्चसु समं प्रतियोधयत्सु\nभूरिश्रवाः सरविजो विरथं चकार ।\nशक्रात्मजं तदनु पर्वतसन्निकाशं\nदोर्भ्यां तु मारुतिरुरुं तरुमुद्बबर्ह ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2448",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमीक्ष्य तरुहस्तमिमं समीर-\nसूनुं सुयोधनमुखा निखिलाः सकर्णाः ।\nभूरिश्रवाः शकुनिभूरिजयद्रथाश्च\nसर्वेऽपि दुद्रुवुरथो विविशुः पुरं स्वम् ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2449",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वा समस्तमपि तद् विदुरोऽग्रजं स्वं\nवर्द्धन्त एव तनया भवतो नरेन्द्र ।\nइत्याह सोऽपि मुदितः स्वसुतेन कृष्णा\nप्राप्तेति भूषणवराण्यदिशच्च वासः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2450",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्था इति स्म विदुरोऽवददाशु सोऽपि\nस्वाकारगूहनपरो यदि तर्ह्यतीव ।\nभद्रं मृता नहि पृथासहिताः स्म पार्थाः\nतेषां प्रवृत्तिमपि मे वद सर्वशस्त्वम् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2451",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह विदुरः स हिडिम्बवध्या-\nपूर्वां प्रवृत्तिमखिलामपि लक्ष्यवेधम्(लक्षवेधम्) ।\nउद्बाहमप्यथ नदीजमुखाश्च सर्वे\nतुष्टा बभूवुरपि वत्सरमूषुरेवम् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2452",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽथ कृष्णमुपयातमुरु प्रदाय\nरत्नं च पाण्डुतनयेषु गतं पुनश्च ।\nतातप्यमानहृदयास्तु सुयोधनाद्या\nमन्त्रं प्रचक्रुरथ कर्णमुखा युयुश्च ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2453",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्धाय तेषु पुनरेव रथैः प्रयाते-\nष्वाहाग्रजं स विदुरोऽपि नदीजमुख्यान् ।\nएते हि पापतमचेतस एत्य पार्थान्\nयुद्धाय मृत्युमुपयान्ति न संशयोऽत्र ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2454",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्जुनौ विषहितुं नहि कश्चनास्ति\nसामर्थ्ययुक् सुरवरेष्वपि वर्द्धितास्ते ।\nज्ञात्वैव वत्सरत एव महानधर्मः\nतेषामुपेक्षणकृतस्तदलं नियुङ्क्ष्व ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2455",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आनीतये च विनियुज्य सुसान्त्वपूर्वम्\nआनीय योजय नृपेषु(नृपैषु) तथाऽर्द्धराज्यम् ।\nएवं कृते(कृतं) तव भवेत् कुलवृद्धये हि\nधर्माय चोभयविनाशकरोऽन्यथा स्याः ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2456",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवत्यनु तथेत्यवदन्नदीजो\nद्रोणः कृपश्च विदुरं स नृपोऽप्युवाच ।\nयाह्यानयेति स च वेगवता रथेन\nतत्रागमत् तदनु तैरभिपूजितश्च ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2457",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्काल एव वसुदेवसुतश्च कृष्णो\nव्यासश्च तानुपसमेत्य दुरन्तशक्ती ।\nआदाय कुन्तिसहितान् विदुरेण युक्तौ\nनागाह्वयं पुरमितां सह भार्ययैव ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2458",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तेष्वागतेषु सुमहानभवत् प्रहर्षः\nपौरस्य जानपदिकस्य जनस्य चोच्चैः ।\nभीष्मादिकाश्च मुदिताः प्रतिपूज्य गेहम्\nआवेशयन् सह नृपेण महोत्सवेन ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2459",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णामपूजयदतीव च सौबली सा\nदुर्योधनस्य दयितासहिताऽत्र तेऽपि ।\nऊषुस्ततश्च निजपुत्रकदुर्विनीत्या\nकृष्णानिमित्तमुरुभीतित आह भीमात् ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2460",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कुन्ति प्रयाहि सहिता स्नुषया गृहं स्वं\nभीमाद् बिभेमि निजपुत्रकदुर्विनीत्या ।\nकृष्णा त्रिलोकवनिताधिकरूपसारा\nयस्मादिति स्म ससुता प्रययौ गृहं सा ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2461",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊषुस्तथैव परिवत्सरपञ्चकं ते\nपाण्डोर्गृहे सुसुखिनोऽखिलभोगयुक्ताः ।\nकृष्णा च तेषु पृथगेव चतुःस्वरूपा\nरेमे तथैकतनुरप्यभिमानिभेदात् ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2462",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कन्यैव साऽभवदतः प्रतिवासरं च\nजन्माभवद्ध्यभिमतेः पृथगेव नाशात् ।\nप्रायो हि नाभिमतिनाशमवाप वाणी\nतस्मान्मरुच्च सकलेष्वभिविष्ट(सकलेष्वनुविष्ट) आसीत् ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2463",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मात्मजादिषु मरुत् प्रतिविष्ट एषां\nबुद्धिं विमोह्य(विपोह्य) रमते सततं तया यत् ।\nशुद्धैव सा हि तत एव दिनेदिने च\nसम्मोहतो मरणवद् भवतीह कन्या ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2464",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "नो सुप्तिवत्(सुप्तवत्) त्विदमतोऽन्यवशत्वतो हि\nदेहस्य संस्मृतित एव हरेर्न मोहः ।\nनाऽवेशवच्च तत एव मृतेः स्वरूपम्\nएतत् त्वतः प्रतिदिनं जननाद्धि कन्या ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2465",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स वायुरनुविष्टयुधिष्ठिरादि-\nभीमात्मनैव रमते सततं तयैकः ।\nअन्यादृशा(अन्यादृशी) हि सुरभुक्तिरतोऽन्यरूपा\nमानुष्यभुक्तिरिति नात्र विचार्यमस्ति ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2466",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "वासिष्ठयादववृषावपि केशवौ तौ\nतत्रोषतुः परमसौहृदतो हि तेषु ।\nताभ्यामनन्तगुणपूर्णसुखात्मकाभ्यां\nपार्थाश्च ते मुमुदिरे युतसत्कथाभिः(अयुतसत्कथाभिः) ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2467",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं हि तेषु वनगेषु बभूव काशि-\nराज्ञः सुताकृत उरुक्षितिपालयोगः ।\nतत्र स्वयम्बरगतां धृतराष्ट्रपुत्रः\nकन्यां बलाज्जगृह आत्मबलातिदृप्तः ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2468",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं हि राजगणने मगधाधिराजः\nसङ्ख्यात इत्यतिरुषा प्रगृहीतकन्ये ।\nदुर्योधने नृपतयो युयुधुः स्म तेन\nभग्नाश्च कर्णसहितेन सहानुजेन ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2469",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भग्नेषु तेषु पुनरात्तशरासनेषु\nकर्णो जगाद धृतराष्ट्रसुतं प्रयाहि ।\nयुक्तः सहोदरजनैर्गुरुभीष्ममुख्यैः\nयुक्तस्य ते न पुरमेत्य हि घर्षणेशाः ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2470",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एकान्ततो जयमवीक्ष्य च नानुयाति\nबार्हद्रथः पुरगतस्य जये न निष्ठा ।\nद्रौणिं च रुद्रतनुमेष सदा विजानन्\nनो तेन युद्धमभिवाञ्छति रुद्रभक्तः ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2471",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एकोऽहमेव नृपतीन् प्रतियोधयिष्य\nएतैर्मयि प्रतिजितेऽपि न तेऽस्त्यकीर्तिः ।\nएकं च तेऽनुजमिमे यदि पौरुषेण\nगृह्णीयुरत्र तव कीर्तिरुपैति नाशम् ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2472",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मादयोऽपि नहि योधयितुं समर्था\nराज्ञा ह्यनेन तत एव हि(च) बाह्लिकोऽस्य ।\nभृत्यो बभूव नतु भीष्ममयं युधेऽगाद्\nराजा नहीति नच तेन विरोध आसीत् ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2473",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आशु स विमृश्य ययौ पुरं स्वं\nकर्णोऽपि तैः प्रतियुयोध जिगाय चैनान्(चैतान्) ।\nकर्णस्य वीर्यमगणय्य जरासुतोऽपि\nह्येकैकमेव नृपतिं स दिदेश योद्धुम् ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2474",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेषु तेषु विजितेष्वभिजग्मिवान् स\nयोद्धुं बृहद्रथसुतोऽप्यमुना रथेन ।\nतं चैव रामवरतो विरथं विशस्त्रं\nचक्रे स चैनमथ मुष्टिभिरभ्युपेतौ ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2475",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्धौ यदैव जरया प्रतिसन्धितस्य\nकर्णो जघान न परत्र तुतोष राजा ।\nन ज्ञातमेतदपि हो हलिना तदेतत्\nज्ञातं त्वया भव ततो मम भृत्य एव ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2476",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "एवंविधं सुकुशलं बहुयुद्धशौण्डं\nन त्वां हनिष्य उत ते पितुरेव पूर्वम् ।\nबाह्वोर्बलादभिहृतं हि मयाऽङ्गराज्यं\nतत् त्वं गृहाण युधि कर्मकरश्च मे स्याः ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2477",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आशु स तथैव चकार कर्णः\nपूर्वं हि तस्य निजराज्यपदैकदेशः ।\nदुर्योधनेन विहितो मगधाधिराजं\nजित्वा वृकोदरहृतः पितुरेव दत्तः ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2478",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "अङ्गाधिराज्यमुपलभ्य जरासुतस्य\nस्नेहं च सूर्यसुत आशु कुरून् जगाम ।\nदृष्ट्वैव तं मुमुदिरे धृतराष्ट्रपुत्रा\nनानेन तुल्यमधिजग्मुरतो हरिं च ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2479",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्वाह्य काशितनयां गिरिजाधिविष्टां(गिरिजाभिविष्टां)\nसाक्षान्नरेषु जनितां प्रथमामलक्ष्मीम् ।\nतस्यां सुतं त्वजनयत् पुर आस योऽक्षः\nकन्यां पुरा प्रियतमां च षडाननस्य ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2480",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रो बभूव स तु लक्षणनामधेयः\nसा लक्षणेत्यधिकरूपगुणाऽऽस कन्या ।\nतस्यानुजाश्च निजयोग्यगुणा अवापुः\nभार्याः पुनश्च स सुयोधन आप भार्याः(आप भार्याम्) ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2481",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं सुरान्तक इति प्रथितः सुतोऽभूद्\nदुःशासनस्य तदनु प्रतितप्यमानाः ।\nदृष्ट्वैव पार्थबलवीर्यगुणान् समृद्धिं\nतां चैव ते प्रतिययुः स्म कलिङ्गदेशम् ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2482",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आसीत् स्वयंवर उतात्र कलिङ्गराज-\nपुत्र्याः सुवज्र इति यं प्रवदन्ति भूपाः ।\nरौद्राद् वरादविजितस्य च तस्य कन्यां\nदृप्तो बलात् स जगृहे धृतराष्ट्रसूनुः ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2483",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राथ रुद्रवरतः स जरासुतेन\nयुक्तो बबन्ध च सुयोधनमाशु जित्वा ।\nकर्णः पराद्रवदिह स्म सुतेषु पाण्डोः\nयस्मात् स्पृधाऽगमदतः स पराजितोऽभूत् ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2484",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनेऽनुजजनैः सह तैर्गृहीते\nभीष्माम्बिकेयविदुराग्रजवाक्यनुन्नः ।\nभीमो विजित्य नृपतीन् सजरासुतांस्तान्\nहत्वा सुवज्रममुचद् धृतराष्ट्रपुत्रान् ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2485",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तेऽपि स्म कर्णसहिता मृतकप्रतीका\nनागाह्वयं पुरमथाऽययुरप्यमीषाम् ।\nदृष्ट्वा विरोधमवदन्नृपतिश्च धर्म-\nपुत्रं पुरन्दरकृतस्थलमाशु याहि ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2486",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रार्द्धराज्यमनुभुङ्क्ष्व सहानुजैस्त्वं\nकोशार्द्धमेव च गृहाण पुरा हि शक्रः ।\nतत्राभिषिक्त उत कञ्जभवादिदेवैः\nतत्रस्थ एव स चकार चिरं च राज्यम् ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2487",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वं वीर शक्रसम एव ततस्तवैव\nयोग्यं पुरं तदत आश्वभिषेचयामि ।\nइत्युक्त आह स युधिष्ठिर ओमिति स्म\nचक्रेऽभिषेकमपि तस्य स आम्बिकेयः ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2488",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याभिषेकमकरोत् प्रथमं हि कृष्णो\nवासिष्ठनन्दन उरुर्भव चक्रवर्ती ।\nयष्टाऽश्वमेधनिखिलात्मकराजसूय-\nपूर्वैर्मखैः सततमेव च धर्मशीलः ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2489",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्येव पार्षतसुतासहितेऽभिषिक्ते\nकृष्णोऽपि वृष्णिवृषभः स तथाऽभ्यषिञ्चत् ।\nएवं च मारुतिशिरस्यभिषेकमेतौ\nसञ्चक्रतुः स्म युवराजपदे सभार्यम् ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2490",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमे च पार्षतसुतासहितेऽभिषिक्ते\nताभ्यामनन्तसुखशक्तिचिदात्मकाभ्याम् ।\nअन्यैश्च विप्रवृषभैः सुकृतेऽभिषेके(सुकृताभिषेके)\nधर्मात्मजानु मुमुदुर्निखिलाश्च सन्तः ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2491",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् महोत्सववरे दिनसप्तकानु-\nवृत्ते वसिष्ठवृषभेण च वृष्णिपेन ।\nकृष्णेन ते युयुरमा पृथया तया च\nपाञ्चालराजसुतया स्थलमिन्द्रवासम् ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2492",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "कोशस्य चार्द्धसहितास्तु यदैव पार्था\nगच्छन्ति ताननुययुर्निखिलाश्च पौराः ।\nऊचुश्च हा बत सुयोधन एष पापो\nदूरे चकार ननु पाण्डुसुतान् गुणाढ्यान् ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2493",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमप्रतापमवलम्ब्य कलिङ्गबन्धान्\nमुक्तः सुतामपि हि तस्य पुरं निनाय ।\nद्वेष्ट्येवमप्यतिबलान् हि सदैव पार्थान्\nयामो वयं गुणिभिरद्य सहैव पार्थैः ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2494",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञापयत्यपि स भेरिरवेण पार्थान्\nनैवानुगच्छत यदि व्रजथानु वोऽद्य ।\nवित्तं हरिष्य इह सर्वमपीति तच्च\nपापः करोतु न वयं विजहाम पार्थान् ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2495",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "सद्भिर्हि सङ्गतिरिहैव सुखस्य हेतुः(सुखैकहेतुः)\nमोक्षैकहेतुरथ(मोक्षैकहेतुरुत) तद्विपरीतमन्यत् ।\nतस्माद् व्रजेम सह पाण्डुसुतैर्हि शक्र-\nप्रस्थं त्विति स्म धृतचेतस आह धार्मः(धर्मः) ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2496",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रीतिर्यदि स्म भवतां मयि सानुजेऽस्ति\nतिष्ठध्वमत्र पितुरेव हि शासने मे ।\nकीर्तिर्हि वोऽनुगमनात् पितुरत्ययेन\nनश्येन्न इत्यनुसरध्वमिहाऽम्बिकेयम् ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2497",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्येव तैः पुरजना निखिलैर्निषिद्धाः\nकृच्छ्रेण तस्थुरपि तान् मनसाऽन्वगच्छन् ।\nप्राप्याथ शक्रपुरमस्मरतां च कृष्णौ\nदेवेशवर्धकिमथाऽगमदत्र सोऽपि ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2498",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "वासिष्ठपेन यदुपेन च पाण्डवानां\nरत्नोत्करं कुरु पुरं पुरुहूतपुर्याः ।\nसादृश्यतस्त्विति नियुक्त उभौ प्रणम्य\nसर्वेश्वरौ स कृतवांश्च पुरं तथैव ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2499",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "देशं च नातिजनसंवृतमन्यदेश-\nसंस्थैर्जनैरभिपुपूरिर आशु पार्थाः ।\nतेषां गुणैर्हरिपदानतिहेतुतश्च\nराष्ट्रान्तरा इह शुभा वसतीः स्म चक्रुः ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2500",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रस्थाप्य दूरमनुजस्य सुतान् स राजा\nचक्रेऽभिषेकमपि तत्र सुयोधनस्य ।\nदुःशासनं च युवराजमसौ विधाय\nमेने कृतार्थमिव च स्वमशान्तकामः ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2501",
"oldKey": "MBTN_C19_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C19_S01",
"chapter": "MBTN_C19",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थाश्च ते मुमुदुरत्र वसिष्ठवृष्णि-\nवर्योदितानखिलतत्त्वविनिर्णयांस्तु ।\nशृण्वन्त एव हि सदा पृथिवीं च धर्माद्\nभुञ्जन्त आश्रितरमापतिपादयुग्माः ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2502",
"oldKey": "MBTN_C20_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2503",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ यज्ञोरुदाननरदेववन्द्यताप्रश्नर्षिपूजासु युधिष्ठिरोऽभूत् ।\nधर्मानुशास्तिहरितत्त्वशंसनस्वराष्ट्ररक्षादिषु भीम आसीत् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2504",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीधर्मसंशासनभृत्यकोशरक्षाव्ययादौ गुणदोषचिन्तने ।\nअन्तःपुरस्थस्य जनस्य कृष्णा त्वासीद्धरेर्धर्मनिदर्शनी च ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2505",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "बीभत्सुरासीत् परराष्ट्रमर्दने तेनानियम्यांस्तु जरासुतादीन् ।\nस कीचकादींश्च ममर्द भीमस्तस्यैव ते बलतो नित्यभीताः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2506",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "राष्ट्रेषु भीमेन विमर्दितेषु जिताश्च युद्धेषु निरुद्यमास्ते ।\nबभूवुरासीद्धरिधर्मनिष्ठः प्रायेण लोकश्च(लोकाश्च) तदीयशासनात् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2507",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आजीविनां वेतनदस्तदाऽऽसीन्माद्रीसुतः प्रथमोऽथ द्वितीयः ।\nसन्धानभेदादिषु धर्मराजपश्चाच्च खड्गी स बभूव रक्षन् ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2508",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नस्तत्र सेनाप्रणेता शक्रप्रस्थे नित्यमास्तेऽतिहार्दात् ।\nविशेषतो भीमसखा स आसीद् राष्ट्रं चैषां सर्वकामैः सुपूर्णम् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2509",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नावैष्णवो न दरिद्रो बभूव न धर्महानिश्च बभूव कस्यचित् ।\nतेषां राष्ट्रे शासति भीमसेने न व्याधितो नापि विपर्ययान्मृतिः ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2510",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरं यान्ति हि दर्शनोत्सुकाः प्रतिग्रहायाप्यथ याजनाय ।\nकार्यार्थिनो(कार्यार्थतो) नैव वृकोदरेण कार्याणि सिद्ध्यन्ति(सिद्धानि) यतोऽखिलानि ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2511",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "गन्धर्वविद्याधरचारणाश्च सेवन्त एतान्त्सततं समस्ताः ।\nयथा सुरेन्द्रं मुनयश्च सर्व आयान्ति देवा अपि कृष्णमर्चितुम् ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2512",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां राष्ट्रे कार्तयुगा हि धर्माः प्रवर्तिता एव ततोऽधिकाश्च ।\nवृद्धिश्च तस्मादधिका सुवर्णरत्नाम्बरादेरपि सस्यसम्पदाम् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2513",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अथोपयेमे शिशुपालपुत्रीं युधिष्ठिरो देवकीं नाम पूर्वम्(पूर्वाम्) ।\nस्वीयां भार्यां यत्सहजो धृष्टकेतुरनुह्लादः सवितुश्चांशयुक्तः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2514",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यां सुहोत्रो नामतः पुत्र आसीद् यश्चित्रगुप्तो नाम पूर्वं सुलेखः ।\nकृष्णा सैवाऽप्यन्यरूपेण जाता काशीशपुत्री यां प्रवदन्ति कालीम् ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2515",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सा केवला भारती नान्यदेव्यस्तत्राऽविष्टास्तत्कृते(तत्राविष्टा यत्कृते) काशिराजः ।\nस्वयम्बरार्थं नृपतीनाजुहाव सर्वांस्तेऽपि ह्यत्र हर्षात् समेताः ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2516",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां मध्ये भीमसेनांस एषा मालामधात् तत्र जरासुताद्याः ।\nक्रुद्धा विष्णोराश्रितानाक्षिपन्त आसेदुरुच्चैः शिवमास्तुवन्तः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2517",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं वाक्यैर्वैदिकैस्तान्स भीमो जिग्ये तर्कैः साधुभिः सम्प्रयुक्तैः ।\nवेदा ह्यदोषा इति पूर्वमेव संसाधयित्वैव सदागमैश्च ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2518",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदाधिक्यं शैवशास्त्राणि चाऽहुर्वेदोज्झितानां बहुलां च निन्दाम् ।\nतथा शाक्तेयस्कान्दसौरादिकानां तत्रैवोक्तं छन्दसां वैष्णवत्वम् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2519",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णोराधिक्यं तानि शास्त्राणि चाऽहुः शिवादिभ्यः कुत्रचिन्नैव वेदे ।\nविष्णूत्कृष्टः(विष्णूत्कर्षः) कथितो बौद्धपूर्वाश्चाऽहुर्विष्णुं परमं सर्वतोऽपि ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2520",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकायताश्च क्वचिदाहुरग्र्यं विष्णुं गुरुं सर्ववरं बृहस्पतेः ।\nसर्वागमेषु प्रथितोऽत एव विष्णुः समस्ताधिक एव मुक्तिदः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2521",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तेष्वागमेष्वेव परस्परं च विरुद्धता ह्यन्यपक्षेषु भूपाः ।\nप्रत्यक्षतश्चात्र पश्यध्वमाशु बलं बाह्वोर्मे विष्णुपदाश्रयस्य ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2522",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं हि गङ्गा मम विष्णुपूजाविघ्नार्थमायाद् वामकरेण सा मे ।\nनुन्ना परस्ताद् बहुयोजनं गता पुरे कुरूणां शिव आगतस्तदा ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2523",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स व्याघ्ररूपी कपिलात्मिकामुमां(कपिलात्मकामुमां) परीक्षयन् मां हन्तुमिवाऽद्रवद् द्रुतम् ।\nस मे युद्धे विजितो मूर्च्छितश्च गदाप्रहारादास लिङ्गान्तरस्थः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2524",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "व्याघ्रेश्वरं नाम लिङ्गं पृथिव्यां ख्यातं तदास्ते तद्वदन्यत्र युद्धे ।\nतीरे गोमत्या हैमवते गिरौ हि जितस्तत्राप्यास शार्दूललिङ्गम् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2525",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं प्रत्यक्षे विष्णुपदाश्रयस्य बलाधिक्ये किमु वक्तव्यमत्र ।\nविष्णोराधिक्ये क्षत्रियाणां प्रमाणं बलं विप्रे ज्ञानमेवेति चाऽहुः ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2526",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "मया केदारे विप्ररूपी जितश्च रुद्रोऽविशल्लिङ्गमेवाऽशु भीतः ।\nततः परं वेदविदामगम्यताशापं प्रादाच्छङ्करो व्रीडितोऽत्र ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2527",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं प्रत्यक्षे विष्णुबले प्रतीपं मनो यस्य ह्युत्तरं स ब्रवीतु ।\nक्रोधोऽधिकश्चेत् क्षिप्रमायातु योद्धुमित्युक्तास्तेऽभ्याययुरात्तशस्त्राः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2528",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राप्य(विद्राव्य) तान् बाणसङ्घैः समस्तान् जरासुतं गदया योधयित्वा(पोथयित्वा) ।\nबाहुभ्यां चैनं परिगृह्याऽशु विष्णोः पादोत्थायां(पादोत्थायां) प्राक्षिपद् देवनद्याम् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2529",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स व्रीडितः प्रययौ मागधांश्च भूपैः समेतो भीमसेनो रथं स्वम् ।\nआरुह्य काशीश्वरपूजितश्च ययौ काल्या शक्रसनामकं पुरम् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2530",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यां त्रिलोकाधिकरूपसद्गुणैरासम्मितायां (आसम्मतायां) रममाणः सुतं च ।\nशर्वत्रातं(शर्वत्रातः) नामाजनयत्(नाम्नाऽजनयत्) पुरा यः समानवायुर्बलवीर्ययुक्तः ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2531",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽपि गत्वा द्वारवतीं सरामः सत्यापितुर्वधकर्तारमेव ।\nशतधन्वानं हन्तुमैच्छत् स चैव (याचे)ययाचेऽक्रूरं कृतवर्मानुयुक्तम् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2532",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तावब्रूतां (सर्वलोकैकभर्तुः)सर्वलोकैककर्तुर्नाऽवां विरोधं मनसाऽपि कुर्वः ।\nकृष्णस्य सर्वेशितुरित्यनूक्त(इति अनु उक्तम्) आरुह्य चाश्वीं(अश्वीं) भयतः पराद्रवत् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2533",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्वेव तं कृष्णरामौ रथेन यातौ शतं योजनानां दिनेन ।\nगत्वा मृतायां वडवायां पदैव स प्राद्रवत्(सम्प्राद्रवत्) कृष्ण एनं पदाऽगात् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2534",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "छित्वा शिरस्तस्य चक्रेण कृष्णो जानन्नक्रूरे मणिमेनेन दत्तम् ।\nअप्यज्ञवल्लोकविडम्बनाय परीक्ष्य वासोऽत्र नेत्याह रामम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2535",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अविश्वासात् सतु सक्रोध एव ययौ विदेहानवसत् पञ्च चाब्दान् ।\nजानन् पार्थेभ्योऽहार्यतां केशवस्य वशीकर्तुं धार्तराष्ट्रो बलं गात् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2536",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "बभूव शिष्योऽस्य तथा गदायामसन्निधानं केशवस्य प्रतीक्षन् ।\nतदा ययाचे भगिनीं च तस्य स च प्रतिज्ञामकरोत् प्रदाने ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2537",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्येष्ठं ह्येनं केशवो नातिवर्तेदित्येव मेने धार्तराष्ट्रः स तस्मात् ।\nजग्राह हस्तं दक्षिणं सत्यहेतोर्ददौ च रामः करमस्मै हलाङ्कम् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2538",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "रूपेण तस्या मोहितो धार्तराष्ट्रो विशेषतः कृष्णरामौ भगिन्याः ।\nस्नेहाद् वशं यास्यत इत्यगृह्णाद्धस्तं हलाङ्कं हलिनो रिपुघ्नम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2539",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "जाता देवक्यां सा सुभद्रेति नाम्ना भद्रा रूपेणाऽनकदुन्दुभेस्ताम् ।\nकृत्वा पुत्रीं रोहिणी स्वामरक्षत् पूर्वं तु याऽऽसीत् त्रिजटैव नाम्ना ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2540",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सीतायाः प्राङ् नित्यशुश्रूषणात् सा बभूव विष्णोर्भगिनी प्रिया च ।\nउमावेशाद् रूपगुणोपपन्ना पद्मेक्षणा चम्पकदामगौरी ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2541",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एतत् कृत्वा धृतराष्ट्रात्मजः स ययौ कुरून् निवसत्यत्र रामे ।\nकृष्णोऽक्रूरं विवसन्तं भयेन सहार्दिक्यं चाऽनयित्वा जगाद ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2542",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आनीय रामं च समस्तसात्त्वतां यदाऽवादीत् केशवः सन्निधाने ।\nमणिस्त्वय्यास्ते दर्शयेत्येव भीतस्तदाऽक्रूरोऽदर्शयद् रत्नमस्मै ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2543",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अव्याजतामात्मनो दर्शयित्वा हलायुधे केशवस्तस्य जानन् ।\nरत्नाकाङ्क्षामुग्रसेनस्य चैव मातुश्च साम्बस्य पुनर्बभाषे ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2544",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आस्तामक्रूरे मणीरन्यैरधार्यः सदा यज्ञाद् दानपतेः स धार्यः ।\nन सत्या कृष्णावाञ्छितं किञ्चिदिच्छेत् तथाऽपि तस्या योग्य इत्याह कृष्णः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2545",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "लब्ध्वा रत्नं दानपतिः सदैव सन्दीक्षितोऽभूद् यज्ञकर्मण्यतन्द्रः ।\nप्रदर्श्य कृष्णो हलिने रत्नमेतच्छक्रप्रस्थं पाण्डवस्नेहतोऽगात् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2546",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "वसन्नजस्तत्र बहूंश्च मासान् सफल्गुनोऽयान्मृगयां कदाचित् ।\nहत्वा मृगान् यमुनातीरसंस्थः सोऽन्यां काळिन्दीं ददृशे तत्स्वसारम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2547",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सा सूर्यपुत्री यमुनानुजाता तपश्चरन्ती कृष्णपत्नीत्वकामा ।\nपृष्टाऽर्जुनेनाऽह समस्तमेतत् पत्नीं च तां जगृहे वासुदेवः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2548",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो गत्वा नग्नजितो गृहं च स्वयंवरे सप्त वृषान्गृह्णात्(अगृह्णत्) ।\nसर्वैरग्राह्यानसुरान् वरेण शिवस्य यैर्निर्जिता भूमिपालाः ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2549",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो नीलां तस्य सुतां च लेभे पूर्वं नीला गोपकन्याऽपि याऽसीत् ।\nसा देहेऽस्याः प्राविशत् पूर्वमेषा यस्मादेका द्विविधा सम्प्रजाता ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2550",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पितृष्वसुर्मित्रविन्दा सुता च कृष्णे मालामासजद् राजमध्ये ।\nविन्दानुविन्दौ भ्रातरावेव तस्या न्यषेधतां धार्तराष्ट्रार्थमुग्रौ ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2551",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वाऽऽवन्त्यौ तौ नृपतींश्चैव सर्वानादाय तां प्रययौ वासुदेवः ।\nपितृष्वसुस्तनयां च द्वितीयां भद्रां दत्तामग्रहीद् भ्रातृभिः सः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2552",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विश्वेषां देवानामवतारा हि पञ्च ते कैकेया(कैकया) भ्रातरोऽस्या हरेश्च ।\nभक्ता नित्यं पाण्डवानां च तातोऽप्येषां वशे शैव्यनामर्भुरग्रे ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2553",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयंवरो लक्षणायास्तथाऽऽसीद् यथा द्रौपद्या लक्ष्यवेधात्मकः(लक्षवेधात्मकः) सः ।\nमद्रेषु तस्याश्च पिता पिनाकं स्वयंवरार्थं जगृहे गिरीशात् ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2554",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "लक्षं च तत् सर्वतश्छन्नमेव द्वारं शरस्याप्युपरि स्म लक्षात् ।\nछिन्नेषुणा पातनीयं ह तद्धि द्रौपद्यर्थात् तदशक्यं ततोऽलम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2555",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राऽजग्मुर्मागधाद्याश्च सर्वे पार्था अपि द्रष्टुमिहाभ्युपाययुः ।\nदुर्योधनाद्याश्च ससूतपुत्रा सज्यीकर्तुं धनुरप्युत्सहन्ते ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2556",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "केचिन्निपेतुर्धनुषैव ताडिता नवै केचिच्चालयितुं च शेकुः ।\nदुर्योधनो मागधः सूतपुत्रः सज्यं कृत्वा लक्ष्यवीक्षां न शेकुः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2557",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "धनञ्जयः स्वात्मबलं(धनञ्जयः सु आत्मबलं) प्रकाशयन् सज्जं कृत्वा धनुरैक्षच्च लक्ष्यम् ।\nनैवाऽददे बाणमनिच्छयैव तत् प्राप्यां जानन् केशवेनैव तां च ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2558",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमश्चापं लक्षमप्येतदत्र द्रष्टुं च नैवैच्छदरीन्द्रधारिणः ।\nयोग्ये (कर्मन्यायतश्च)कर्मण्यायतंश्चापराधी स्यादित्यञ्जः पश्यमानो महात्मा ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2559",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णस्ततश्चापमधिज्यमाशु कृत्वाऽचिन्त्यश्छिन्नबाणेन लक्ष्यम्(लक्षम्) ।\nअपातयद् दुन्दुभयश्च दिव्या नेदुः प्रसूनं ववृषुः सुराश्च ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2560",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णे ब्रह्माद्यैः स्तूयमाने नरेन्द्रकन्या मालां केशवांसे निधाय ।\nतस्थावुपास्याथ सर्वे नरेन्द्रा युद्धायागुः केशवं स्वात्तशस्त्राः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2561",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राप्य(विद्राव्य) तान् मागधादीन् स कृष्णो भीमार्जुनाभ्यां सहितः पुरीं स्वाम् ।\nययावेता अष्ट महामहिष्यः कृष्णस्य दिव्या लोकसुन्दर्य इष्टाः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2562",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भैष्मी सत्या चैकतनुर्द्विधैव जाता भूमौ प्रकृतिर्मूलभूता ।\nतयैवान्याः सर्वदाऽनुप्रविष्टास्तासां मध्ये जाम्बवती प्रधाना ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2563",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "रामेण तुल्या जाम्बवती प्रियत्वे कृष्णस्यान्याः किञ्चिदूनाश्च तस्याः ।\nयदाऽऽवेशो बहुलः स्याद् रमायास्तदा तासु प्रीयते केशवोऽलम् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2564",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "यदाऽऽवेशो ह्रासमुपैति तत्र प्रद्युम्नतो विंशगुणाधिकाः स्युः ।\nअनादितस्ताः केशवान्नान्यसंस्था रेमे ताभिः केशवो द्वारवत्याम् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2565",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं कृष्णे द्वारकामध्यसंस्थे गिरिं भूपा रैवतकं समाययुः ।\nदुर्योधनाद्याः पाण्डवाश्चैव सर्वे(पाण्डवाश्चैव तत्र) नानादेश्या ये च भूपालसङ्घाः ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2566",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्मानं तान् द्रष्टुमभ्यागतान् स कृष्णो गिरौ रैवतके ददर्श ।\nनमस्कृते सर्वनरेन्द्रमुख्यैः कृष्णे वैदर्भ्या सह दिव्यासनस्थे ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2567",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एत्याऽकाशान्नारदः कृष्णमाह सर्वोत्तमस्त्वं त्वादृशो नास्ति कश्चित् ।\nइत्याश्चर्यो धन्य इत्येव शब्दद्वये तूक्ते वासुदेवस्तमाह ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2568",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दक्षिणाभिः साकमित्येव कृष्णं पप्रच्छुरेतत् किमिति स्म भूपाः ।\nनारायणो मुनिमूचे वदेति शृणुध्वमित्याह स नारदोऽपि ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2569",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कूर्मो दृष्टो विष्णुपद्यां मयोक्तस्त्वमुत्तमो नास्ति समस्तवेति(नास्त्यधिकस्तवेति) ।\nऊचे गङ्गामुत्तमां सा जलेशमुमामूचे पृथिवीनामिकां सः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2570",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "या मादृशा देवताः सर्वशस्ता धृतास्तया प्रथितत्वात् पृथिव्या ।\nशिवं शेषं गरुडं चाऽह साऽपि परावनात्(परज्ञानात्, परावानात्) पर्वतनामधेयान् ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2571",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तैरेवाहं मत्समाश्चैव देव्यो ध्रियन्त इत्येव त ऊचिरेऽथ ।\nब्रह्माणमेवोत्तममाह सोऽपि वेदात्मिकां प्रकृतिं विष्णुपत्नीम् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2572",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सैका देवी बहुरूपा बभाषे युक्ता यदाऽहं ज्ञेन नारायणेन ।\nयज्ञक्रियामानिनी यज्ञनाम्नी तदोत्तमा तत्प्रवेशात्(तदावेशात्) तदाख्या ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2573",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्ण्वाविष्टा यज्ञनाम्नी तदङ्कस्थिता सोचे केशवो ह्युत्तमोऽलम् ।\nन तत्समश्चाधिकोऽतः(न तत्समश्चाभ्यधिकः) कुतः स्यादृषे सत्यं नान्यथेति स्म भूयः(भूपाः) ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2574",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोक्तोऽहं नावतारेषु कश्चिद् विशेष इत्येव यदुप्रवीरम् ।\nसर्वोत्तमोऽसीत्यवदं स चाऽह न केवलं मेऽङ्कगायाः श्रियोऽहम् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2575",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सदोत्तमः किन्तु यदा तु सा मे वामार्द्धरूपा दक्षिणानामधेया ।\nयस्मात् तस्या दक्षिणतः स्थितोऽहं तस्मान्नाम्ना दक्षिणेत्येव सा स्यात् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2576",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सा दक्षिणामानिनी देवता च सा च स्थिता(साऽवस्थिता) बहुरूपा मदर्द्धा ।\nवामार्द्धो मे तत्प्रविष्टो यतो हि ततोऽहं स्यामर्द्धनारायणाख्यः ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2577",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽप्यस्या उत्तमोऽहं सुपूर्णो न मादृशः कश्चिदस्त्युत्तमो वा ।\nइत्येवावादीद् दक्षिणाभिः सहेति सर्वोत्तमत्वं(सदोत्तमत्वं) दक्षिणानां स्मरन् सः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2578",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभिश्चैताभिर्दक्षिणाभिः समेताद् वरिष्ठोऽहं जगतः सर्वदैव ।\nमत्सामर्थ्यान्नैव चानन्तभागो दक्षिणानां विद्यते नारदेति ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2579",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तं कृष्णेनाप्रतिमेन भूपा अन्योत्तमत्वं दक्षिणानां च शश्वत् ।\nसेयं भैष्मी दक्षिणा केशवोऽयं तस्याः श्रेष्ठः पश्यत राजसङ्घाः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2580",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यक्षं वो वीर्यमस्यापि कुन्त्या युद्धेऽर्थितः केशवो वीर्यमस्यै ।\nअदर्शयत् पाण्डवान् धार्तराष्ट्रान् भीष्मद्रोणद्रौणिकृपान् सकर्णान् ।\nनिरायुधांश्चक्र एकक्षणेन(एकः क्षणेन) लोकश्रेष्ठान् दैवतैरप्यजेयान् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2581",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "व्रतं भीमस्यास्ति नैवाभि कृष्णमियामिति स्माऽज्ञया तस्य विष्णोः ।\nचक्रं रथस्याग्रहीत् स प्रणम्य कृष्णं स तं केशवोऽपाहरच्च ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2582",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं क्रीडन्तोऽप्यात्मशक्त्या प्रयत्नं कुर्वन्तस्ते विजिताः केशवेन ।\nततः सर्वे नेमुरस्मै पृथा च सविस्मया वासुदेवं ननाम ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2583",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं विधान्यद्भुतानीह कृष्णे दृष्टानि वः शतसाहस्रशश्च ।\nतस्मादेष ह्यद्भुतोऽप्युत्तमश्चेदुक्ता(ह्यद्भुतोऽत्युत्तमः) नेमुस्तेऽखिला वासुदेवम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2584",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "वाय्वाज्ञया वायुशिष्यः स सत्यमित्याद्युक्त्वा नारदो रुक्मिणीं च ।\nस्तुत्वा पुष्पं पारिजातस्य दत्वा ययौ लोकं क्षिप्रमब्जोद्भवस्य ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2585",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "साक्षात् सत्या रुक्मिणीत्येकसंविद् द्विधाभूता नात्र भेदोऽस्ति कश्चित् ।\nतथाऽपि सा प्रमदानां स्वभावप्रकाशनार्थं(स्वभावप्रदर्शनार्थं) कुपितेवाऽस सत्या ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2586",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "साकं रुक्मिण्या राजमध्ये प्रवेशात् स्तवादृषेः पुष्पदानाच्च देवीम् ।\nकोपाननं दर्शयन्तीमुवाच विडम्बार्थं कामिजनस्य कृष्णः ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2587",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दातास्म्यहं पारिजातं तरुं त इत्येव तत्राथाऽगमद् वासवोऽपि ।\nसर्वैर्देवैर्भौमजितोऽप्यदित्यास्तेनैवाथो कुण्डलाभ्यां हृताभ्याम् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2588",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैवाऽगुर्मुनयस्तेन नुन्ना(तुन्नाः) बदर्यास्ते सर्व एवाऽशु कृष्णम् ।\nययाचिरे भौमवधाय नत्वा स्तुत्वा स्तोत्रैर्वैदिकैस्तान्त्रिकैश्च ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2589",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "इन्द्रेण देवैः सहितेन याचितो विप्रैश्च सस्मार विहङ्गराजम् ।\nआगम्य नत्वा पुरतः स्थितं तमारुह्य सत्यासहितो ययौ हरिः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2590",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्यैव या प्रकृतिः स्वेच्छयैव जगच्छिक्षार्थं द्वादशीं भीमसञ्ज्ञाम् ।\nउपोष्य बभ्रे कोटिधाराजलस्य विष्णोः प्रीत्यर्थं सैव हि सत्यभामा ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2591",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तया युक्तो गरुडस्कन्धसंस्थो दूरानुयातो वज्रभृताऽप्यनुज्ञाम् ।\nदत्वाऽमुष्मै प्रययौ वायुजुष्टामाशां कृष्णो भौमवधे धृतात्मा ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2592",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भौमो ह्यासीद् ब्रह्मवरादवध्यो न शस्त्रभृज्जीयस इत्यमुष्मै ।\nदत्तो वरो ब्रह्मणा तद्वदेव तस्यामात्यानां तद्वदवध्यता च ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2593",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भौमेन जेयत्वमपि(जय्यत्वमपि) ह्यमीषां दत्तं भौमाय ब्रह्मणा क्रोडरूपात् ।\nविष्णोर्जातायास्य दुर्गं च दत्तं प्राग्ज्योतिषं नाम पुरं समस्तैः ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2594",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आसीद् बाह्ये गिरिदुर्गं तदन्तः पानीयदुर्गं मौरवं पाशदुर्गम् ।\nतस्याप्यन्तः क्षुरधारोपमं तत्पाशाश्च ते षट्सहस्राः सुघोराः ।\nअभेद्यत्वमरिभिरतार्यता च दत्ता दुर्गाणां ब्रह्मणाऽऽराधितेन ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2595",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यामात्याः पीठमुरौ निसुम्भहयग्रीवौ पञ्चजनश्च शूराः ।\nसङ्कल्प्य तान् लोकपालानहं च ब्रह्मेत्यद्धा भाषमाणः स आस्ते ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2596",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "हन्तुम् कृष्णो नरकं तत्र गत्वा गिरिदुर्गं(गिरिं दुर्गं) गदया निर्बिभेद ।\nवायव्यास्त्रेणोदकं शोषयित्वा चकर्त खड्गेन मुरस्य पाशान् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2597",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाभिपेतुर्मुरपीठौ निसुम्भहयग्रीवौ पञ्चजनश्च दैत्याः ।\nताञ्छैलशस्त्रास्त्रशिलाभिवर्षिणश्चक्रे व्यसूंश्चक्रनिकृत्तकन्धरान् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2598",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां सुताः सप्तसप्तोरुवीर्या वरादवध्या गिरिशस्याभिपेतुः ।\nतानस्त्रशस्त्राभिमुचः शरोत्तमैः समर्पयामास स मृत्यवेऽच्युतः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2599",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा पञ्चत्रिंशतो मन्त्रिपुत्रान् जगाम भौमस्य सकाशमाशु ।\nश्रुत्वा भौमः कृष्णमायातमारादक्षोहिणी(अक्षौहिणी)त्रिंशकेनाभ्ययात् तम् ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2600",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "जघ्ने सेनां गरुडः पक्षपातैः पादं शेषां केशवः सायकौघैः ।\nअथाऽससादाऽशु भौमोऽच्युतं तं (मुञ्चन् बाणान्) मुञ्चञ्छरानस्त्रसम्मन्त्रितान् द्राक् ।\nविव्याध तं केशवः सायकौघैर्भौमः शतघ्नीं ब्रह्मदत्ताममुञ्चत् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2601",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अच्छेद्योऽभेद्यो नित्यसंवित्सुखात्मा नित्याव्ययः पूर्णशक्तिः स कृष्णः ।\nनिगीर्य तां देववरः शतघ्नीं नित्याश्रान्तोऽदर्शयच्छ्रान्तवत् स्वम् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2602",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "बहून् वरान् ब्रह्मणोऽन्येष्वमोघान् मोघीकृतान् वीक्ष्य परात्परेशः ।\nभवेत् कथञ्चिद् बहुमानेन युक्त(बहुमानयुक्तः) इत्येव कृष्णोऽदर्शयच्छ्रान्तवत् स्वम्(श्रान्तवच्च) ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2603",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा दृप्तं नरकं वीक्ष्य देवी सत्याऽऽददे कार्मुकं शार्ङ्गसञ्ज्ञम् ।\nचकार तं यतमानं च भौमं निरायुधं विरथं च क्षणेन ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2604",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आलिङ्ग्य कृष्णः सत्यभामां पुनश्च रथान्तरे संस्थितं भौममुग्रम् ।\nसृजन्तमस्त्राण्यरिणा निकृत्तकन्धं(निकृत्तकन्धरं) मृत्योरर्पयामास शीघ्रम् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2605",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स मन्त्रिभिर्मन्त्रिपुत्रैः समेतो जगाम कृष्णावज्ञयाऽन्धंतमश्च ।\nतदाविष्टो वायुरगाच्च कृष्णमन्तःपुरं प्राविशत् सत्ययेशः ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2606",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा भूमिः पञ्चभूतावरा या यस्यां जज्ञे नरकः श्रीवराहात् ।\nमूलप्रकृत्यैव भूम्या नितान्तमाविष्टा या साऽगमत् कृष्णपादौ ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2607",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "साऽदित्यास्ते कुण्डले पादयोश्च निधाय पौत्रं भगदत्तसञ्ज्ञम् ।\nसमर्पयामास तस्याभिषेकं प्राग्ज्योतिषे कारयामास कृष्णः ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2608",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्य तं सर्वकिरातराज्ये भौमाहृतं वैश्रवणाद् बलेन ।\nशिवेन दत्तं धनदायातिसत्त्वं भगदत्तेऽधात्(न्यदधात् सुप्रतीकम्) सुप्रतीकं रमेशः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2609",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "करीन्द्रमेकं तं निधायैव तस्मिन् कृत्वा प्रसादं च वसुन्धरायाः ।\nचतुर्दन्तान् षट्सहस्रान् करीन्द्रान् पयोब्धिजान् प्राहिणोद् द्वारवत्यै ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2610",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नराधिपान् देवगन्धर्वनागान् जित्वाऽऽनीतं हेमरत्नोच्चराशिम् ।\nशतद्वयं योजनानां समृद्धं समन्ततः प्राहिणोत् स्वां पुरीं सः ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2611",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "महावीर्यैर्नैर्ऋतै राक्षसेन्द्रैर्भौमानीतैर्निर्ऋतिं योधयित्वा ।\nस प्राहिणोत् सर्वरत्नोच्चराशिं गजांश्च नारायण आदिदेवः ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2612",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रापश्यत् कन्यका भूमिपानां भौमानीताः समरे तान् विजित्य ।\nद्व्यष्टौ सहस्राणि शतं च रूपशीलोदारा अक्षताः सद्व्रतस्थाः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2613",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "काश्चित् तत्राऽसन् देवगन्धर्वकन्यास्तासां प्रधाना त्वष्टृपुत्री कशेरुः ।\nपुत्रा अग्नेः पूर्वमासंश्च तेऽथ स्त्रीत्वप्राप्त्यै चक्रुरुग्रं तपश्च ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2614",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भार्यात्वार्थे वासुदेवस्य योषित्तनुं तासामिच्छतीनां समीरः ।\nअदाद् वरं तपसाऽऽराधितः सन् स्त्रीभूतास्ते बदरीं सम्प्रजग्मुः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2615",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणं तत्र शुश्रूषमाणाः प्राप्याप्सरस्त्वं राजकुलेषु जाताः ।\nकाश्चित् स्वर्गे ता निशाम्यैव(निशम्यैव) कृष्णं वव्रुः पतिं सर्वगुणाभिरामम् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2616",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आजानदेवैः सर्वगुणैः समास्ताः स्वभावतोऽथेन्दिरावेशतोऽतः ।\nगुणाधिकास्ताः शिबिकासु कृष्ण आरोपयित्वा प्राहिणोद् द्वारवत्यै ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2617",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "समन्ततो योजनानां शते द्वे प्रवृद्धमिन्द्रस्य स रत्नपर्वतम् ।\nनित्यामृतस्रावि जलेश्वरस्य च्छत्रं च दोर्भ्यां गरुडे न्यधाद्धरिः ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2618",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं च सत्यासहितः समारुहत् स चाश्रमेणैव ययौ त्रिविष्टपम् ।\nअभिप्रयातोऽखिललोकपालैर्जनार्दनः शक्रगृहं विवेश ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2619",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूजितः सत्यभामासहायः शक्रेण शच्या सहितेन सादरम् ।\nददावदित्या अपि कुण्डले शुभे समस्तदेवैर्मुनिभिश्च वन्दितः ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2620",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तमासुरावेशवशादजानती सत्यां च सर्वप्रभवौ जगत्प्रभू(जगत्गुरू) ।\nनिर्दोषसौख्यैकतनू शुभाशिषस्ताभ्यां ददौ साऽदितिरात्मपुत्रवत् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2621",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो सदानन्दचिदात्मदेहः न नन्दनोद्यानमजोऽनुरूपया ।\nअनन्तशक्तिः सह सत्यभामया विवेश रन्तुं प्रिययाऽखिलेश्वरः ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2622",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तयाऽच्युतोऽसौ कनकावदातया सुकुङ्कुमादिग्धपिशङ्गवाससा ।\nपूर्णेन्दुकोट्योघजयन्मुखाब्जया रेमेऽमितात्मा जगदेकसुन्दरः ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2623",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वर्तुनित्योदितसर्ववैभवे सुरत्नचामीकरवृक्षसद्वने ।\nसदैव पूर्णेन्दुविराजिते हरिश्चचार देव्या पवनानुसेविते ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2624",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विदोषसंवित्तनुरत्र सत्तरुं ददर्श सत्याऽमृतमन्थनोद्भवम् ।\nसा पारिजातं मणिकाञ्चनात्मकं समस्तकामप्रदमार्तिहारिणम् ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2625",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तं सुस्मितचन्द्रिकास्फुरन्मुखारविन्दाऽसितलोललोचना ।\nकपोलनिर्भातचलत्सुकुण्डला जगाद देवाधिपतिं पतिं सती ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2626",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तरुर्जगज्जीवद मे गृहाङ्गणे संस्थापनीयोऽयमचिन्त्यपौरुष ।\nइतीरितस्तां कलशोपमस्तनीमालिङ्ग्य देवस्तरुमुद्बबर्ह ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2627",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन वृक्षेण सहैव केशवस्तया च देव्याऽऽरुहदग्र्यपौरुषम् ।\nखगेश्वरं तच्च निशम्य शच्या प्रचोदितो वासव आगमत् सुरैः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2628",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तानासुरावेशयुतान् हरेश्च बलप्रकाशाय समुद्यतान् सुरान् ।\nन्यवारयच्छार्ङ्गशरासनच्युतैर्हरिप्रिया बाणवरैः समस्तशः ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2629",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "निरायुधं वैश्रवणं चकार चिक्षेप चाब्धौ गरुडो जलेश्वरम्(जलेशम्) ।\nप्रधानवायोस्तनयं तु वायुं कोणाधिपं वह्नियमादिकानपि ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2630",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विबोध्य शार्ङ्गोत्थरवैः स्वकां तनुमावेशितानामसुरैरगाद्धरिः ।\nते बोधितास्तेन रणं विसृज्य ययुर्विदित्वा तमनादिपूरुषम् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2631",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "शिवं च शक्रार्थमुपागतं हरिर्व्यद्रावयच्छार्ङ्गविनिःसृतैः शरैः ।\nसवाहनो दूरतरे निपातितो गरुत्मता शम्भुरगाच्छराहतः ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2632",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राविते बाणगणैश्च शौरिणा हरे हरौ वज्रमवासृजद् द्रुतम् ।\nशक्रोऽग्रहीत् तं प्रहसन् जनार्दनः करेण वामेन च चापजग्मिवान् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2633",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अपाहसत् तं जगदेकसुन्दरी हरिप्रियाऽथो जगदेकमातरम् ।\nउवाच शक्रो जगतां जनित्रे प्रदर्शयामो वयमात्मशैशवम् ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2634",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "जगाम चाथो शरणं जनार्दनं सुरैर्वृतो देवपतिः क्षमापयन् ।\nशृङ्गं च दत्वा मणिपर्वतस्य प्रणम्य देव्या सहितं जगद्गुरुम् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2635",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ययाच एनं परिरक्षणाय शचीपतिः केशवमर्जुनस्य ।\nजगाद कृष्णोऽपि धरातलस्थिते न मय्यमुं कश्चन जेष्यतीति ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2636",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तमर्जुनार्थं वरमाप्य वासवः पुनःपुनश्चक्रधरं प्रणम्य ।\nप्रसन्नदृष्ट्या हरिणाऽभिवीक्षितो ययौ महाभागवतः स्वमालयम् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2637",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽप्यनुज्ञाप्य पुरन्दरं पुरीं निजां व्रजन्नभ्यधिकं व्यरोचत ।\nकिरीटधारी वरकुण्डलोल्लसन्मुखाम्बुजः पीतपटः सुकौस्तुभः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2638",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विरोचमानस्य सदा जगत्प्रभोर्नवै विशेषः क्वचिदच्युतस्य ।\nतथाऽपि तत् स्मारयितुं वचो भवेदपेक्ष्य चाल्पज्ञमतिं पुराणगम् ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2639",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रविश्य चेशः स्वपुरीं स यादवैः सुपूजितोऽन्तःपुरमेत्य चाङ्गणे ।\nतरुं प्रियाया न्यदधाद् गृहस्य सहैव शृङ्गेण च रत्नसद्गिरेः ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2640",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रदाय रत्नानि च सर्वसात्त्वतां यथेष्टतस्ता अपि कन्यकाः प्रभुः ।\nउद्वाह्य रेमे पृथगेव रत्नप्रासादसंस्थाभिरनन्तरूपः ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2641",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पृथक्पृथक् तासु दशैव पुत्रकानधत्त(पुत्रकान् न्यधत्त) कन्यामपि सर्वशः प्रभुः ।\nप्रद्युम्नसाम्बावपि भानुचारुदेष्णौ च तेषां नितरां गुणाधिकाः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2642",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विवस्वतो योऽवरजोऽदितेः सुतः ख्यातश्च नाम्ना सवितेति कृष्णात् ।\nजातः स सत्याजठरेऽत्र नाम्ना भानुस्तु भैष्म्या अपि चारुदेष्णः ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2643",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स चारुदेष्णोऽपि हि विघ्नराजो येऽन्ये च कृष्णस्य सुताः समस्ताः ।\nते चैव(ते चापि) गीर्वाणगणास्तथाऽन्ये ये द्वारकायां निवसन्ति सर्वे ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2644",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यां समस्तैरभिपूज्यमाने देवे स्वपुर्यां निवसत्यनन्ते ।\nययौ कदाचित् स तु रौक्मिणेयः(रौग्मिणेयः) साम्बेन सार्धं भुजगेन्द्रलोकम् ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2645",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अज्ञानतस्तैरभियोधितः स जिगाय सर्वानपि वासुकिं च ।\nविद्राप्य बाणैरथ रत्नसञ्चयान् समाददे नेमुरमुं ततस्ते ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2646",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तैः पूजितः साम्बसहाय आशु मयं च मायाविनमस्त्रवर्षैः ।\nविजित्य रुन्धानमनेन पूजितो ययौ रथेनाम्बरगेन नाकम् ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2647",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रैव कृष्णेन तु पारिजाते हृते जयन्तं प्रजिगाय चाऽजौ ।\nसंस्पर्धयाऽऽयातममुष्य(सस्पर्धयाऽऽयान्तं) चानुजं साम्बोऽजयद् वृषभं नाम शस्त्रैः ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2648",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राणि तावस्त्रवरैर्निहत्य(तावस्त्रवर्षैर्निहत्य) तयोश्च ताभ्यां प्रतिदग्धयानौ ।\nविद्राप्य तौ बाणवरैः सुरेन्द्रसम्पूजितौ ययतुर्विद्यया खे ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2649",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स विद्यया साम्बमुदूह्य रत्या प्रदत्तया रुगक्मि(ग्मि)णिनन्दनः पुरीम् ।\nययौ ततो नारद आगमद् द्रुतं ज्ञातुं हरेर्बहुभार्यासु वृत्तिम्(प्रवृत्तिम्) ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2650",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तं द्व्यष्टसाहस्रगृहेषु दृष्ट्वा तावत्स्वरूपैर्विहरन्तमेकम् ।\nसुविस्मितः प्रययौ तं प्रणम्य शक्रप्रस्थं पूजितश्चात्र पार्थैः ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2651",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स आज्ञया ब्रह्मण आह कृष्णां क्रमात् कर्तुं भीम एवैकसंस्थाम् ।\nअन्या देवीः स्वापयित्वा शरीरे तस्या भारत्याः पूर्णभोगार्थमेव ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2652",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सुन्दोपसुन्दौ भ्रातरौ ब्रह्मवाक्यात् परस्परादन्यतो नैव वध्यौ ।\nतिलोत्तमार्थे निहतौ परस्परं तयोर्वधार्थे सृष्टया(तयोर्वधार्थेऽसृष्ट या तेन) तेन दैत्यौ ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2653",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः पृथग् वत्सरतो भवत्सु क्रमात् कृष्णा तिष्ठतां योऽन्ययुक्ताम् ।\nपश्येद् वोऽसौ वत्सरं(पश्येद् वो संवत्सरं) तीर्थयात्रां कुर्यादिति स्माथ चक्रुस्तथा ते ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2654",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कदाचिद् धर्मराजेन युक्तां शस्त्रागारे विप्रगोरक्षणार्थम् ।\nशस्त्रादित्सुः फल्गुनोऽद्राक् स शस्त्रैर्दस्यून् हत्वा तीर्थयात्रोन्मुखोऽभूत् ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2655",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिराद्यैः सौहृदाद् वारितोऽपि ययौ सत्यार्थं स कदाचिद् द्युनद्याम् ।\nकुर्वन् स्नानं मायया नागवध्वा हृतो लोकं भुजगानां क्षणेन ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2656",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्याः पिता गरुडेनाऽत्तपत्युः पुत्राकाङ्क्षी चोदयामास पार्थम् ।\n(संवत्सरं ब्रह्मचर्यं, संवत्सरब्रह्मचर्ये) संवत्सरब्रह्मचर्यं तु पार्थैः कृष्णाहेतोः समये साधु बद्धम् ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2657",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनःपुनर्याच्यमानः स पार्थः पुत्रार्थमस्या भुजगेन तस्याम् ।\nउत्पादयामास सुतं कुजांशं नाम्नैरावन्तं वरुणावेशयुक्तम् ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2658",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "गुणाः पितुर्मातृजातिः सुतानां यस्मात् सतां प्रायशस्तेन नागः ।\nबली च (पार्थात् प्रथमोद्भवत्वात्) पार्थप्रथमोद्भवत्वान्मायाविदस्त्री च सुधार्मिकश्च ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2659",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो ययावर्जुनस्तीर्थयात्राक्रमेण पाण्ड्यांस्तनयोऽस्य मात्रा ।\nसह त्यक्तो भुजगैर्देवलोके सम्पूजितो न्यवसद् दैवतैश्च ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2660",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्यात्ययान्नैव दोषोऽर्जुनस्य तेजीयसश्चिन्तनीयः कथञ्चित् ।\n(ज्येष्ठापराधात्) श्रेष्ठापराधान्नान्यदोषस्य लेपस्तेजीयसां निर्णयोऽयं हि शास्त्रे ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2661",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अतिस्नेहाच्चाग्रजाभ्यां तदस्य क्षान्तं सुता पाण्ड्यराजेन दत्ता ।\nसंवत्सरान्ते फल्गुनस्याभिरूपा चित्राङ्गदा वीरसेनेन तोषात् ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2662",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स वीरसेनस्त्वष्टुरंशो यमस्याप्यावेशयुक् सा च कन्या शची हि ।\nतारादेहे सूर्यजस्याङ्गसङ्गात् स्वर्गं नागादन्तरिक्षादिहाऽसीत् ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2663",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव हेतोर्नातिसामीप्यमासीत् तस्याः पार्थे पुत्रिकापुत्रधर्मा ।\nतस्यां जातो बभ्रुवाहोऽर्जुनेन पूर्वं जयन्तः कामदेवांशयुक्तः ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2664",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रं वीरं जनयित्वाऽर्जुनोऽतो गच्छन् प्रभासं शापतो ग्राहदेहाः ।\nअमूमुचच्चाप्सरसः स पञ्च ताभिर्गृहीतः प्रविकृष्य तीरम् ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2665",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं हि तासां शापमोक्षः प्रदत्तो यदाऽखिला वो युगपत् सम्प्रकर्षेत् ।\nएकस्तदा निजरूपाप्तिरेवेत्यलं तुष्टेन ब्राह्मणेनाऽनतानाम् ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2666",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विप्रापहासात् कुत्सितयोनितस्ताः कन्यातीर्थे पाण्डवः सम्प्रमुच्य ।\nप्राप्तः प्रभासं वासुदेवानुजातां(वासुदेवानुजां तां) शुश्राव रामेण सुयोधनोद्यताम् ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2667",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विचिन्त्य कार्यं यतिरूपं गृहीत्वा कुशस्थलीं प्रययौ तं समीपे ।\nप्राप्तं कृष्णः प्राहसत् संविजानन् सत्यासहायः शयनीयाधिरूढः ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2668",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वज्ञा(सर्वज्ञाना) सा लीलया हासहेतुमपृच्छत् तं सोऽपि तस्यै बभाषे ।\nलीलाभाजौ दर्शनार्थं पुनस्तावगच्छतां रैवतं शैलराजम् ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2669",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आक्रीडोऽसौ वृष्णिभोजान्धकानां तत्रापश्यत् केशवः फल्गुनं तम् ।\nस्वसुर्दाने स प्रतिज्ञां रहोऽस्मै चक्रे कृष्णोऽथाऽसदत् सर्ववृष्णीन् ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2670",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा गिरौ रौहिणेयो यतीन्द्रवेषं पार्थं ज्ञातियुक्तः प्रणम्य ।\nचक्रे पूजां फल्गुनोऽपि प्रणामं गुणज्येष्ठोऽसीति चक्रे बलाय ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2671",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वज्ञं तं वाग्मिनं वीक्ष्य रामः कन्यागारे वर्षकाले निवासम् ।\nसत्कारपूर्वं कारयेत्याह कृष्णं नैवेत्यूचे केशवो दोषवादी ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2672",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "युवा बली दर्शनीयोऽतिवाग्मी नायं योग्यः कन्यकागारवासम् ।\nइत्युक्तवन्तं राम आहाऽप्तविद्ये नास्मिञ्छङ्केत्येव लोकाधिनाथम् ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2673",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्मन्मते रोचते त्वन्मतं तु सर्वेषां नः पूज्यमेवास्तु तेन ।\nइत्युक्त्वा तं केशवः सोदरायै शुश्रूषस्वेत्याह सन्तं यतीन्द्रम् ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2674",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्याप्रमत्ता साधु सन्तोषयेति प्रोक्ता तथा साऽकरोत् सोऽपि तत्र ।\nचक्रे मासान् वार्षिकान् सत्कथाभिर्वासं वाक्यं श्रद्दधानो हरेस्तत् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2675",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "संयाचितः फल्गुनेनाऽह वाक्यं यद् वासुदेवस्तन्न जानाति कश्चित् ।\nऋते पित्रोर्विपृथोः सात्यकेर्वा सुभद्रां ते प्रददानीति सत्यम् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2676",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रे शस्त्रे तत्त्वविद्यासु चैव शिष्यः शैनेयो वासुदेवेन्द्रसून्वोः ।\nतस्मादस्मै कथयामास कृष्णः स्वशिष्यत्वाद् विपृथोश्चापि सर्वम् ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2677",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्ये सर्वे(अन्येऽपि सर्वे) वासुदेवस्य पार्थान् प्रियान् नित्यं जानमाना अपि स्म ।\nरामेणाऽदिष्टा उद्धवोऽथाऽहुकाद्या हार्दिक्याद्या नैव दित्सन्ति जिष्णोः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2678",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधने दातुमिच्छन्ति सर्वे रामप्रियार्थं जानमाना हरेस्तत् ।\nअप्यप्रियं राक्षसावेशयुक्तास्तस्मात् सर्वान् वञ्चयामास कृष्णः ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2679",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाश्च वञ्चिता ययुस्तीर्थार्थं रामयुक्ताः समग्राः ।\nपिण्डोद्धारं तत्र महोत्सवेषु आवर्तयत्सु क्वचिदूचे सुभद्रा ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2680",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "यते तीर्थानाचरन् बान्धवांस्त्वमद्राक्षीर्नः कच्चिदिष्टान् स्म पार्थान् ।\nकुन्तीं कृष्णां चेत्याह पृष्टः स पार्थ ओमित्येतेषामाह चानामयं सः ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2681",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भूयः साऽवादीद् भगवन्निन्द्रसूनुर्गतस्तीर्थार्थं ब्राह्मणेभ्यः श्रुतो मे ।\nकच्चिद् दृष्टो भवतेत्योमिति स्म पार्थोऽप्यूचे क्वेति साऽपृच्छदेनम् ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2682",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अत्रैवेति स्मयमानं च पार्थं पुनःपुनः पर्यपृच्छच्छुभाङ्गी ।\nसोऽप्याहोन्मत्ते सोऽस्मि हीति स्मयंस्तां फुल्लाक्षी तं सा ददर्शातिहृष्टा ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2683",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हर्षाल्लज्जया चोत्पलाक्षी किञ्चिन्नोचे पार्थ एनामुवाच ।\nकामाविष्टो मुख्यकालो ह्ययं (नावुद्वाहार्थे)नावुद्वाहार्थोऽस्त्विति सा चैनमाह(सा चैवमाह) ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2684",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नातिक्रमो वासुदेवस्य युक्तस्तस्मात् तेन स्वपितृभ्यां च दत्ताम् ।\nयुक्तो निजैर्बन्धुभिश्चोत्सवे मां समुद्वहेत्यथ कृष्णं स दध्यौ ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2685",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "मातापितृभ्यां सहितोऽथ कृष्णस्तत्रैवाऽयाद् वासवश्चाथ शच्या ।\nसमं मुनीन्द्रैः फल्गुनेन स्मृतः(स्मृतः स तत्रैव) संस्तत्रैवाऽगात् प्रीतियुक्तो निशायाम् ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2686",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णस्ततः पुरुहूतेन साकं तयोर्विवाहं कारायामास सम्यक् ।\nमातापितृभ्यां सत्यकिनाऽपि युक्तो महोत्सवेऽन्याविदिते (अन्याविदितो) मुनीन्द्रैः ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2687",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कृष्णः स्यन्दनं फल्गुनार्थे निधाय स्वं प्रययौ तद्रजन्याम् ।\nगते च शक्रे रथमारुरोह प्रातः पार्थः सहितो भार्ययैव ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2688",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वायुधैर्युक्तरथं समास्थिते गृहीतचापे फल्गुने द्वारवत्याम् ।\nआसीद् रावः किं किमेतत् त्रिदण्डी कन्यां हरत्येष कोदण्डपाणिः ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2689",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु तं सतनुत्रं महेन्द्रदत्ते दिव्ये कुण्डले वाससी च ।\nदिव्यानि रत्नानि च भूषणानि दृष्ट्वा बिभ्राणं रक्षिणोऽवारयन् स्म ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2690",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स आबद्धतलाङ्गुलित्रः सतूणीरश्चापमायम्य(आनम्य) बाणैः ।\nचक्रेऽन्तरिक्षं प्रदिशो दिशश्च निरन्तरं शिक्षया विद्यया च ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2691",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "चक्रे सारथ्यं केशवेनैतदर्थे(केशवेनैतदर्थं) सुशिक्षिता तस्य सम्यक् सुभद्रा ।\nतया पार्थो वारितो नैव कञ्चित् भिन्नत्वचं कृतवान् क्रीडमानः ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2692",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स शिक्षया(स्वशिक्षया, सुशिक्षयाऽत्यद्भुतया) त्वद्भुतया शरौघैर्विद्राप्य तान् भीषयित्वैव सर्वान् ।\nनिर्गत्य पुर्या विपृथुं ददर्श रामेण पुर्या रक्षणे सन्नियुक्तम् ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2693",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियं कुर्वन्निव रामस्य सोऽपि व्याजेन पार्थं सेनयैवाऽवृणोत् तम् ।\nकृष्णादेशान्नैव पार्थस्य चक्रे सम्यग्रोधं युयुधे च छलेन ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2694",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "एको ह्यसौ मरुतां सौम्यनामा शुश्रूषार्थं वासुदेवस्य जातः ।\nतं यादवं शरवर्षैर्ववर्ष यथा क्षतं न भवेत् सव्यसाची ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2695",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "निरायुधं विरथं(निरायुधां विरथां) चैव चक्रे पार्थः सेनां तस्य नैवाहनच्च ।\nदृष्ट्वा शरांस्तस्य तीक्ष्णांस्त्वचोऽपि नच्छेदकान् विपृथुः सन्तुतोष(विपृथुस्तं तुतोष) ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2696",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "शिक्षां पार्थस्याधिकां मानयान उपेत्य पार्थं च शशंस सर्वाम् (सर्वम्) ।\nआज्ञां विष्णोः सन्नियुद्ध्यन्निवास्मै कृत्तायुधः(कृन्तायुधः) फल्गुनेनैव पूर्वम् ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2697",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः पराजितवच्छीघ्रमेत्य शशंस सर्वं हलिनेऽथ सोऽपि ।\nप्रद्युम्नसाम्बादियुतोऽथ कोपादायात् पुरीं हन्तुकामोऽर्जुनं च ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2698",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽपि सर्वं विपृथोर्निशम्य प्राप्तः सुधर्मां विमना इवाऽसीत् ।\nअवाङ्मुखस्तत्र यदुप्रवीराः प्रद्युम्नाद्या आहुरुच्चैर्नदन्तः ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2699",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "मायाव्रतं तं विनिहत्य शीघ्रं वयं सुभद्रामानयामः क्षणेन ।\nइत्युक्तवाक्यानवदद् बलस्तान् कृष्णाज्ञया यान्तु न स्वेच्छयैव ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2700",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञातव्यमेतस्य मतं पुरस्ताद्धरेर्विरोधे न जयो भवेद् वः ।\nइत्युक्तवाक्ये हलिनि स्म सर्वे पप्रच्छुरानम्य जनार्दनं तम् ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2701",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाब्रवीद् वासुदेवोऽमितौजाः शृण्वन्तु सर्वे वचनं मदीयम् ।\nपुरैवोक्तं तन्मया कन्यकाया मायाव्रतो नार्हति सन्निधिस्थितिम् ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2702",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तां मे वाचं नाग्रहीदग्रजोऽयं बहून् दोषान् व्याहरतोऽप्यतो मया ।\nअनुल्लङ्घ्यत्वादग्रजोऽनुप्रवृत्तः कन्यागृहे वासने कूटबुद्धेः ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2703",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अतीतश्चायं कार्ययोगोऽसमक्षं हृता कन्याऽतो नोऽत्र का मानहानिः ।\nभूयस्तरां मानिनस्तस्य सा स्याज्ज्ञाता च वो विपृथोः पार्थताऽस्य ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2704",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "देया च कन्या नास्ति पार्थेन तुल्यो वरोऽस्माकं कौरवेयश्च पार्थः ।\nपौत्रश्च कृष्णस्य सुपूर्णशक्तेः पैतृष्वसेयो(पितृष्वसेयः) वीरतमो गुणाढ्यः ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2705",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्थ्योऽस्माभिः स्वयमेवाहरत् स शक्रात्मजो नात्र नः कार्यहानिः ।\nअनुद्रुत्यैनं(अनुसृत्यैनं) यदि वः स्यात् पराजयो हानिर्दृढं यशसो वो भवेत ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2706",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वा यद्येनं कन्यका चाऽहृता चेत् परामृष्टां नैव कश्चिद्धि लिप्सेत्(कश्चिद् विलिप्सेत्) ।\nअतो न मे रोचते वोऽनुयानमित्यूचिवानास तूष्णीं परेशः ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2707",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा हली कृष्णवाक्यं बभाषे मा यात चित्तं विदितं मयाऽस्य ।\nअस्यानुवृत्तिर्विजयाय नः स्याच्छुभाय शान्त्यै परतश्च मुक्त्यै ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2708",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽर्जुनो यत्र तिष्ठन्(तिष्ठेत्) न कश्चित् पराजयं याति कृष्णाज्ञयैव ।\nरथेन तेनैव ययौ सभार्यः शक्रप्रस्थं चाविशद् भ्रातृगुप्तम् ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2709",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्भावितो भ्रातृभिश्चातितुष्टैरूचेऽथ सर्वं तेषु यच्चाऽत्मवृत्तम्(आत्मवृत्तिम्) ।\nशान्तेषु वाक्यादात्मनो यादवेषु कृष्णो युक्तो हलिनाऽगाच्च पार्थान् ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2710",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सार्द्धं ययौ शकटै रत्नपूर्णैः शक्रप्रस्थं पूजितस्तत्र पार्थैः ।\nददौ तेषां तानि रामेण युक्तस्तथा कृष्णायै भूषणानि स्वसुश्च ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2711",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "मासानुषित्वा कतिचिद् रौहिणेयो ययौ पुरीं स्वां केशवोऽत्रावसच्च ।\nबहून् वर्षान् पाण्डवैः पूज्यमानः प्रीतिं तेषामादधानोऽधिकां स्वाम् ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2712",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "आसन् कृष्णायाः पञ्च सुता गुणाढ्या विश्वेदेवाः पञ्चगन्धर्वमुख्यैः ।\nआविष्टास्ते चित्ररथाभिताम्रकिशोरगोपालबलैः क्रमेण ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2713",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिविन्ध्यः सुतसोमः(श्रुतसोमः) श्रुताख्यकीर्तिः शतानीक उत श्रुतक्रियः ।\nयुधिष्ठिराद्यैः क्रमशः प्रजातास्तेषां द्वयोश्चावरजोऽभिमन्युः ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2714",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "चन्द्रांशयुक्तोऽतितरां(चन्द्रांशयुक्तो नितरां) बुधोऽसौ जातः सुभद्राजठरेऽर्जुनेन ।\nधर्मेरशक्रांशयुतोऽश्विनोश्च तथैव कृष्णस्य स सन्निधानयुक् ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2715",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेऽपि ते वीर्यवन्तः सुरूपा भक्ता विष्णोः सर्वशास्त्रेष्वभिज्ञाः ।\nमोदं ययुः पाण्डवास्तैः सुतैश्च विशेषतः सात्त्वतीनन्दनेन ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2716",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कदाचित् खाण्डवं कृष्णपार्थौ चिक्रीडिषू सत्यभामासुभद्रे ।\nआदाय यातौ परिचारकैश्च रथेन गन्धर्वरानुगीतौ ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2717",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वैरं तयोस्तत्र विक्रीडतोश्च स्त्रीरत्नाभ्यां मन्दवातानुजुष्टे ।\nवने प्रसूनस्तबकोरुराजिते जले च तिग्मद्युतिकन्यकायाः ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2718",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "भूत्वा विप्रस्तौ ययाचेऽन्नमेत्य कुशानुरूचेऽनुमते (कुशानुरूचे च मते) रमेशितुः ।\nपार्थः कीदृक् तेऽन्नमिष्टं वदेति स चावादीद् वह्निरहं वनार्थी ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2719",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रयाजान् देवाननुयाजांश्च शुल्कं हविर्दाने देवतानामयाचिषम् ।\nबलह्रासस्तव भूयादिति स्म शप्त्वैव ते तांश्च ददुः पुरा मम ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2720",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः पूर्तिः केन मे स्याद् बलस्येत्यब्जोद्भवं पृष्टवानस्मि नत्वा ।\nयदा वनं खाण्डवं हि त्वमत्सि तदा बलं ते भवतीति सोऽब्रवीत् ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2721",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "शक्रस्येदं खाण्डवं तेन विघ्नं करोत्यसौ तेन वां प्रार्थयामि ।\nइत्युक्ते तं पार्थ ऊचे यदि स्याद् रथो धनुश्चाथ शक्रं निरोत्स्ये ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2722",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नरावेशादन्नदानप्रतिश्रवात् स्वस्यापि शक्रस्य विरोधमैच्छत् ।\nपार्थः कृष्णस्य प्रेरणाच्चैव वह्निः पार्थं ययाचे शक्रविरोधशान्त्यै ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2723",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नहि स्वदत्तस्य पुनः स वैरं शक्रः कुर्यात् स्वयमिन्द्रो हि पार्थः ।\nनाप्रेरितो विष्णुना तस्य रोधं पार्थः कुर्यादिति कृष्णं ययाचे ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2724",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "नचायुक्तः केशवेनैष शक्त इति कृष्णादाप भूयोऽप्यनुज्ञाम् ।\nययौ समीपं च हरेर्बदर्यामादाय चक्रं चामुतः केशवेऽदात् ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2725",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "चक्रं गोमन्ते कृष्णमापापि(कृष्णमायाद्धि) पूर्वं भक्त्या वह्निः केशवेऽदात् पुनस्तत् ।\nचक्रं च विष्णोर्बहुधा व्यवस्थितं तदग्निदत्तं प्राक्तनं चैकधाऽऽसीत् ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2726",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "धनुश्च गाण्डीवमथाब्जजस्य करोति येनाखिलसंहृतिं सः ।\nअंशेन दत्तं तदुमापतेश्च शक्रस्य सोमस्य जलेशितुश्च ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2727",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव ते जिग्युरथो जगत्त्रयं प्रसादतस्ते(प्रसादतस्तु) क्रमशोऽब्जयोनेः ।\nअनन्यधार्यं विजयावहं च भारेण लक्षस्य समं शुभावहम् ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2728",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "रथं च शुभ्राश्वयुतं जयावहं तूणौ तथाचाक्षयसायकौ शुभौ ।\nध्वजं च रामस्य हनूमदङ्कमादाय सर्वं वरुणादर्जुनेऽदात् ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2729",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विशेषतो ध्वजसंस्थे हनूमत्यजेयता स्याज्जयरूपो यतोऽसौ ।\nसर्वं च तद्दिव्यमभेद्यमेव विद्युत्प्रभा ज्या च गाण्डीवसंस्था ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2730",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "गाण्डीवमप्यास कृष्णप्रसादाच्छक्यं धर्तुं पाण्डवस्याप्यधार्यम् ।\nदेवैश्च तैर्ब्रह्मवराद् धृतं तद् ब्रह्मैव साक्षात् प्रभुरस्य धारणे ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2731",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "इन्द्रस्य दत्तश्च वरः स्वयम्भुवा तेनापि पार्थस्य बभूव धार्यम् ।\nइन्द्रो ह्यसौ फल्गुनत्वेन जातस्ततः सोऽस्त्रैः शरशालां चकार ॥ २२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2732",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स योजनद्वादशकाभिविस्तृतं पुरं चकाराऽशु पुरन्दरात्मजः ।\nहुताशनोऽप्याशु वनं प्रगृह्य प्रभक्षयामास समुद्धतार्चिः ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2733",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रभक्षमाणं(प्रभक्ष्यमाणं) निजकक्षमीक्ष्य सन्धुक्षयामास तदाऽऽशुशुक्षणिम् ।\nअक्षोपमाभिर्बहुलेक्षणोऽम्भसां धाराभिराक्षुब्धमनाः क्षयाय ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2734",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V232",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रैस्तु वृष्टिं विनिवार्य कृष्णः पार्थश्च शक्रं सुरपूगयुक्तम् ।\nअयुद्ध्यतां सोऽपि पराजितोऽभूत् प्रीतश्च दृष्ट्वा बलमात्मनस्तत् ॥ २३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2735",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V233",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "स्नेहं च कृष्णस्य तदर्जुने धृतं विलोक्य पार्थस्य बलं च तादृशम् ।\nनिवर्त्य मेघानतितुष्टचित्तः प्रणम्य कृष्णं तनयं समाश्लिषत् ॥ २३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2736",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V234",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णुश्च शक्रेण सहेत्य केशवं समाश्लिषन्निर्विशेषोऽप्यनन्तः ।\nस केवलं क्रीडमानः सशक्रः(स शक्रः) स्थितो हि पूर्वं युयुधे न किञ्चित् ॥ २३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2737",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V235",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मा च शर्वश्च समेत्य कृष्णं प्रणम्य पार्थस्य च कृष्णनाम ।\nसञ्चक्रतुश्चापि शिक्षाप्रकर्षाच्चक्रुः (चक्रुश्च सर्वे) सर्वे स्वास्त्रदाने प्रतिज्ञाम् ॥ २३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2738",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V236",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुज्ञातास्ते प्रययुः केशवेन क्रीडार्थमिन्द्रो युयुधे हि तत्र ।\nप्रीत्या कीर्तिं दातुमप्यर्जुनस्य ततस्तुष्टः सह देवैर्ययौ स्वः (ययौ सः) ॥ २३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2739",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V237",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दैत्याश्च नागाश्च पिशाचयक्षा हताः सर्वे तद्वनस्था हि ताभ्याम् ।\nऋते चतुष्पक्षिणश्चाश्वसेनं मयं च नान्यत् किञ्चिदासात्र मुक्तम् ॥ २३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2740",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V238",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "अयमग्ने जरितेत्यादिमन्त्रैः स्तुत्वा वह्निं पक्षिणो नैव दग्धाः ।\nअश्वसेनः पुत्रकस्तक्षकस्य मात्रा ग्रस्तः प्रातिलोम्येन कण्ठे ॥ २३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2741",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V239",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "छिन्नेऽर्जुनेनान्तरिक्षे पतन्त्यास्तस्याः शक्रेणावितश्छिन्नपुच्छः ।\nवधान्मातुः पुच्छभङ्गाच्च रोषाद्धन्तुं पार्थं कर्णतूणीरगोऽभूत् ॥ २३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2742",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V240",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "मयः कृष्णेनाऽत्तचक्रेण दृष्टो ययौ पार्थं शरणं जीवनार्थी ।\nपार्थार्थमेनं न जघान कृष्णः स्वभक्तश्चेत्यतिमायं परेशः ॥ २४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2743",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V241",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "देवारिरित्येव मयि प्रकोपः कृष्णस्य तेनाहमिमं(तेनाहममुं) पुरन्दरम् ।\nपार्थात्मकं शरणं यामि तेन कृष्णप्रियः स्यामिति तस्य बुद्धिः ॥ २४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2744",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V242",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राणोपकृत् प्रत्युपकारमाशु किं ते करोमीति स पार्थमाह ।\nकृष्णप्रसादाद्धि भवान् विमुक्तस्तस्मै करोत्वित्यवदत् स पार्थः ॥ २४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2745",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V243",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽपि (राज्ञे)राज्ञोऽतिविचित्ररूपसभाकृतावादिशत्(सभाकृतावदिशत्) तां स चक्रे ।\nअनिर्गमं प्राणिनामर्थितौ तौ हुताशनेनाथ विधाय जग्मतुः ॥ २४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2746",
"oldKey": "MBTN_C20_S01_V244",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C20_S01",
"chapter": "MBTN_C20",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा च तौ पाण्डवाः सर्व एव महामुदं प्रापुरेतन्निशम्य ।\nकृष्णोऽपि पार्थैर्मुमुदेऽनन्तशक्तिसुखज्ञानप्रभावौदार्यवीर्यः(प्राभावौदार्यवीर्यः) ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2747",
"oldKey": "MBTN_C21_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2748",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ जनार्दनाज्ञया मयः समस्तकौतुकोत्तराम्(समस्तकौतुकोत्तमाम्) ।\nसभां विधाय भूभृते ददौ गदां वृकोदरे ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2749",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स वायुधारितां गदां हि यौवनाश्वभूभृता ।\nप्रसादतोऽस्य लम्भितामवाप्य मोदमाप ह ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2750",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च वत्सरद्वयं समुष्य केशवो ययौ ।\nसमर्चितस्य पाण्डवैर्वियोजनेऽस्य चाक्षमैः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2751",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो वसन् स्वपुर्यजः क्वचिद् रविग्रहे हरिः ।\nसदारपुत्रबान्धवः समन्तपञ्चकं ययौ ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2752",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पृथासुताश्च सर्वशः सदारपुत्रमातृकाः ।\nक्षितीश्वराश्च सर्वशः प्रियाप्रिया(प्रियाः प्रियाः) हरेश्च ये ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2753",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव नन्दगोपकः सदारगोपगोपिकः ।\nमुनीश्वराश्च सर्वतः समीयुरत्र च प्रजाः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2754",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियाश्च ये रमेशितुर्हरिं त्रिरूपमेत्य ते ।\nवसिष्ठवृष्णिनन्दनौ भृगूत्तमं(भृगूद्वहं) तथाऽऽर्चयन्(आर्चयन्) ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2755",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृतार्थतां च ते ययू रमेशपाददर्शनात् ।\nरविग्रहे समाप्लुता भृगूद्वहोत्थतीर्थके ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2756",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुग्रहं विधाय स स्वकेषु केशवस्त्रिवृत् ।\nअयाजयच्च शूरजं मखैः समाप्तदक्षिणैः ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2757",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तलोकसंस्थितात्मभक्तिमज्जनस्य सः ।\nसुकालदर्शनात् परं(वरं व्यधात्) व्यधादनुग्रहं हरिः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2758",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो ययौ स्वकां पुरीं पृथासुतैः सहाच्युतः ।\nचकार तत्र चाऽह्निकं क्रतुं महाश्वमेधिकम् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2759",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "हयं सभीमफल्गुना हरे रथं समास्थिताः ।\nव्यचारयन् हरेः सुता दिनस्य पादमात्रतः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2760",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जिताः समस्तभूभृतो जरासुतादयः क्षणात् ।\nवृकोदरादिभिस्तु(वृकोदरादिभिः सुतैः) तैर्हयश्च दिव्य आययौ ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2761",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "हयः स कृष्णनिर्मितो दिनेन लक्षयोजनम् ।\nक्षमो हि गन्तुमञ्जसा दिनाश्वमेधसिद्धये ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2762",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पराशरात्मजो हरिर्हरिं यदा त्वदीक्षयत् ।\nतदाऽऽससाद ह द्विजस्तृणावहो रुराव च ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2763",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "व्रजन्ति जन्मनोऽनु मे सदा सुता अदृश्यताम् ।\nइतीरितेऽर्जुनोऽब्रवीदहं हि पामि ते सुतान् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2764",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सकृष्णरामकार्ष्णिभिः (न कृष्णरामकार्ष्णिभिः) सुता नु मेऽत्र पालिताः ।\nक्व तेऽत्र शक्तिरित्यमुं जगाद सोऽर्जुनं द्विजः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2765",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा जगाद फल्गुनोऽसुरैर्विदूषितात्मना ।\nन विप्र तादृशोऽस्म्यहं यथैव केशवादयः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2766",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मया जिता हि खाण्डवे सुरास्तथाऽसुरानहम् ।\nनिवातवर्मनमकान् विजेष्य उत्तरत्र हि ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2767",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उदीर्य चेति केशवं स ऊचिवान् व्रजाम्यहम् ।\nइतीरितोऽवदद्धरिस्तवात्र शक्यते नु किम् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2768",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विलज्जमानमीक्ष्य तं जगाद केशवोऽरिहा ।\nव्रजेति स प्रतिश्रवं चकार हाप्यरक्षणे(चकार हास्य रक्षणे) ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2769",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वह्निं प्रवेक्ष्येऽशक्तश्चेदित्युक्त्वा सर्वयादवैः ।\nययौ न रामप्रद्युम्नावनिरुद्धं च केशवः ।\nन्ययोजयत् तत्साहाय्ये (तत्सहाये) यशस्तेष्वभिरक्षितुम् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2770",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियो हि नितरां रामः कृष्णस्यानु च तं सुतः ।\nअनिरुद्धः कार्ष्णिमनु प्रद्युम्नाद् योऽजनिष्ट हि ।\nरुक्मिपुत्र्यां रुक्मवत्यामाहृतायां स्वयम्बरे ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2771",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "रतिरेव हि या तस्यां जातोऽसौ कामनन्दनः ।\nपूर्वमप्यनिरुद्धाख्यो विष्णोस्तन्नाम्न एव च ।\nआवेशयुक्तो बलवान् रूपवान् सर्वशास्त्रवित् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2772",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् तांस्त्रीनृते कृष्णः पार्थसाहाय्यकारणात् ।\nन्ययोजयत् सूतिकाले ब्राह्मण्याः स च फल्गुनः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2773",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रैश्चकार दिग्बन्धं कुमारोऽथापि तत्क्षणात् ।\nअदर्शनं ययौ पार्थो विषण्णः सह यादवैः ।\nअधिक्षिप्तो(अदिक्षिप्तः) ब्राह्मणेन ययौ यत्र श्रियःपतिः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2774",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वह्निं(अग्निं) विविक्षन्तममुं निवार्य ययौ सविप्रः सहफल्गुनो हरिः ।\nआशामुदीचीं बृहता रथेन क्षणेन तीर्त्वैव च सप्तवारिधीन् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2775",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ददुश्च मार्गं गिरयोऽब्धयस्तथा विदार्य चक्रेण तमोऽन्धमीशः ।\nघनोदकं चाप्यतितीर्य तत्र ददर्श धाम स्वमनन्तवीर्यः ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2776",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्य दूरे सरथं सविप्रं पार्थं स्वरूपे द्विचतुष्कबाहौ ।\nसमस्तरत्नोज्ज्वलदिव्यभूषणे विवेश नित्योरुगुणार्णवे प्रभुः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2777",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सहस्रमूर्धन्युरुशेषभोग आसीनरूपेऽमितसूर्यदीधितौ ।\nरमासहाये तटिदुज्ज्वलाम्बरे मुक्तैर्विरिञ्चादिभिरर्चिते सदा ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2778",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्थित्वैकरूपेण मुहूर्तमीश्वरो विनिर्ययौ विप्रसुतान् प्रगृह्य ।\nसुनन्दनन्दादय एव पार्षदास्ते वैष्णवा भूमितले प्रजाताः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2779",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दर्पं निहन्तुं हरिरर्जुनस्य समानयद् विप्रसुतान् परेशः ।\nप्रीतिर्महत्येव यतोऽर्जुने हरेः संशिक्षयामास ततः स एनम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2780",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अप्राकृतात् सदनाद् वासुदेवो निस्सृत्य सूर्याधिकलक्षदीधितेः ।\nरथं समारुह्य सपार्थविप्र आगात् सुतांश्चैव ददौ द्विजाय ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2781",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकशिक्षार्थमेवासौ प्रायश्चित्तं च चालने ।\nचक्रे सार्द्धमुहूर्तेन समागम्य पुनर्मखम् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2782",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मादीनागतांश्चैव सदा स्वपरिचारकान् ।\nपूजयित्वाऽभ्यनुज्ञाय ब्राह्मणानप्यपूजयत्(अभ्यपूजयत्) ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2783",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सस्नाववभृथं कृष्णः सदारः ससुहृज्जनः ।\nआयान्तं द्वारकां कृष्णं दन्तवक्रो रुरोध ह ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2784",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जघान गदया कृष्णस्तं क्षणात् सविडूरथम् ।\nविडूरथस्तमोऽगच्छद् दन्तवक्रे च योऽसुरः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2785",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "हरेः पार्षदः क्षिप्रं हरिमेव समाश्रितः ।\nकृष्णे प्राप्ते स्वलोकं च निस्सृत्यास्मात् स्वरूपतः ।\nएकीभावं स्वरूपेण द्वारपेण गमिष्यति ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2786",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कृष्णः पुरीमेत्य बोधयामास फल्गुनम् ।\nकिमेतद् दृष्टमित्येव तेन पृष्टो रमापतिः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2787",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अयं द्वीपः सागरश्च लक्षयोजनविस्तृतौ ।\nतदन्ये तु क्रमेणैव द्विगुणेनोत्तरोत्तराः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2788",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्त्याध्यर्द्धस्थलं हैमं बाह्यतो वाज्रलेपिकम्(वज्रलेपितम्,वज्रलेपकम्)) ।\nएतत् सर्वं लोकनाम ह्येतस्माद् द्विगुणं तमः ।\nअन्धं यत्र पतन्त्युग्रा मिथ्याज्ञानपरायणाः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2789",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "घनोदकं तद्द्विगुणं तदन्ते धाम मामकम् ।\nयत्तद् दृष्टं त्वया पार्थ तत्र मुक्तैरजादिभिः ।\nसेव्यमानः स्थितो नित्यं सर्वैः परमपूरुषः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2790",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकालोकप्रदेशस्तु पञ्चाशल्लक्षविस्तृतः ।\nसपञ्चाशत्सहस्रश्च तस्यापि गणनं तथा ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2791",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "योजनानां पञ्चविंशत्कोटयो मेरुपर्वतात् ।\nचतसृष्वपि दिक्षूर्ध्वमधश्चाण्डं प्रकीर्तितम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2792",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अबग्नीरनभोहङ्कृन्महत्तत्त्वगुणत्त्रयैः ।\nक्रमाद् दशोत्तरैरेतदावृतं(क्रमाद् दशोत्तरैरैतैरावृतं) परतस्ततः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2793",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "व्याप्तोऽहं (सर्वतः)सर्वगोऽनन्तोऽनन्तरूपो निरन्तरः ।\nअनन्तशीर्षोऽनन्ताक्षोऽनन्तपादकरोरुकः ।\nअनन्तगुणमाहात्म्यश्चिदानन्दशरीरकः ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2794",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मद्वशा एव सर्वेऽपि त्वं चान्ये च धनञ्जय ।\nमत्प्रसादाद् बलं चैव विजयश्चाखिला गुणाः ।\nतस्मान्न विस्मयः कार्यो न दर्पश्च त्वयाऽनघ ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2795",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "‘मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।\nमामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे’ ।(भ.गी.१८-६५)\nइत्युक्तः प्रणिपत्यैनं क्षमस्वेत्याह फल्गुनः ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2796",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उषित्वा कतिचिन्मासान् ययुः सर्वेऽपि पाण्डवाः ।\nअनुज्ञाताः केशवेन भक्तिनम्रधियोऽच्युते ।\nसम्भाविताः केशवेन सौहार्देनाधिकेन च ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2797",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कदाचित् प्रवरे सभातले धर्मात्मजो राजभिर्भ्रातृभिश्च ।\nवृतो निशम्यैव(निशाम्यैव) सभाः सुराणां यथा स्थिता नारदमन्वपृच्छत् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2798",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्तरिक्षं त्वया प्रोक्तं लक्षयोजनमुच्छ्रितम् ।\nअर्द्धकोट्युच्छ्रितः(अर्ध कोट्युच्छ्रितः) स्वर्गो विमानावलिसङ्कुलः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2799",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भुवः स्वर्गश्च कोट्यैव योजनानां प्रविस्तृतौ(प्रविस्तृते) ।\nमहर्जनस्तपश्चैव क्रमादध्यर्द्धयोजनाः ।\nपञ्चाशत्कोटिविस्तारा योजनानां समस्तशः(योजनानां च सर्वशः) ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2800",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यावन्त एते मिलितास्तत्प्रमाण उदीरितः ।\nसत्याख्यो ब्रह्मलोकस्तु यत्र ब्रह्मा विराजते ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2801",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततश्च द्विगुणः प्रोक्तो विष्णुलोकः सनातनः ।\nउत्तरोत्तरतः सर्वे सुखे शतगुणोत्तराः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2802",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तजनसम्पूर्णा(अनन्तजनसङ्कीर्णाः) अपि ते हीच्छया हरेः ।\nअवकाशवन्तो दिव्यत्वात् पूर्यन्ते न कदाचन ।\nसर्वकामसुखैः पूर्णा दिव्यस्त्रीपुरुषोज्ज्वलाः ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2803",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्यरत्नसमाकीर्णं तथा पातालसप्तकम् ।\nअधस्ताच्छेषदेवेन बलिना समधिष्ठितम् ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2804",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कामभोगसमायुक्ता बहुवर्षसहस्रिणः ।\nसप्तद्वीपेषु पुरुषा नार्यश्चोक्ताः सुरूपिणः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2805",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "एषां च सर्वलोकानां धाता नारायणः परः ।\nविष्णुलोकस्थितो मुक्तैः सदा सर्वैरुपास्यते ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2806",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सेवका ब्रह्मणश्चैव देवा वेदाश्च सर्वशः ।\nशक्रस्य मुनयः सर्वे हरिश्चन्द्रश्च भूमिपः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2807",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अखिला अपि राजानः पाण्डुश्चास्मत्पिता मुने ।\nयमस्यैवानुगाः प्रोक्ता राजभिस्तैर्यमेन च ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2808",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उपास्यमानो भगवान् रामो यमसभातले ।\nउक्त इन्द्रेण चोपास्यो वामनात्मा जनार्दनः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2809",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रादुर्भावाश्च निखिला ब्रह्मणोपासिताः सदा ।\nवरुणस्यानुगा नागास्तत्र मत्स्याकृतिर्हरिः ।\nगन्धर्वा धनदस्यापि तत्र कल्की हरिः प्रभुः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2810",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "रुद्रस्योग्राणि भूतानि नृसिंहात्मा शिवेन च ।\nउपास्यते सदा विष्णुरित्याद्युक्तं त्वयाऽनघ ।\nसर्वरत्नस्थलान् दिव्यान् देवलोकान् प्रभाषता ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2811",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र मे संशयो भूयान् हरिश्चन्द्रः कथं नृपः ।\nऐन्द्रं सभातलं प्राप्तः पाण्डुर्नास्मत्पिता मुने ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2812",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो नारदः प्राह राजसूयकृतोन्नतिम् ।\nहरिश्चन्द्रस्य तां(तं) दृष्ट्वा पिता यमसभातले ।\nस्थितस्त्वामवदत् पाण्डू रामद्वयसुदैवते(रामद्वयसुदैवतम्) ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2813",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "करोतु राजसूयं मे पुत्रोऽजेयानुजार्चितः ।\nपालितो वासुदेवेन किं तस्यासाध्यमत्र हि ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2814",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "एतच्छ्रुत्वा धर्मसुतो भ्रातृभिः सहितो वशी ।\nअवाप्तिं राजसूयस्य मन्त्रयामास धर्मवित् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2815",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सुकार्यमेतदित्यलं निशम्य सोदरोदितम् ।\nअयातयत् स्वसारथिं स केशवाय भूपतिः ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2816",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव केशवस्य याः स्त्रियस्तदीयतातकैः ।\nसहोदरैश्च यापितः स दूत आप माधवम् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2817",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रणम्य केशवं वचः स आह मागधेन ते ।\nविवाहबान्धवा रणे विजित्य रोधिता गिरौ ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2818",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नृपायुतद्वयेन सोऽष्टविंशकैः शतैरपि ।\nयियक्षुरुग्ररूपिणं त्रिलोचनं त्वयि स्थिते ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2819",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विमोचयस्व तान् प्रभो निहत्य मागधेश्वरम् ।\nअवैदिकं मुखं च तं विलुम्प धर्मगुप्तये ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2820",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽथ सारथिं निशाम्य धर्मजस्य च ।\nनिशम्य तद् वचस्तदा जगाम पाण्डवालयम् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2821",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स पाण्डवैः समर्चितो मखाय धर्मजेन च ।\nप्रपृष्ट आह माधवो वचो जगत्सुखावहम् ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2822",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रतुर्यथाविधानतः कृतो हि पारमेष्ठ्यकम् ।\nपदं नयेत तत्पदे सुयोग्यमेष नान्यथा ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2823",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "(अयोग्यकम्)अयोग्यकान्महापदे विधातुरेष हि क्रतुः ।\nसमानयोग्यतागणात् करोति मुक्तिगं वरम्(मुक्तिगं परम्) ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2824",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा तु मुक्तितोऽधिकं स्वजातितः करोति च ।\nअतस्त्रिशङ्कुपुत्रको नृपानतीत्य वर्तते ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2825",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरांशकोऽपि ते पिता विना हि राजसूयतः ।\nन शक्ष्यति त्रिशङ्कुजाद् वरत्वमाप्तुमद्य तु ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2826",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तपश्चरन् समागते शचीपतौ पिता तव ।\nमरुद्गणोत्तमः पुरा नतूत्थितः शशाप सः ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2827",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "व्रजस्व मानुषीं तनुं ततो मृतः पुनर्दिवम् ।\nगतोऽपि नः स्वकां तनुं प्रवेष्टुमत्र नेशसे ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2828",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽधिकस्त्रिशङ्कुजो भविष्यतु त्वदित्यथ ।\nक्षमापितश्च वासवो जगाद राजसूयतः ।\nत्रिशङ्कुजाधिको भवानवाप्स्यति(अवाप्स्यसि) स्वकां तनुम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2829",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः सुकार्य एव ते युधिष्ठिर क्रतूत्तमः ।\nभवद्भिरप्यवाप्यते स्वयोग्यताऽमुनाऽखिला ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2830",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उदीर्य चैवमीश्वरः क्रतोरमुष्य योग्यता ।\nवृकोदरे यतोऽखिला चतुर्मुखत्वयोग्यतः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2831",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सुपूर्णमस्य तत् फलं विधातुमञ्जसा ।\nजगाद वायुवाहनो वचो युधिष्ठिरं त्विदम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2832",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "क्व राजसूयमद्य ते जरासुते तु जीवति ।\nजयेत् क एव तं युधा मृतो न योऽपि सीरिणा ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2833",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विरिञ्चशर्ववाक्यतः समस्तलोकजायिनि ।\nस्थिते तु ते जरासुते न सेत्स्यति क्रतूत्तमः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2834",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते(इतिरितो) रथाङ्गिना जगाद धर्मनन्दनः ।\nनिवर्तितं मनः क्रतोरलं ममामुना प्रभो ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2835",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "बभूवुरेव(बभूविरे च) भूभृतो नचाऽधिराज्यमापिरे ।\nयदा च चक्रवर्तिनस्तदेदृशा न शत्रवः ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2836",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽमुनाऽवदत् प्रधानमारुतात्मजः ।\nपदं चतुर्मुखस्य वा सुसाध्यमेव यत्नतः ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2837",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निजानुभाववर्जिता हरेरनुग्रहोज्झिताः ।\nमहाप्रयत्नवर्जिता जना न जग्मुरुन्नतिम् ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2838",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्थिरोऽनुभाव एव मे महाननुग्रहो हरेः ।\nप्रयत्नमेकमग्रतो निधाय भूतिमाप्नुमः ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2839",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽमुना हरिः समुद्यमात् प्रधानतः ।\nस्थिते हि यज्ञकारणे वृकोदरे जगाद ह(जगाद हि) ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2840",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स एक एव पूरुषो जरासुतोऽद्य वर्तते ।\nसमस्तसद्विरोधिनां बलं कलेरनन्तरः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2841",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा सतां समाश्रयो यदुद्भवाः सतां गुणाः ।\nस एक एव तादृशस्त्वया विचिन्त्य यात्यताम् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2842",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि स्म तेन मागधो निहन्यते सतां जयः ।\nविपर्ययेण चासतामिति स्म विद्धि नान्यथा ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2843",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स पारमेष्ठ्यसत्पदं प्रयात्यसंशयं युधि ।\nय एव हन्ति मागधं स वेदधर्मपालकः(स एव धर्मपालकः) ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2844",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निहन्ति मागधेश्वरं य एष वैष्णवं जगत् ।\nकरोति शर्वपालितो यतः स बार्हद्रथः ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2845",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निहन्ति शैवनायकं य एष(स एव) वैष्णवाग्रणीः ।\nइति स्म भावसंयुते वदत्यजेऽबिभेन्नृपः ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2846",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरे ब्रुवत्यजं मखेन मे त्वलं त्विति ।\nतमाह मारुतात्मजो निहन्मि मागधं रणे ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2847",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽवदद्धरिर्व्रजामहे वयं त्रयः ।\nअहं च भीमफल्गुनौ निहन्तुमेव मागधम् ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2848",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वृकोदरेण हन्यते यदि स्म मागधाधिपः ।\nमखश्च सेत्स्यते ध्रुवं जगच्च ते वशे भवेत् ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2849",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते तु शौरिणा जगाद धर्मनन्दनः ।\nस शूरसेनमण्डलप्रहाणतो हरेस्त्रसन् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2850",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भयाद्धि यस्य माधुरं विहाय मण्डलं गताः ।\nभवन्त एव सागरं ततो बिभेम्यहं रिपोः ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2851",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इमौ हि(इमौ च) भीमफल्गुनौ ममाक्षिणी सदा प्रभो ।\nमनोनिभो भवान् सदा न वो विनास्म्यऽहं पुमान् (विनाऽस्म्यतः पुमान्) ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2852",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो न जीवितात् प्रियानहं रिपोर्बलीयसः ।\nसकाशमात्महेतुतः प्रयातयामि वो विभो ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2853",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽवदत् पुनर्वृकोदरोऽरिकक्षभुक् ।\nयदीयनेतृका रमाविरिञ्चशर्वपूर्वकाः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2854",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वशे च यस्य तद् बलं सुरासुरोरगादिनाम् ।\nस एष केशवः प्रभुः क्व चास्य बार्हद्रथः ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2855",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अधृष्यमस्ति मे बलं हरिः प्रणायकोऽस्य च ।\nसमस्तलोकनेतरि प्रभौ हि सर्वशक्तिता ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2856",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अजेयता तथाऽर्जुने हरेर्वरोद्भवाऽस्ति हि ।\nअतो वयं त्रयोऽद्य तं प्रयाम मागधं रिपुम् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2857",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "हनिष्य एव मागधं हरेः पुरो न संशयः ।\nइतीरितेऽमुना हरिर्जगाद धर्मनन्दनम् ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2858",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वयं त्रयः समेत्य तं प्रयातयाम मृत्यवे ।\nहनिष्यति स्फुटं रणे वृकोदरो जरासुतम् ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2859",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भयं न कार्यमेव ते मया हतः स नेति ह ।\nमया हि(न) नीतिहेतुतः स्वयं न हन्यते(निहन्यते) रिपुः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2860",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स शर्वसंश्रयाग्रणीर्मदाश्रयोत्तमेन तु ।\nनिहन्यते यदा तदा प्रकाशितं हि मे बलम् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2861",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो न शङ्कितं मनः कुरुष्व भूपते(भूपतिं) क्वचित् ।\nप्रदर्शयामि तेऽनुजौ निहत्य मागधेश्वरम् ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2862",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः स विष्णुना विचार्य तद्गुणान् परान् ।\nतथेति चाऽह ते त्रयः प्रतस्थुराशु मागधान् ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2863",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समेत्य मागधांस्तु ते शिवोरुलिङ्गमित्यलम् ।\nसुमाल्यवस्त्रभूषणैः समर्चितं गिरिं ययुः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2864",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वशीर्षतोऽपि चाऽदृतं जरासुतेन ते गिरिम् ।\nन्यपातयन्त बाहुभिस्तमस्य चोत्तमाङ्गवत् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2865",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अद्वारतस्ते नगरं प्रविश्य माषस्य नालेन कृतास्त्रिभेरीः ।\nपुष्टिप्रदा(मुष्टिप्रदानात्,मुष्टिप्रदाः) बिभिदुस्तस्य कीर्तिशास्त्रोपमा न्यक्कृतमागधेशाः ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2866",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽऽपणेभ्यो बहुमाल्यगन्धान् प्रसह्य सङ्गृह्य शुभांश्च दध्रुः ।\nअद्वारतस्तस्य गृहं च सस्रुर्भोशब्दतस्तं च नृपः प्रसस्रुः ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2867",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् विप्रवेषान् स निशाम्य राजा महाभुजान् स्नातकवेषयुक्तान् ।\nद्वितीयवर्णान् प्रविचिन्त्य बाहून् ज्याकर्कशान् वीक्ष्य बभाष एतान् ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2868",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "के ष्ठाथ(स्थात) किंहेतुत आगताश्च कृतश्च मे पर्वतलिङ्गभेदनम् ।\nकृतं भवद्भिः कुत एव दुर्नयाः कृतास्तथाऽन्ये द्विजवर्यवेषैः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2869",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवाणं भगवानुवाच कार्यं हि शत्रोरखिलं प्रतीपम् ।\nइत्युक्त ऊचे नहि(नच) विप्रशत्रुरहं कुतो वो मम शत्रुता भवेत् ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2870",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवाक्यं नृपतिं जगाद जनार्दनो नैव हि तादृशा द्विजाः ।\nअहं रिपुस्तेऽस्मि हि वासुदेव इमौ च भीमार्जुननामधेयौ ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2871",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यद् बान्धवान् नः पिशिताशिधर्मतो रौद्रे मखे कल्पयितुं पशुत्वे ।\nइच्छस्यरे वेदपथं विहाय तं त्वां बलाच्छास्तुमिहाऽगता वयम् ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2872",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विमोक्षयामः स्वजनान् यदि त्वं न मोचयस्यद्य निगृह्य च त्वाम् ।\nमुञ्चाथवा तानभियाहि वाऽस्मान् रणाय मर्तुं कृतनिश्चयोऽत्र ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2873",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽसौ मगधाधिपो रुषा जगाद नाहं शिव यागयुक्तान् ।\nमोक्ष्ये पशून् युगपद् वा क्रमेण योत्स्ये च वोऽथापि चमूसहायात् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2874",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निरायुधः सायुधो वा युष्मदिष्टायुधेन वा ।\nएकोऽपि सकलैर्योत्स्ये ससेनो वा ससैनिकान् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2875",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तमवददजितोरुबलो हरिः ।\nएह्येकमेको वाऽस्मासु ससैन्यो वा रणे नृप ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2876",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "येन कामयसे योद्धुं तं न आसादय द्रुतम् ।\nनिरायुधः सायुधो वा त्वदभीष्टायुधेन वा ।\nइत्याऽह भगवाञ्छत्रुं यशो भीमे विवर्धयन्(भीमेऽभिवर्धयन्) ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2877",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "घातयित्वा स्वशत्रुं च भीमसेनानुग्रहं परम् ।\nभीमस्य कर्तुमिच्छंश्च भक्तिज्ञानादिवर्धनम्(भक्तिज्ञानाभिवर्धनम्) ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2878",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तृणीकर्तुं रिपुं चैव निरायुधतयाऽगमन् ।\nकृष्णभीमार्जुनास्तेन विप्रवेषाश्च तेऽभवन् ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2879",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निरायुधः क्षत्रवेषो नैव योग्यः कथञ्चन ।\nततो जग्मुर्विप्रवेषास्तृणीकर्तुं हि मागधम् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2880",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मागधस्य ससैन्यस्य स्वगृहे संस्थितस्य च ।\nनिरायुधेन भीमेन समाह्वाने कृतेऽमितम् ।\nधर्मं यशश्च भीमस्य वर्द्धयामास केशवः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2881",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तृतीयमर्जुनं चैव समादाय ययौ रिपुम् ।\nहरिस्तस्माच्च भीमस्य महाधिक्यं प्रकाशयन् ।\nमुखेन मागधस्यैव वृण्वेकं न इति ब्रुवन् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2882",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वृण्वेकमस्मास्विति स प्रोक्त आह जरासुतः ।\nकुर्यां नैवार्जुनेनाहमबलेनैव सङ्गरम् ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2883",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पञ्चपञ्चाशदब्दोऽद्य ह्ययमेवं च बालवत् ।\nअबलत्वाद् युवाऽप्येष बाल एव मतो मम ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2884",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तोऽप्यर्जुनो नाऽह कुरु तर्हि परीक्षणम् ।\nबाहुभ्यां धनुषा वेति(चेति) शङ्कमानः पराजयम् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2885",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो भीमे बलाधिक्यं सुप्रसिद्धमभून्महत् ।\nएतदर्थं हि कृष्णेन सहाऽनीतः स फल्गुनः ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2886",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन् कृष्णे बलं घोरमविषह्यं स मागधः ।\nकुत्सयन् गोप इति तं भयान्नैवाऽह्वयत् प्रभुम् ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2887",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आह्वयामास भीमं तु स्याद् वा मे जीवनं त्विति ।\nहनिष्यत्येव मां कृष्ण इत्यासीन्नृपतेर्भयम् ।\nतस्मात् तं नाह्वयामास वासुदेवं स मागधः ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2888",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्जुने तु जिते कृष्णभीमौ मां निहनिष्यतः ।\nत्रयाणां दुर्बलाह्वानान्नश्येत् कीर्तिश्च मे ध्रुवम् ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2889",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इति मत्वाऽऽह्वयामास भीमसेनं स मागधः ।\nकथञ्चिज्जीवितं वा स्यान्नतु नश्यति मे यशः ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2890",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्म(इतीक्ष्य) भीमं प्रतियोधनाय सङ्गृह्य राजा स जरासुतो बली ।\nराज्ये निजं चाऽत्मजमभ्यषिञ्चत् पुरा ख्यातं पत्रतापाख्यरुद्रम् ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2891",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "बलं भीमे मन्यमानोऽधिकं तु गदाशिक्षामात्मनि चाधिकां नृपः ।\nभीतो नियुद्धेऽस्य ददौ गदां स भीमाय चान्यां स्वयमग्रहीद् बली ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2892",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदर्थमेवाऽशु गदां प्रगृह्य भीमो ययौ मागधसंयुतो बहिः ।\nपुरात् सकृष्णार्जुन एव तत्र त्वयुद्ध्यतां केशवपार्थयोः पुरः ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2893",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वाचाऽजयत् तं प्रथमं वृकोदरः शिवाश्रयं विष्णुगुणप्रकाशया ।\nततो गदाभ्यामभिपेततुस्तौ विचित्रमार्गानपि दर्शयन्तौ ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2894",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोर्गदे तेऽशनिसन्निकाशे चूर्णिकृते देहमहादृढिम्ना ।\nअन्योन्ययोर्वक्षसि पातिते रुषा यथाऽश्मनोः पांसुपिण्डौ सुमुक्तौ ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2895",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सञ्चूर्णितगदौ वीरौ जघ्नुतुर्मुष्टिभिर्मिथः ।\nब्रह्माण्डस्फोटसङ्काशैर्यथा केशवकैटभौ ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2896",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "चचाल पृथ्वी गिरयश्च चूर्णिताः कुलाचलाश्चेलुरलं विचक्षुभुः ।\nसमस्तवाराम्पतयः सुरासुरा विरिञ्चशर्वादय आसदन्नभः ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2897",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरास्तु भीमस्य जयाभिकाङ्क्षिणस्तथाऽसुराद्या मगधाधिपस्य ।\nपश्यन्ति सर्वे क्रमशो बलं स्वं समाददे मारुतनन्दनोऽपि ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2898",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मानयित्वा वरं धातुर्दिवसान् दश पञ्च च ।\nवासुदेवाज्ञया भीमः शत्रुं हन्तुं मनो दधे ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2899",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स प्रणम्य हृषीकेशं हर्षादाश्लिष्य फल्गुनम् ।\nरिपुं जग्राह मकुटे(मकुटे) वारणं मृगराडिव ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2900",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पृष्ठेऽस्य जानुमाधाय कूर्मदेशं बभञ्ज ह ।\nमृतिकाले पुनर्देहं विददार यथा पुरा ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2901",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मर्मण्येव न हन्तव्यो मयाऽयमिति मारुतिः ।\nस्वपुरुषप्रकाशाय बभञ्जैनं न मर्मणि ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2902",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भज्यमाने शरीरेऽस्य ब्रह्माण्डस्फोटसन्निभः ।\nबभूव रावो येनैव त्रस्तमेतज्जगत्त्रयम् ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2903",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य कृष्णस्य रिपुं स भीमः समर्पयामास तदर्चनं हरेः ।\nकृतां हि भीमेन समर्चनां तां समक्षमादातुमिहाऽगतो ह्यजः ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2904",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वीकृत्य पूजां च वृकोदरस्य दृढं समाश्लिष्य च तं जनार्दनः ।\nप्रीतो नितान्तं पुनरेव कृष्णं ननाम भीमः प्रणतोऽर्जुनेन ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2905",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जग्मुः सुराश्चातितरां प्रहृष्टा ब्रह्मादयो दीनतराश्च दैत्याः ।\nबलादुमेशस्य वरे प्रभग्ने वृकोदरेणाच्युतसंश्रयेण ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2906",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सुतो ययौ शरणं तान् रमेशभीमार्जुनान् सहदेवोऽस्य धीमान् ।\nरथं स्वसारं च ददौ स मारुतेर्ननाम कृष्णं परयैव भक्त्या ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2907",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "रथो ह्यसौ वसुना वासुदेवाच्छक्रान्तराऽऽप्तो वसुवंशजत्वात् ।\nजरासुतस्याऽस वृकोदरस्तं हरे रथं प्रार्पयामास तस्मै ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2908",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽस्मरद् गरुडं स ध्वजेऽभूद् रथं कृष्णोऽथाऽरुहत् पाण्डवाभ्याम् ।\nभीमः कन्यां सहदेवस्य हेतोः समग्रहीदनुजस्याऽत्मनः सः ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2909",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नकुलस्याऽदान्मद्रराजो हि पूर्वं स्वीयां कन्यां सा तथैषाऽप्युषा हि ।\nएका पूर्वं ते अश्विनोश्चैव भार्या यमौ रेमाते यदुषा अश्विभार्या ।\nततः कृष्णायामग्रजभ्रातृभार्यावृत्तिं हि तौ चक्रतुर्माद्रिपुत्रौ ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2910",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जरासुतस्याऽत्मजः केशवादीन् रत्नैः समभ्यर्च्य ययावनुज्ञया ।\nतदाज्ञया पितृकार्याणि(पितृकर्माणि) कृत्वा तदाज्ञयैवामुचत् तान् नृपांश्च ।\nतैः संस्तुतः केशवो भीमपार्थयुक्तो दृष्ट्वा भक्तिनम्रैर्यथावत्(दृष्ट्वा ययौ भक्तिनम्रैः) ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2911",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्भावितास्ते सहदेवेन सम्यक् प्रशस्य(प्रणम्य) कृष्णं भीमसेनं च सर्वे ।\nययुर्गृहान् स्वानपतत् केशवद्विड् जरासुतोऽन्धे तमसि क्रमेण ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2912",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णश्च पार्थौ च तथैकयानं समास्थिता धर्मजमभ्यगच्छन् ।\nतेषां शङ्खध्वनिसम्बोधितात्मा राजा प्रीतश्चातितरां बभूव ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2913",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वैपायनोऽथ भगवानभिगम्य पार्थानाज्ञापयत् सकलसम्भृतिसाधनाय ।\nतं राजसूयसहितं परमाश्वमेधयज्ञं(वरमश्वमेधयज्ञं) समादिशदनन्यकृतं विरिञ्चात् ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2914",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्ता हि तस्य परमेष्ठिपदं प्रयाति यद्यन्यसद्गुणवरैः परमेष्ठितुल्यः ।\nभीमे मखस्य फलमत्यधिकं निधातुं व्यासः क्रतुं तमदिशद् गुरुरब्जजस्य ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2915",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "असाधारणहेतुर्यः कर्मणो यस्य चेतनः ।\nस एव तत्फलं पूर्णं भुङ्क्तेऽन्योऽल्पमिति स्थितिः ।\nविना विष्णुं निर्णयोऽयं स हि कर्मफलोज्झितः ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2916",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "हेतवोऽपि हि पापस्य न प्रायः फलभागिनः(फलभोगिनः) ।\nदेवाः पुण्यस्य दैत्याश्च मानुषास्तु विभागिनः (मानुषास्तद्विभागिनः) ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2917",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "असाधारणहेतुश्च भीम एव प्रकीर्तितः ।\nयज्ञस्यास्य जरासन्धवधात् कर्णजयादपि ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2918",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जयाच्च कीचाकादीनामन्यैर्जेतुमशक्यतः ।\nद्वितीयः फल्गुनश्चैव तृतीयस्तु युधिष्ठिरः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2919",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् ब्रह्मपदावाप्त्यै व्यासो भीमस्य तं क्रतुम् ।\nअनन्यकृतमादिश्य दिशां विजयमादिशत् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2920",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाब्रवीद् धनञ्जयो धनुर्ध्वजो रथो वरः ।\nममास्ति तद् दिशां जयो ममैव वाञ्छितः प्रभो ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2921",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽखिलप्रभुर्जगाद सत्यमस्ति ते ।\nसमस्तसाधनोन्नतिर्महच्च वीर्यमस्ति ते(वीर्यमस्ति हि) ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2922",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि कीचकादयो वृकोदरादृते वशम् ।\nन यान्ति नापि ते वशं प्रयाति कर्ण एव च ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2923",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "बलाधिकोऽसि कर्णतस्तथाऽपि नामृतः करम् ।\nददाति ते ह्यतिस्पृधा न वध्य एष तेऽद्य च ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2924",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सवर्मकुण्डलत्वतो न वध्य एष यत् त्वया ।\nततो वृकोदरो दिशं प्रयातु ते पितुः प्रियाम् ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2925",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जीवग्राहभयात् कर्णो ददाति करमञ्जसा ।\nभीमाय नात्र सन्देहो जितोऽनेन च संयुगे ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2926",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अजेयौ शर्ववचनाद् रणे कीचकपौण्ड्रकौ ।\nवशं प्रयातो भीमस्य तथाऽवध्योऽपि चेदिपः ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2927",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जीवग्राहभयं ह्येषां भीमान्मागधपातनात् ।\nतस्मात् करं प्रयच्छन्ति जिता वा पूर्वमेव वा ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2928",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रयाहि च त्वं धनदप्रपालितां दिशं द्वीपान् सप्त चाशेषदिक्षु ।\nनागांश्च दैत्यांश्च तथाऽधरस्थान् विजित्य शीघ्रं पुनरेहि चात्र ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2929",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "रथो हि दिव्योऽम्बरगस्तवास्ति दिव्यानि चास्त्राणि धनुश्च दिव्यम् ।\nयेऽन्ये च बाणप्रमुखा अजेयाः शर्वाश्रयास्तानपि भीम एतु ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2930",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा सुराश्चापि(तथाऽसुराः) समस्तशोऽस्य बलिं प्रयच्छन्ति मदज्ञयेतरे ।\nदिशं प्रतीचीमथ दक्षिणां च यातां यमौ क्रमशो ह्यध्वरार्थे ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2931",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यशश्च धर्मश्च तयोरपि स्यादिति स्यदिति स्म कृष्णेन सुतेन काल्याः ।\nउक्ते ययुस्ते तमभिप्रणम्य दिशो यथोक्ताः परमोरुसद्गुणम् (परमोरुसद्गुणाः) ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2932",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वृकोदरोऽजयन्नृपान् विराटमाससाद ह ।\nजितेऽत्र कीचके रणे समाददे करं ततः ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2933",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः क्रमान्नृपान् जित्वा चेदीनां विषयं गतः ।\nमातृवाक्याद् भयाच्चैव शिशुपालेन पूजितः ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2934",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मातृष्वसुर्गृहे चोष्य दिवसान् कतिचित् सुखम् ।\nकरं सुमहदादाय ततः पूर्वां(पूर्वं) दिशं ययौ ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2935",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रमेण सर्वान् निर्जित्य पौण्ड्रकं च महाबलम् ।\nविरथीकृत्य कर्णं च करमादाय सर्वतः ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2936",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "हिमवच्छिखरे देवान् जित्वा शक्रपुरोगमान् ।\nक्रीडार्थं युद्ध्यतस्तेभ्यस्तुष्टेभ्यो रत्नसञ्चयम्(सञ्चयान्) ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2937",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "बाहुयुद्धेन शेषं च गरुडं च महाबलम् ।\nक्रीडमानौ(क्रीडमानो) विनिर्जित्य भूषणान्याप तोषतः ।\nताभ्यां च दृढमाश्लिष्टः स्नेहविक्लिन्नया धिया ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2938",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पोप्लूयमानः स ततोऽम्बुधौ बली जगाम बाणस्य पुरं हरं च ।\nरणेऽजयद् वारणरूपमास्थितं क्रीडन्तमेतेन च तोषितो हरः ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2939",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पृष्टश्च गिरिशेनासौ विस्तरं दिग्जयस्य च ।\nसिंहव्याघ्रादिरूपाश्च आत्मना विजिता यथा ।\nगुरुत्मच्छेषशक्राद्या देवाः सर्वे तदब्रवीत् ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2940",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निशम्य शङ्करोऽखिलं मखस्य च प्रसाधकम् ।\nहरिं ततो बलेः सुताद् ददौ च रत्नसञ्चयम्(सुदिव्यरत्नसञ्चयम्) ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2941",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स बाणदैत्यतो महच्छिवेन दत्तमुत्तमम्।\nप्रगृह्य रत्सञ्चयं स्वकं पुरं समाययौ॥१९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2942",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स विप्रयादवेश्वरं द्विधास्थितं जनार्दनम् ।\nपुरो निधाय तद् वसु प्रभूतमानमत् तदा ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2943",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽभिवाद्याग्रजं(सोऽभिवन्द्याग्रजं) चैव यथावृत्तं न्यवेदयत् ।\nआत्मनः कृष्णयोः सर्वं धर्मराजाग्रतो मुदा ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2944",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा जिताः कीचकाद्या एकलव्यसहायवान् ।\nयथा जितः पौण्ड्रकश्च कर्णाद्याश्च तथाऽपरे ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2945",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा सिंहादितनवः शेषवीन्द्रेन्द्रपूर्वकाः ।\nयथा गजतनुः शर्वस्तच्च सर्वमवर्णयत् ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2946",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्भावितश्च कृष्णाभ्यां राज्ञा च सुमहाबलः ।\nआज्ञया व्यासदेवस्य यज्ञाङ्गानि समार्जयत् ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2947",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊचे तं भगवान् व्यासो जितं सर्वं त्वयाऽरिहन् ।\nजये सर्वस्य यज्ञोऽयं पूर्णो भवति नान्यथा ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2948",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विरिञ्चः सर्वजित् पूर्वं द्वितीयस्त्वमिहाभवः ।\nइत्युक्त्वैनं समाश्लिष्य यज्ञाङ्गानि समादिशत् ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2949",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैवान्ये दिशो जित्वा समीयुस्तस्य येऽनुजाः ।\nसहदेवो दक्षिणाशां जित्वा रत्नान्युपाहरत् ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2950",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र रुग्मी(रुक्मी) न युयुधे सहदेवेन वीर्यवान् ।\nजितः कृष्णेन पूर्वं यः शर्वादाप धनुर्वरम् ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2951",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तपसा तोषितात् कृष्णादन्यानेवामुनाऽखिलान् ।\nविजेष्यसि यदा कृष्णविरोधस्ते तदा धनुः ।\nमामेष्यतीति तेनोक्तो न व्यरुध्यत केशवे ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2952",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वसुः स्नेहाच्च कृष्णस्य यज्ञकारयितृत्वतः ।\nभीमार्जुनबलाच्चैव माद्रेयाय ददौ करम् ।\nजिग्ये बलेनान्यनृपान् सहदेवः प्रतापवान् ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2953",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा स्मृतं समागतं घटोत्कचं विभीषणे ।\nसमादिशद् ययौ च सोऽपि सोऽददान्महाकरम् ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2954",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा हि राघवोदितं तदस्य(यदस्य) सोऽखिलं तदा ।\nविचार्य केशवं च तं बलं च भीमपार्थयोः ।\nदिवौकसश्च पाण्डवानवेत्य सोऽददात् करम् ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2955",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "महौघरत्नसञ्चयं स आप्य भीमसेनजः ।\nययौ च माद्रिनन्दनं स चाऽययौ स्वकं पुरम् ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2956",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नकुलः पश्चिमाशायां विजिग्येऽखिलभूभृतः ।\nकरमाप च वीरोऽसौ सौहार्दादेव मातुलात् ।\nआययौ च महारत्नसञ्चयेन स्वकं पुरम् ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2957",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्जुनः कपिवरोच्छ्रितध्वजं स्यन्दनं समधिरुह्य गाण्डिवी।\nयात एव दिशमुत्तरां यदा(तदा) पार्वतेयकुनृपाः समाययुः ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2958",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "त्रैगर्ताः पार्वतेयाश्च सहिताः पाण्डुनन्दनम् ।\nअभ्येत्य योधयामासुर्जानन्तस्तच्चिकीर्षितम् ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2959",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् विजित्य युगपत् स पाण्डवः सञ्जयन् क्रमश एव तां दिशम् ।\nप्राव्रजच्च भगदत्तमूर्जितं तेन चास्य समभून्महारणः ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2960",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽभियुद्ध्य सगजो दिनाष्टकं श्रान्त आह पुरुहूतनन्दनम् ।\nब्रूहि ते समरकारणं त्विति प्राह देहि करमित्यथार्जुनः ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2961",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽप्यदात् करममुष्य वासवो मद्गुरुस्तव पितेति सादरम् ।\nनैव जेतुमिह शक्ष्यसि त्वमित्यावदद्धरिवरास्त्रतेजसा ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2962",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्नेहपूर्वं प्रदत्ते तु करे नैवाऽह चोत्तरम् ।\nअर्जुनो व्यर्थकलहमनिच्छन् स्नेहयन्त्रितः ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2963",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थो जित्वाऽष्टवर्षाणि षड् द्वीपानपरानपि ।\nअजयच्चतुर्दिशमपि सर्वशः शस्त्रतेजसा ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2964",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पाताळसप्तकं गत्वा जित्वा दैतेयदानवान् ।\nबलेश्च विष्णुवचनात् करं जग्राह सामतः ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2965",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वा च वासुकिं भूरि रत्नमादाय सत्वरः ।\nआजगाम पुरं स्वीयं वीरो वत्सरमात्रतः ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2966",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सुवर्णरत्नगिरयश्चतुर्भिस्तैः समार्जिताः ।\nचत्वारो योजनानां हि दश त्रिंशच्छतं तथा ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2967",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुःशतं च क्रमश उच्छ्रिता दिग्जयार्जिताः ।\nप्रतीच्याद्यपसव्येन क्रमाद् दिग्भ्यः समार्जिताः ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2968",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विश्वकर्मकृतत्वात्तु पुरस्याल्पेऽपि च स्थले ।\nअन्तर्गतास्ते गिरयस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2969",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो यज्ञः प्रववृते कृष्णद्वैपायनेरितः ।\nऋत्विजो मुनयोऽत्रासन् सर्वविद्यासु निष्ठिताः ।\nद्वैपायनोक्तविधिना (दीक्षितं)दीक्षयाञ्चक्रिरे नृपम् ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2970",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्येष्ठत्वाद् याजमानं तु प्रणिधाय युधिष्ठिरे ।\nभीमार्जुनादयः सर्वे सह तेन समासिरे ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2971",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्माणीपदयोग्यत्वात् कृष्णैका यज्ञपत्न्यभूत् ।\nपदायोग्यतया नान्याः पत्न्यस्तेषां सहाऽसिरे ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2972",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञयैव जगद्धातुर्व्यासस्यानन्ततेजसः ।\nस्थलमप्यत्र सर्वं हि रत्नहेममयं त्वभूत् ।\nकिमु पात्रादिकं सर्वं शिबिराणि च सर्वशः ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2973",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आहूतं दिग्जये पार्थैस्तदा लोकद्विसप्तकम् ।\nसर्वमत्राऽगमद् ब्रह्मशर्वशक्रादिपूर्वकम् ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2974",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मो द्रोणश्च विदुरो धृतराष्ट्रः सहात्मजः ।\nसस्त्रीका आययुस्तत्र बाह्लीकश्च सहात्मजः ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2975",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव यादवाः सर्वे बलभद्रपुरोगमाः ।\n(रुग्मिणी)रुक्मिणीसत्यभामाद्या महिष्यः केशवस्य च ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2976",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र सर्वजगदेकसङ्गमे तत्त्वनिर्णयकथा बभूविरे ।\nप्राश्निकोऽत्र परिपूर्णचिद्धनो व्यास एव भगवान् बभूव ह ॥ २२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2977",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्त्वनिर्णयकथासु निर्णयो वासुदेवगुणविस्तरोऽभवत् ।\nनास्ति तत्सदृश उत्तमः कुतः पार एष न ततोऽन्य इत्यपि ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2978",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "बादरायणभृगूत्थरामयोः शृण्वतोः परमनिर्णये कृते ।\nमोदमानजनतासमागमेऽपृच्छदत्र नृपतिर्यतव्रतम् ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2979",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V232",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जानमानोऽपि नृपतिः सर्वपूज्यतमं हरिम् ।\nसंशयं भूभृतां भेत्तुं भीष्मं पप्रच्छ धर्मवित् ॥ २३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2980",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V233",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्ति नारायणसममिति वादेन निर्णये ।\nकृते ब्रह्मादिभिरपि कृष्णं मर्त्यं हि मेनिरे ॥ २३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2981",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V234",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नृपास्तस्मादयं कृष्णो नारायण इति स्म ह ।\nसम्यग् ज्ञापयितुं धर्मसूनुर्भीष्ममपृच्छत ॥ २३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2982",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V235",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मादयः सुरा यस्माद् दृश्यन्ते मर्त्यवन्नृभिः ।\nनचैवातितराभ्यासो नृणामस्ति मुनिष्वपि ॥ २३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2983",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V236",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वशास्त्रविदं भीष्मं जानन्त्येते नृपा अपि ।\nतस्माद् भीष्ममपृच्छत् स कुलवृद्धत्वतस्तथा ॥ २३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2984",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V237",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पितामहाग्र्यपूजार्हः कोऽत्र लोकसमागमे ।\nब्रह्मशर्वादयश्चात्र सन्ति राजान एव च ।\nइति पृष्टोऽब्रवीद् भीष्मः कृष्णं पूज्यतमं प्रभुम्(हरिम्) ॥ २३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2985",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V238",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्यप्येकस्त्रिधा विष्णुर्वसिष्ठभृगुवृष्णिषु ।\nप्रादुर्भूतस्तथाऽप्येते नृपा हि व्यासरामयोः ॥ २३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2986",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V239",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विप्रत्वान्न विरुद्ध्यन्ते तत एव च युक्तताम् ।\nमन्यन्ते न विरोधश्च तेषां तत्र हि तादृशः ॥ २३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2987",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V240",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अविवादे प्रसिद्धिश्च नैवास्य भविता क्वचित् ।\nतस्मात् कृष्णाय दातव्यमिति भीष्मेण चिन्तितम् ॥ २४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2988",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V241",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णाय दत्ते राजानो विवादं कुर्युरञ्जसा ।\nविवादेन च कीर्तिः स्याद् वासुदेवस्य विस्तृता ।\nततः कृष्णायाग्रपूजा दत्ता पार्थैर्जगत्पुरः ॥ २४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2989",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V242",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासभार्गवयोः साक्षात् तदैक्यात् तदनन्तरम् ।\nअग्र्यां पूजां दुदुश्चान्यान् यथायोग्यमपूजयन् ॥ २४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2990",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V243",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्र्योपहारमुपयापित एव कृष्णे कोपादनिन्ददमुमाशु च चेदिराजः ।\nश्रुत्वैव तत् पवनजोऽभिययौ नृपं तं हन्तुं जगद्गुरुविनिन्दकमृद्धमन्युः ॥ २४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2991",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V244",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दूरेऽपि केशवविनिन्दनकारिजिह्वामुच्छेत्स्य इत्युरुतराऽस्य सदा प्रतिज्ञा ।\nभीमस्य तं तु जगृहे सरिदात्मजोऽथ सम्प्रोच्य केशववचो निजयोर्वधाय ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2992",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V245",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मयैव वध्याविति तावाह यत् केशवः पुरा ।\nतच्छ्रुत्वा भीमसेनोऽपि स्थितो भीष्मकरग्रहात् ॥ २४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2993",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V246",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन्नपि हरेरिष्टं स्वकर्तव्यतयोत्थितः ।\nभीम एतावदुचितमिति मत्वा स्थितः पुनः ॥ २४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2994",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V247",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "देवसङ्घभविनां महानभूदीक्ष्य(महानभूद् वीक्ष्य) तोष इह केशवेऽधिकाम् ।\nअर्चनां य इह मानुषो जनो मध्य एव स तु संस्थितोऽभवत् ॥ २४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2995",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V248",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आसुरा इह सुयोधनादयस्तत्र ते विमनसो बभूविरे ।\nदुर्वचोभिरधिकं च चेदिपः कृष्णमार्च्छदुरुसद्गुणार्णवम् ॥ २४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2996",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V249",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समाह्वयच्च केशवं युधे तमाशु केशवः ।\nनिवार्य तस्य सायकाञ्जघान चारिणा प्रभुः ॥ २४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2997",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V250",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निकृत्यमानकन्धरः स भक्तिमानभूद्धरौ ।\nतमाश्रितश्च योऽसुरो महत्तमः(महातमः) प्रपेदिवान् ॥ २५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2998",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V251",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "जयः प्रविश्य केशवं पुनश्च पार्षदोऽभवत् ।\nअसौ च पाण्डवक्रतुः प्रवर्तितो यथोदितः ॥ २५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-2999",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V252",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सुवर्णरत्नभारकान् बहून् नृपा उपानयन् ।\nउपायनं(उपायने) सुयोधनं नृपोऽदिशद् ग्रहेऽस्य च ॥ २५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3000",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V253",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अभोजयंस्तथा द्विजान् यथेष्टभक्ष्यभोज्यकैः ।\nसुवर्णरत्नभारकान् बहूंश्च दक्षिणा ददुः ॥ २५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3001",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V254",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदिष्टमास यस्य च प्रदत्तमेव पाण्डवैः ।\nसमस्तमत्र सर्वशोऽथ सस्नुरुद्भृता(सस्नुरुद्धताः) मुदा ॥ २५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3002",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V255",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नदत्सुरोरुदुन्दुभिप्रगीतदेवगायकाः ।\nप्रनृत्तदिव्ययोषितः सुरापगां व्यगाहयन् ॥ २५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3003",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V256",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तराजसंयुता विगाह्य जाह्नवीजले ।\nपुरं ययुः पुनश्च ते सुसद्म चागमन् सुराः ॥ २५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3004",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V257",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "गतेषु सर्वराजसु स्वकां(स्वकं) पुरं स्वकेषु च ।\nसभीष्मकेषु सर्वशः सहाऽम्बिकेयकेषु च ॥ २५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3005",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V258",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विचित्ररत्ननिर्मिते रविप्रभे सभातले ।\nसकेशवो वरासने विवेश धर्मनन्दनः ॥ २५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3006",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V259",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव (रुग्मिणी)रुक्मिणीमुखाः परिग्रहा रमेशितुः ।\nतथैव भीमफल्गुनावुपाविशन् हरेरुप ॥ २५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3007",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V260",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सहैव वायुसूनुना तथैव पार्षतात्मजा ।\nउपैव रुग्मिणीं शुभा तथैव सत्यभामिनीम्(तथा ससत्यभामिनीम्) ॥ २६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3008",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V261",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यमौ च पार्षतादयो धनञ्जयान्तिकेऽविशन् ।\nतथैव रामसात्यकी समीप एव भूभृतः ॥ २६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3009",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V262",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समासतां तु सा सभा व्यरोचताधिकं तदा ।\nयथा सभा स्वयम्भुवः समास्थिता च विष्णुना ॥ २६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3010",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V263",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विचित्रहेममालिनः शुभाम्बराश्च तेऽधिकम् ।\nस्फुरत्किरीटकुण्डला विरेजुरत्र ते नृपाः ॥ २६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3011",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V264",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विशेषतो जनार्दनः सभार्यको जगत्प्रभुः ।\nयथा दिवौकसां सदस्यनन्तसद्गुणार्णवः ॥ २६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3012",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V265",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उपासिरे च तान् नृपाः समस्तशः सुहृद्गुणाः ।\nतदाऽऽजगाम खड्गभृत् सहानुजः सुयोधनः ॥ २६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3013",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V266",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वारं सभाया हरिनीलरश्मिव्यूढं न जानन् स विहाय भित्तम् ।\nअभ्यन्तराणां दृशि नो विघातिनीं(दृशिनोऽविघातिनीं) संस्फाटिकामाशु दृढं चुचुम्बे(चुचुम्ब) ॥ २६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3014",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V267",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रवेशयेतां च यमौ तमाशु सभां भुजौ गृह्य नृपोपदिष्टौ ।\nतत्रोपविश्य क्षणमन्यतोऽगादमृष्यमाणः श्रियमेषु दिव्याम् ॥ २६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3015",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V268",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रेन्द्रनीलभुवि रत्नमयानि दृष्ट्वा पद्मानि नीरमनसा जगृहे स्ववस्त्रम् ।\nरत्नोरुदीधितिनिगूढजलं स्थलं च मत्वा पपात सहितोऽवरजैर्जलौघे ॥ २६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3016",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V269",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तं प्राहसद् भगवता क्षितिभारनाशहेतोः सुसूचित उरुस्वरतोऽत्र भीमः ।\nपाञ्चालराजसुतया च समं तथाऽन्यैः स्वीयैस्तथाऽनु जहसुर्भगवन्महिष्यः ॥ २६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3017",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V270",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "मन्दस्मितेन विलसद्वदनेन्दुबिम्बो नारायणस्तु मुखमीक्ष्य मरुत्सुतस्य ।\nनोवाच किञ्चिदथ धर्मसुतो निवार्य प्रास्थापयद् वसनमाल्यविलेपनानि ॥ २७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3018",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V271",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णावृकोदरगतं बहुलं निधाय क्रोधं ययौ सशकुनिर्धृतराष्ट्रपुत्रः ।\nसुव्रीडितो नृपतिदत्तवराम्बरादीन्(नृपतिदत्तसदम्बरादीन्) न्यक्कृत्य मार्गगत आह स मातुलं स्वम् ॥ २७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3019",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V272",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यौ मामहसतां कृष्णभीमौ कृष्णस्य सन्निधौ ।\nतयोरकृत्वा सन्तापं नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ २७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3020",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V273",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि मे शक्तिरत्र स्याद् घातयेयं वृकोदरम् ।\nअग्रपूजां च कृष्णस्य विलुम्पेयं न संशयः ॥ २७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3021",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V274",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ईदृशं पाण्डवैश्वर्यं दृष्ट्वा को नाम जीवितम् ।\nइच्छेत करदा येषां वैश्यवत् सर्वभूमिपाः ॥ २७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3022",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V275",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः शकुनिर्वैरं दृढीकर्तुं वचोऽब्रवीत् ।\nकिं ते वैरेण राजेन्द्र बलिभिर्भ्रातृभिः पुनः ॥ २७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3023",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V276",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुजीवस्व तान् वीरान् गुणज्येष्ठान् बलाधिकान् ।\nइतीरितोऽतिसंवृद्धकोप आह सुयोधनः ॥ २७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3024",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V277",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि तेषां तदैश्वर्यं न मां गच्छेदशेषतः ।\nसर्वथा नैव जीवेयमिति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3025",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V278",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "नच बाहुबलाच्छक्ष्य आदातुं तां श्रियं क्वचित् ।\nनेन्द्रोऽपि समरे शक्तस्तान् जेतुं किमु मानुषाः ॥ २७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3026",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V279",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः पापतम आह गान्धारको नृपः ।\nपापानामखिलानां च प्रधानं(प्रधानः) चक्रवर्तिनम् ॥ २७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3027",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V280",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यां यां श्रियं प्रदीप्तां त्वं पाण्डवेषु प्रपश्यसि ।\nतामक्लेशत आदास्ये क्रीडन्नक्षैस्त्वदन्तिके ॥ २८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3028",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V281",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्रसन्नधीः सुयोधनो बभूव ह ।\nप्रजग्मतुश्च तावुभौ विचित्रवीर्यजं नृपम् ॥ २८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3029",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V282",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "धृतराष्ट्रमथोवाच द्वापरांशोऽतिपापकृत् ।\nनास्तिक्यरूपः शकुनिर्विवर्णं हरिणं कृशम् ॥ २८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3030",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V283",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनं तु तच्छ्रुत्वा कुत इत्याह दुर्मनाः ।\nअब्रूतां तौ नृपायाऽशु द्वाभ्यां यन्मन्त्रितं पथि ॥ २८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3031",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V284",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वैव तन्नेत्यवदत् स भूपतिर्विरोधि धर्मस्य विनाशकारणम् ।\nकुमन्त्रितं वो न ममैतदिष्टं स्वबाहुवीर्याप्तमहाश्रियो(स्वबाहुवीर्यात्तमहाश्रियः) हि ते ॥ २८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3032",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V285",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वयाऽपि निर्जित्य दिशो मखाग्र्याः कार्याः स्पृधो मा गुणवत्तमैस्तैः ।\nविशेषतो भ्रातृभिरग्र्यपौरुषैरित्युक्त आहाऽशु सुयोधनस्तम् ॥ २८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3033",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V286",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि श्रियं पाण्डवानां नाक्षैराहर्तुमिच्छसि(नाक्षैराच्छेत्तुमिच्छसि) ।\nमृतमेवाद्य मां विद्धि पाण्डवैस्त्वं सुखी भव ॥ २८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3034",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V287",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि मज्जीवितार्थी त्वमानयाऽश्विह पाण्डवान् ।\nसभार्यान् देवनायैव नचाधर्मोऽत्र कश्चन ॥ २८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3035",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V288",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदानुजीविनो विप्राः क्षत्रियाः शस्त्रजीविनः ।\nत्रुट्यते येन शत्रुश्च तच्छस्त्रं नैव चेतरत् ॥ २८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3036",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V289",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः स्वधर्म एवायं तवापि स्यात् फलं महत् ।\nइत्युक्तो मा फलं मेऽस्तु तवैवास्त्विति सोऽब्रवीत् ॥ २८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3037",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V290",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं ब्रुवन्नपि नृप आविष्टः कलिना स्वयम् ।\nपुत्रस्नेहाच्च विदुरमादिशत् पाण्डवान् प्रति ॥ २९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3038",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V291",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आविवेश कलिस्तं हि यदा पुत्रत्वसिद्धये ।\nअंशेन तत आरभ्य नैवास्मादपजग्मिवान् ॥ २९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3039",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V292",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यावत् पुरं परित्यज्य वनमेव विवेश ह ।\nतदन्तरा ततस्तस्य पापयुक्तं मनोऽभवत् ॥ २९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3040",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V293",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यवारयत् तं विदुरो महत् ते पापं कुलस्यापि विनाशकोऽयम् ।\nसमुद्यमो नात्र विचार्यमस्ति कृथा न तस्मादयशश्च ते स्यात् ॥ २९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3041",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V294",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवाणं कलहोऽत्र न स्यान्निवारयामो वयमेव यस्मात् ।\nद्रष्टुं सुतान् क्रीडत एकसंस्थानिच्छामि पार्थांश्च सुयोधनादीन् ॥ २९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3042",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V295",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः क्षिप्रमुपानेयाः पार्था इति बलोदितः ।\nययौ स विदुरः पार्थान् द्वारकां केशवे गते ॥ २९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3043",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V296",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "गते हि पार्थसन्निधेः सुयोधने तु नारदः ।\nशशंस धर्मसूनुना प्रचोदितोऽरिमागतम् ॥ २९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3044",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V297",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "क उद्यमी नृपेष्विति प्रपृष्ट आह नारदः ।\nस सौभराड् वरं शिवादवाप वृष्णिनिर्जयम्(वृष्णिनिर्जये) ॥ २९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3045",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V298",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पांसुमुष्टिं सकृद्ग्रासी बहूनब्दांस्तपश्चरन् ।\nआजगाम हरादाप्य वरं कृष्णजये पुनः ॥ २९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3046",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V299",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स श्रुत्वा मागधवधं दिशां विजयमेव च ।\nराजसूयं क्रतुं चैव शिशुपालवधं तथा ॥ २९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3047",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V300",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यदून् प्रत्युद्यमं तूर्णं करोतीति निशम्य तत् ।\nसमैक्षद् धर्मजः कृष्णमुखशीतांशुमण्डलम्(कृष्णमुखं शीतांशुमण्डलम्) ॥ ३००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3048",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V301",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्वित्युक्त्वा स गोविन्दः प्रेषयामास यादवान् ।\nप्रद्युम्नादीन् दिनैः कैश्चित् स्वयं चागात् सहाग्रजः ॥ ३०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3049",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V302",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विदुरस्तु ततो गत्वा धर्मराजमथाऽह्वयत् ।\nभ्रातृभिर्वार्यमाणोऽपि कृष्णया च स धर्मराट् ।\nसार्धं मात्रा भ्रातृभिश्च कृष्णया च ययौ द्रुतम् ॥ ३०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3050",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V303",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्येष्ठाज्ञयैव विदुर आह्वायन्नपि धर्मजम् ।\nनाऽगन्तव्यमिति प्राह दोषानुक्त्वाऽक्षजान् बहून् ॥ ३०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3051",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V304",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीह दोषसञ्चयस्तथापि ते पितुर्वचः ।\nसमीक्ष्य तद् द्वयं स्वयं कुरुष्व कार्यमात्मनः ॥ ३०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3052",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V305",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽपि पाण्डवो ययौ कलिप्रवेशितः ।\nविचित्रवीर्यजं च तं समासदत् ससैनिकः ॥ ३०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3053",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V306",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कल्याविशान्नृपतिः प्रतिजज्ञे पूर्वमेव धर्मात्मा ।\nआहूतो (द्यूतकरणात्) द्यूतरणान्निवर्तेयं नैव वारितोऽपीति ॥ ३०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3054",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V307",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाऽयात् (स सुहृद्भिः)स्वसुहृद्भिर्निवार्यमाणोऽपि नागपुरमाशु ।\nनहि धर्मो द्यूतकृतो विशेषतः क्षत्रियस्य लोकगुरोः ॥ ३०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3055",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V308",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वैचित्रवीर्यतनयेन तु पाण्डुपुत्राः सम्भावितास्तमुप च न्यवसन् निशायाम् ।\nप्रातश्च भीष्ममुखराः सकलाश्च भूपा आसेदुराशु च सभां सह पाण्डुपुत्रैः ॥ ३०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3056",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V309",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वैचित्रवीर्यनृपतिर्विदुरान्वितोऽस्य गान्धारराजसहितास्तनयाः सकर्णाः ।\nप्राप्ताः सभातलमथाऽह्वयदत्र धर्मराजं सुतः सुबलकस्य स देवनाय ॥ ३०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3057",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V310",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वांश्च तत्र कलिराविशदेव भीमपूर्वान् विनैव चतुरः सपृथां च कृष्णाम् ।\nक्षत्तारमेव च ततो नहि भीष्ममुख्यैस्ते वारिताः कुलविनाशनकर्मवृत्ताः ॥ ३१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3058",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V311",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमादिभिः स विदुरेण च वार्यमाणो द्यूते निधाय पणमप्यखिलं स्ववित्तम् ।\nगान्धारकेण विदिताक्षहृदा जितो द्राक् पाण्डोः सुतोऽथ नकुलं न्यदधात् पणाय ॥ ३११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3059",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V312",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् जितेऽथ सहदेवमथार्जुनं च भीमं च सोमकसुतां स्वमपि क्रमेण ।\nराजा निधाय विजितोऽथ सुयोधनः स्वं सूतं दिदेश पृषतात्मजपुत्रिकायाः ॥ ३१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3060",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V313",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सूतो गत्वा तदन्तं समकथयदिमां द्यूतमध्ये जिताऽसि\nक्षिप्रं चाऽयाहि राज्ञां समितिमुरुतरामित्यथो साऽप्यवादीत् ।\nनाहं यास्ये गुरूणां(कुरूणां) समितिमिति ययौ सोऽप्यमुं भीमभीतं\nज्ञात्वा दुःशासनं सोऽप्यदिशदथ नृपो धार्तराष्ट्रोऽनुजं स्वम् ॥ ३१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3061",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V314",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स पापपूरुषोत्तमः प्रगृह्य केशपक्षके ।\nपुरः स्वमातुरानयत् सभामयुग्मवाससीम् ॥ ३१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3062",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V315",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समाहृता रजस्वला जगाद भीष्मपूर्वकान् ।\nअधर्म एष वार्यते न धर्मिभिर्भवद्विधैः ॥ ३१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3063",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V316",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कथं छलात्मके द्यूते जिते धर्मजयो भवेत् ।\nनहि द्यूतं धर्ममाहुः(धर्म्यमाहुः) विशेषेण तु भूभुजाम् ॥ ३१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3064",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V317",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "येऽधर्मं(ये धर्मं) न वदन्तीह न ते वृद्धा इतीरिताः ।\nअवृद्धमण्डितां नैव सभेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ३१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3065",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V318",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कथं द्यूते जिता चाहमजिते स्वपतौ स्थिते ।\nसमानधर्मिणीमाहुर्भार्यां यस्माद् विपश्चितः ॥ ३१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3066",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V319",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "सहैव कर्म कर्तव्यं पतौ दासे हि भार्यया ।\nदासीत्वं न पृथङ् मे स्याज्जितेऽपि हि पतौ ततः ॥ ३१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3067",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V320",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ता अपि भीष्माद्याः कल्यावेशेन मोहिताः ।\nपृच्छ धर्मजमित्युक्त्वा तूष्णीमेव बभूविरे ॥ ३२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3068",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V321",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनप्रतीपं हि न कश्चिदशकत् तदा ।\nउवाच विदुरस्तत्र न धर्मोऽयमिति स्फुटम् ॥ ३२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3069",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V322",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "न तस्य वाचं जग्राह धृतराष्ट्रः सहात्मजः ।\nऊर्ध्वबाहुः स चुक्रोश देवानां ख्यापयंस्तदा ॥ ३२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3070",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V323",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वाशक्तिं द्रौपदीं चाऽह जिता नैवासि धर्मतः ।\nअधर्मो हि महानेतां सभामाक्रम्य तिष्ठति ॥ ३२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3071",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V324",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं तु विदुरेणोक्ते विकर्णः पापकोऽपि सन् ।\nआह डम्भार्थमेवात्र धर्मवित्त्वं प्रकाशयन् ।\nअधर्म एवायमिति कर्णोऽथैनमभर्त्सयत् ॥ ३२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3072",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V325",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा भीमः क्लिश्यमानां तु कृष्णां धर्मात्ययं धर्मराजे च दृष्ट्वा ।\nराजा शास्यो युवराजेन धर्माच्चलन् यस्माद् वाक्यमिदं बभाषे ॥ ३२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3073",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V326",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इमां न्यस्तवतो द्यूते धक्षणीयौ हि ते भुजौ ।\nनैवमित्यर्जुनोऽवादीत् तमाहाथ वृकोदरः ॥ ३२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3074",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V327",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वक्तव्यं नतु कर्तव्यं तस्मान्नहि मया कृतम् ।\nउत्तमे वचसा शिक्षा मध्यमेऽर्थापहारणम् ।\nअधमे देहदण्डश्च तस्माद् वाच्यो युधिष्ठिरः ॥ ३२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3075",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V328",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ कर्णोऽब्रवीत् कृष्णामपतिर्ह्यसि शोभने ।\nधार्तराष्ट्रगृहं याहीत्यथ दुर्योधनोऽवदत् ।\nपरस्परविरोधार्थं पाण्डवानामिदं वचः ॥ ३२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3076",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V329",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरो दुःखहेतुस्तवैको यद्येनमन्ये न गुरुर्न एषः ।\nइति ब्रूयुरथवा भीमपार्थावेकोऽपिवा भीम इहोत्सृजे त्वाम् ॥ ३२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3077",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V330",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त ऊचे पवमानसूनुः पूज्योऽस्माकं धर्मजोऽसंशयेन ।\nगुरुश्चाहं वोऽखिलानां यतो हि बलज्येष्ठं क्षत्रमाहुर्महान्तः ॥ ३३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3078",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V331",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "बलज्यैष्ठ्ये यदि वः संशयः स्यादुत्तिष्ठध्वं सर्व एवाद्य वीराः ।\nमृद्गामि वः पादतलेन सर्वान् सहानुबन्धान् यश्च मां योद्धुकामः ॥ ३३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3079",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V332",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवन् समुत्थितो नदन् वृकोदरो यदा ।\nविघूर्णिता सभाऽखिला भयान्नचाऽह किञ्चन(कश्चन) ॥ ३३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3080",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V333",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मो द्रोणो विदुराद्याः क्षमस्व सर्वं त्वयोक्तं सत्यमित्येव हस्तौ ।\nगृहीत्वैनं स्थापयामासुरस्मिन् स्थिते शान्तिं चाऽपिरे धार्तराष्ट्राः ॥ ३३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3081",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V334",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारितो धर्मजेन गुरुभिश्चापरैस्तदा ।\nमाननार्थं गुरूणां तु न भीमस्तान् जघान ह ॥ ३३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3082",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V335",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "न चात्यवर्तत(न चातिवर्तते) ज्येष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।\nतेषां पापाभिवृद्ध्यर्थं ज्येष्ठवृत्तिं च दर्शयन् ॥ ३३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3083",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V336",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ दुर्योधनः पापो भीमसेनस्य पश्यतः ।\nऊरुं सन्दर्शयामास कृष्णायै भीम आह तम् ॥ ३३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3084",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V337",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तवोरुमेनं गदयोरुवेगया बिभेत्स्य इत्येव पुनः सुयोधनः ।\nऊचे नान्यद् भवतामस्ति वित्तं द्यूते कृष्णं स्थापयध्वं पणाय ॥ ३३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3085",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V338",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाब्रवीद् वृकोदरः कृतेऽवमानने हरेः ।\nनिपात्य भूतले हि ते शिरो मृदिष्य इत्यलम् ॥ ३३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3086",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V339",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स वध्य एव मे सदा परोक्षतोऽपि यो हरिम् ।\nविनिन्दयेदिति ध्रुवं प्रतिश्रुतं(प्रतिश्रवं) हि मारुतेः ॥ ३३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3087",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V340",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च पापवृद्धये तदैव नो जघान तम् ।\nविकर्तनात्मजः पुनर्जगाद सोमकात्मजाम् ॥ ३४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3088",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V341",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रयाहि भूभृतो हि नो गृहं न सन्ति पाण्डवाः ।\nइतीरिते समुत्थितौ वृकोदरोऽनु चार्जुनः ॥ ३४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3089",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V342",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ च तौ युधिष्ठिरो न्यवारयत् तथाऽपरे ।\nततो विषण्णयोस्तयोः सुयोधनो वचोऽब्रवीत् ॥ ३४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3090",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V343",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दुःशासनैषां वासांसि दासानां नो व्यपाकुरु ।\nइत्युक्तोऽभ्यगमत् पार्थान् स्ववासांस्यथ ते ददुः ॥ ३४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3091",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V344",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ते चर्मवसना(अचर्मवसना) भूत्वा तानशिष्टान् प्रकाश्य च ।\nनिषेदुश्च क्षमायान्ते(क्षमायां ते, सभायान्ते, क्षमाया अन्ते) क्षमामालम्ब्य विस्तृताम् ॥ ३४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3092",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V345",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनर्दुर्योधनेनोक्तः पार्थानामथ पश्यताम् ।\nचकर्ष वासो द्रौपद्यास्तदाऽवादीद् वृकोदरः ॥ ३४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3093",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V346",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पापेषु पूर्वस्य तथाऽधमस्य वंशे कुरूणामुरुधर्मशीलिनाम् ।\nदुःशासनस्यास्य विदार्य वक्षः पिबामि रक्तं जगतः समक्षम् ॥ ३४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3094",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V347",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "विकृष्यमाणे वसने तु कृष्णा सस्मार कृष्णं सुविशेषतोऽपि ।\nतदाऽन्यदासीद् वसनं च तस्या दिव्यं सुसूक्ष्मं कनकावदातम् ॥ ३४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3095",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V348",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनःपुनश्चैव विकर्षमाणे दुःशासनेऽन्यानि च तादृशानि ।\nबभूवुरन्तं न जगाम पापः श्रान्तो न्यषीदत् स्विन्नगात्रः सभायाम् ॥ ३४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3096",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V349",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वस्त्रोच्चये शैलनिभे प्रजाते दुर्योधनः प्राह सञ्जातकोपः ।\nप्रवेशयेमां गृहमेव शीघ्रं किं नश्चिरेणेति सुमन्दबुद्धिः ॥ ३४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3097",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V350",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णा प्रतिज्ञामकरोत् तदा ।\nभीमो दुर्योधनं हन्ता कर्णं हन्ता धनञ्जयः ।\nशकुनिं त्वक्षकितवं सहदेवो वधिष्यति ॥ ३५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3098",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V351",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ते तत् तथेत्याह भीमसेनः सभातले ।\nप्रतिज्ञामाददे पार्थस्तां माद्रीनन्दनस्तथा ।\nनकुलः प्रतिजज्ञेऽथ शाकुनेयवधं प्रति ॥ ३५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3099",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V352",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सुयोधनानुजश्चकर्ष पार्षतात्मजाम् ।\nगृहाय तन्निशाम्य तु क्रुधाऽऽह मारुतात्मजः ॥ ३५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3100",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V353",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्जुनार्जुन नैवात्र क्षमा मे तात रोचते ।\nपतितस्यास्य देहस्य काष्ठविष्ठासमस्य च ।\nफलानि त्रीणि शिष्यन्ते विद्या कर्म सुता इति ॥ ३५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3101",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V354",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इति वेदोदितं वाक्यं न सुतो दारधर्षणे ।\nदुष्टदारो नचाऽप्नोति लोकानर्द्धो हि दूषितः ।\nअरक्षणाद् दूषिताया(अरक्षणाद् दूषितायां, अरक्षणे दूषितायाः) न त्यागाच्च शुभं भवेत् ॥ ३५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3102",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V355",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतोऽद्य सानुबन्धकान् निहन्मि धार्तराष्ट्रकान् ।\nइति ब्रुवन् व्यलोकयद् रिपून् दहन्निवौजसा ॥ ३५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3103",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V356",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ददर्श च महाघोरमादातुं परिघं रुषा ।\nकर्तुं व्यवसितो बुद्ध्या निश्शेषान् धृतराष्ट्रजान् ॥ ३५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3104",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V357",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा शिवा ववाशिरे सुयोधनाग्निगेहतः ।\nतथैव तत्पितुर्गृहेऽप्यभूद् भयानकं बहु ॥ ३५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3105",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V358",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "निमित्तान्यतिघोराणि कुपिते मारुतात्मजे ।\nदृष्ट्वाऽऽम्बिकेयो विदुरं पप्रच्छैषां फलं द्रुतम् ॥ ३५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3106",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V359",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आह तं विदुरो ज्येष्ठं क्षणेऽस्मिंस्तव पुत्रकाः ।\nसानुबन्धा नशिष्यन्ति(न शिष्यन्ति) वृकोदरबलाहताः ॥ ३५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3107",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V360",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रीडसेऽर्भकवत् त्वं हि किं जितं किं जितं त्विति ।\nअधर्मेण जितानत्र जितान् पश्यसि पाण्डवान् ॥ ३६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3108",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V361",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीषु द्यूतेषु वा दत्तं मदान्धेन नरेण वा ।\nन दत्तमाहुर्विद्वांसस्तस्य बन्धुभिरेव च ॥ ३६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3109",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V362",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "आहार्यं पुनराहुश्च तथाऽपि नतु पाण्डवैः ।\nतत् कृतं तव पुत्राणां ख्यापयद्भिरशिष्टताम् ॥ ३६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3110",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V363",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आहाऽम्बिकेयो निमित्तानां फलं कथम् ।\nन भवेदिति स प्राह द्रुतं कृष्णा विमोच्यताम् (विमुच्यताम्) ॥ ३६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3111",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V364",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तोषयस्व वरैश्चैनामन्यथा ते सुतान् मृतान् ।\nविद्धि भीमेन निष्पिष्टान् माऽत्र(नात्र) ते संशयो भवेत् ॥ ३६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3112",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V365",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णा च पाण्डवाश्चैव तपोवृद्धिमभीप्सवः ।\nतपसा नैव धक्ष्यन्ति तेन जीवन्ति ते सुताः ॥ ३६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3113",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V366",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि यदि कृष्णां त्वं न मोचयसि ते सुतान् ।\nहनिष्यति न सन्देहो बलेनैव वृकोदरः ॥ ३६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3114",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V367",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो विनिर्भर्त्स्य(विनिर्भत्स्य) पुत्रं दुःशासनं नृपः ।\nअमोचयद् वरैश्चैनां छन्दयामास पार्षतीम् ॥ ३६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3115",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V368",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "छन्दिता सा वरैस्तेन धर्मे भागवते स्थिता ।\nनैवाऽत्मनो वरान् वव्रे वव्रे तेषां विमोक्षणम् ॥ ३६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3116",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V369",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरस्य सभ्रातुः सराष्ट्रस्य विमोक्षणम् ।\nददौ नृपोऽस्या न पुनश्छन्द्यमानाऽपि साऽवृणोत् ॥ ३६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3117",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V370",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "भर्तुर्विष्णोश्च नान्यस्माद् वरस्वीकार इष्यते ।\nएवं हि भगवद्धर्मस्तस्मात् सा नावृणोत् परम् ॥ ३७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3118",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V371",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अधर्मतो हृतत्वात्तु तद् दानं न वरो भवेत् ।\nइति मत्वा पाण्डवानां वव्रे कृष्णा विमोक्षणम् ॥ ३७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3119",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V372",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "श्वशुरादैहिकवराः क्षत्रियायास्त्रयो यतः ।\nउक्ताः शतं च विप्राया धर्मे भागवते ततः ।\nहेतुनाऽनेन वव्रे सा नान्यत् किञ्चिदतः परम् ॥ ३७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3120",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V373",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो विमुक्ताः प्रययुश्च पार्था गुरून् प्रणम्य स्वपुरं सकृष्णाः ।\nदुर्योधनानन्तरजो जगाद तातं निजं पापकृतां प्रधानः ॥ ३७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3121",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V374",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तपाण्डवश्रियं समागतामहो पुनः ।\nव्यमोचयो वृकोदराद् वधश्च नो ध्रुवो भवेत् ॥ ३७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3122",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V375",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अतः पुनश्च पाण्डवान् समाह्वयस्व(समानयस्व) नः कृते ।\nपुनश्च देवनं भवेज्जिता वनं प्रयान्तु च ॥ ३७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3123",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V376",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनोक्तः स तदा राजा पाण्डवान् पुनराह्वयत् ।\nपुनः पित्रा समाहूतो देवनाय युधिष्ठिरः ।\nभ्रातृभिर्वार्यमाणोऽपि कृष्णया चाऽगमत् सभाम् ॥ ३७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3124",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V377",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वादशाब्दं वने वासमज्ञातत्वेन वत्सरम् ।\nवासं प्रसिद्धनृपतेः पुरे नैवातिदूरतः ॥ ३७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3125",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V378",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णायाः पाण्डवानां वा दर्शनेऽज्ञातवासिनाम् ।\nएकस्यापि समस्तानां द्वादशाब्दं पुनर्वनम् ॥ ३७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3126",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V379",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वत्सराज्ञातवासं च त्यागेऽप्युक्तविधेस्तथा ।\nदुर्योधनः पणं चक्रे बुद्ध्या दुःशासनोक्तया ॥ ३७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3127",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V380",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "गान्धारेण पुनश्चाक्षहृदयज्ञेन धर्मजः ।\nपराजितो वनं यातुमैच्छत् सभ्रातृको यदा ॥ ३८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3128",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V381",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा ननर्त पापकृत् सुयोधनानुजो हसन् ।\nवदंश्च मारुतात्मजं पुनःपुनश्च गौरिति ॥ ३८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3129",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V382",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच च(स) पुनः कृष्णां नृत्यन्नेव सभातले ।\nअपतिर्ह्यसि कल्याणि गच्छ दुर्योधनालयम् ॥ ३८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3130",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V383",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "एतेऽखिलाः षण्ढ(ड)तिलास्तमोऽन्धमं प्राप्ता नचैषां पुनरुत्थितिः स्यात् ।\nइति ब्रुवाणोऽनुचकार भीमं तदाऽहसन् धार्तराष्ट्राश्च सर्वे ॥ ३८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3131",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V384",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽकरोद् भीमसेनः प्रतिज्ञां हन्ताऽस्मि वो ह्यखिलान् सङ्गरेऽहम् ।\nइतीरिते शरणं द्रोणमेव जग्मुः समस्ता धृतराष्ट्रपुत्राः ॥ ३८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3132",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V385",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्र द्रोणस्तत्र पुत्रस्तत्र भीष्मः कृपस्तथा ।\nनचात्येति गुरून् भीम इति तं शरणं ययुः ॥ ३८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3133",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V386",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अब्रवीद् धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो विप्रोऽपि सन्नहम् ।\nसपुत्रः सकृपः शस्त्रं ग्रहीष्ये भवतां कृते ॥ ३८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3134",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V387",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "रक्षणे भवतां चैव कुर्यां यत्नं स्वशक्तितः ।\nनतु भीमाद् रक्षितुं वः शक्तः सत्यं ब्रवीम्यहम् ॥ ३८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3135",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V388",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो ययुः पाण्डवास्ते सभाया वनाय कृष्णासहिताः सुशूराः ।\nगत्याऽनुचक्रे युवसिंहखेलगतिं भीमं धार्तराष्ट्रोऽपहस्य ॥ ३८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3136",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V389",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा सभाया अर्द्धनिष्क्रान्तदेहो व्यावृत्य भीमः प्राह संरक्तनेत्रः ।\nऊरुं तवान्यं च रणे विभेत्स्य इत्युक्त्वाऽसौ निर्गतोऽसत्सभायाः ॥ ३८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3137",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V390",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रयाताननु तान् कुन्ती प्रययौ पुत्रगृद्धिनी ।\nरोरुद्यमानां विदुरः स्थापयामास तां गृहे ।\nप्रणम्य तां ययुः पार्थाः सकृष्णाः शीघ्रगामिनः ॥ ३९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3138",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V391",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरोऽवाग्वदनो ययौ न क्रोधचक्षुषा ।\nदहेयं कौरवान् सर्वानिति कारुणिको नृपः ॥ ३९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3139",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V392",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्धृत्य बाहू प्रययौ बाहुषाली वृकोदरः ।\nआभ्यामेवाखिलाञ्छत्रूञ्छक्तो हन्तुमहं त्विति ॥ ३९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3140",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V393",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "अबद्धकेशा प्रययौ द्रौपदी सा सभातलात् ।\nमुक्तकेशा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्त्रियस्त्विति ॥ ३९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3141",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V394",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "वर्षन् पांसून् ययौ पार्थ इत्थं शत्रुषु सायकान् ।\nवर्षयानीत्यभिप्रायः परमास्त्रविदां वरः ॥ ३९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3142",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V395",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "यमाववाङ्मुखौ यातौ नावयोः शत्रवो मुखम् ।\nपश्यन्त्वस्यामवस्थायामित्येव धृतचेतसौ ॥ ३९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3143",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V396",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रेतसंस्कारसूक्तानि पठन् धौम्योऽग्रतो ययौ ।\nहतेषु धार्तराष्ट्रेषु मया कार्याः क्रिया इति ॥ ३९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3144",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V397",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "तानथानुययुः सूता रथैः परिचतुर्दशैः ।\nसूदाः पौरोगवाश्चैव भृत्या ये त्वाप्तकारिणः ॥ ३९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3145",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V398",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्ते जाह्नवीतीरे वने वटमुपाश्रिताः ।\nन्यषीदन्नागतान् दृष्ट्वा समस्तान् पुरवासिनः ॥ ३९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3146",
"oldKey": "MBTN_C21_S01_V399",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C21_S01",
"chapter": "MBTN_C21",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु ते सर्वजगन्निवासं नारायणं नित्यसमस्तसद्गुणम् ।\nस्वयम्भुशर्वादिभिरर्चितं सदा भक्त्याऽस्मरन् भक्तभवापहं प्रभुम् ॥ ३९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3147",
"oldKey": "MBTN_C22_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3148",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ आगन्तुकामान् पुरवासिनस्ते संस्थाप्य कृच्छ्रेण कुरुप्रवीराः ।\nरात्रौ प्रविष्टा गहनं वनं च किर्मीरमासेदुरथो नराशम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3149",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "बकानुजोऽसौ निखिलैरजेयो वराद् गिरीशस्य निहन्तुकामः ।\nसदारसोदर्यमभिप्रसस्रे भीमं महावृक्षगिरीन् प्रमुञ्चन् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3150",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स सम्प्रहारं सह तेन कृत्वा भीमो निपात्याऽशु(निहत्याऽशु) धरातले तम् ।\nचक्रे मखे सङ्गरनामेधेये प्रसह्य नारायणदैवते पशुम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3151",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य रक्षो वनमध्यसंस्थास्तदा यतीनामयुतैः समेताः ।\nअशीतिसाहस्रमुनिप्रवीरैर्दशांशयुक्तैः सहिता व्यचिन्तयन् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3152",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विचिन्त्य तेषां भरणाय धर्मजः सम्पूज्य सूर्यस्थितमच्युतं प्रभुम् ।\nदिनेऽक्षयान्नं पिठरं तदाप रत्नादिदं कामवरान्नदं च ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3153",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "बभार तेनैव युधिष्ठिरस्तान् प्रत्येकशस्त्रिंशतदासदासिकान्(त्रिंशतिदासदासिकान्) ।\nसुवर्णपात्रेषु हि भुञ्जते ये गृहे तदीये बहुकोटिदासिके ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3154",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्सङ्गमाकाङ्क्षिण एव तेऽवसन् पार्थैः सहान्ये च मुनीन्द्रवृन्दाः ।\nशृण्वन्त एभ्यः परमार्थसाराः कथा वदन्तश्च पुरातनास्तथा ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3155",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं गजानां बहुकोटिवृन्दांस्तथा रथानां च हयांश्च वृन्दशः ।\nविसृज्य रत्नानि नरांश्च वृन्दशो वने विजह्रुर्दिवि देववत् सुखम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3156",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गवां च लक्षं प्रददाति नित्यशः सुवर्णभारांश्च शतं युधिष्ठिरः ।\nसभ्रातृकोऽसौ वनमाप्य शक्रवन्मुमोद विप्रैः सहितो यथासुखम् ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3157",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थेषु यातेषु किमत्र कार्यमिति स्म पृष्टो विदुरोऽग्रजेन ।\nआहूय राज्यं प्रतिपादयेति प्राहैनमाहाथ रुषाऽऽम्बिकेयः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3158",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं प्रतीपोऽसि ममाऽत्मजानां न मे त्वया कार्यमिहास्ति किञ्चित् ।\nयथेष्टतस्तिष्ठ वा गच्छ वेति प्रोक्तो ययौ विदुरः पाण्डुपुत्रान् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3159",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् गते भ्रातृवियोगकर्शितः पपात भूमौ सहसैव राजा ।\nसञ्ज्ञामवाप्याऽदिशदाशु सञ्जयं जीवामि चेदाशु ममाऽनयानुजम् ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3160",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः सञ्जयः पाण्डवेयान् प्राप्याऽनयद् विदुरं शीघ्रमेव ।\nसोऽप्यागतः क्षिप्रमपास्तदोषो ज्येष्ठं ववन्देऽथ स चैनमाश्लिषत् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3161",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अङ्कं समारोप्य स मूर्ध्नि चैनमाघ्राय लेभे परमां मुदं तदा ।\nक्षत्तारमायान्तमुदीक्ष्य सर्वे ससौबला धार्तराष्ट्रा अमर्षात् ।\nसम्मन्त्र्य हन्तुं पाण्डवानामुतैकं छन्नोपधेनैव ससूतजा ययुः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3162",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञाय तेषां गमनं समस्तलोकान्तरात्मा परमेश्वरेश्वरः ।\nव्यासोऽभिगम्यावददाम्बिकेयं निवारयाऽश्वेव सुतं तवेति ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3163",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अवाप्य पार्थानयमद्य मृत्युं सहानुबन्धो गमिता ह्यसंशयम् ।\nइतीरिते तेन निवारयेति प्रोक्तो हरिः प्राह न संवदे तैः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3164",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मैत्रेय आयास्यति सोऽपि वाचं शिक्षार्थमेतेष्वभिधास्यतीह ।\nतां चेत् करोत्येष सुतस्तवास्य भद्रं तदा स्याच्छप्स्यति त्वन्यथा सः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3165",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्त्वेति राजानमनन्तशक्तिर्व्यासो ययौ तत्र गतेषु तेषु ।\nसुयोधनाद्येषु हतेषु पार्थैर्भूभारहानिर्न भवेदिति प्रभुः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3166",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वाश्च चेष्टा भगवन्नियुक्ताः सदा समस्तस्य चितोऽचितश्च ।\nतथाऽपि विष्णुर्विनिवारयेत् क्वचिद् वाचा विधत्ते च जनान् विडम्बयन् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3167",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मैत्रेय आगादथ(आयात्) भूपतिश्च पुत्रान् समाहूय सकर्णसौबलान् ।\nसम्पूजयामास मुनिं स चाऽह दातुं राज्यं पाण्डवान् सम्प्रशंसन् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3168",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विशेषतो भीमबलं शशंस किर्मीरनाशादि वदन् मुनीन्द्रः ।\nश्रुत्वाऽसहंस्तद् धृतराष्ट्रपुत्र आस्फालयामास निजोरुमुग्रः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3169",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "शशाप चैनं मुनिरुग्रतेजास्तवोरुभेदाय भवेत् सुयुद्धम् ।\nइत्यूचिवान् धृतराष्ट्रानतोऽपि ययौ न चेद् राज्यदस्त्वं तथेति ।\nश्रुत्वा तु किर्मीरवधं स्वपित्रा पृष्टं क्षत्रोक्तं (पृष्टक्षत्रोक्तं) सोऽत्रसद् धार्तराष्ट्रः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3170",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वने वसन्तोऽथ पृथासुतास्ते वार्तां स्वकीयां(स्वकीयां वार्तां) प्रापयामासुराशु ।\nकृष्णे सोऽपि द्रुतमायात् ससत्यः सम्बन्धिनो ये च पाञ्चालमुख्याः ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3171",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रुद्धं कृष्णं धार्तराष्ट्राय पार्थाः क्षमापयामासुरुच्चैर्गृणन्तः ।\nगुणांस्तदीयानमितान् प्रणम्य तदा रुदन्ती द्रौपदी चाऽप पादौ ।\nसा पादयोः पतिता वासुदेवमस्तौत् समस्तप्रभुमात्मतन्त्रम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3172",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अचिन्त्यनित्याव्ययपूर्णसद्गुणार्णवैकदेहाखिलदोषदूर ।\nरमाब्जजेरेशसुरेन्द्रपूर्ववृन्दारकाणां सतताभिवन्द्य ।\nसमस्तचेष्टाप्रद सर्वजीव प्रभो (सर्वजीवप्रभो) विमुक्ताश्रय सर्वसार ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3173",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवन्ती सकलानुभूतं जगाद सर्वेशितुरच्युतस्य ।\nयस्याधिकानुग्रहपात्रभूता स्वयं हि शेषेशविपादिकेभ्यः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3174",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा समस्तं भगवान् प्रतिज्ञां चकार तेषामखिलाश्च योषाः ।\nपतीन् समालिङ्ग्य विमुक्तकेशा भीमाहतान् दर्शये नान्यथेति ।\nतां सान्त्वयित्वा मधुरैः सुवाक्यैर्नारायणो वाचमिमां जगाद ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3175",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यदीहाहं स्थितो नैवं भविताऽहं त्वयोधयम् ।\nसाल्वराजं दुरात्मानं हतश्चासौ सुपापकृत् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3176",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्निधानेऽथ वा दूरे कालव्यवहितेऽपि वा ।\nस्वभावाद् वा व्यवहिते वस्तुव्यवहितेऽपि वा ।\nनाशक्तिर्विद्यते विष्णोर्नित्याव्यवहितत्वतः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3177",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि नरलोकस्य करोत्यनुकृतिं प्रभुः ।\nदुष्टानां दोषवृद्ध्यर्थं भीमादीनां गुणोन्नतेः ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3178",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरेऽतिवृद्धं तु राजसूयादिसम्भवम् ।\nधर्मं च सङ्क्रामयितुं कृष्णायामनुजेषु च ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3179",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "योग्यताक्रमतो(योग्यताक्रमशो) विष्णुरिच्छयेत्थमचीक्लृपत् ।\nएधमानद्विडित्येव विष्णोर्नाम हि वैदिकम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3180",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयोग्यताया अधिकधर्मज्ञानादिजं फलम् ।\nभीष्मद्रोणाम्बिकेयादेः पार्थेष्वेव निधापितुम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3181",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च पापवृद्ध्यर्थमजो दुर्योधनादिषु ।\nव्यासोऽम्बिकासुतं प्राह पार्था मेऽभ्यधिकं(मे ह्यधिकं) प्रियाः ।\nतेषां प्रवासनं चैव प्रियं न मम सर्वथा ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3182",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इति दुर्योधनादीनां पापवृद्ध्यर्थमेव सः ।\nप्रिया इत्येव कथनात् पाण्डवानां शुभोन्नतेः(गुणोन्नतेः) ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3183",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गुरुत्वाद् भीमसेनस्य क्षमा द्यूतेऽर्जुनादिनाम् ।\nनातिधर्मस्वरूपोऽत्र(नातिधर्मस्वरूपोऽक्षे) धर्मो भीमे निरौपधः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3184",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौपद्या अप्यतिक्लेशात् क्षमा धर्मो महानभूत् ।\nसा हि भीममनो वेद न कार्यः शाप इत्यलम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3185",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् यथायोग्यतया हरिणा धर्मवर्धनम् ।\nकृतं तत्रासन्निधानकारणं केशवोऽब्रवीत् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3186",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "साल्वं श्रुत्वा समायान्तं (समायातं) रौक्मिणेयादयो मया ।\nप्रस्थापिता हि भवतां सकाशे ते ययुः पुरीम् ।\nतदा साल्वोऽपि सौभेन द्वारकामर्दयद् भृशम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3187",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रद्युम्न आशु निरगादथ सर्वसैन्यै-\nरन्यैश्च यादवगणैः सहितोऽनुजैश्च ।\nसाल्वोऽवगम्य तनयं मम तद्विमानात्\nपापोऽवरुह्य रथमारुहदत्र योद्धुम् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3188",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्वा सुयुद्धममुना मम पुत्रकोऽसौ\nअस्त्राणि तस्य विनिवार्य महास्त्रजालैः ।\nदत्तं मया शरममोघमथाऽददे तं\nहन्तुं नृपं कृतमतिस्त्वशृणोद् वचः खे ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3189",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणेन हि पुरा मनसाऽभिक्लृप्तं\nकृष्णावतारमुपगम्य निहन्मि साल्वम् ।\nइत्येव तेन हरिणाऽपि स भार्गवेण\nविद्रावितो न निहतः स्वमनोनुसारात् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3190",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वध्यस्त्वया नहि ततोऽयमयं च बाणः\nचक्रायुधस्य दयितो नितराममोघः ।\nमा मुञ्च तेन तमिमं विनिवर्तयेऽहं\nसाल्वं हृदि स्थित इतीरितमीरणेन ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3191",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा वचः स पवनस्य शरं त्वमोघं\nसञ्जह्र आशु स च साल्वपतिः स्वसौभम् ।\nआरुह्य बालकलहेन किमत्र कार्यं\nकृष्णेन सङ्गर इति प्रययौ स्वदेशम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3192",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रद्युम्नसाम्बगदसारणचारुदेष्णाः\nसेनां निहत्य सह मन्त्रिगणैस्तदीयाम् ।\nआह्लादिनः स्वपुरमाययुरप्यहं च\nतत्रागमं सपदि तैः श्रुतवानशेषम् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3193",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्मिञ्छरे करगते विजयो ध्रुवः स्यात्\nमत्तेजसा तदनुसङ्ग्रहणात् सुतान्मे ।\nयातं निशम्य रिपुमात्मपुरीं च भग्नां\nदृष्ट्वैव तेन तदनुव्रजनं कृतं मे ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3194",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तं सागरोपरिगसौभगतं निशाम्य\nमुक्ते च तेन मयि शस्त्रमहास्त्रवर्षे ।\nतं सन्निवार्य(तत्सन्निवार्य) तु मया शरपूगविद्धो\nमाया युयोज मयि पापतमः स साल्वः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3195",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ताः क्रीडया क्षणमहं समरे निशाम्य\nज्ञानास्त्रतः प्रतिविधूय बहूंश्च दैत्यान् ।\nहत्वाऽऽशु तं च गिरिवर्षिणमाशु सौभं\nवार्धौ न्यपातयमरीन्द्रविभिन्नबन्धम् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3196",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तं स्यन्दनस्थितमथो विभुजं विधाय\nबाणेन तद्रथवरं गदया विभिद्य ।\nचक्रेण तस्य च शिरो विनिकृत्य धातृ-\nशर्वादिभिः प्रतिनुतः स्वपुरीमगां च ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3197",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादिदं व्यसनमास हि विप्रकर्षात्\nमे कार्यतस्त्विति निगद्य पुनश्च पार्थान् ।\nकृष्णां च सान्त्वयितुमत्र दिनान्युवास\nसत्या च सोमकसुतामनुसान्त्वयन्ती ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3198",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डवानां च या भार्याः पुत्रा अपि हि(च) सर्वशः ।\nअन्वेव पाण्डवान् याता वनमत्रैव स्थिताः(वनमत्रैव च संस्थिताः) ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3199",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नस्ततः कृष्णां सान्त्वयित्वैव केशवम् ।\nप्रणम्य समनुज्ञातो भागिनेयैः पुरं ययौ ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3200",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टकेतुश्च भगिनीं काशिराजः सुतामपि ।\nपुरं ययतुरादाय कुन्त्यैवान्याः सह स्थिताः ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3201",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्वती नकुलस्याऽसीद् भार्या पूर्वं तिलोत्तमा ।\nपूर्वोक्ते चैव यमयोर्भार्ये कुन्त्या हि वारिताः ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3202",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सुभद्रामभिमन्युं च रथमारोप्य केशवः(काञ्चनम्) ।\nपाण्डवानभ्यनुज्ञाय सभार्यः स्वपुरीं ययौ ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3203",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कञ्चित् कालं द्रौपदेया उष्य पाञ्चालके पुरे ।\nययुर्द्वारवतीमेव(ययुर्द्वारावतीमेव) तत्रोषुः कृष्णलालिताः(कृष्णपालिताः) ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3204",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः परं धर्मराजो निर्विण्णः स्वकृतेन ह ।\nभ्रातृभार्यापदे कृष्णां स्थापयामास सर्वदा ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3205",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊषुर्वने च ते पार्था मुनिशेषान्नभोजिनः ।\nभुक्तवत्स्वेवानुजेषु भुङ्क्ते राजा युधिष्ठिरः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3206",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अलङ्घ्यत्वात् तदाज्ञाया अनुजाः पूर्वभोजिनः ।\nतस्यानन्तरमेवैका भुङ्क्ते सा पार्षतात्मजा ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3207",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं सदा विष्णुपरायणानां तत्प्रार्पणान्नैकभुजां(तत्प्रापणान्नैकभुजां) प्रयातः ।\nसंवत्सरस्तत्र जगाद कृष्णा भीमाज्ञया धर्मराजं सुवेत्त्री ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3208",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अतिमार्दवयुक्तत्वाद् धर्मराजश्चतुर्दशे ।\nअपि वर्षे गुरुभयाद् राज्यं नेच्छेदिति प्रभुः ।\nमारुतिः प्रेषयामास कृष्णां प्रस्तावहेतवे ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3209",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षमा सर्वत्र धर्मो न पापहेतुश्च दुर्जने ।\nराज्ञां सामर्थ्ययुक्तानामिति संस्थाप्य शास्त्रतः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3210",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा चतुर्दशे वर्षे धार्तराष्ट्रानराज्यदान् ।\nकर्तुं राज्यं पुरो गन्ता भवानीत्यग्रजेन ह ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3211",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कारयन् सत्यशपथं विवादस्य क्रमेच्छया ।\nआदिशत् प्रथमं कृष्णां भीमः सा नृपमब्रवीत् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3212",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नैव क्षमा कुजनतासु नृपस्य धर्मः\nतां त्वं वृथैव धृतवानसि सार्वकालम् (सर्वकालम्, सार्वकालिकी) ।\nइत्युक्त आह नृपतिः परमा क्षमैव\nसर्वत्र तद्विधृतमेव जगत् समस्तम् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3213",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्ता च सर्वजगतः सुखदुःखयोर्हि\nनारायणस्तदनुदत्तमिहास्य सर्वम् ।\nतस्मान्न कोपविषयोऽस्ति कुतश्च कश्चित्\nतस्मात् क्षमैव सकलेषु परोऽस्य धर्मः ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3214",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तं नृपमाह पार्षती यदि क्षमा सर्वनरेषु धर्मः ।\nराज्ञा न कृत्यं न च लोकयात्रा भवेज्जगत् कापुरुषैर्विनश्येत् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3215",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्यं च विष्णुः सकलप्रवर्तको रमाविरिञ्चेशपुरस्सराश्च ।\nकाष्ठादिवत् तद्वशगाः समस्तास्तथाऽपि न व्यर्थता पौरुषस्य ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3216",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाज्ञया पुरुषश्चेष्टमानश्चेष्टानुसारेण शुभाशुभस्य ।\nभोक्ता न तच्चेष्टितमन्यथा भवेत् कर्ता तस्मात् पुरुषोऽप्यस्य वश्यः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3217",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वृथा यदि स्यात् पौरुषं कस्य हेतोर्विधिर्निषेधश्च समस्तवेदगः ।\nविधेर्निषेधस्य च नैव गोचरः पुमान् यदि स्याद् भवतो हि तौ हरेः ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3218",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव लेपश्च भवेदमुष्य पुण्येन पापेन च नैव चासौ ।\nलिप्येत ताभ्यां परमः स्वतन्त्रः कर्ता ततः पुरुषोऽप्यस्य वश्यः ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3219",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो धर्मजः कृष्णयैव निरुत्तरत्वं गमितस्त्वभर्त्सयत् ।\nकुतर्कमाश्रित्य हरेरपि त्वमस्वातन्त्र्यं साधयसीति चोक्त्वा ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3220",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "छलेन तेन प्रतिभर्त्सिता सा क्षमापयामास नृपं यतः स्त्री ।\nवाचालता नातितरां हि शोभते स्त्रीणां ततः प्राह वृकोदरस्तम् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3221",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "राजन् विष्णुः सर्वकर्ता न चान्यस्तत्तन्त्रमेवान्यदसौ स्वतन्त्रः ।\nतथाऽपि पुंसा विहितं स्वकर्म(विहितं हि कर्म) कार्यं त्याज्यं चान्यदत्यन्तयत्नात् ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3222",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यक्षमेतत् पुरुषस्य कर्म तेनानुमेया प्रेरणा केशवस्य ।\nस्वकर्म कृत्वा विहितं हि विष्णुना तत्प्रेरणेत्येव बुधोऽनुमन्यते ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3223",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैति सम्यग्गतिमस्य विष्णोर्जनोऽशुभो दैवमित्येव मत्वा ।\nहित्वा स्वकं कर्म गतिं च तामसीं प्रयाति तस्मात् कार्यमेव स्वकर्म ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3224",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञातव्यं चैवास्य विष्णोर्वशत्वं कर्तव्यं चैवाऽत्मनः कार्यकर्म ।\nप्रत्यक्षैषा कर्तृता जीवसंस्था तथाऽऽगमादनुमानाच्च सर्वम् ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3225",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णोर्वशे तन्न हेयं द्वयं च जानन् विद्वान् कुरुते कार्यकर्म ।\nतत्प्रेरकं विष्णुमेवाभिजानन् भवेत् प्रमाणत्रितयानुगामी ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3226",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्णं प्रमाणं तत्त्रयं चाविरोधेनैकत्रस्थं तत्त्रयं चाविरोधि ।\nपृथङ् मध्यं चाप्रमाणं विरोधि स्यात् तत् तस्मात् त्रयमेकत्र कार्यम् ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3227",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अज्ञः प्रत्यक्षं त्वपहायैव दैवं मत्वा कर्तृ स्वात्मकर्म प्रजह्यात् ।\nविद्वान् जीवं विष्णुवशे (विष्णुवशं) विदित्वा करोति कर्तव्यमजस्रमेव ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3228",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वभावाख्या योग्यता या हठाख्या याऽनादिसिद्धा सर्वजीवेषु नित्या ।\nसा कारणं प्रथमं तु द्वितीयमनादिकर्मैव तथा तृतीयः ।\nजीवप्रयत्नः पौरुषाख्यस्तदेतत् त्रयं विष्णोर्वशगं सर्वदैव ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3229",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स कस्यचिन्न वशे वासुदेवः परात् परः परमोऽसौ स्वतन्त्रः ।\nहठश्चासौ तारतम्यस्थितो हि ब्रह्माणमारभ्य कलिश्च यावत् ।\nहठाच्च कर्माणि भवन्ति कर्मजो यत्नो यतो हठकर्मप्रयोक्ता ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3230",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विना यत्नं न हठो नापि कर्म फलप्रदौ वासुदेवोऽखिलस्य ।\nस्वातन्त्र्यशक्तेर्विनियामको हि तथाऽप्येतान् सोऽप्यपेक्ष्यैव युञ्जेत् ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3231",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एतानपेक्ष्यैव फलं ददानीत्यस्यैव सङ्कल्प इति स्वतन्त्रता ।\nनास्यापगच्छेत् स हि सर्वशक्तिर्नाशक्तता क्वचिदस्य प्रभुत्वात् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3232",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् कार्यं तेन क्लृप्तं स्वकर्म तत्पूजार्थं तेन तत्प्राप्तिरेव ।\nअतोऽन्यथा निरयः सर्वथा स्यात् स्वकर्म विप्रस्य जपोपदेशौ ।\nविष्णोर्मुखाद् विप्रजातिः प्रवृत्ता(प्रसूता) मुखोत्थितं कर्म तेनास्य सोऽदात् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3233",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "बाह्वोर्जातः क्षत्रियस्तेन बाह्वोः कर्मास्य पापप्रतिवारणं हि ।\nप्रवर्तनं साधुधर्मस्य चैव मुखस्य बाह्वोश्चातिसामीप्यतोऽस्य ।\nजपोपदेशौ क्षत्रियस्यापि विष्णुश्चक्रे धर्मौ यज्ञकर्मापि विप्रे ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3234",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वैश्यो यस्मादूरुजस्तेन तस्य प्रजावृद्धिस्तज्जकर्मैव धर्मः ।\nतत्सादृश्यात् स्थावराणां च वृद्धिः करोरूर्वोः(करयोरूर्वोः) सन्निकृष्टत्वहेतोः ।\nवार्तात्मकं कर्म धर्मं चकार विष्णुस्तस्यैवाङ्घ्रिजः शूद्र उक्तः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3235",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गतिप्रधानं कर्म शुश्रूषणाख्यं सादृश्यतो हस्तपदोस्तथैव ।\nहस्तोद्भवं कर्म तस्यापि धर्मः सन्तानवृद्धिश्च समीपगत्वात् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3236",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भुजावुरो हृदयं यद् बलस्य ज्ञानस्य च स्थानमतो नृपाणाम् ।\nबलं ज्ञानं चोभयं धर्म उक्तः पाणौ कृतीनां कौशलं केवलं हि ।\nतस्मात् पाण्योरूरुपदोरुपस्थितेर्विट्छूद्रकौ कर्मणां कौशलेतौ ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3237",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राधान्यतो धर्मविशेष एष सामान्यतः सर्व एवाखिलानाम् (सर्वमेवाखिलानाम्) ।\nवयं हि देवास्तेन सर्वं हि कर्म प्रायेण नो धर्मतामेति शश्वत् ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3238",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एतैर्धर्मैर्विष्णुना पूर्वक्लृप्तैः सर्वैर्वर्णैर्विष्णुरेवाभिपूज्यः ।\nतद्भक्तिरेवाखिलानां च धर्मो यथायोग्यं ज्ञानमस्यापि पूजा ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3239",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पिता गुरुः परमं दैवतं च विष्णुः सर्वेषां तेन पूज्यः स एव ।\nतद्भक्तत्वाद् देवताश्चाभिपूज्या विशेषतस्तेषु येऽत्यन्तभक्ताः ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3240",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूजितो वासुदेवः स मुक्तिं दद्यादेवापूजितो दुःखमेव ।\nस्वतन्त्रत्वात् सुखदुःखप्रदोऽसौ नान्यः स्वतन्त्रस्तद्वशा यत् समस्ताः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3241",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वतन्त्रत्वात् सुखसज्ज्ञानशक्तिपूर्वैर्गुणैः पूर्ण एषोऽखिलैश्च ।\nस्वतन्त्रत्वात् सर्वदोषोज्झितश्च निस्सीमशक्तिर्हि यतः स्वतन्त्रः ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3242",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दोषास्पृष्टौ गुणपूर्तौ च शक्तिर्निस्सीमत्वाद् विद्यते तस्य यस्मात् ।\nएवं गुणैरखिलैश्चापि पूर्णो नारायणः पूज्यतमः स्वधर्मैः ।\nअस्माकं यत् तेन नातिक्षमैव धर्मो दुष्टानां वारणं ह्येव कार्यम् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3243",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "हन्याद् दुष्टान् यः क्षत्रियः क्षत्रियांश्च विशेषतो युद्धगतान् स्मरन् हरिम् ।\nस्वबाहुवीर्येण च तस्य बाहू चैतन्यमात्रौ भवतः सदेहौ ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3244",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पापाधिकांश्चैव बलाधिकांश्च हत्वा मुक्तावधिकानन्दवृद्धिः ।\nप्रीतिश्च विष्णोः परमैव तत्र तस्माद्धन्तव्याः पापिनः सर्वथैव ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3245",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ये त्वक्षधूर्ता ग्रहणं गता वा पापास्तेऽन्यैर्घातनीयाः स्वदोर्भ्याम् ।\nराजानं वा राजपुत्रं तथैव राजानुजं वाऽभियातं निहन्यात् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3246",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "राज्ञः पुत्रोऽप्यकृतोद्वाहको यः स घातनीयो न स्वयं वध्य एव ।\nक्रूरं चान्यद् धर्मयुक्तं परैस्तत् प्रसाधनीयं क्षत्रियैर्न स्वकार्यम् ।\nएवं धर्मो विहितो वेद एव वाक्यं विष्णोः पञ्चरात्रेषु तादृक् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3247",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षद्यूतं निकृतिः पापमेव कृतं त्वया गर्हितं सौबलेन ।\nन कुत्रचिद् विधिरस्यास्ति तेन न तद् दत्तं द्यूतहृतं(द्यूतकृतं) वदन्ति ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3248",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भीतेन दत्तं द्यूतदत्तं तथैव दत्तं कामिन्यै पुनराहार्यमेव ।\nएवं धर्मः शाश्वतो वैदिको हि द्यूते स्त्रियां नाल्पमाहार्यमाहुः ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3249",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्येषां वै भोग्यमल्पं(यद्येतेषां भोग्यमल्पं) तदीयं भोगेन तद्बन्धुभिस्तच्च हार्यम् ।\nनिवारणे पुरुषस्य त्वशक्तौस्तद् राज्यं न पुनराहार्यमेव ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3250",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वं धर्मनित्य(धर्मनिष्ठः)श्चाग्रजश्चेति राजन् ऋतेऽनुज्ञां न मया तत् कृतं च ।\nदातास्यनुज्ञां यदि तान् निहत्य त्वय्येव राज्यं स्थापयाम्यद्य सम्यक् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3251",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्यं पापेष्वपि कर्तुं यदीच्छा तथाऽपि मासा द्वादशः नः प्रयाताः ।\nवेदप्रामाण्याद् वत्सरास्ते हि मासैः सहस्राब्दं सत्रमुक्तं नराणाम् ।\nअज्ञातमेकं मासमुष्याऽथ शत्रून् निहत्य राज्यं प्रतिपादयामः (प्रतिपालयामः) ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3252",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मा मित्राणां तापकस्त्वं भवेथास्तथाऽमित्राणां नन्दकश्चैव राजन् ।\nज्वलस्वारीणां मूर्ध्नि मित्राणि नित्यमाह्लादयन् वासुदेवं भजस्व ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3253",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वतन्त्रत्वं वासुदेवस्य सम्यक् प्रत्यक्षतो दृश्यते ह्यद्य राजन् ।\nयस्मात् कृष्णो (प्यजयत्) व्यजयच्छङ्करादीन् जरासुतादीन् कादिवरैरजेयान् ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3254",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मादीनां प्रकृतेस्तद्वशत्वं दृष्टं हि नो बहुशो व्यासदेहे ।\nपाराशर्यो दिव्यदृष्टिं प्रदाय स्वातन्त्र्यं नोऽदर्शयत् सर्वलोके ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3255",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् राजन्नभिनिर्याहि शत्रून् हन्तुं सर्वान् भोक्तुमेवाधिराज्यम् ।\nएवञ्च ते कीर्तिधर्मौ महान्तौ प्राप्यौ राजन् वासुदेवप्रसादात् ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3256",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवमुक्तोऽब्रवीद् भीमं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।\nत्रयोदशाब्दस्यान्तेऽहं कुर्यामेव त्वदीरितम् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3257",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्यमेतन्न सन्देहः सत्येनाऽत्मानमालभे ।\nलोकापवादभीरुं मां नातोऽन्यद् वक्तुमर्हसि ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3258",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तुदसे चातिवाचा मां यद्येवं भीम मां वदेः(भीम मा वद) ।\nतदैव मेऽत्ययः कार्यो हन्तव्याश्चैव शत्रवः ।\nनैतादृशैरिदानीं तु वाक्यैर्बाधितुमर्हसि ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3259",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मद्रोणादयोऽस्त्रज्ञा निवार्याश्च कथं युधि ।\nपूज्यास्ते बाहुयुद्धेन न निवार्याः कथञ्चन ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3260",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राणि जानन्नपि हि न प्रयोजयसि क्वचित्(प्रयोजसि न क्वचित्) ।\nतस्माद् तदैव गन्तव्यं विज्ञातास्त्रे धनञ्जये ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3261",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो भीमसेनस्तु स्नेहभङ्गभयात् ततः ।\nनोवाच किञ्चिद् वचनं स्वाभिप्रेतमवाप्य च ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3262",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अभिप्रायो हि भीमस्य निश्चयेन त्रयोदशे ।\nयुधिष्ठिरस्य राज्यार्थं गमनार्थे प्रतिश्रवः ।\nअन्यथाऽतिमृदुत्वात् स न गच्छेद् भिन्नधीः परैः ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3263",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृतकृत्ये तथा भीमे स्थिते धर्मात्मजो हि सः ।\nभीष्मद्रोणादिविजयः कथं स्यादित्यचिन्तयत् ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3264",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारणं गुरूणां हि भीम इच्छति न क्वचित् ।\nतस्मात् ते ह्यर्जुनेनैव निवार्या इत्यचिन्तयत् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3265",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आपद्येव हि भीमस्तान् निवारयति नान्यथा ।\nएवं चिन्तासमाविष्टं विज्ञायैव युधिष्ठिरम् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3266",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वज्ञः सर्वशक्तिश्च कृष्णद्वैपायनोऽगमत् ।\nनृपतिं बोधयामास चिन्ताव्याकुलमानसम् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3267",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इमं मन्त्रं वदिष्यामि येन जेष्यति फल्गुनः ।\nभीष्मद्रोणादिकान् सर्वान् तं त्वं वद धनञ्जये ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3268",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वैवावदन्मन्त्रं सर्वदैवतदृष्टिदम् ।\nन स्वयं ह्यवदत् पार्थे फलाधिक्यं यतो भवेत् ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3269",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मद्रोणादिविजय एतावद् वीर्यमेव हि ।\nअलं नातोऽधिकं कार्यमेतावद् योग्यमस्य च ।\nफल्गुनस्येति भगवान् न स्वयं ह्यवदन्मनुम् ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3270",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गते व्यासे भगवति सर्वज्ञे सर्वकर्तरि ।\nधर्मराजोऽवदन्मन्त्रं(अदिशन्मन्त्रं) फल्गुनाय रहस्यमुम् ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3271",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाप्य फल्गुनो मन्त्रं ययौ ज्येष्ठौ प्रणम्य च ।\nयमजौ च समाश्लिष्य गिरिमेवेन्द्रकीलकम् ।\nतपश्चचार तत्रस्थः शङ्करस्थं हरिं स्मरन् ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3272",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "षण्मासेऽतिगतेऽपश्यन्मूकं नामासुरं गिरौ ।\nवराहरूपमायातं वधार्थं फल्गुनस्य च ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3273",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तं ज्ञात्वा फल्गुनो वीरः सज्यं कृत्वा तु गाण्डिवम् ।\nचिक्षेप वज्रसमितांस्तत्काये सायकान् बहून् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3274",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "किरातरूपस्तमनु सभार्यश्च त्रियम्बकः ।\nस ममार हतस्ताभ्यां दानवः पापचेतनः ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3275",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनोक्तोऽसौ मयैवायं वराहोऽनुगतोऽद्य हि ।\nतमाविध्यो यतस्त्वं हि तद् युद्ध्यस्व मया सह ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3276",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः फल्गुनः प्राह तिष्ठ तिष्ठ न मोक्ष्यसे ।\nइत्युक्त्वा तावुभौ युद्धं चक्रतुः पुरुषर्षभौ ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3277",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राखिलानि चास्त्राणि फल्गुनस्याग्रसच्छिवः ।\nततोऽर्जुनस्तु गाण्डीवं समादायाभ्यताडयत् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3278",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदप्यग्रसदेवासौ प्रहसन् गिरिशस्तदा ।\nबाहुयुद्धं ततस्त्वासीत् तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3279",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पिण्डीकृत्य ततो रुद्रश्चिक्षेपाथ(ध) धनञ्जयम् ।\nमूर्च्छामवाप महतीं फल्गुनो रुद्रपीडितः ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3280",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं सम्प्रार्थयामास शङ्करो गरुडध्वजम् ।\nअवराणां वरं मत्तो येषां त्वं सम्प्रयच्छसि ।\nअजेयत्वं प्रसादात् ते विजेयाः स्युर्मयाऽपि ते ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3281",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः प्रददौ विष्णुरुमाधीशाय तं वरम् ।\nतेनाजयच्छ्वेतवाहं गिरिशो रणमध्यगम् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3282",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "केवलान् वैष्णवान् मन्त्रान् व्यासः पार्थाय नो ददौ ।\nएतावताऽलं भीष्मादेर्जयार्थमिति चिद्धनः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3283",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "केवलैर्वैष्णवैर्मन्त्रैः स्वदत्तैर्विजयावहैः ।\nअतिवृद्धस्य(अभिवृद्धस्य) पार्थस्य दर्पः स्यादित्यचिन्तयत् ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3284",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थः सञ्ज्ञामवाप्याथ जयार्थ्याराधयच्छिवम् ।\nव्यासोदितेन मन्त्रेण तानि पुष्पाणि तच्छिरः ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3285",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आरुहन् स तु तं ज्ञात्वा रुद्र इत्येव फल्गुनः ।\nनमश्चक्रे ततः प्रादादस्त्रं पाशुपतं शिवः ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3286",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रं तद् विष्णुदैवत्यं साधितं शङ्करेण यत् ।\nतस्मात् पाशुपतं नाम स्वान्यस्त्राण्यपरे सुराः ।\nददुस्तदैव पार्थाय सर्वे प्रत्यक्षगोचराः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3287",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इन्द्रोऽर्जुनं समागम्य प्राह प्रीतोऽस्मि तेऽनघ ।\nरुद्रदेहस्थितं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं तोषितं त्वया ।\nतेन लोकं ममाऽगच्छ प्रेषयामि रथं तव ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3288",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा प्रययाविन्द्रस्तद्रथेन च मातलिः ।\nआयात् पार्थस्तमारुह्य ययौ तातनिकेतनम् ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3289",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पूजितो दैवतैः सर्वैरिन्द्रेणैव निवेशितः ।\nतेन सार्द्धमुपासीदत् तस्मिन्नैन्द्रे वरासने ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3290",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रीत्या समाश्लिष्य कुरुप्रवीरं शक्रो द्वितीयां तनुमात्मनः सः ।\nईक्षन् मुखं तस्य मुमोद सोऽपि ह्युवास तस्मिन् वत्सरान् पञ्च लोके ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3291",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राणि तस्मा अदिशत् स वासवो महान्ति दिव्यानि तदोर्वशी तम् ।\nसम्प्राप्य भावेन तु मानुषेण माता कुलस्येति निराकृताऽभूत् ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3292",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "षण्ढो भवेत्येव तयाऽभिशप्ते पार्थे शक्रोऽनुग्रहं तस्य चादात् ।\nसंवत्सरं षण्ढरूपी चरस्व न षण्ढता ते भवतीति(भवितेति) धृष्णुः ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3293",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽवसत् पाण्डवेयो गान्धर्वं वेदमभ्यसन् ।\nगन्धर्वाच्चित्रसेनात्तु तथाऽस्त्राणि सुरेश्वरात् ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3294",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सुभद्रयाऽभिमन्युना सह स्वकां पुरं गतः ।\nजनार्दनोऽत्र संवसन् कदाचिदित्थमैक्षत ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3295",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मया वरो हि शम्भवे प्रदत्त आस पूर्वतः ।\nवरं ग्रहीष्य एव ते सकाशतो विमोहयन् ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3296",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "‘त्वामाराध्य तथा शम्भो ग्रहीष्यामि वरं सदा ।\nद्वापरादौ युगे भूत्वा कलया मानुषादिषु’ ॥ १४९॥ (पद्म पु\\. ६\\.७१\\.१०६)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3297",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वागमैः कल्पितैस्त्वञ्च जनान् मद्विमुखान् कुरु ।\nमां च गोपय येन स्यात् सृष्टिरेषोत्तराधरा ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3298",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इति वाक्यमृतं कर्तुमभिप्रायं विजज्ञुषी ।\nप्रीत्यर्थं वासुदेवस्य रुक्मिणी वाक्यमब्रवीत्\nजातेऽपि पुत्रे पुत्रार्थं सा हि वेद मनोगतम् ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3299",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रो मे बलवान् देव स्यात् सर्वास्त्रविदुत्तमः।\nइत्युक्तो भगवान् देव्या सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।\nययौ सुपर्णमारुह्य स्वीयं बदरिकाश्रमम् ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3300",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एष मोहं सृजाम्याशु यो जनान् मोहयिष्यति ।\nत्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3301",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अतत्थ्यानि वितत्थ्यानि दर्शयस्व महाभुज ।\nप्रकाशं कुरु चाऽत्मानमप्रकाशं च मां कुरु ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3302",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अहं त्वां पूजयिष्यामि लोकसम्मोहनोत्सुकः ।\nतमोऽसुरा नान्यथा हि यान्तीत्येतन्मतं मम ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3303",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवचनं पूर्वं केशवेन शिवाय यत् ।\nतत् सत्यं कर्तुमायातं कृष्णं बदरिकाश्रमम् ।\nसर्वज्ञा मुनयः सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे प्रभुम् ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3304",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "रात्रौ कृष्णे मुनिमध्ये प्रविष्टे घण्टाकर्णः कर्णनामा पिशाचौ ।\nसमायातां गिरिशेन प्रदिष्टौ कृष्णं द्रष्टुं द्वारकां गन्तुकामौ ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3305",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तौ दृष्ट्वा मुनिमध्यस्थं केशवं तदबोधतः ।\nकृत्वा स्वजातिचेष्टाश्च ध्यानेनैनमपश्यताम् ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3306",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा हृदि स्थितं तं तु कौतूहलसमन्वितौ ।\nस्तुत्वा भक्त्या प्रणामं च बहुशश्चक्रतुः शुभौ ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3307",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोः प्रसन्नो भगवान् स्पृष्ट्वा गन्धर्वसत्तमौ ।\nचकार क्षणमात्रेण दिव्यरूपस्वरान्वितौ ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3308",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभ्यां पुनर्नृत्तगीतसंस्तवैः पूजितः प्रभुः ।\nययौ कैलासमद्रीशं चकारेव तपोऽत्र च ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3309",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वीयानेव गुणान् विष्णुर्भुञ्जन् (युञ्जन्) नित्येन शोचिषा ।\nशार्वं तपः करोतीव मोहयामास दुर्जनान् ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3310",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं तेनोदितं यत्तल्लोकान् मोहयताऽञ्जसा ।\nशर्वं प्रति तवाहं तु कुर्यां द्वादशवत्सरम् ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3311",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तपोऽसुराणां मोहाय सुराः सन्तु गतज्वराः ।\nइति तस्मात् तदा कृष्ण एकाहेन बृहस्पतिम् ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3312",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञया(स्वाज्ञया) चारयामास क्षिप्रं द्वादशराशिषु ।\nद्वादशाब्दमभूत् तेन तदहः केशवेच्छया(केशवाज्ञया) ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3313",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एकस्मिन्नह्नि भगवान् राशिंराशिं च वत्सरम् ।\nकल्पयित्वोपवासादीन् मनसा नियमानपि ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3314",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मासब्रतं सार्द्धशतश्वासकालैरकल्पयत् ।\nमनसैव स्वभक्तानां द्वादशाब्दव्रताप्तये ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3315",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रास्य गरुडाद्याश्च परिचर्यां स्वपार्षदाः ।\nचक्रुर्होमादिकाश्चैव क्रियाश्चक्रे जनार्दनः ।\nस्वात्मानं प्रति पापानां शिवायेति प्रकाशयन् ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3316",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स्थितं तमरविन्ददलायताक्षं ब्रह्मेन्द्रपूर्वसुरयोगिवरप्रजेशाः ।\nअभ्याययुः पितृमुनीन्द्रगणैः समेता गन्धर्वसिद्धवरयक्षविहङ्गमाद्याः ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3317",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "शर्वोऽपि सर्वसुरदैवतमात्मदैवम्\nआयातमात्मगृहसन्निधिमाश्ववेत्य(आयान्तमात्मगृहसन्निधिमाश्ववेत्य) ।\nअभ्याययौ निजगणैः सहितः सभार्यो\nभक्त्याऽतिसम्भ्रमगृहीतसमर्हणाग्र्यः ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3318",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अभ्येत्य पादयुगलं जगदेकभर्तुः\nकृष्णस्य भक्तिभरितः शिरसा ननाम ।\nचक्रे स्तुतिं च परमां परमस्य पूर्ण-\nषाड्गुण्यविग्रहविदोषमहाविभूतेः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3319",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णोऽप्ययोग्यजनमोहनमेव वाञ्छन्\nतुष्टाव रुद्रहृदिगं निजमेव रूपम् ।\nरुद्रो निशम्य तदुवाच सुरान् समस्तान्\nसत्यं वदामि शृणुताद्य वचो मदीयम् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3320",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णुः समस्तसुजनैः परमो ह्युपेयः\nतत्प्राप्तयेऽहमनिलोऽथ रमाऽभ्युपायाः ।\nएष ह्यशेषनिगमार्थविनिर्णयोऽर्थो (योत्थो)\nयद् विष्णुरेव परमो मम चाब्जयोनेः ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3321",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अव्यक्ततः सकलजीवगणाच्च नित्यम्\nइत्येव निश्चय उतैतदनुस्मरध्वम् ।\nइत्युक्तवत्यखिलदेवगणा गिरीशे\nकृष्णं प्रणेमुरतिवृद्धरमेशभक्त्या ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3322",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तैरन्यैश्च गिरिशवाक्यैस्तत्त्वविनिर्णयैः ।\nकृष्णस्यैव गुणाख्यानैः पुनरिन्द्रादिदेवताः ।\nज्ञानाभिवृद्धिमगमन् पुराऽपि ज्ञानिनोऽधिकम् ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3323",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वदेवोत्तमं तं हि जानन्त्येव सुराः सदा ।\nतथाऽपि तत्प्रमाणानां बहुत्वाद् येऽत्र(यत्र) संशयाः ।\nयुक्तिमात्रात् (युक्तिमात्रे) तेऽपि रुद्रवाक्यादपगतास्तदा ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3324",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कृष्णः सुतवरं त्वत्त आदास्य इत्यजः ।\nयदुक्तवाञ्छिवं पूर्वं सत्यं कर्तुं तदब्रवीत् ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3325",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रं देहीति सोऽप्याह पूर्वमेव सुतस्तव ।\nजातः प्रद्युम्ननामा यः स मद्दत्तः प्रवादतः ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3326",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरा दग्धो मया कामस्तदाऽयाचत मां रतिः ।\nदेहि कान्तं ममेत्येव तदा तामहमब्रवम् ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3327",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्पत्स्यते वासुदेवाद् यदा तं(त्वं) पतिमाप्स्यसि ।\nइत्यतोऽसौ मया दत्त इव देव त्वदाज्ञया ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3328",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दासोऽस्मि तव देवेश पाहि मां शरणागतम् ।\nइत्युक्त्वाऽभिप्रणम्यैनं पुनराह सुरान् हरः ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3329",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यदर्थमेष आयातः केशवः शृणुतामराः ।\nयोऽसुरो वक्रनामाऽऽसीदवध्यो ब्रह्मणो वरात् ।\nतदाजाताद् वासुदेवपुत्रात् कामादृते क्वचित् ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3330",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तं हन्तुमेव पुत्रं स्वं प्रद्युम्नमुदरेऽर्प्य च ।\nआयात इह तं चापि ददाह स्वोदरात् सुतम् ।\nनिस्सारयित्वा कक्षं च दग्धं पश्यत देवताः ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3331",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्वालामालाकरालेन स्वतेजोवर्द्धितेन च ।\nप्रद्युम्नेनैव तं दैत्यं दग्ध्वा वनसमन्वितम् ।\nपुनश्च स्वोदरे पुत्रं स्थापयामास केशवः ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3332",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सद्योगर्भं पुनस्तं च रुक्मिण्यां जनयिष्यति ।\nपूर्ववत् क्षणमात्रेण युवा च स भविष्यति ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3333",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्टमेतन्नारदाद्यैर्मुनिभिः सर्वमेव च ।\nएवं क्रीडत्ययं देवः पूर्णैश्वर्येण केवलम् ।\nइत्युक्ते केशवं नेमुर्देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3334",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हरिर्ब्रह्मसुरेन्द्रमुख्यैः सुरैः स्तुतो गरुडस्कन्धसंस्थः ।\nपुनःपुनः प्रणतः शङ्करेण स्तुतस्तृतीयेऽह्नि निजां पुरीमगात् ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3335",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णे प्रयाते निलयं पुरद्विषो रात्रौ पौण्ड्रौ वासुदेवः समागात् ।\nसहैकलव्येन निजेन मातुः पित्रा तथाऽक्षोहिणिकत्रयेण ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3336",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरीं प्रभञ्जन्तममुं विदित्वा सरामशैनेययदुप्रवीराः ।\nसंयोधयामासुरथाभ्यवर्षच्छरैर्निषादाधिप एकलव्यः ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3337",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्त्रशस्त्रैः सहसा विषण्णा यदुप्रवीरा विहतप्रदीपाः(विगतप्रदीपाः) ।\nसहैव रामेण शिनेश्च नप्त्रा समाविशन् स्वां पुरमेव सर्वे ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3338",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः समादाय तथोरुदीपिका अग्रे समाधाय च रौहिणेयम् ।\nविनिस्सृता आत्तशस्त्राः स्वपुर्याः सिंहा यथा धर्षिताः सद्गुहायाः ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3339",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽससादैकलव्यं रथेन रामः शैनेयः पौण्ड्रकं वासुदेवम् ।\nअयुद्ध्यतां तौ सात्यकिः पौण्ड्रकश्च तथाऽन्योन्यं विरथं चक्रतुश्च॥ १९२ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3340",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो गदायुद्धमभूत् तयोर्द्वयोस्तथा रामश्चैकलव्यश्च वीरौ(हरिवंशे भविष्यत्पर्वणि अ.१०२) ।\nकृत्वाऽन्योन्यं विरथं गदाभ्यामयुद्ध्यतां जातदर्पौ बलाग्र्यौ ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3341",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् काले केशवो वैनतेयमारुह्याऽयाद् यत्र ते युद्दसंस्थाः ।\nदृष्ट्वा कृष्णं हर्षसम्पूरितात्मा रामो हन्तुं चैकलव्यं समैच्छत् ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3342",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्यम्य दोर्भ्यां स गदां जवेनैवाभ्यापतद् रौहिणेयो निषादम् ।\nबलं कोपं(रोषं) चास्य दृष्ट्वैकलव्यः पराद्रवज्जीवितेच्छुः सुदूरम् ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3343",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्रावयन् रौहिणेयोऽन्वयात् तं भीतोऽपतच्चैकलव्योऽम्बुधौ सः ।\nवेलान्तं तं द्रावयित्वाऽत्र तस्थौ रामो गदापाणिरदीनसत्त्वः ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3344",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सुपापोऽसावेकलव्यः सुभीतो रामं मत्वैवानुयान्तं पुनश्च ।\nसमुद्रेऽशीतिं योजनानामतीत्य पश्चादैक्षद् द्वीपमेवाधिरुह्य ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3345",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "रामो विजित्यातिबलं रणे रिपुं मुदैव दामोदरमाससाद ।\nपौण्ड्रस्त्ववज्ञाय शिनिप्रवीरं निवार्यमाणोऽपि(भिययौ) ययौ जनार्दनम् ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3346",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तं केशवो विरथं व्यायुधं च क्षणेन चक्रे स ययौ निजां पुरीम् ।\nप्रस्थापयामास पुनश्च दूतं कृष्णायैको वासुदेवोऽहमस्मि ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3347",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मदीयलिङ्गानि विसृज्य चाऽशु समागच्छेथाः शरणं मामनन्तम् ।\nतद्दूतोक्तं वाक्यमेतन्निशम्य यदुप्रवीरा उच्चकैः प्राहसन् स्म ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3348",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णः प्रहस्याऽह तवाऽयुधानि दास्याम्यहं लिङ्गभूतानि चाऽजौ ।\nइत्युक्तोऽसौ दूत एत्याऽह तस्मै स चाभ्यागाद्(स चाभ्यागात्, स चाभ्यायात्) योद्धुकामो हरिश्च ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3349",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तं शातकौम्भे गरुडे रथस्थे स्थितं चक्रादीन् कृत्रिमान् सन्दधानम् ।\nश्रीवत्सार्थे दग्धवक्षस्थलं च दृष्ट्वा कृष्णः प्राहसत् पापबुद्धिम् ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3350",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽस्त्रशस्त्राण्यभिवर्षमाणं विजित्य तं वासुदेवोऽरिणैव ।\nचकर्त तत्कन्धरं तस्य चानु मातामहस्याच्छिनत् सायकेन ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3351",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अपातयच्चाऽशु(न्यापातयच्चाशु) शिरः स तेन\nकाशीश्वरस्येश्वरो वारणास्याम् ।\nस च ब्रह्माहं वासुदेवोऽस्मि नित्यम्\nइति ज्ञानादगमत् तत् तमोऽन्धम् ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3352",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "साहाय्यकृच्चास्य च काशिराजो यथैव किर्मीरहिडिम्बसाल्वाः ।\nअन्ये च दैत्या अपतंस्तमोऽन्धे तथैव सोऽप्यपतत् पापबुद्धिः ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3353",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य तौ केशवो रौग्मिणेयं पुनर्वैदर्भ्यां जनयामास सद्यः ।\nस चैकलव्यो रामजितः शिवाय चक्रे तपोऽजेयतां चाऽप तस्मात् ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3354",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स शर्वदत्तेन वरेण दृप्तः पुनर्योद्धुं कृष्णमेवाऽससाद ।\nतस्यास्त्रशस्त्राणि निवार्य केशवश्चक्रेण चक्रे तमपास्तकन्धरम् ।\nस चाऽप पापस्तम एव घोरं कृष्णद्वेषान्नित्यदुःखात्मकं तत् ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3355",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं यदूनामृषभेण सूदिते पौण्ड्रे तथा काशिनृपे च पापे ।\nकाशीशपुत्रस्तु सुदक्षिणाख्यस्तपोऽचरच्छङ्करायोरुभक्त्या ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3356",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यक्षगं तं शिवं पापबुद्धिः कृष्णाभावं याचते दुष्टचेताः ।\nकृत्यामस्मै दक्षिणाग्नौ शिवोऽपि दैत्यावेशादददादावृतात्मा ॥ २०९|"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3357",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स दक्षिणाग्निश्चासुरावेशयुक्तः सम्पूजितः काशिराजात्मजेन ।\nवरादुमेशस्य विवृद्धशक्तिर्ययौ कृष्णो यत्र सम्पूर्णशक्तिः(यत्र चानन्तशक्तिः) ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3358",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णस्तस्य प्रतिघातार्थमुग्रं समादिशच्चक्रमनन्तवीर्यः ।\nजाज्वल्यमानं तदमोघवीर्यं व्यद्रावयद् वह्निमिमं सुदूरम् ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3359",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्यात्मको वह्निरसौ प्रधानवह्नेः पुत्रश्चक्रविद्रावितोऽथ ।\nसहानुबन्धं च सुदक्षिणं तं भस्मीचकाराऽशु सपुत्रभार्याम् ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3360",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दग्ध्वा पुरीं वारणसीं सुदर्शनः पुनः पार्श्वं वासुदेवस्य चाऽगात् ।\nसुदक्षिणोऽसौ तम एव जग्मिवान् कृष्णद्वेषात् सानुबन्धः सुपापः ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3361",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णः क्रीडन् द्वारवत्यां सुपूर्णनित्यानन्दः(सुपूर्णो नित्यानन्दः) क्वचिदाह स्म भैष्मीम् ।\nविडम्बयन् गृहिणामेव चेष्टा नित्याविरोधोऽपि तया विदोषया ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3362",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वया न कार्यं मम किञ्च भद्रे मयाऽरीणां मानभङ्गार्थमेव ।\nसमाहृताऽसीति सा चावियोगं सदा कृष्णेनाऽत्मनोऽप्येव वेत्त्री ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3363",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रिया भेतव्यं भर्तुरित्येव धर्मं विज्ञापयन्ती दुःखितेवाऽस देवी ।\nतां सान्त्वयामास गृहस्थधर्मं विज्ञापयन् देवदेवोऽप्यदुःखाम् ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3364",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं क्रीडत्यब्जनाभे रमायां कृष्णादिष्टो गोकुलं रौहिणेयः ।\nप्रायाद् दृष्ट्वा तत्र नन्दं यशोदां तत्पूजितः कृष्णवार्तां च पृष्टः ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3365",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मासौ तत्र न्यवसद् गोपिकाभी रेमे क्षीबो यमुनामाह्वयच्च ।\nमत्तोऽयमित्येव नदीमनागतां चकर्ष रामो लाङ्गलेनाग्र्यवीर्यः ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3366",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनस्तया प्रणतः संस्तुतश्च व्यसर्जयत् तामथ नन्दगोपम्(भा.पु.१०.६५.१७) ।\nआपृच्छ्य जगाद द्वारकां केशवाय न्यवेदयन्नन्दगोपादिभक्तिम् ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3367",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव मैन्दो विविदश्च भौमे हते सखाये (सखायौ) दानवावेशयुक्तौ ।\nआनर्तराष्ट्रं वासुदेवप्रतीपौ व्यनाशयेतां वासुदेवोऽथ चोचे ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3368",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "रामाय सोऽदाद् वरमब्जनाभो वध्यावेतौ भवतां तेऽप्यवध्यौ ।\nवराद् विरिञ्चस्य तथाऽमृताशनात् उभौ च मैन्दो विविदो व्रजेति ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3369",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गत्वा स मैन्दं प्रथमं जघान क्रोधात् युद्धायाऽगतं रैवताग्रे ।\nदिने परस्मिन् विविदं जघान शिला वर्षन्तं मुसलेनाग्र्यकर्मा ।\nतयोराविष्टौ तावसुरौ तमोऽन्धं प्राप्तौ च तावश्विनौ स्वं च लोकम् ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3370",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनस्याऽस पुत्री रतिर्या पूर्वं नाम्ना लक्षणा कान्तरूपा ।\nस्वयंवरस्थां तां बलादेव साम्बो जग्राह सा चैनमासानुरक्ता ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3371",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "बलाद् गृहीतां वीक्ष्य तां कर्णमुख्या दुर्योधनाद्या युयुधुः क्रोधदीप्ताः ।\nकृच्छ्रेण तं विरथीकृत्य चैकं सर्वे समेता जगृहुर्धार्तराष्ट्राः ।\nकर्णेन भूरिश्रवसा च सार्द्धं बाह्वोर्बलादेव दुर्योधनस्य ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3372",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वैव तद् वृष्णयः सर्व एव समुद्यमं चक्रिरे कौरवेषु ।\nनिवार्य तान् बलभद्रः स्वयं ययौ सहोद्धवः कौरवेयाञ्छमार्थी ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3373",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरस्य बाह्योपवने स्थितः स प्रस्थापयच्चोद्धवं कौरवार्थे ।\nआगत्य सर्वे कुरवोऽस्य पूजां चक्रुः स चाऽहोग्रसेनस्य चाऽज्ञाम् ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3374",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञापयद् वो नृपतिः स्म यन्नः कुमारकः प्रगृहीतो भवद्भिः ।\nएकः समेतैर्बहुभिर्बान्धवार्थं क्षान्तं तन्नो मुञ्चताऽश्वेव साम्बम् ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3375",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञापयामास व उग्रसेन\nइत्युक्तमेव तु निशम्य कुरुप्रवीराः ।\nसंश्राव्य दुष्टवचनानि बलं पुरं स्वं\nक्रोधात् समाविविशुरत्र चुकोप रामः ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3376",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स लाङ्गलेन तत् पुरं विकृष्य जाह्नवीजले ।\nनिपातयन् निवारितः प्रणम्य सर्वकौरवैः ॥ २२९॥ (भा.पु.१०.६८.५४)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3377",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सभार्यमाशु पुत्रकं सुयोधनाभिपूजितम् ।\nसपारिबर्हमप्य च प्रजग्मिवान् स्वकां पुरम् ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3378",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादिकर्माणि महान्ति रामस्याऽसञ्छेषस्याच्युतावेशिनोऽलम् ।\nयस्याच्युतावेशविशेषकालं ज्ञात्वा भीमोऽप्यस्य नोदेति युद्धे ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3379",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V232",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रीडायुद्धे बहुशो रौहिणेये व्यक्तिं विष्णोर्भीमसेनो विदित्वा ।\nतात्कालिकीं पीड्यमानोऽपि (विध्यमानोऽपि) तेन नैवोद्यमं कुरुते विष्णुभक्त्या ॥ २३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3380",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V233",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा जयी प्रभवत्येष रामो नातिव्यक्तस्तत्र(नाभिव्यक्तस्तत्र) यदा जनार्दनः ।\nतदा भीमो विजयी स्यात् सदैव विष्णोः केशावेशवान् यत् स रामः ॥ २३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3381",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V234",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एतादृशेनैव रामेण युक्ते कृष्णे द्वार्वत्यां निवसत्यब्जनाभे ।\nस्वप्नेऽनिरुद्धेन रता कदाचिद् बाणात्मजोषा चित्रलेखामुवाच ॥ २३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3382",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V235",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तमानयेत्यथ सा चित्रवस्त्रे प्रदर्श्य लोकान् समदर्शयत् तम् ।\nपौत्रं विदित्वा वचनाच्च तस्याः कृष्णस्य तं चाऽनयत् तत्र रात्रौ ॥ २३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3383",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V236",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अनिरुद्धं गुणोदारमानीतं चित्रलेखया ।\nप्राप्य रेमे बाणसुता दिवसान् सुबहूनपि ॥ २३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3384",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V237",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गूढं कन्यागृहे तं तु ज्ञात्वा कन्याभिरक्षिणः ।\nऊचुर्बाणायादिशच्च किङ्करान् ग्रहणेऽस्य सः ॥ २३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3385",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V238",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आगताननिरुद्धस्तान् परिघेण महाबलः ।\nनिहत्य द्रावयामास स्वयमायात् ततोऽसुरः ।\nस तु युद्ध्वाऽतिकृच्छ्रेण नागास्त्रेण बबन्ध तम् ॥ २३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3386",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V239",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ कृष्णः समारुह्य गरुडं रामसंयुतः ।\nप्रद्युम्नेन च तत्रागात् प्रथमं तत्र वह्निभिः ॥ २३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3387",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V240",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्ध्वैवाङ्गिरसा चैव क्षणाद् विद्राप्य तान् हरिः ।\nविद्राप्य शर्वप्रमथानाससाद ज्वरं ततः ॥ २४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3388",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V241",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तेन भस्मप्रहारेण ज्वरितं रोहिणीसुतम् ।\nआश्लिष्य विज्वरं चक्रे वासुदेवो जगत्प्रभुः ॥ २४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3389",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V242",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं विक्रीड्य तेनाथ कञ्चित् कालं जनार्दनः ।\nनिष्पिष्य मुष्टिभिश्चान्यं ससर्ज ज्वरमच्युतः ॥ २४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3390",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V243",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं जित्वाऽपि गिरिशभृत्यं नालमिति प्रभुः ।\nस्वभृत्येनैव जेतव्य इत्यन्यं ससृजे तदा ॥ २४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3391",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V244",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्वरेण वैष्णवेनासौ सुभृशं पीडितस्तदा ।\nग्रासार्थमुपनीतश्च जगाम शरणं हरिम् ।\nतेन स्तुतः स भगवान् मोचयामास तं विभुः ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3392",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V245",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रीडार्थमत्यल्पजनेष्वपि प्रभुः कथञ्चिदेव व्यजयद् व्यथां विना ।\nइत्यादि मोहाय स दर्शयत्यजो नित्यस्वतन्त्रस्य कुतो व्यथादयः ॥ २४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3393",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V246",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा ज्वराद्या अखिलाः प्रविद्रुतास्तदा स्वयं प्राप हरिं गिरीशः ।\nतयोरभूद् युद्धमथैनमच्युतो विजृम्भयामास ह जृम्भणास्त्रतः ॥ २४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3394",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V247",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विजृम्भिते शङ्करे निष्प्रयत्ने स्थाणूपमे संस्थिते कञ्जजातः ।\nदैत्यावेशाद् वासुदेवानभिज्ञं सम्बोधयामास सदुक्तिभिर्विभुः ॥ २४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3395",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V248",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रगृह्य शर्वं च विवेश विष्णोः स तूदरं दर्शयामास तत्र ।\nशिवस्य रूपं स्तम्भितं बिल्वनाम्नि वने गिरीशेन च यत् तपः कृतम् ।\nशैवं पदं प्राप्तुमेवाच्युताच्च तच्चावदत् कञ्जजः शङ्करस्य॥ २४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3396",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V249",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अपेतमोहोऽथ वृषध्वजो हरिं तुष्टाव बाणोऽभिससार केशवम् ।\nतस्याच्युतो बाहुसहस्रमच्छिनत् पुनश्चारिं जगृहे तच्छिरोर्थे ॥ २४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3397",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V250",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा शिवेन प्रणतो बाणरक्षणकाम्यया ।\nकृत्वा स्वभक्तं बाणं तं ररक्ष द्विभुजीकृतम् ।\nमोचयित्वाऽनिरुद्धं च ययौ बाणेन पूजितः ॥ २५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3398",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V251",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवमग्नीनङ्गिरसं ज्वरं स्कन्दमुमापतिम् ।\nबाणं चायत्नतो जित्वा प्रायाद् द्वारवतीं पुनः ॥ २५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3399",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V252",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "येनायत्नेन विजितः सर्वलोकहरो हरः ।\nकिं ज्वरादिजयो विष्णोस्तस्यानन्तस्य कथ्यते ॥ २५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3400",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V253",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ईदृशानन्तसङ्ख्यानां शिवानां ब्रह्मणामपि ।\nरमाया अपि यद्वीक्षां विना न चलितुं बलम् ॥ २५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3401",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V254",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नच ज्ञानादयो भावा नचास्तित्वमपि क्वचित् ।\nअनन्तशक्तेः कृष्णस्य न चित्रः(चित्रं) शूलिनो जयः ॥ २५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3402",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V255",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "चित्रलेखासमेतोषान्वितपौत्रसमन्वितः ।\nसरामः ससुतो वीन्द्रमारुह्य द्वारकां गतः ।\nरेमे तत्र चिरं कृष्णो नित्यानन्दो निजेच्छया ॥ २५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3403",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V256",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवंविधान्यगणितानि यदूत्तमस्य\nकर्माण्यगण्यमहिमस्य महोत्सवस्य ।\nनित्यं रमाकमलजन्मगिरीशशक्र-\nसूर्यादिभिः परिनुतानि विमुक्तिदानि ॥ २५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3404",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V257",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं वसत्यमितपौरुषवीर्यसारे\nनारायणे स्वपुरि शक्रधनञ्जयोक्तः ।\nसम्प्राप्य लोमशमुनिः सकलानि तीर्था-\nन्याप्तुं स पाण्डुतनयेषु सहाय आसीत् ॥ २५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3405",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V258",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पृथ्वीं प्रदक्षिणत एत्य समस्ततीर्थस्नानं यथाक्रमत एव विधाय पार्थाः ।\nसम्पूज्य तेषु निखिलेषु हरिं सुभक्त्या कृष्णे समर्पयितुमापुरथ प्रभासम् ।\nसम्भावनाय सकलैर्यदुभिः समेतस्तेषां च रामसहितो हरिराजगाम ॥ २५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3406",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V259",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थैः सम्पूजितस्तत्र कृष्णो यदुगणैः सह ।\nपार्थान् सम्पूजयामासुर्वृष्णयश्चाऽज्ञया हरेः ॥ २५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3407",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V260",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र भीमं तपोवेषं दृष्ट्वाऽतिस्नेहकारणात् ।\nदुर्योधनं निन्दयति रामे सात्यकिरब्रवीत् ॥ २६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3408",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V261",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे वयं निहत्याद्य सकर्णान् धृतराष्ट्रजान् ।\nअभिमन्युं स्थापयामो राज्ये यावत् त्रयोदशम् ॥ २६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3409",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V262",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "संवत्सरं समाप्यैव पुरं यास्यन्ति पाण्डवाः ।\nततो युधिष्ठिरो राजा राज्यं शासतु पूर्ववत् ॥ २६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3410",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V263",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं वदत्येव शिनिप्रवीरे जनार्दनः पार्थमुखान्युदीक्ष्य ।\nउवाच शैनेय न पाण्डुपुत्राः परेण संसाधितराज्यकामाः ॥ २६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3411",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V264",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वबाहुवीर्येण निहत्य शत्रूनाप्स्यन्ति राज्यं त इतीरितेऽमुना ।\nतथेति पार्था अवदंस्ततस्ते कृष्णं पुरस्कृत्य ययुर्दशार्हाः ॥ २६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3412",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V265",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रमेण पार्था अपि शैशिरं गिरिं समासदंस्तत्र कृष्णां सुदुर्गे ।\nविषज्जन्तीमीक्ष्य तैः सम्स्मृतोऽथ हैडिम्ब आयात् सहितो निशाचरैः ॥ २६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3413",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V266",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाह कृष्णां स तु तस्य भृत्या ऊहुः पार्थांस्ते बदर्याश्रमं च ।\nप्राप्यात्र नारायणपूजया कृतस्वकीयकार्या ययुरुत्तरां दिशम् ॥ २६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3414",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V267",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अतीत्य शर्वश्वशुरं गिरिं ते सुवर्णकूटं निषधं गिरिं च ।\nमेरोः प्राच्यां गन्धमादे गिरौ च प्रापुर्बदर्याश्रममुत्तमं भुवि ॥ २६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3415",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V268",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् मुनीन्द्रैरभिपूज्यमाना नारायणं पूजयन्तः सदैव ।\nचक्रुस्तपो ज्ञानसमाधियुक्तं सुतत्त्वविद्यां(स तत्वविद्यां) प्रतिपादयन्तः ॥ २६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3416",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V269",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं बदर्यां विहरत्सु तेषु क्वचिद् रहः कृष्णया वायुसूनौ ।\nस्थिते गरुत्मानुरगं जहार महाह्रदाद् वासुदेवासनाग्र्यः ॥ २६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3417",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V270",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "(तत्पक्षपातेन) तत्पक्षवातेन विचालिते तु तस्मिन् गिरौ कमलं हैममग्र्यम् ।\nपपात कृष्णाभीमयोः सन्निधाने उद्यद्भानोर्मण्डलाभं सुगन्धम् ॥ २७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3418",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V271",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वाऽतिगन्धं वरहेमकञ्जं कुतूहलाद् द्रौपदी भीमसेनम् ।\nबहून्ययाचत् तादृशान्यानुभावमविषह्यं जानती देवदैत्यैः ॥ २७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3419",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V272",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तयाऽर्थितः सगदस्तुङ्गमेनं गिरिं वेगादारुहद् वायुसूनुः ।\nप्रशस्यमानः सुरसिद्धसङ्घैः मृत्नन् दैत्यान् सिंहशार्दूलरूपान् ॥ २७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3420",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V273",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आसेदिवांस्तत्र हनूमदाख्यं निजं रूपं प्रोद्यदादित्यभासम् ।\nजानन्नप्येनं स्वीयरूपं स भीमश्चिक्रीड एतेन यथा परेण ॥ २७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3421",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V274",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मो देवानां परमो मानुषत्वे स्वीये रूपेऽप्यन्यवदेव वृत्तिः ।\nअनादानं दिव्यशक्तेर्विशेषान्नरस्वभावे सर्वदा चैव वृत्तिः ।\nतस्माद् भीमो हनुमांश्चैक एव ज्यायःकनीयोवृत्तिमत्राभिपेदे ॥ २७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3422",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V275",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे गुणा आवृता मानुषत्वे युगानुसारान्मूलरूपानुसारात् ।\nक्रमात् सुराणां भागतोऽव्यक्तरूपा आदानतो व्यक्तिमायान्त्युरूणाम् ॥ २७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3423",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V276",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नैवाव्यक्तिः काचिदस्तीह विष्णोः प्रादुर्भावेष्वतिसुव्यक्तशक्तेः ।\nइच्छाव्यक्तिः प्रायशो मारुतस्य तदन्येषां व्यक्तता कारणेन ॥ २७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3424",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V277",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् भीमो धर्मवृद्ध्यर्थमेव स्वीये रूपेऽप्यन्यवद् वृत्तिमेव ।\nप्रदर्शयामास तथाऽसुराणां मोहायैवाशक्तवच्छक्तिरूपः(शक्तरूपः) ॥ २७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3425",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V278",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्रूपवृद्धिं भीमसेनोऽथ दृष्ट्वा श्रुत्वा हनूमन्मुखतः कथाश्च ।\nरामस्य तच्चातुरात्म्यं च दिव्यं चातुर्युगं धर्ममप्यग्र्यमेव ॥ २७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3426",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V279",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ध्वजाद् बीभत्सोर्गर्जनेनैव शत्रुपराभवे तेन दत्तेऽर्जुनस्य ।\nययौ प्रणम्यैनमाश्वेव भीमः सौगन्धिकं वनमत्यग्र्यरूपम् ॥ २७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3427",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V280",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नरागम्यां नलिनीमेत्य तत्र दृष्ट्वा पद्मान्यद्भुताकारवन्ति ।\nहैमानि दिव्यान्यतिगन्धवन्ति सामासदद् वार्यमाणो नराशैः ॥ २८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3428",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V281",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ते भीममात्तायुधमुग्ररूपं महाबलं रूपनवावतारम् ।\nन्यवारयन् क्रोधवशा समेताः शतं सहस्राण्ययुतानि सङ्ख्ये ॥ २८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3429",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V282",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वराच्छिवस्यैव परैरजेयाः शस्त्रास्त्रवृष्टिं मुमुचुः सुभीमाम्(सुभीमाः) ।\nभीमेऽखिलज्ञे तपसां निधाने बलोदधौ शैवशास्त्रं वदन्तः ॥ २८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3430",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V283",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् वैष्णवैरेव शास्त्रैः स भीमो विजित्य पूर्वं वाङ्मये सङ्गरे तु ।\nशास्त्रास्त्रवर्षस्य कुर्वन् प्रतीपं जघ्नेऽखिलान् गदया तेषु वीरान् ॥ २८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3431",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V284",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वातेन कुन्त्यां बलवान् स जातः शूरस्तपस्वी द्विषतां निहन्ता ।\nसत्ये च धर्मे च रतः सदैव पराक्रमे शत्रुभिरप्रधृष्यः ॥ २८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3432",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V285",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रापरांश्चैव बहूनसत्यं निरीश्वरं चाप्रतिष्ठं च लोकम् ।\nसिद्धोऽहमीशोऽहमिति ब्रुवाणान् गुणान् विष्णोः ख्यापयन् वादतोऽजैत् ॥ २८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3433",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V286",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भिन्नं विष्णुमधिकं सर्वतश्च ब्रुवन् प्रवीरान् लक्षमेषां निजघ्ने ।\nते तस्य वीर्यं च बलं च दृष्ट्वा विद्याबलं बाहुबलं तथैव ।\nअशक्नुवन्तः सहिताः समस्ता हतप्रवीराः सहसा निवृत्ताः ॥ २८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3434",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V287",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विक्रम्य तान् गदयाऽसौ निहत्य विद्राप्य सर्वान् नलिनीं प्रविश्य ।\nपीत्वाऽमृताम्भश्च ततोऽम्बुजानि दिव्यानि जग्राह कुरुप्रवीरः ॥ २८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3435",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V288",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अथो कलहशंसीनि निमित्तानि युधिष्ठिरः ।\nदृष्ट्वा कृष्णामपृच्छच्च क्व भीम इति दीनधीः ॥ २८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3436",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V289",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सौगन्धिकार्थं यातं तं श्रुत्वा कृष्णामुखान्नृपः ।\nआरुह्य राक्षसश्रेष्ठान् कृष्णया भ्रातृभिः सह ॥ २८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3437",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V290",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ययौ वृकोदरो यत्र दृष्ट्वा चैनमवस्थितम् ।\nउवाच मैवमित्येनं भीतो गिरिशकोपतः ॥ २९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3438",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V291",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "देवेभ्यो मरणाद् भीता राक्षसा वित्तपाज्ञया ।\nतदीयां नलिनीं ते हि रक्षन्त्यस्याऽश्रयो हरः ।\nजानन् वित्तेश्वरो भीममाहात्म्यं न चुकोप ह ॥ २९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3439",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V292",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वसत्सु तत्र पार्थेषु पुनः कतिपयैर्दिनैः ।\nउवाच भीमसेनस्य यशोधर्मादिभिवृद्धये(यशोधर्मातिवृद्धये) ॥ २९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3440",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V293",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पञ्चवर्णानि पुष्पानि कृष्णा वीक्ष्याऽहृतानि तु ।\nमारुतेन कुबेरस्य गृहान्नृभिरगम्यतः ॥ २९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3441",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V294",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अगम्योऽयं गिरिः सर्वैः कुबेरेणाभिपालितः ।\nअद्य(अथ) त्वयैव गन्तव्यो विधूयाखिलराक्षसान् ॥ २९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3442",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V295",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आशु सगदः सधनुः सबाणो भीमो गिरीन्द्रमजितोरुबलो विगाहे ।\nप्राप्तं निशम्य (निशाम्य) बलदैवतसूनुमत्र पद्मत्रयं न्यरुणदुद्धतराक्षसानाम् ॥ २९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3443",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V296",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रे निधाय मणिमन्तमजेयमुग्रं शम्भोर्वराद् विविधशस्त्रमहास्त्रवृष्ट्या (महाभिवृष्ट्या) ।\nतान् सर्वराक्षसगणान् मणिमत्समेतान् भीमो जघान सपदि प्रवरैः शरौघैः ॥ २९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3444",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V297",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अवध्यांस्तान् क्षणेनैव हत्वा भीमो महाबलः ।\nरणे क्रोधवशान् सर्वानतिष्ठद् गिरिमूर्द्धनि ॥ २९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3445",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V298",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ते हता भीमसेनेन प्रापुरन्धन्धन्तमोऽखिलाः ।\nहताः सौगन्धिकवने मणिमांश्च पुनः कलौ ।\nजातो मिथ्यामतिं सम्यगास्तीर्याऽपस्तमोऽधिकम् ॥ २९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3446",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V299",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो वैश्रवणो राजा महापद्मत्रये हते ।\nराक्षसानामवध्यानां सखाये मणिमत्यपि ।\nआरुरोह रथं दिव्यं योद्धुकामो वृकोदरम् ॥ २९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3447",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V300",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "असुरावेशतस्तस्य भीमे क्रोधो महानभूत् ।\nस आजगाम भीमेन योद्धुं वित्तपतिः स्वयम् ॥ ३००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3448",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V301",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् काले भीमसेनस्य घोषं श्रुत्वा राजाऽपृच्छदाशु स्म कृष्णाम् ।\nक्व भीम इत्येव तयोदितं च श्रुत्वा जगामऽशु रक्षोंऽससंस्थः ॥ ३०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3449",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V302",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सभ्रातृके मुनिभिः कृष्णया च गते राजन्यत्र भीमं कुबेरः ।\nदृष्ट्वाऽसुरावेशतो धर्मजं च किञ्चिन्मुक्तः स्नेहयुक्तस्तथाऽऽस(तदाऽस) ॥ ३०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3450",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V303",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "धृतायुधं भीममीक्ष्यापि किञ्चिद् दैत्यावेशाद् बहु मेने न भीमम् ।\nअगस्त्यशापं चावदत् स्वस्य पूर्वं सखायनाशे कारणं राजराजः ॥ ३०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3451",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V304",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दैत्यावेशादुज्झितः शान्तभावो ददौ निजं स्थानमेषां सुतुष्टः ।\nआवासार्थं तेऽवसंस्तत्र पार्थास्तथाऽन्येषां दैवतानां(देवतानां) गृहेषु ॥ ३०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3452",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V305",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रैव तेषां वसतां महात्मनामानन्दिनामब्दचतुष्टये गते ।\nपञ्चाब्दमध्याप्य महान्ति चास्त्राणीन्द्रो गुर्वर्थं फल्गुनेनार्थितोऽभूत् ॥ ३०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3453",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V306",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वधं वव्रे स्वशत्रूणामिन्द्रः पार्थात् स्वरूपतः ।\nनिवातकवचाख्यानां येषां(तेषां, एषां) ब्रह्मा ददौ वरम् ।\nअवध्यतां (अवध्यत्वं) सुरैर्दैत्यैर्गन्धर्वैः पक्षिराक्षसैः ॥ ३०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3454",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V307",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनरिन्द्रेणार्थितोऽदाज्जहीमान् नरदेहवान् ।\nइति तेनार्जुनं शक्रः स्वात्मानं नरदेहगम् ।\nजगाद तान् जहीत्येव किरीटं स्वं निबद्ध्य च ॥ ३०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3455",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V308",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ऐन्द्रं स्यन्दनमारुह्य पार्थो मातलिसंयुतः ।\nगाण्डीवं धनुरादाय ययौ हन्तुं महासुरान् ॥ ३०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3456",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V309",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "शङ्खं ददुस्तस्य देवा देवदत्तः स शङ्खराट् ।\nनादयन् शङ्खघोषेण धनुर्विस्फारयन् महत् ॥ ३०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3457",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V310",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दधानः कुण्डले दिव्ये शक्रदत्ते सुभास्वरे ।\nआससाद पुरं दिव्यं दैत्यानामिन्द्रनन्दनः ॥ ३१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3458",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V311",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य शङ्खध्वनिं श्रुत्वा गाण्डीवस्य च निस्स्वनम् ।\nअभिसस्रुर्महावीर्याः निवातकवचासुराः ॥ ३११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3459",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V312",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तिस्रः कोट्यो दानवानां स्वयम्भुवरगर्विताः ।\nनानायुधैः रणे पार्थमभ्यवर्षन् सुसंहताः ॥ ३१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3460",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V313",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां स शस्त्राणि किरीटमाली(किरीटमौली) निवार्य गाण्डीवधनुःप्रमुक्तैः(गाण्डीवधनुःप्रयुक्तैः) ।\nशरैः शिरांसि प्रचकर्त वीरो महास्त्रशिक्षाबलसम्प्रयुक्तैः ॥ ३१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3461",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V314",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे हतास्तेन महारथेन ते दानवाः सोऽपि ययौ तथाऽन्यान् ।\nपौलोमकालेयगणाभिधानान् षष्टिं सहस्राणि महारथानाम् ॥ ३१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3462",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V315",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तानस्त्रशस्त्राण्यभिवर्षमाणान् धनञ्जयः पाशुपतास्त्रतो द्राक् ।\nदग्ध्वा ययौ पुनरेवेन्द्रसद्म तं सस्वजे प्रीतियुक्तश्च शक्रः ॥ ३१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3463",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V316",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ययुरन्धं(प्रापुरन्धं)तमस्तेऽपि सर्वदेवद्विषोऽसुराः ।\nअथानुज्ञाप्य पितरं रथेनैन्द्रेण भास्वता ।\nसोदर्याणां सकाशं स ययौ वज्रधरात्मजः ॥ ३१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3464",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V317",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमीक्ष्य बीभत्सुं मुमुदुर्भ्रातरोऽधिकम् ।\nऊषुश्च चतुरोऽब्दांस्ते(चतुरब्दांस्ते) पुनर्मेरौ प्रमोदिनः ॥ ३१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3465",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V318",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कथाभिर्वासुदेवस्य ध्यानेनाभ्यर्चनेन च ।\nययौ कालः सुखेनैव तेषां विष्णुरतात्मनाम्(विष्णुपरात्मनाम्) ॥ ३१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3466",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V319",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नैव शत्रूननुत्साद्य नानादाय महद्यशः ।\nनाकृत्वा वासुदेवाज्ञां राज्ञां मुख्यगतिर्भवेत् ॥ ३१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3467",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V320",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदन्येषां तु वर्णानां क्षमा बाह्येषु शत्रुषु ।\nप्रायो धर्म इति प्रोक्तो हरेराज्ञाऽखिलस्य च ॥ ३२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3468",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V321",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इति भीमवचः श्रुत्वा ससोदर्यो युधिष्ठिरः ।\nराक्षसस्कन्धमारूढः(राक्षसस्कन्धमारुह्य) कृष्णया चाऽययौ पुनः ॥ ३२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3469",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V322",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पादेषु तेषु निवसत्सु हिमाचलस्य\nयाम्याश्रितेषु पवमानसुतः कदाचित् ।\nधन्वी मृगाननुचरन् सहसाऽऽससाद\nहाऽयोः(ह्यायोः) सुतं नहुषमाजगरोरुरूपम् ॥ ३२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3470",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V323",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्वं हि वृत्रवधतोऽम्बुजनालतन्तु-\nसंस्थे शचीप्रणयिनि प्रविचिन्त्य देवाः ।\nचक्रुस्त्रिलोकपतिमायुसुतं वरं च\nदत्वाऽक्षिगोचरतपोऽस्य बलं च सर्वम् ॥ ३२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3471",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V324",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स सर्वसुरविप्रेन्द्रतपश्च बलमक्षयम् ।\nअवाप्य ववृधे नित्यं दर्पादैच्छच्छचीमपि ॥ ३२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3472",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V325",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स (सुरेन्द्रवचनात्)इन्द्रवचनाच्छच्या महर्षिगणवाहने ।\nनियुक्तो वञ्चनायैव वाहयामास तानृषीन् ॥ ३२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3473",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V326",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स शचीप्रतिषेधार्थमगस्त्येन महात्मना ।\nवेदप्रामाण्यविषये पृष्टो नेत्याह मूढधीः ।\nप्रमाणमिति तेनोक्तः शिरस्येनं पदाऽहनत् ॥ ३२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3474",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V327",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा भृगुं तस्य जटासु लीनं कदाऽपि तस्याक्षिपथं न यातम्(न यान्तम्) ।\nआविश्य कञ्जप्रभवः शशाप व्रजाऽशु पापाजगरत्वमेव ॥ ३२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3475",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V328",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "षष्ठे काले यस्त्वयाऽसादितः स्यात्\nस ते वशं यातु बलाधिकोऽपि ।\nयदा गृहीतं पुरुषं निहन्तुं\nन शक्ष्यसे यदि स त्वद्गृहीतः ।\nशक्तोऽपि नाऽत्मानमभिप्रमोचयेत्\nतदाऽस्य स्यात् त्वत्तपोऽग्र्यं बलं च ॥ ३२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3476",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V329",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वदेवमुनीन्द्राणां (सर्वदेवमुनीनां) यत् तपस्त्वामुपाश्रितम् (समुपाश्रितम्) ।\nतच्च सर्वं तमेवैति नात्र कार्या विचारणा ॥ ३२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3477",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V330",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा प्रश्नांस्त्वदीयांश्च कश्चित् परिहरिष्यति ।\nतदा गन्ताऽसि च दिवं विसृज्याऽजगरीं तनुम् ।\nस्मृतिश्च मत्प्रसादेन सर्वदा ते भविष्यति ॥ ३३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3478",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V331",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भृगुदेहगतेनैवं शप्तः कमलयोनिना ।\nपपाताजगरो भूत्वा नहुषः क्षणमात्रतः ॥ ३३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3479",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V332",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इन्द्रोऽप्यवाप स्वं स्थानमिष्ट्वा विष्णुं विपापकः ।\nधर्मवृद्ध्यर्थमेवैतत् पापमासीच्छचीपतेः ॥ ३३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3480",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V333",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नहि लोकावनं पापं त्रैलोक्येशस्य वज्रिणः ।\nवृत्रं हत्वा महानासेत्यादि वेदपदं च यत् ॥ ३३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3481",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V334",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्वचित् पापं च पुण्यानां वृद्धये भवति स्फुटम् ।\nवृत्रहत्या यथेन्द्रस्य जाता धर्मस्य वृद्धये(धर्माभिवृद्धये) ॥ ३३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3482",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V335",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "देवानां वा मुनीनां वा भवेदेवं नवै नृणाम् ।\nपापं यत् पुण्यमेवैतदसुराणां विलोमतः ।\nएवं स्कान्दे हि वचनं न पापं तच्छचीपतेः ॥ ३३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3483",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V336",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नान्यस्य पदमाप्स्यन्ति तद् देवानां व्रतं परम् ।\nतस्मात् तं(ते) नहुषं शक्रपदे विदधुरीश्वराः(निदधुरीश्वराः) ॥ ३३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3484",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V337",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन्नेवं निपतिते ब्रह्मणः शापकारणात् ।\nअष्टाविंशतिमे प्राप युगे भीमस्तमुल्बणम् ।\nजानन्नेव तदीयं तत् तप आदातुमिच्छया (आदातुमीप्सया) ॥ ३३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3485",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V338",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्तत् सुराणां सर्वेषां मुनीनां च तपः स्थितम् ।\nतद् गृहीतुं वशगवदिच्छयैवाऽस मारुतिः ॥ ३३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3486",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V339",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "देवानां हि नृजातानामल्पं व्यक्तं भवेद् बलम् ।\nइच्छया व्यक्ततां याति वायोरन्येषु तच्च न ॥ ३३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3487",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V340",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्यं व्यक्ता गुणा विष्णोरिति शास्त्रस्य निर्णयः ।\nएवमन्येऽपि हि गुणा मानुषादिषु जन्मसु ॥ ३४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3488",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V341",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "देवानां मानुषादौ तु शक्येऽप्यव्यक्तताकृतेः ।\nधर्मवृद्धिर्भवेत् तेषां प्रीतो भवति केशवः ॥ ३४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3489",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V342",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तन्मानुषे बले तस्य वराद् वारितवत्(वरादावृतवत्) स्थिते ।\nदैवं बलं न शक्तोऽपि व्यक्तं चक्रे न मारुतिः(नाविश्चक्रे स मारुतिः) ॥ ३४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3490",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V343",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्ममोक्षाय न प्रश्नान् व्याजहार स चाभिभूः ।\nविद्योपजीवनं धर्मो विप्राणामपि नो यतः ॥ ३४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3491",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V344",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "किमुत क्षत्रियस्येति जानन्नपि वृकोदरः ।\nतत्प्रश्नपरिहारेण नाऽत्ममोक्षं समैच्छत ॥ ३४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3492",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V345",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अयतन्तमपि ह्येनं(ह्येषो) चालनायापि नाशकत् ।\nपूर्णोऽपि सर्वलोकानां बलेन नहुषस्तदा ।\nवेष्टयित्वैव तं भीमं स्थितोऽसौ नाशकत् परम् ॥ ३४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3493",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V346",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भ्रातृमात्रादिषु(भ्रातृमात्रादिभिः) स्नेहात् क्षिप्रमात्मविमोक्षणम् ।\nइच्छन्नपि न मोक्षाय यत्नं चक्रे वृकोदरः ।\nसर्ववेदमुनीन्द्राणां तप आदातुमत्रगम् ॥ ३४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3494",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V347",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भ्रात्रादिषु स्नेहवशान्न स्थातव्यमिहेत्यपि ।\nमन्वानः कालतो भङ्गं स्वयमेवैष यास्यति ।\nआज्ञया वासुदेवस्य दार्ढ्याद् देहस्य मे तथा ॥ ३४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3495",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V348",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्रस्ताङ्गे पतिते सर्पे यास्यामीति विचिन्तयन् ।\nतस्थौ भीमो हरिं ध्यायन् स्वभावान्न तदिच्छया ॥ ३४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3496",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V349",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव ब्रह्मवचनात् पूर्वोक्तात् केशवाज्ञया ।\nबलं तपश्च सर्वस्य तत्स्थमायाद् वृकोदरम् ॥ ३४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3497",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V350",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पूरिते नहुषस्थेन तपसा च बलेन च ।\nभीमे स नहुषोऽथाऽसीत् स्रस्तभोगः शनैः शनैः ॥ ३५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3498",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V351",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गते भीमे निमित्तानि दृष्ट्वा राजा युधिष्ठिरः ।\nपप्रच्छ क्व गतो भीम इति कृष्णां चलन्मनाः ॥ ३५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3499",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V352",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यातं मृगार्थं स निशम्य तस्यास्तदूरुवेगात् पतितान् नगेन्द्रान् ।\nदृष्ट्वा पथा तेन ययौ स तत्र दृष्ट्वा च सर्पावृतमन्वपृच्छत् ॥ ३५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3500",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V353",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स कारणं नहुषात् सर्वमेव शुश्राव तत्प्रश्नमशेषतश्च ।\nभ्रातृस्नेहाद् व्याकरोद् धर्मसूनुस्तदैव सोऽप्यारुहत् स्वर्गलोकम् ॥ ३५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3501",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V354",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्याम्बरे कुण्डलिनि स्वपूर्वे गते विमानेन स धर्मराजः ।\nभीमश्चाऽयात् स्वाश्रमायैव सर्वं युधिष्ठिरः कथयामास तत्र ॥ ३५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3502",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V355",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा कृष्णा भ्रातरश्चास्य सर्वे सर्वे मुनीन्द्रा भीमसेनेऽतिभक्ताः ।\nव्रीडां ययुर्भीमसेनग्रहेण तथाऽब्रुवन् स्नेहतो भीमसेनम् ॥ ३५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3503",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V356",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नैतादृशं साहसं तेऽनुरूपं शक्तोऽपि यत् स्वात्मनो मोक्षणाय(स्वात्मविमोक्षणाय) ।\n(नैवाऽचरो) नैवाऽकरोर्यत्नमतो निजानां महद्दुःखं हृदये प्रार्पयस्त्वम् ॥ ३५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3504",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V357",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मैवं पुनः कार्यमिति ब्रुवन्तः समाश्लिषन् सर्व एवैत्य भीमम् ।\nततोऽहोभिः कैश्चिदापुः कुरूणां राष्ट्रं पार्था मुनिमुख्यैः समेताः ॥ ३५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3505",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V358",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽमितौजा भगवानुपागमन्नारायणः सत्यभामासहायः ।\nसम्पूजितः पाण्डवैस्तैः समेतश्चक्रेऽथ सौहार्दनिमित्तसत्कथाः ॥ ३५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3506",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V359",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णा च सत्या च परस्परं मुदा सम्भाषणं चक्रतुर्योषिदग्र्ये ।\nपरीक्षयन्त्या(परीक्षन्त्या) सत्यया सर्ववेत्र्या निर्दोषया चोदिता प्राह कृष्णा ॥ ३५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3507",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V360",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीधर्मानखिलांस्तत्र सत्यां निर्दोषसंविदम् ।\nज्ञात्वाऽपि कृष्णा प्रोवाच लोकशिक्षार्थमेव तु ॥ ३६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3508",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V361",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रीडार्थमेव वचनं ज्ञात्वा सत्यासमीरितम् ।\nतस्यानुसारिवाक्यानि(तस्यानुसारवाक्यानि) तत्प्रीत्या एव साऽब्रवीत् ॥ ३६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3509",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V362",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कतिपयाहानि निरुष्यात्र जनार्दनः ।\nययौ सभार्यः स्वपुरीं पाण्डवाननुमान्य च ॥ ३६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3510",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V363",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कदाचिन्मृगयां गतेषु पार्थेषु राजा सैन्धव आससाद ।\nसकोटिकाश्यः सबलश्च तेषां वराश्रमं सोऽत्र ददर्श कृष्णाम् ॥ ३६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3511",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V364",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रजन् विवाहार्थमसौ निशाम्य कृष्णां कोटिं प्रेषयित्वैव काश्यम् ।\nआयाहि मामित्यवदत् सुपापस्तया निरस्तो जगृहे करे च ॥ ३६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3512",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V365",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तया धूतो(धुतो) निपपाताऽशु भूमौ पुनस्ससञ्ज्ञोऽभ्यगमद् विलज्जः(अभ्यपतद्विलज्जः) ।\nततोऽसहायत्वत एव कृष्णा धौम्यायोक्त्वा साग्निरन्वेहि मेति ।\nसमारुहत् सैन्धवस्यैव यानं सुखं न यासीति तमीरयित्वा ॥ ३६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3513",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V366",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा निमित्तानि निशाम्य पार्थाः समाययुस्त्वरयैवाऽश्रमाय ।\nश्रुत्वा दासीवचनात् सर्वमेव चक्रुः क्षिप्रं सैन्धवस्यानुयानम् ॥ ३६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3514",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V367",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "आक्रोशमानं भीमसेनेति धौम्यं दृष्ट्वा तस्याग्रे सैन्धवं चातिपापम् ।\nचक्रुर्नादान् सिंहवत् पाण्डुपुत्रा दृष्ट्वा कृष्णा चावतरद् रथात् तदा ।\nधौम्येन सार्द्धं सा ययौ(साऽऽययौ) स्वाऽश्रमाय सैन्यं पार्थास्तत्र निजघ्नुरोजसा ॥ ३६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3515",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V368",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रे कृष्णां योऽवदत् सिन्धुराजं याहीति तं कोटिकाश्यं सुपापम् ।\nछित्वा शिरो मृत्यवे भीमसेनो निवेदयामास तमः स चागात् ॥ ३६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3516",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V369",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा सेनामखिलां सैन्धवस्य भीमार्जुनौ सयमं धर्मराजम् ।\nविसृज्य धावन्तमथानुजग्मतुर्जयद्रथं विरथं फल्गुनोऽकः ॥ ३६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3517",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V370",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पद्भ्यां धावन्तं भीमसेनो निगृह्य दत्वा प्रहारांश्च भृशं तमार्तम् ।\nआदायाधाद् द्रौपदीपादयोश्च तं मोचयामास च धर्मसूनुः ॥ ३७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3518",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V371",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दासो द्रौपद्या अहमित्येव वाक्ये तेनैवोक्ते भीमसेनोऽप्यमुञ्चत्(भीमसेनो व्यमुञ्चत्) ।\nस व्रीडितोऽवाग्वदनो ययौ वनं पार्थाश्च तत्रोषुरतिप्रमोदिनः ॥ ३७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3519",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V372",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मार्कण्डेयस्तदाऽऽगत्य तेषामकथयत् कथाः ।\nबह्व्यश्चैव विचित्राश्च भाषात्रयसमन्विताः ॥ ३७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3520",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V373",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकदर्शनमाश्रित्य देवाश्च मुनयस्तथा ।\nब्रूयुः कथास्तत्र शिक्षा ग्राह्या नार्थाः कथञ्चन ॥ ३७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3521",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V374",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्थः समाधिभाषासु ग्राह्यः सर्वोऽप्यसंशयम् ।\nपरदर्शनभाषासु ज्ञेयं तद्दर्शनं तथा ॥ ३७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3522",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V375",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ग्राह्यो नार्थो वैदिकं तु दर्शनं ग्राह्यमेव हि ।\nअन्यार्थो गुह्यभाषासु ग्राह्य एवं विनिर्णयः ॥ ३७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3523",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V376",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "जयद्रथस्तु भीमेन तदा(यदा) पञ्चशिखीकृतः ।\nतपसा शिवमाराध्य वव्रे पाण्डवरोधनम् ।\nऋतेऽर्जुनादर्जुनस्य तुष्टो हि तपसा शिवः ॥ ३७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3524",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V377",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "वने वसत्स्वेव च पाण्डवेषु चक्रे यज्ञं पौण्डरीकाख्यमेव ।\nसंस्पर्धया राजसूयस्य राजा दुर्योधनो नाप्यसौ तत्कलार्हः ॥ ३७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3525",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V378",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनस्याऽज्ञया पाण्डवानां दुःशासनः प्रेषयामास तत्र(दूतम्) ।\nआगच्छतेत्यवमानाय तं तु भीमोऽवादीद् रणयज्ञं स्वगम्यम् ॥ ३७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3526",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V379",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो दिनैः कैश्चन धार्तराष्ट्राः सकर्णगान्धारनृपाः कुमन्त्रतः ।\nसभार्यकाः पाण्डवान् द्रौपदीं च महैश्वर्यं दर्शयित्वाऽवमन्तुम् ॥ ३७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3527",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V380",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ते स्यन्दनैः काञ्चनरत्नचित्रैर्महागजैस्तुरगैः पत्तिभिश्च ।\nस्वलङ्कृताश्चित्रमाल्याम्बराश्च विनिर्ययुर्द्वैतवनाय शीघ्रम् ॥ ३८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3528",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V381",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "गवां दृष्टिच्छद्मना निर्गतांस्तान् ज्ञात्वा शक्रस्तेजसो भङ्गकामः ।\nतत्सामर्थ्यं वरमस्मै प्रदाय तद्बन्धनायादिशच्चित्रसेनम् ॥ ३८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3529",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V382",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स षष्टिसाहस्रककोटियूथपैर्गन्धर्वमुख्यैः संवृतोऽगात् सरस्तत् ।\nयस्मिन् स्नातुं वाञ्छति धार्तराष्ट्रस्तदाज्ञया पुरुषास्तानथोचुः ॥ ३८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3530",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V383",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स्नातुं समायास्यति धार्तराष्ट्रो राजेश्वरो निस्सरध्वं तदस्मात् ।\nतीर्थादाज्ञां धारयन्तश्च तस्येत्युक्ता गन्धर्वा जहसुस्तानथोच्चैः ॥ ३८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3531",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V384",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊचुर्वयं मानयामस्तदाज्ञां त्रिलोकानां यः पतिः शक्रदेवः ।\nन मानुषाणामपि चक्रवर्तिनां किम्वल्पसारस्य सुयोधनस्य ॥ ३८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3532",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V385",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते कुपितो धार्तराष्ट्रो जघान गन्धर्ववराञ्छरौघैः ।\nजघ्नुः सकर्णा अपि तस्य सोदरा जघ्नुश्च ते धार्तराष्ट्रस्य सेनाम् ॥ ३८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3533",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V386",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मुहूर्तमासीत् सममेव युद्धं तेषां तदा धार्तराष्ट्रस्य चैव ।\nपुरां भिन्दोर्वरतो(पुरां भिदोर्वरतो) मायया च गन्धर्ववीरा ववृधुस्ततः स्म(ववृधुस्ततश्च) ॥ ३८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3534",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V387",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तेजोभङ्गं तत्र सुयोधनस्य पार्थार्थमत्र प्रविधातुमेव च ।\nबलं ददावब्जजः केशवश्च गन्धर्वाणां तेऽभ्ययुर्धार्तराष्ट्रान् ॥ ३८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3535",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V388",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स चित्रसेनः प्रथमं कर्णमेव युयोध पार्थस्पर्धया तेन युद्ध्यन् ।\nकर्णो नाशक्नोद् वचनाद् भार्गवस्य रामस्य नित्यामितषड्गुणस्य ॥ ३८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3536",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V389",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स भग्नयानश्च(स भग्नयानोऽथ) विकर्णयानमास्थाय तस्यैव नियम्य वाजिनः ।\nपराद्रवत् तेन सहैव शीघ्रं दुर्योधनश्चित्रसेनं युयोध ॥ ३८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3537",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V390",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मुहूर्तमेनेन समं स युद्ध्यन्नन्यैर्गन्धर्वैर्बहुभिर्माययैव ।\nभग्ने रथे भूमितले स्थितः सन् गृहीत आसीच्चित्रसेनेन सङ्ख्ये ॥ ३९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3538",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V391",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "महाबलो धार्तराष्ट्रोऽपि शक्रवराद् विष्णोराज्ञया चाभिवृद्धे ।\nस चित्रसेनेन धृतस्तदाऽऽसीद् बद्धः पाशैर्वैद्युतैरिन्द्रदत्तैः ॥ ३९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3539",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V392",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यानुजाः शकुनी राजभार्याः सर्वे बद्धाः शक्रदूतैः (शक्रभृत्यैः) प्रणीताः ।\nआदाय तानम्बरे(तानम्बरं) सम्प्रयातेष्वरूरुवन्(सम्प्रयातेष्वरूरुदन्) पाण्डवान् मन्त्रिणोऽस्य ॥ ३९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3540",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V393",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "समीपमागत्य पृथासुतानां परिभूतं वः कुलं शक्रभृत्यैः ।\nधृतः(हृतः) सभार्यः सानुजो धार्तराष्ट्रस्तं मोचयध्वं भ्रातरं भारताग्र्याः ॥ ३९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3541",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V394",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त ऊचे भीमसेनोऽग्रजं स्वं जाने राजन् यादृशोऽयं विमर्दः ।\nऐश्वर्यं स्वं दर्शयन् नः समागाद् दुर्योधनस्तेजसो भङ्गमिच्छन् ॥ ३९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3542",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V395",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञाय तेषां मन्त्रितं वज्रबाहुरेतच्चक्रे नात्र नः कार्यहानिः ।\nदिव्यं ज्ञानं स्वात्मनो(सु आत्मनः) दर्शयन् स एतावदुक्त्वा विरराम भीमः ॥ ३९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3543",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V396",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "एकाहयज्ञे दीक्षितेनैव राज्ञा सम्प्रेषितो भीमसेनोऽर्जुनश्च ।\nसमाद्रेयौ चित्रसेनं रणे तौ विजित्य दुर्योधनमाश्वमुञ्चताम् ॥ ३९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3544",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V397",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स चित्रसेनो वासवोक्तं च सर्वं कुमन्त्रितं धार्तराष्ट्रस्य चाऽह ।\nपार्थस्य भीमस्य च तन्निशम्य सुव्रीडितो धृतराष्ट्रात्मजोऽभूत् ॥ ३९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3545",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V398",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "समाप्य यज्ञं च ततोऽभियान्तं सर्वे प्रापुर्धर्मराजं स चाऽशु ।\nसम्पूज्य तूत्सृज्य च चित्रसेनमूचे गान्धारे न पुनः कार्यमीदृक् ॥ ३९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3546",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V399",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स पाण्डवैर्मोचितः सानुजश्च सभार्यकः किञ्चिदतोऽपगम्य ।\nसम्मेलनायोपविष्टश्च तत्र सुव्रीडितः सूतपुत्रं ददर्श ॥ ३९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3547",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V400",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाऽह दिष्ट्या जयसि राजन्निति सुयोधनम् ।\nव्रीडितो नेति तं चोक्त्वा यथावृत्तं सुयोधनः ।\nउक्त्वा प्रायोपवेशं च चक्रे तत्र सुदुःखितः ॥ ४००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3548",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V401",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णदुःशासनाभ्यां च सौबलेन च देविना ।\nअन्यैश्च याच्यमानोऽपि नैवोत्तस्थौ सुयोधनः ॥ ४०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3549",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V402",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो निशायां प्राप्तायां स्वपक्षे प्रविषीदति ।\nमन्त्रयित्वाऽसुरैः कृत्या निर्मिता होमकर्मणि (होमकर्मणा) ॥ ४०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3550",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V403",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "शुक्रेणोत्पादिता कृत्या सा प्रसुप्तेषु मन्त्रिषु ।\nधार्तराष्ट्रं समादाय ययौ पातालमाशु च ।\nअथ सम्बोधयामासुर्दैत्या दुर्योधनं नृपम् ॥ ४०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3551",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V404",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वं दिव्यः पुरुषो वीरः सृष्टोऽस्माभिः प्रतोषितात् ।\nतपसा शङ्कराद् वज्रकायोऽवध्यश्च सर्वदा ।\nअस्माकं पक्षभूतस्त्वं देवानां चैव पाण्डवाः ॥ ४०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3552",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V405",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इदानीं सर्वदेवानां(इन्द्रादिसर्वदेवानां) वरात् त्वं विजितो रणे ।\nवयं तथा करिष्यामो यथा जेष्यसि पाण्डवान् ॥ ४०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3553",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V406",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णेन निहतश्चैव नरकः कर्ण आस्थितः ।\nस च कृष्णार्जुनाभावं करिष्यति न संशयः ॥ ४०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3554",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V407",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मादींश्च वयं सर्वानाविशाम(प्रविशाम) जयाय ते ।\nतपसा वर्द्धयिष्यामस्त्वां कर्णादींश्च सर्वशः ॥ ४०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3555",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V408",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्माद् गत्वा पालयस्व राज्यं राजन्नपेतभीः ।\nइदं कस्यापि नाऽख्येयं सुगुप्तं भूतिवर्द्धनम् ॥ ४०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3556",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V409",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा कृत्यया भूयः स्वस्थाने स्थापितो नृपः ।\nउमया निर्मितात्मार्द्धमुत्तरं हरनिर्मितम् ।\nज्ञात्वैवावध्यतां चैव राज्ये बुद्धिं चकार सः ॥ ४०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3557",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V410",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "नोवाच कस्यचित् तेषु स्वानुभूतं सुयोधनः ।\nप्रभातायां तु शर्वर्यां पुनः कर्णो वचोऽब्रवीत् ॥ ४१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3558",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V411",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "भृत्यैस्तवैव पार्थैर्यन्मोचितोऽसि परन्तप ।\nतेन मान्योऽधिकं लोके यद् भृत्या एव तादृशाः ।\nकिमु त्वं राजशार्दूल तदुत्तिष्ठ स्थिरो भव ॥ ४११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3559",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V412",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "या च तेऽर्जुनमाहात्म्ये शङ्का सा व्येतु मे शृणु ।\nयावन्नैवार्जुनं हन्यां पादौ प्रक्षालये स्वयम् ॥ ४१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3560",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V413",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तोऽवरजैश्चैव सर्वैः शकुनिना तथा ।\nयाचितो रथमारुह्य ययौ नागपुरं द्रुतम् ॥ ४१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3561",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V414",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "सकुण्डलं सकवचमवध्यं सूर्यनन्दनम् ।\nज्ञात्वेन्द्र उभयं तस्मादैच्छदादातुमुत्तमम् ॥ ४१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3562",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V415",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तद् विज्ञाय रविः कर्णं स्वप्न उक्त्वा न्यवारयत् ।\nसर्वथा दास्य इत्युक्ते प्राहाऽदेयं वरायुधम् ॥ ४१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3563",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V416",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ददौ चोत्कृत्य कवचं कुण्डले च शचीपतेः ।\nअमोघां शक्तिमादाय ज्ञात्वेन्द्रं द्विजरूपिणम् ॥ ४१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3564",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V417",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋतेऽर्जुनादेकमेव वधिष्यस्यनयेति सः ।\nदत्वा शक्तिं ययौ शक्रः सार्द्धं कवचकुण्डलैः ॥ ४१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3565",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V418",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्था(पार्थो) विमुच्यैव सुयोधनं तं वने वसन्तो मुदिताः सदैव ।\nसहारणीभाण्डमथो मृगेण हृतं द्विजस्याऽशु निशम्य चान्वयुः(चान्वगुः) ॥ ४१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3566",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V419",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन्नदृश्ये तृषिता एकैकमुदकार्थिनः ।\nययुर्युधिष्ठिरमृते सुप्तास्ते धर्ममायया\nअदृश्येनैव धर्मेण वारिता वारिपायिनः ॥ ४१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3567",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V420",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्रधर्मस्य रक्षार्थं न तत्प्रश्नान् विदां वराः ।\nव्याचक्रुः शक्तिमन्तोऽपि पानीयार्थमरिन्दमाः ॥ ४२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3568",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V421",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "न विप्राणां च धर्मोऽयं विद्याया उपजीवनम् ।\nक्षत्रियाणां तु किमुत प्रसभं तेन ते पपुः ॥ ४२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3569",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V422",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "देवा अपि मनुष्येषु जाताः सुबलिनोऽपि हि ।\nमानुषेणैव भावेन युक्ताः स्युः केशवादृते ।\nकार्येष्वेषां क्रमेणैव व्यक्तिमायान्ति सद्गुणाः ॥ ४२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3570",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V423",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो भीमार्जुनौ धर्मादत्युत्तमबलावपि ।\nदेवमायां समाश्रित्य धर्मेण स्वापितौ क्षणात् ॥ ४२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3571",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V424",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "मुहूर्तमेव सा माया तयोराच्छादने क्षमा ।\nततः प्रबुद्धयोर्धर्मो नैव शक्तिशतांशभाक् ॥ ४२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3572",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V425",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्तं पाद्मपुराणे च तदेतत् सर्वमञ्जसा ।\nतस्मान्नाशक्तिरनयोः सम्भाव्या भीमपार्थयोः ॥ ४२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3573",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V426",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मात्मजोऽथाऽजगामोदकान्तं दृष्ट्वा भ्रातॄंस्तत्र दुःखाभितप्तः ।\nइच्छन् पातुं वारि संवारितश्च पित्रा(संवारितः स्वपित्रा) बकाकारमितेन नापात् ॥ ४२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3574",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V427",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्थे भ्रातॄणामैच्छदसौ तदीयप्रश्नप्रतिव्याहरणं दयालुः ।\nततो धर्मो यक्षतनुः स भूत्वा प्रश्नांश्चक्रे व्याकरोत् तान् स पार्थः ॥ ४२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3575",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V428",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तुष्टो वरमस्मै ददौ स एकोत्थानं भ्रातृमध्ये स वव्रे ।\nयद्येकः स्यान्नकुलोऽस्त्वित्यथाऽह तुष्टो धर्मः कथमेतत् कृतं ते ।\nअतिप्रीतिर्भीमसेने तवास्ति बली चासौ राज्यहेतुस्तव स्यात् ॥ ४२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3576",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V429",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त ऊचे माद्रिपुत्रं विहाय कुन्तीपुत्रो न मयोत्थापनीयः ।\nस एवमुक्तो नितरां प्रीयमाण उत्थापयामास च तान् समस्तान् ॥ ४२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3577",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V430",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "यथेष्टरूपप्राप्तिमेषां पुनश्च स्वकामतो निजरूपाप्तिमादात् ।\nअज्ञातवासेऽज्ञाततां सर्वदैव ददौ तेषां प्रीत एवाऽनृशंस्यात् ।\nएवं क्रीडन् पुत्र इत्यात्मनैव यशोधर्मावात्मनो(यशोधर्मानात्मनो) वर्द्धयन् सः ॥ ४३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3578",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V431",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरात्मनस्तस्य यशोधर्मविवृद्धये(युधिष्ठिरात्मनः स्वस्य यशोधर्माभिवृद्धये) ।\nकृत्वाऽरण्यपहारादि पुनर्दत्वा च तत् स्वयम् ।\nदातुं विप्राय तद्धस्ते ययौ धर्मो दिवं पुनः ॥ ४३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3579",
"oldKey": "MBTN_C22_S01_V432",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C22_S01",
"chapter": "MBTN_C22",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो राजा भीमसेनार्जुनौ च सार्द्धं यमाभ्यामरणीं प्रदाय ।\nमुदा युताः कृष्णया सार्धमेव सन्तुष्टुवुः कृष्णमनन्तमच्युतम् ॥ ४३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3580",
"oldKey": "MBTN_C23_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3581",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ नारायणानुग्रहतो यथावन्निस्तीर्य तान् द्वादशाब्दान् वने ते ।\nविसृज्य च ब्राह्मणादीन् सधौम्यानज्ञातवासाय ततो मनो दधुः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3582",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "गत्वा विराटस्य पुरीं निधाय हेतीः शम्यां छन्नरूपा बभूवुः ।\nयतिः सूदः षण्ढवेषोऽथ सूतवेषो गोपो गन्धकर्त्री च जाताः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3583",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे विराटं ययुरत्र देववत् सम्भावितास्तेन शुभोरुलक्षणाः ।\nयुधिष्ठिरस्यैव(युधिष्ठिरस्येव) शुश्रूषणं ते चक्रुर्हृदा वासुदेवस्य नान्यत् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3584",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "परपाको गृहस्थस्य क्षत्रियस्य विशेषतः ।\nन योग्य इति सूदस्य बभ्रे वेषं वृकोदरः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3585",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "वैदिकव्यवहारेषु ज्ञानाधिक्यप्रसिद्धितः ।\nजानीयुर्भीम इत्येव सूदवेषस्ततोऽभवत् (शूद्रवेषस्ततोऽभवत्) ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3586",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वीयं वेदविदां सर्वं देवेशानां च किं पुनः ।\nअतस्तेऽन्याश्रयं नैव चक्रुः स्वबलसंश्रयात् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3587",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "शापादेवार्जुनः षण्ढवेषोऽभून्नकुलस्तथा ।\nक्षत्रियानन्तरत्वात्तु सूतजातेस्तथाऽभवत् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3588",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "सूतस्यानन्तरत्वात्तु वैश्यजातेस्तथाऽभवत् ।\nसहदेवो वैश्यजातिर्गोपालस्तेषु चोत्तमः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3589",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो गोपालतामाप यतिः पूज्योऽखिलैर्यतः\nयतिरासीद् धर्मजोऽतः सोऽभ्यासार्थं सदैव च ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3590",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षासक्तोऽभवत् पश्चाद् दर्शयिष्यन् स्वशिष्टताम्\nभीमसेनसधर्मार्थं शूद्रा सैरन्ध्रिकाऽभवत् ।\nद्रौपदी भर्तृसाधर्म्यं स्त्रीणां धर्मो यतः सदा ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3591",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽजगाम मल्लकः समस्तभूमिमण्डले ।\nवरेण योऽजितो जयी शिवस्य सञ्जगर्ज च ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3592",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तमीक्ष्य सर्वमल्लका विराटराजसंश्रयाः ।\nप्रदुद्रुवुर्भयार्दितास्तदाऽवदद् युधिष्ठिरः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3593",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "य एष सूद आशु तं निहत्य मल्लमोजसा ।\nयशस्तवाभिवर्द्धयेत् समाह्वयाद्य तं नृप ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3594",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते समाहुतो जगाद मारुतिर्वचः ।\nप्रसादतो हरेरहं निषूदयेऽद्य (निसूदयेऽद्य) मल्लकम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3595",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदेववृन्दतो महान् य एव केशवः ।\n(समस्तदेवनामधा) समस्तदेवनामवांस्तदीयभक्तितो बलम् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3596",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "य एव देवनामधा इति श्रुतिर्जगाद हि ।\nमहांश्च देव एष तत् स मे जयं विधास्यति ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3597",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिराभिधश्च यो युधिष्ठिरे स्थितः सदा ।\nत्वयि स्थितस्त्वमित्यसौ सदाऽभिधीयते हरिः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3598",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवाणो मल्लं तमभियातो वृकोदरः ।\nअनयन्मृत्युलोकाय बलाढ्यैरपि दुर्जयम् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3599",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं निवसतां तत्र पाण्डवानां महात्मनाम् ।\nसंवत्सरे द्विमासोने विजित्य दिश आगतः ।\nकीचको मत्स्यनृपतेः स्यालो बलवतां वरः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3600",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "स द्रौपदीं वीक्ष्य मनोभवार्तः(मनोमदार्तः) सम्प्रार्थयामास तया निरस्तः ।\nमासे गते भगिनीं स्वां सुदेष्णां सम्प्रार्थयामास तदर्थमेव ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3601",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तया निषिद्धोऽपि पुनःपुनस्तां यदा ययाचेऽथ सा चाह (ययाचेऽथच साऽऽह) कृष्णाम् ।\nसमानयाऽश्वेव सुरां मदर्थमितीरिता नेति भीताऽवदत् सा ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3602",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "बलात् तया प्रेषिता तद्गृहाय यदाऽगमत् तेन हस्ते गृहीता ।\nविधूय तं प्राद्रवत् सा सभायै स्मृत्वाऽऽदित्यस्थं वासुदेवं परेशम् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3603",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुद्रुत्यैतां पातयित्वा पदा स सन्ताडयामास तदा रविस्थितः ।\nनारायणो हेतिनामैव रक्षो न्ययोजयत् तददृश्यं समागात् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3604",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "वायुस्तमाविश्य(वायुस्तदाविश्य) तु कीचकं तं न्यपातयत् तां समीक्ष्यैव भीमः ।\nचुकोप वृक्षं च समीक्षमाणं तं वारयामास युधिष्ठिरोऽग्रजः ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3605",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णा रात्रौ भीमसकाशमेत्य हन्तुं पापं कीचकं प्रैरयत् तम् ।\nभीमस्य बुद्ध्या निशि सा कीचकं च जगाद गन्तुं शून्यगृहं स चागात् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3606",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रैनमासाद्य तु भीमसेनो विजित्य तं बाहुयुद्धे निहत्य(निपात्य) ।\nशिरो गुदे पाणिपादौ च तस्य प्रवेशयामास विमृद्य वीरः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3607",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अवध्यं तं निहतं वीक्ष्य तस्य पञ्चोत्तरं शतमेवानुजानाम् ।\nसर्वं वराच्छङ्करस्य ह्यवध्यं सहैव कृष्णां तेन दग्धुं बबन्ध ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3608",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "सा नीयमाना कीचकैः संरुराव श्रुत्वैव तं भीमसेनो महान्तम् ।\nउद्धृत्य वृक्षं तेन जघान सर्वानादाय कृष्णां पुनरागात् पुरं स्वम्(गृहं स्वम्, पुरञ्च) ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3609",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं यत्नात् तपसा तैरवाप्तो वरः शिवादजयत्वं(शिवादक्षयत्वं) रणेषु ।\nअवध्यता चैव षडुत्तरास्ते शतं हता भीमसेनेन सङ्ख्ये ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3610",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "गन्धर्व इत्येव निहत्य सर्वान् मुमोद भीमो द्रौपदी चाथ कृष्णाम् ।\nयाहीत्यूचे तां सुदेष्णा भयेन त्रयोदशाहं पालयेत्याह तां सा ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3611",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्वित्येनामाह भयात् सुदेष्णा तथाऽवसन् पूर्णमब्दं च तेऽत्र\nतदा(ततः) पार्थान् प्रविचिन्त्याखिलायां(प्रविचित्य) पृथ्व्यां छन्नान् धार्तराष्ट्रस्य दूताः ।\nअविज्ञाय प्रययुर्धार्तराष्ट्रमूचुर्हतं कीचकं योषिदर्थे ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3612",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनावदद् द्रौपदीकारणेन दुर्योधनो निहतं कीचकं तम् ।\nभीमेनागुस्तत्र दुर्योधनाद्या भीष्मादिभिः सह कर्णेन चैव ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3613",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रे ययौ तत्र योद्धुं सुशर्मा स गा विराटस्य समाजहार ।\nश्रुत्वा विराटोऽनुययौ ससेनस्तं पाण्डवाश्चानुययुर्विनाऽर्जुनम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3614",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "विजित्य सङ्ख्ये जगृहे विराटं तदा सुशर्मा तमयाद् वृकोदरः ।\nस तस्य सेनां विनिहत्य(विनिपात्य) मात्स्यं विमोच्य जग्राह सुशर्मराजम् ।\nयुधिष्ठिरो मोचयामास तं च ततो रात्रौ न्यवसन् बाह्यतस्ते ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3615",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽपरदिने सर्वे भीष्मद्रोणपुरस्सराः ।\nरहितं कीचकैर्मात्स्यं शक्यं मत्वाऽभिनिर्ययुः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3616",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "कीचकस्य हिडिम्बस्य बककिर्मीरयोरपि ।\nजरासन्धस्य नृपतेः कंसादीनां च सर्वशः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3617",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "न बाधनाय भीष्माद्या अपि शेकुः कथञ्चन ।\nतस्मात् ते कीचकं शान्तं श्रुत्वा मात्स्यं ययुर्युधे ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3618",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "यतिष्ये रक्षितुं भीमाद् धार्तराष्ट्रानिति स्वकाम् ।\nसत्यां कर्तुं प्रतिज्ञां तु ययौ द्रोणः सपुत्रकः ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3619",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि युद्धाय निर्यान्ति ज्ञाताः स्युः पाण्डवास्तदा ।\nन चेद् विराटमनतं नमयिष्यामहे वयम् ।\nइति मत्वा विराटस्य जगृहुर्गाः समन्ततः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3620",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तदोत्तरः सारथित्वे प्रकल्प्य पार्थं ययौ तान् निशाम्यैव भीतः ।\nततोऽर्जुनः सारथिं तं विधाय कृच्छ्रेण संस्थाप्य च तं(तान्) ययौ कुरून् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3621",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "आदाय गाण्डीवमथ ध्वजं च हनूमदङ्कं सदरोऽग्रतो गाः ।\nनिवर्त्य युद्धाय ययौ कुरूंस्तान् जिग्ये सर्वान् द्वैरथेनैव सक्तान् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3622",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "एकीभूतान् पुनरेवानुयातान् सम्मोहनास्त्रेण विमोहयित्वा ।\nजग्राह तेषामुत्तरीयाण्यृते तु भीष्मस्य वेदास्त्रघातं स एव ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3623",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "विधाय भीष्मं विरथं जगाम तदा श्रुत्वा मत्स्यपतिर्जितान् कुरून् ।\nमुमोद पुत्रेण जिता इति स्म तदाऽऽह षण्ढेन जितान् युधिष्ठिरः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3624",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा क्रुद्धः प्राहरत् तं विराटः सोऽक्षेण तद् भीमधनञ्जयाभ्याम् ।\nश्रुतं तदा कुपितौ तौ निशाम्य न्यवारयत् तावपि धर्मसूनुः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3625",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "निजस्वरूपेण समास्थितान् नो यदि स्म नासौ प्रणिपातपूर्वकम्(पूर्वम्) ।\nक्षमापयेद् वध्य इत्यात्मरूपं समास्थितास्तस्थुरथापरे(अथा परे) दिने ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3626",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा विराटासनमास्थितं नृपं युधिष्ठिरं वीक्ष्य विराट आह ।\nकिमेतदित्यूचिवानुत्तरोऽस्मै तान् पाण्डवान् गोग्रहणे च वृत्तम् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3627",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो विराटो भयकम्पिताङ्गः प्रणम्य पार्थाञ्छरणं जगाम ।\nददौ च कन्यामुत्तरां फल्गुनाय पुत्रार्थमेव प्रतिजग्राह सोऽपि ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3628",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं विराटं मोचयित्वैव गाश्च तमस्यन्धे कीचकान् पातयित्वा ।\nप्राप्तो धर्मः सुमहान् वायुजेन तस्यानु पार्थेन च गोविमोक्षणात् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3629",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अयातयन् केशवायाथ दूतान् सहाभिमन्युः सोऽपि रामेण सार्द्धम् ।\nआगादनन्तानन्दचिद् वासुदेवो विवाहयामासुरथाभिमन्युम् ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3630",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "आसीन्महानुत्सवस्तत्र तेषां दाशार्हवीरैः सह पाण्डवानाम् ।\nस पाञ्चालानां वासुदेवेन सार्द्धमज्ञातवासं समतीत्य मोदताम् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3631",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनाद्याः सूतपुत्रेण सार्द्धं ससौबलेया युधि पार्थपीडिताः ।\nभीष्मादिभिः सार्द्धमुपेत्य नागपुरं मन्त्रं मन्त्रयामासुरत्र ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3632",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "अज्ञातवासे फल्गुनो नोऽद्य दृष्टस्तस्मात् पुनर्यान्तु पार्था वनाय ।\nइति ब्रुवाणानाह भीष्मोऽभ्यतीतमज्ञातवासं द्रोण आहैवमेव ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3633",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोर्वाक्यं ते त्वनादृत्य पापा वनं पार्थाः पुनरेव प्रयान्तु ।\nइति दूतं प्रेषयामासुरत्र जानन्ति विप्रा इति धर्मजोऽवदत् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3634",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "सौरमासानुसारेण धार्तराष्ट्रा अपूर्णताम् ।\nआहुश्चान्द्रेण मासेन पूर्णः कालोऽखिलोऽप्यसौ ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3635",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "दिनानामधिपः सूर्यः पक्षमासाधिपः शशी ।\nतस्मात् सौम्याब्दमेवात्र मुख्यमाहुर्मनीषिणः ।\nसौम्यं कालं ततो यज्ञे गृह्णन्ति नतु सूर्यजम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3636",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "तदेतदविचार्यैव लोभाच्च धृतराष्ट्रजैः ।\nराज्यं न दत्तं पार्थेभ्यः पार्थाः कालस्य पूर्णताम् ।\nख्यापयन्तो विप्रवरैरुपप्लाव्यमुपाययुः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3637",
"oldKey": "MBTN_C23_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C23_S01",
"chapter": "MBTN_C23",
"verseType": "shloka",
"text": "सुवासुदेवा अखिलैश्च यादवैः पाञ्चालमत्स्यैश्च युताः सभार्याः ।\nउपप्लाव्ये ते कतिचिद् दिनानि वासं चक्रुः कृष्णसंशिक्षितार्थाः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3638",
"oldKey": "MBTN_C24_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3639",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ ततः सम्मन्त्र्यानुमते(अनुमतेः) कृष्णस्य स्वपुरोहितम् ।\nद्रुपदः प्रेषयामास धृतराष्ट्राय शान्तये ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3640",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स गत्वा धृतराष्ट्रं तं भीष्मद्रोणादिभिर्युतम् ।\nउवाच न विरोधस्त उत्पाद्यो धर्मसूनुना ।\nयस्य भीमार्जुनौ यौधौ नेता यस्य जनार्दनः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3641",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुतास्ते भीमनिहता जरासन्धादयोऽखिलाः ।\nयथा च रुद्रवचनादवध्या राक्षसाधिपाः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3642",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तीर्थविघ्नकराः सर्वतीर्थान्याच्छाद्य संस्थिताः ।\nतिस्रः कोट्यो महावीर्या भीमेनैव निषूदिताः (निसूदिताः) ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3643",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "भ्रातॄणां ब्राह्मणानां च लोकानां च हितैषिणा ।\nततो हि सर्वतीर्थानि गम्यान्यासन् नृणां क्षितौ ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3644",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा जटासुरः पापः शर्वाणीवरसंश्रयात् ।\nअवध्यो विप्ररूपेण वञ्चयन्नेव पाण्डवान् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3645",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञात्वाऽपि भीमसेनेन विप्ररूपस्य नो वधः ।\nयोग्य इत्यहतो भीमे मृगयार्थं गते क्वचित् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3646",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "यमौ युधिष्ठिरं कृष्णां चाऽदायैव पराद्रवत् ।\nदृष्टो भीमेन तांस्त्यक्त्वा संसक्तस्तेन सङ्गरे ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3647",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "निपात्य भूमौ पादेन सञ्चूर्णितशिरास्तमः ।\nजगाम किमु ते पुत्राः शक्या हन्तुमिति स्म ह ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3648",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "निवातकवचाश्चैव हताः पार्थेन ते श्रुताः ।\nजानासि च हरेर्वीर्यं यस्येदमखिलं वशे ।\nसब्रह्मरुद्रशक्राद्यं चेतनाचेतनात्मकम् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3649",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादेतैः पालितस्य धर्मजस्य स्वकं वसु ।\nदीयतामिति तेनोक्तो धृतराष्ट्रो नचाकरोत् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3650",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सहैव यदुभिः कृष्णं द्वारवतीं गतम् ।\nयुद्धसाहाय्यमिच्छन्तौ धार्तराष्ट्रधनञ्जयौ ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3651",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "युगपद् ययतुस्तत्र वेगेनाजयदर्जुनम् ।\nदुर्योधनः शिरस्थान आसीनोऽभूद्धरेस्तदा ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3652",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "दर्पान्नाहं राजराज उपास्ये पादयोरिति ।\nतयोरागमनं पूर्वं ज्ञात्वैव हि हरिः प्रभुः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3653",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "असुप्तः सुप्तवच्छिश्ये तत्रातिष्ठद् धनञ्जयः ।\nप्रणम्य पादयोः प्रह्वो भक्त्युद्रेकात् कृताञ्जलिः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3654",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तमैक्षत् प्रथमं देवो जानन्नपि सुयोधनम् ।\nस्वागतं फल्गुनेत्युक्ते पूर्वमागामहं त्विति ।\nआह दुर्योधनस्तं च स्वागतेनाभ्यपूजयत् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3655",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरागमने हेतुं श्रुत्वा प्राह जनार्दनः ।\nएकः पूर्वागतोऽत्रान्यः पूर्वदृष्टो मया यतः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3656",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "समं करिष्ये युवयोरेकत्राहं निरायुधः ।\nअन्यत्र दशलक्षं मे पुत्राः शूराः पदातयः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3657",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ते फल्गुनः कृष्णं वव्रे तद्भक्तिमान् यतः ।\nअन्यस्तत्राभक्तिमत्त्वाद् वव्रे गोपान् प्रयुद्ध्यतः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3658",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थानामेव साहाय्यं करिष्यन्नपि केशवः ।\nतस्याभक्तिं दर्शयितुं चक्रे समवदीश्वरः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3659",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः पार्थेन सहितः पाण्डवान् केशवो ययौ ।\nदुर्योधनो ययौ रामं स भयात् केशवस्य च ।\nन साहाय्यं करोमीति प्राह तत्स्नेहवानपि ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3660",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "उपप्लाव्ये सभायां हि तत्पक्षीयं वचो ब्रुवन् ।\nनिराकृतः सात्यकिना समक्षं केशवस्य च ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3661",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो दुर्योधनं नायात् स च हार्दिक्यसंयुतः ।\nजगाम हस्तिनपुरमक्षोहिण्यो दशाभवन् ।\nएका च धार्तराष्ट्रस्य नानादेश्यैर्नृपैर्युताः ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3662",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सप्त पाण्डुसुतानां च मत्स्यद्रुपदकेकयैः ।\nधृष्टकेतुजरासन्धसुतकाशीनृपैर्युताः ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3663",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरुजित् कुन्तिभोजश्च चेकितानश्च सात्यकिः ।\nपाण्डवान् सेनया युक्ताः समीयुर्देवपक्षिणः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3664",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "विन्दानुविन्दावावन्त्यौ जयत्सेनोऽन्यकैकयाः(अन्यकेकयाः) ।\nक्षेमधूर्तिर्दण्डधारः कलिङ्गोऽम्बष्ठ एव च ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3665",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुतायुरच्युतायुश्च बृहद्बलसुदक्षिणौ ।\nश्रुतायुधः सैन्धवश्च राक्षसोऽलम्बुसस्तथा ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3666",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "अलायुधोऽलम्बलश्च दैत्या दुर्योधनं ययुः ।\nगत्वा दुर्योधनाहूतो भगदत्तोऽपि तं ययौ ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3667",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सपुत्रपौत्रो बाह्लीको भीष्मद्रोणकृपा अपि ।\nप्रीत्यर्थं धृतराष्ट्रस्य बभूवुस्तत्सुतानुगाः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3668",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्ड्यश्च वीरसेनाख्यः पाण्डवानेव संश्रितः ।\nशल्यं च पाण्डवानेव यान्तं ज्ञात्वा सुयोधनः ।\nसुसभाः कारयामास सर्वभोगसमन्विताः ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3669",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ता युधिष्ठिरक्लृप्ताः स मत्वा शल्योऽब्रवीदिदम् ।\nय एताः(य एतत्) कारयामास तदभीष्टं करोम्यहम् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3670",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "लीनः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रः सत्यं कुर्वित्यभाषत ।\nदेहि मे युद्धसाहाय्यमिति सोऽपि यशोऽर्थयन् ।\nरक्षार्थमात्मवाक्यस्य तथेत्येवाभ्यभाषत ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3671",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स पाण्डवांस्ततो गत्वा तैरनुज्ञात एव च ।\nतेजोवधार्थं कर्णस्य धनञ्जयकृतेऽर्थितः ।\nतथेत्युक्त्वा ययौ धर्मनन्दनं कौरवान् प्रति ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3672",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सञ्जयं प्रेषयामास धृतराष्ट्रोऽथ शान्तये ।\nपाण्डवान् प्रत्यधर्मं च युद्धं स प्रत्यपादयत् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3673",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "हठवादेऽवदद् भीमो यं धर्मं द्रौपदी तथा ।\nतमेवोक्त्वा धर्मजस्तु चकार च निरुत्तरम् ।\nकृष्णोऽपि तस्य धर्मस्य प्रामाण्यं प्रत्यपादयत् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3674",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो निरुत्तरः कृष्णं पाण्डवांश्च प्रणम्य सः ।\nधृतराष्ट्रं ययौ तं च विनिन्द्य प्रययौ गृहम् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3675",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "निन्दितः सञ्जयेनासावाहूय विदुरं निशि ।\nपप्रच्छ सोऽवदद् धर्मं पार्थानां राज्यदापनम् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3676",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ऐहिकस्य सुखस्यापि कारणं तदनिन्दितम् ।\nअन्यथा सर्वपुत्राणां नाशं धर्मातिलङ्घनम् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3677",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र भावमकृत्वा स ज्ञानादिच्छन्नघक्षयम् ।\nविष्णोः स्वरूपं पप्रच्छ सोऽस्मरच्च सनातनम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3678",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स आगत्यावदत् तत्त्वं विष्णोर्मायाविनः शुभा ।\nन गतिश्चेत्यथ प्रातः सञ्जयः पाण्डवोदितम् ।\nअवदद् धृतराष्ट्राय सभायां कुरुसन्निधौ ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3679",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्छ्रुत्वा स तु भीतोऽपि पुत्रस्नेहानुगो नृपः ।\nराज्यं नादात् पाण्डवानां ततो धर्मसुतो नृपः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3680",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "यदुक्तवान् सञ्जयाय यदि दित्सतिः नः पिता ।\nराज्यं तदा त्वमागच्छ विदुरो वा न चेन्नच ।\nतावथानागतौ ज्ञात्वा मन्त्रयामास शौरिणा ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3681",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽप्याहाहं गमिष्यामि सभायामृषिसन्निधौ ।\nवक्ष्ये पथ्यानि युक्तानि यदि नासौ ग्रहीष्यति ।\nवध्यः सर्वस्य लोकस्य स भवेत् सर्वधर्महा ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3682",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ते वैरमात्मोत्थं लोकमध्ये प्रहापयन् ।\nलोकसङ्ग्रहणार्थाय भीमसेनोऽब्रवीद् वचः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3683",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्मन्निमित्तनाशः स्यात् कुलस्यापि वयं कुलम् ।\nरक्षितुं धार्तराष्ट्रस्य भवेमाधश्चरा इति ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3684",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "इच्छताऽप्यखिलान् हन्तुं धार्तराष्ट्रान् दृढात्मना ।\nभीमेनोक्तो वासुदेवो लोकसङ्ग्रहणेच्छया ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3685",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "वधं तेषां धर्ममेव लोके ख्यापयितुं हरिः ।\nआक्षिपन्निव भीमं तं युद्धाय प्रेरयद्(प्रैरयत्,प्रेरयद्) दृढम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3686",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "अभिप्रायं केशवस्य जानन् भीमो निजं बलम् ।\nराज्ञां मध्येऽवदत् तच्च कृष्णोऽभ्यधिकमेव हि ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3687",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "शशंस सत्यैः सद्वाक्यै राज्ञां मध्ये प्रकाशयन् ।\nवधं कुरूणां सद्धर्मं गुणान् भीमस्य चामितान् ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3688",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "नित्यमेकमनस्कौ तावपि केशवमारुती ।\nएवं लोकस्य संवादहेतोः संवादमक्रताम् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3689",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कृष्णोऽर्जुनं चैव कृपालुं सन्धिकामुकम् ।\nहेतुमद्भिः शुभैर्वाक्यैरनुनीय जगत्पतिः ।\nउक्तो मानुषया बुद्ध्या नकुलेन सुनीतिवत्(सुनीतवत्) ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3690",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "शौर्यप्रकाशनायैव युद्धं योजयतां भवान् ।\nइत्युक्तः सहदेवेन युयुधानेन चाच्युतः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3691",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "दस्यूनां निग्रहो धर्मः क्षत्रियाणां यतः परः ।\nअतो न धार्तराष्ट्रैर्नः सन्धिः स्यादिति पार्षती ।\nजगाद कृष्णं सोऽप्येनां ओमित्युक्त्वा विनिर्ययौ ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3692",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ससात्यकिः स्यन्दनवर्यसंस्थितः पृथातनूजैरखिलैः स भूमिपैः ।\nअन्वागतो दूरतरं गिरा तान् संस्थाप्य विप्रप्रवरैः कुरून् ययौ ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3693",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "एकोऽपि विष्णुः स तु(च) भार्गवात्मा व्यासात्मकश्चानुगतो मुनीन्द्रैः (व्यासः सशिष्यस्तदनन्यदृश्यः) ।\nययौ तदुक्तेर्हि गुणान् प्रवेत्तुं नान्यो हि शक्तस्तमृते यतः प्रभुम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3694",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स वन्द्यमानोऽखिलराष्ट्रवासिभिः प्रसूनवर्षैरभिवर्षितः सुरैः ।\nसंस्तूयमानः प्रणतोऽब्जजादिभिर्गजाह्वयं प्राप परोऽप्रमेयः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3695",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स भीष्ममुख्यैः सरसाभियातः सहैव तै प्रययौ राजमार्गे ।\nदिदृक्षवस्तं जगदेकसुन्दरं गुणार्णवं प्राययुरत्र सर्वे ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3696",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सभाजितस्तैः(सम्भावितस्तैः) परमादरेण विवेश गेहं नृपतेरनन्तः ।\nस भीष्ममुख्यान् पुरतो निधाय वैचित्रवीर्येण समर्चितोऽजः ।\nरौग्मे(रौक्मे) निषण्णः परमासने प्रभुर्बभौ स्वभासा ककुभोऽवभासयन् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3697",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "यथोचितं तेषु विधाय केशवो दौर्योधनं प्राप्य गृहं च पूजितः ।\nपूजां तदीयां गुणवद्द्विडित्यसौ जग्राह नो विदुरं चाऽजगाम ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3698",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स भीष्मपूर्वैरभियाचितोऽपि जगाम नैषां गृहमादिदेवः ।\nउपेक्षिता द्रौपदीत्यप्रमेयो जगाम गेहं विदुरस्य शीघ्रम् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3699",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन भक्त्याऽभिगतः प्रसन्नः प्रविश्य चान्तर्गृहमीश्वरोऽजः ।\nभक्त्याऽभिपूर्णेन ससम्भ्रमेण सम्पूजितः सर्वसमर्पणेन ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3700",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "परे दिनेऽसौ धृतराष्ट्रसूनुना समानीतः संसदि कौरवाणाम् ।\nविवेश दिव्ये मणिकाञ्चनासने सार्द्धं मुनीन्द्रैः परमार्थवेदिभिः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3701",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूजितो भीष्ममुख्यैः समस्तै रराज राजीवसमाननेत्रः ।\nयथोचितास्तत्र विधाय वार्ता जगाद काले कलिकल्मषापहः ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3702",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "वैचित्रवीर्य स्वकुलस्य वृद्ध्यै प्रदेहि राज्यं तव सत्सुताय ।\nयशश्च धर्मं परमं प्रसादं मम त्वमाप्नोषि तदैव राजन् ।\nअतोऽन्यथा यशसो धर्मतश्च हीनः प्रतीपत्वमुपैषि मेऽतः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3703",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्राह ममातिवर्तिनं सुतं स्वयं मे प्रतिबोधयेति ।\nस वासुदेवेन विबोधितोऽपि पापाभिसन्धिर्धृतराष्ट्रसूनुः ।\nउत्थाय तस्मादनुजैरमात्यैर्नियन्तुमीशं कुमतिर्व्यधान्मतिम् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3704",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "येये तदा केशवसंयमाय न्यमन्त्रयंस्ते विबुधप्रतीपाः ।\nअतो विकर्णप्रमुखा अपि स्म वध्यत्वमायन्नशुभां गतिं च ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3705",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णः सुराग्र्योऽपि(सुरांशोऽपि) सुयोधनार्थे(सुयोधनार्थं) न्यमन्त्रयद् भावतो नैव दुष्टः ।\nअतो गतिश्चास्य सुशोभनाऽभूद् येऽत्रानुकूलाः परमस्य ते शुभाः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3706",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋषिभिर्जामदग्न्येन व्यासेनाप्यमितौजसा ।\nवासुदेवात्मकेनैव चैव त्रिरूपेणैव विष्णुना ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3707",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "मातापितृभ्यां भीष्माद्यैरनुशिष्टोऽपि दुर्मतिः ।\nसुयोधनो मन्त्रयते मुकुन्दस्यानुबन्धनम् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3708",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सात्यकिः कृतवर्मा च तच्छुश्रुवतुरञ्जसा ।\nसंस्थाप्य कृतवर्माणं रहः सात्यकिरत्र च ।\nअभ्येत्य केशवं प्राह दुर्योधनविनिश्चयम् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3709",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन्नप्यखिलं कृष्णस्तच्छ्रुत्वा सात्यकेर्मुखात् ।\nवैचित्रवीर्यमवदत् पश्य मामिति(मामपि) सर्वगम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3710",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ तेनाऽहुते पुत्रे सामात्ये पुरुषोत्तमः ।\n(स्वं रूपं) स्वरूपं दर्शयामास सर्वगं पूर्णसद्गुणम् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3711",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "तत् कालसूर्यामितदीप्ति सर्वजगद्भरं शाश्वतमप्रमेयम् ।\nदृष्ट्वैव चक्षूंषि सुयोधनाद्या न्यमीलयन् दीधितिवारितानि ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3712",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "पिधाय रूपं पुनरेव तद्धरिर्वैचित्रवीर्येण समर्थितः पुनः ।\nकृत्वाऽन्धमेव प्रययौ सुयोधनं सहानुगं(सहानुजं) पापतमं प्रकाश्य ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3713",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "अनन्तशक्तिः पुरुषोत्तमोऽसौ शक्तोऽपि दुर्योधनचित्तनिग्रहे ।\nनैव व्यधादेनमथोक्तकारिणं निपातयन्नन्धतमस्यनन्तः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3714",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च कुन्तीगृहमेत्य कृष्णस्तयोद्योगं धर्मसुतस्य शिष्टम् ।\nश्रुत्वा ययौ सूर्यजमात्मयाने निधाय तस्यावददात्मजन्म ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3715",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "आयाहि पार्थानिति (पाण्डूनिति) तद्वचः स नैवाकरोन्मानितो धार्तराष्ट्रैः ।\nसंस्थाप्य तं भगवान् द्रौणये च रहोऽवदन्मित्रभावं पृथाजैः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3716",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "यावत् पितुर्मरणं सोऽपि मैत्रीं वव्रे पार्थैस्तं च विसृज्य कृष्णः ।\nययौ कुरून् पूर्वमेवोद्विसृज्य पृथासुतानां स सकाशमीशः ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3717",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्प्रार्थितः पृथया चैव कर्णः पार्थैर्योगं याहि सूनुर्ममासि ।\nतेनाप्युक्ता वासविना विनाऽहं हन्यां सुतांस्ते न कथञ्चनेति ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3718",
"oldKey": "MBTN_C24_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C24_S01",
"chapter": "MBTN_C24",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो ययुः कौरवाः पाण्डवाश्च कुरुक्षेत्रं योद्धुकामाः सकृष्णाः ।\nचक्रुश्च ते शिबिराण्यत्र सर्वे शुभे देशे पाण्डवाः कृष्णबुद्ध्या ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3719",
"oldKey": "MBTN_C25_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3720",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ ते सेने समरारम्भे समेते सागरोपमे ।\nभीमभीष्ममुखे वीक्ष्य प्राह वासविरच्युतम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3721",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "‘सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत’(भ.गी.१.२१) ।\nइत्युक्तः स तथा चक्रे पार्थोऽपश्यच्च बान्धवान्(पार्थोऽपश्यत् स्वबान्धवान्) ।\nविससर्ज धनुः पापाशङ्की तत्राऽह माधवः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3722",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वधर्मो दुष्टदमनं धर्मज्ञानानुपालनम् ।\nक्षत्रियस्य तमुत्सृज्य निन्दितो यात्यधो ध्रुवम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3723",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।\nस्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः’ ॥ ४॥ (भ.गी.१८.४६)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3724",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "नच शोकस्त्वया कार्यो बन्धूनां निधनेच्छया (निधनेक्षया) ।\nदेहस्य सर्वथा नाशादनाशाच्चेतनस्य च ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3725",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "सृष्टिस्थित्यप्ययाज्ञानबन्धमोक्षप्रवृत्तयः ।\nप्रकाशनियमौ चैव ब्रह्मेशादिक्षरस्य च ।\nअक्षरप्रकृतेश्चैव मत्त एव नचान्यतः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3726",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "न मे कुतश्चित् सर्गाद्याः स्वातन्त्र्याद् गुणपूर्तितः ।\nअतः समाधिकाभावान्मम मद्वशमेव च ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3727",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।\nअनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3728",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।\nभवामि नचिरात् पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ १०॥ (भ.गी.१२.६-७)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3729",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।\nमत्स्थानि सर्वभूतानि नचाहं तेष्ववस्थितः ॥ ११॥ (भ.गी.९.४)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3730",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "(सम्पूर्णसत्सर्व)सुपूर्णसत्सर्वगुणदेहोऽहं सर्वदा प्रभुः ।\nअस्पृष्टाखिलदोषैकनित्यसत्तनुरव्ययः ।\nइत्युक्तो वासविः प्राह व्याप्तं ते दर्शयेश मे(व्याप्तिं मे दर्शयस्व मे) ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3731",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ दिव्यदृशं तस्य दत्वा व्याप्तं निजं वपुः ।\nदेशतः कालतश्चैव पूर्णं सर्वगुणैः सदा ।\nदर्शयामास भगवान् यावत्यर्जुनयोग्यता ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3732",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्प्रार्थितः पुनः कृष्णस्तद्रूपं लोकमानतः ।\nपूर्ववद् दर्शयामास पुनश्चैनमशिक्षयत् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3733",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानं ज्ञेयं प्रकृत्यादि(ज्ञानज्ञेयप्रकृत्यादि) ज्ञापयन् पुरुषोत्तमः ।\nतेनानुशिष्टः पार्थस्तु सशरं धनुराददे ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3734",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ व्यूढेष्वनीकेषु नदन् वायुसुतोऽभ्ययात् ।\nसमितिं धार्तराष्ट्राणां ते तं सर्वे न्यवारयन् ।\nससृजुः शरवृष्टिं च भीमसेनस्य मूर्धनि ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3735",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षिप्रं नैव प्रहर्तव्यं ज्ञातिषु प्रहरत्स्वपि ।\nइत्येवाप्रहरत्यस्मिन् शत्रुभिः शरविक्षते ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3736",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अमुचन् धार्तराष्ट्रेषु शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम् ।\nसौभद्रप्रमुखा वीराः सर्वे पाण्डुसुतात्मजाः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3737",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अपीडयंस्ताञ्छस्त्रौघैर्धार्तराष्ट्राः समन्ततः ।\nररक्ष तान् वायुसुतो विसृजञ्छरसञ्चयान् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3738",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र भीमशरैर्नुन्ना धार्तराष्ट्राः समन्ततः ।\nभग्नास्तानथ गाङ्गेयो दिव्यास्त्रविदधारयत्(दिव्यास्त्रं व्यदधारयत्, दिव्यास्त्रविदधारयत्)) ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3739",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ द्वन्द्वानि युद्धानि बभूवुर्विजिगीषताम् ।\nद्रोणपार्षतयोश्चैव शैनेयकृतवर्मणोः ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3740",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "दुःशासनेन वीरस्य माद्रेयस्य यवीयसः ।\nनकुलस्य विकर्णस्य कार्ष्णेयैर्दुर्मुखादिनाम् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3741",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "वृत्ते द्वन्द्वमहायुद्धे तत्र धर्मजपक्षगाः ।\nजिता विनैव शैनेयं सोऽजयद्धृदिकात्मजम् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3742",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ भीष्मद्रोणमुखैर्भगदत्तादिभिस्तथा ।\nविद्राप्यमाणं स्वबलं स्थापयामास मारुतिः ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3743",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणं च भगदत्तं च कृपं दुर्योधनं तथा ।\nकेवलं बाहुवीर्येण व्यजयद् भीमविक्रमः ।\nहत्वोत्तरं मद्रराजो व्यद्रावयदनीकिनीम् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3744",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ भीष्ममुदीर्णास्त्रं द्रावयन्तं वरूथिनीम् ।\nससौमदत्तिं सौभद्रसहायोऽर्जुन आसदत् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3745",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "सौभद्रं तत्र विक्रान्तमतीत्य द्युसरित्सुतः ।\nद्रावयामास पाञ्चालान् पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3746",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य विक्रममालक्ष्य पार्थं तद्गौरवानुगम् ।\nदृष्ट्वा युधिष्ठिरो राजा क्रुद्धः सेनामपाहरत् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3747",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "रात्रौ युधिष्ठिरश्चिन्तामाप्य पार्थं व्यगर्हयत् ।\nस कृष्णाद्यैः सान्त्वितश्च पुनर्युद्धाय निर्ययौ ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3748",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं भीष्मो दशाहानि सेनापत्यं चकार ह ।\nकृत्वाऽपि पाण्डवैर्युद्धं तत् कर्तुमकृतोपमम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3749",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णोऽर्द्धरथ इत्युक्त्वा तावद् युद्धात् प्रयापितः(प्रहापितः) ।\nयावत् त्वं योत्स्यसे तावन्न योत्स्यामीति निर्गते ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3750",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णेऽयुतरथानां(कर्णोऽयुतरथानां च) स नित्यशो वधमाहवे ।\nप्रतिजज्ञेऽकरोत् तच्च पुनश्चास्त्रविदां वरः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3751",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "सुसमर्थावपि वधे तस्य भीमधनञ्जयौ ।\nस्नेहेन यन्त्रितौ तस्य गौरवाच्चान्ववर्तताम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3752",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "बभूवुस्तत्र युद्धानि चित्राणि सुबहूनि च ।\nतान्यम्बरे विमानस्था ब्रह्मरुद्रपुरस्सराः ।\nअपश्यन् देवताः सर्वा गन्धर्वाप्सरसोऽसुराः ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3753",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नो महेष्वासः प्रतिव्यूह्याऽपगासुतम् ।\nचक्रे युद्धानि सुबहून्यजेयः शत्रुभी रणे ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3754",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रोद्दधार कृष्णोऽपि फल्गुनं मृदुयोधिनम् ।\nदृष्ट्वा चक्रं तथोद्यम्य बाहुं भीष्माय जग्मिवान् ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3755",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तेन स्तुतो गृहीतश्च फल्गुनेन प्रणम्य च ।\nप्रार्थितो रथमारूढः पुनः शङ्खमपूरयत् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3756",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भीष्मोऽर्जुनश्चैव शस्त्रास्त्रैरभ्यवर्षताम् ।\nअयत्नेन जितश्चैव फल्गुनेनाऽपगासुतः ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3757",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अयुतानि बहून्याजौ रथानां निजघान च ।\nजिताः सेनापहारं च चक्रुर्भीष्ममुखास्ततः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3758",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाचिदग्रगो भीमो भीष्मद्रोणौ विसारथी ।\nकृत्वा विद्राप्य तानश्वान् भित्वा व्यूहं विवेश ह ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3759",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः संस्थापितरथौ विजित्यायत्नतो बली ।\nयतमानौ महेष्वासौ धार्तराष्ट्रान् जघान ह ।\nपञ्चविंशद्धतास्तत्र धार्तराष्ट्रा महाबलाः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3760",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "भगदत्तद्रौणिकृपशल्यदुर्योधनादयः ।\nसर्वे जिता द्राविताश्च सेना च बहुला हता ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3761",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "विरथो व्यायुधश्चैव दृढवेधविमूर्च्छितः ।\nकृतो दुर्योधनः सर्वराज्ञां भीमेन पश्यताम् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3762",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽपहारं सैन्यस्य जिताश्चक्रुश्च कौरवाः ।\nदुर्योधनो निशायां च ययौ यत्र नदीसुतः ।\nपीडितो भीमबाणैश्च क्षरद्गात्रो ननाम तम् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3763",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच हेतुना केन वयं जीवाम (क्षीयाम, जीयाम) सर्वदा ।\nपाण्डवाश्च जयं नित्यं लब्ध्वा हर्षमवाप्नुवन् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3764",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह भीष्मस्तेऽजेया देवास्ते धरणीं गताः ।\nविशेषतः केशवेन पालितास्तत्प्रियाः सदा ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3765",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "मानसोत्तरशैले हि पुरा ब्रह्मपुरस्सराः ।\nस्थिता देवास्तदाऽपश्यद् ब्रह्मैको हरिमम्बरे ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3766",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स्तुत्वा सम्पूज्य भूमेः स भारावतरणाय तम् ।\nप्रार्थयामास तेनोक्तं देवानामवदद् विभुः ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3767",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अयं नारायणो देवः पुर्णानन्तगुणार्णवः ।\nआज्ञापयति वः सर्वान् प्रादुर्भावाय भूतले ।\nस्वयं च देवकीपुत्रो भविष्यति जगत्पतिः(जगत्प्रभुः) ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3768",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं तेन समादिष्टा धर्मवाय्वादयोऽखिलाः ।\nअभवन् पाण्डवाद्यास्ते सेन्द्राः सह मरुद्गणाः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3769",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स च नारायणो देवो देवकीनन्दनोऽभवत् ।\nतेनैते पालिताः पार्था अजेया देवसर्गिणः ।\nतस्मात् तैः सन्धिमन्विच्छ यदीच्छस्यपराभवम् ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3770",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो डम्भबुद्ध्यैव नत्वा विष्णुं ततो ययौ ।\nप्रातर्निर्यातयामास सेनां युद्धाय दुर्मतिः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3771",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्यौषधेन भीष्मस्य भूत्वा च निरुजस्ततः ।\nभीष्ममग्रे निधायैव ययौ युद्धाय दंशितः (दंसितः) ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3772",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राऽसीद् युद्धमतुलं भीमभीष्मानुयायिनाम् ।\nपाण्डवानां कुरूणां च शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3773",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नस्तत्र भीमानुयायी दुर्योधनस्यावरजैः प्रयुद्ध्यन् ।\nसम्मोहनास्त्रेण विमोहयित्वा विकर्णपूर्वानहनच्च सेनाम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3774",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो द्रोणस्तान् समुत्थाप्य सर्वान् विज्ञानास्त्रेणाऽसदत् पार्षतं च ।\nतं भीमसेनः सूतहीनं विधाय व्यद्रावयच्छत्रुगणाञ्छरौघैः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3775",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽसदत् कृतवर्मा रथेन धृष्टद्युम्नं सोऽभ्ययात् तावुभौ च ।\nववर्षतुः शरवर्षैरथोग्रैस्तत्राकरोद् विरथं द्रौपदिस्तम् ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3776",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् जिते रथवीरे स्वयं तं दुर्योधनः पार्षतमाससाद ।\nतं भीमसेनो विरथायुधं च कृत्वा बाणेनाहनज्जत्रुदेशे ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3777",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "विमूर्च्छितं तं रुधिरौघमुच्चैर्वमन्तमाशु स्वरथे निधाय ।\nकृपो ययौ मारुतिर्धार्तराष्ट्रीं व्यद्रावयत् पृतनां बाणपूगैः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3778",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथेन्द्रसूनुः केशवप्रेरितेन रथेन शत्रून् विधमञ्छरौघैः ।\nरथान् रणे पञ्चविंशत्सहस्रान् निनाय वैवस्वतसादनाय ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3779",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तमन्वगाद् (तमन्वयात्) युयुधानः सुधन्वा विद्रावयन् धार्तराष्ट्रस्य सेनाम् ।\nतमभ्ययात् सौमदत्तिस्तयोश्च सुयुद्धमासीदतिभैरवास्त्रम् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3780",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "पुत्रान् दशास्याऽशु निहत्य वीरः स सात्यकेः सौमदत्तिः सकाशे ।\nसमर्पयामास शरीरदारणैः शरैरुभौ तौ विरथौ च चक्रतुः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3781",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथासिपाणिं युयुधानमाशु महासिहस्तेन च सौमदत्तिना ।\nआसादितं वीक्ष्य रथं स्वकीयमारोपयामास सुतोऽनिलस्य ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3782",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "सुयोधनः सौमदत्तिं स्वकीयरथे व्यवस्थाप्य च भीमसेनात् ।\nअपाद्रवद् वासविर्भीष्ममाजौ समाससादाऽशु महेन्द्रकल्पः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3783",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ च तावस्त्रविदां प्रबर्हौ शरैर्महाशीविषसन्निकाशैः ।\nततक्षतुर्नाकसदां समक्षं महाबलौ संयति जातदर्पौ ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3784",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वबाहुवीर्येण जितः स भीष्मः किरीटिना लोकमहारथेन ।\nसेनामपाहृत्य ययौ निशायामासादितायामथ पाण्डवाश्च ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3785",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः परेद्युः पुनरेव भीमभीष्मौ पुरस्कृत्य समीयतुस्ते ।\nसेने तदा सारथिहीनमाशु भीष्मं कृत्वा मारुतिरभ्ययात् परान् ।\nनिपातितास्तेन रथेभवाजिनः प्रदुद्रुवुश्चावशिष्टाः समस्ताः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3786",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनाद्येषु पराजितेषु भीष्मद्रोणद्रौणिपुरस्सरेषु ।\nमहागजस्थो भगदत्त आगादायन् बाणं भीमसेनेऽमुचच्च(भीमसेने मुमोच) ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3787",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनातिविद्धे भीमसेनेऽस्य पुत्र उद्यच्छमानं पितरं निवार्य ।\nघटोत्कचोऽभ्यद्रवदाशु वीरः स्वमायया हस्तिचतुष्टयस्थः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3788",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स वैष्णवास्त्रं भगदत्तसंस्थं विज्ञाय विष्णोर्वरतो विशेषतः ।\nअमोघमन्यत्र हरेर्मरुत्सुतः पुत्रे याते न स्वयमभ्यधावत् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3789",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुग्रहादभ्यधिकादवध्यं जानन्नपि स्वं वासुदेवस्य नित्यम् ।\nतद्भक्तिवैशेष्यत एव तस्य सत्यं वाक्यं कर्तुमरिं नचायात् ।\nयदा स्वपुत्रेण जितो भवेत् स किम्वात्मनेत्येव तदा प्रवेत्तुम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3790",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स विस्मृतास्त्रस्तु यदा भवेत तदा भीमो भगदत्तं प्रयाति ।\nऋते भीमं वाऽर्जुनं नास्त्रमेष प्रमुञ्चतीत्येव हि वेद भीमः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3791",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुर्गजात्मोपरिगात्मकश्च घटोत्कचः सुप्रतीकं च तं च ।\nनानाप्रहारैर्वितुदंश्चकार सन्दिग्धजीवौ जगतां समक्षम् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3792",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "गजार्तनादं तु निशम्य भीष्ममुखाः समापेतुरमुं च दृष्ट्वा ।\nमहाकायं भीमममुष्य पृष्ठगोपं च वाय्वात्मजमत्रसन् भृशम् ।\nते भीतभीताः पृतनापहारं कृत्वाऽपजग्मुः शिबिराय शीघ्रम् ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3793",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "दिने परे चैव पुनः समेताः परस्परं पाण्डवाः कौरवास्ते ।\nतत्राऽसदन्नागसुतासमुद्भवः पार्थात्मजः शाकुनेयान् षडेकः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3794",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तैः प्रासहस्तैः क्षतकायोऽतिरूढकोपः स खड्गेन चकर्त तेषाम् ।\nशिरांसि वीरो बलवानिरावान् भयं दधद् धार्तराष्ट्रेषु चोग्रम् ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3795",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा तमुग्रं धृतराष्ट्रपुत्रो दिदेश रक्षोऽलम्बुसनामधेयम् ।\nजह्यार्जुनिं क्षिप्रमिति स्म तच्च समासदन्नागसुतातनूजम्(नागसुतासमुद्भवम्) ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3796",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरभूद् युद्धमतीव दारुणं मायायुजोर्वीर्यवतोर्महाद्भुतम् ।\nससादिनोऽश्वान् स तु राक्षसोऽसृजत् ते पार्थपुत्रस्य च सादिनोऽहनन्(अहनत्) ।\nततस्त्वनन्ताकृतिमाप्तमार्जुनिं सुपर्णरूपोऽहनदाशु राक्षसः ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3797",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "हतं निशम्याऽर्जुनिमुग्रपौरुषो ननाद कोपेन वृकोदरात्मजः ।\nचचाल भूर्नानदतोऽस्य रावतः ससागरागेन्द्रनगा भृशं तदा ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3798",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अलम्बुसस्तं प्रसमीक्ष्य मारुतेः सुतं बलाढ्यं भयतः पराद्रवत् ।\nपराद्रवन् धार्तराष्ट्रस्य सेनाः सर्वास्तमाराथ सुयोधनो नृपः ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3799",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स भीमपुत्रस्य जघान मन्त्रिणो महाबलांश्चतुरोऽन्यांस्तथैव ।\nहतावशेषेषु च विद्रवत्सु घटोत्कचोऽभ्याहनदाशु तं नृपम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3800",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स पीड्यमानो युधि तेन रक्षसा प्रवेशयामास शरं घटोत्कचे ।\nदृढाहतस्तेन तदा बलीयसा घटोत्कचः प्रव्यथितेन्द्रियो भृशम् ।\nतस्थौ कथञ्चिद् भुवि पात्यमानः पुनः शरानप्यसृजत् सुयोधने ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3801",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "चिरं प्रयुद्धौ नृपराक्षसाधिपौ परस्पराजेयतमौ रणाजिरे ।\nद्रोणादयो वीक्ष्य रिरक्षिषन्तः सुयोधनं प्रापुरमित्रसाहाः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3802",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स द्रोणशल्यौ गुरुपुत्रगौतमौ भूरिश्रवःकृतवर्मादिकांश्च ।\nववर्ष बाणैर्गगनं समाश्रितो घटोत्कचः स्थूलतमै सुवेगैः ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3803",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तमेकग्र्यै रथिभिः परिष्कृतं निरीक्ष्य भीमोऽभ्यगमत् समस्तान् ।\nद्रोणोऽत्र भीमप्रहितैः शरोत्तमैः सुपीडितः प्राप्तमूर्च्छः पपात ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3804",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिं कृपाद्यान् ससुयोधनांश्च चकार भीमो विरथान् क्षणेन ।\nनिवार्यमाणांस्तु वृकोदरेण घटोत्कचस्तान् प्रववर्ष सायकैः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3805",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाम्बरस्थेन तरुप्रमाणैरभ्यर्दिताः कुरवः सायकौघैः ।\nभूमौ च भीमेन शरौघपीडिताः पेतुर्नेदुः प्राद्रवंश्चातिभीताः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3806",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वांश्च ताञ्छिबिरं प्रापयित्वा विना भीष्मं कौरवान् भीमसेनः ।\nघटोत्कचश्चानदतां महास्वनौ नादेन लोकानभिपूरयन्तौ ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3807",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनोऽथ स्वजनैः समेतः पुनः प्रायाद् रणभूमिं स भीष्मम् ।\nजयोपायं भैमसेनेरपृच्छत् स्वस्यैव स प्राह न तं व्रजेति ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3808",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राग्ज्योतिषं चैव घटोत्कचाय सम्प्रेषयामास सुरापगासुतः ।\nस प्राप्य हैडिम्बमयोधयद् बली स चार्दयामास सकुञ्जरं तम् ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3809",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनाहतः (तेनार्दितः) प्राहिणोच्छूलमस्मै वियत्यवप्लुत्य तदा घटोत्कचः ।\nप्रगृह्य शूलं प्रबभञ्ज जानुमारोप्य देवा जहृषुस्तदीक्ष्य ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3810",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा स तस्यैव पदानुगान् नृपो जघान तं मारुतिरभ्ययाद् रणे ।\nस प्राहिणोद् भीमसेनाय वीरो गजं तमस्तम्भयदाशु सायकैः ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3811",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्तम्भिते बाणवरैस्तु नागे भीमस्याश्वान् सायकैरर्दयत्(आर्दयत्) सः ।\nसोऽभ्यर्दिताश्वोऽथ गदां प्रगृह्य हन्तुं नृपं तं सगजं समासदत् ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3812",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स हन्तुकामेन रुषाऽभिपन्नो भीमेन राजा पुरतः पृष्ठतश्च ।\nकृष्णेनास्त्रं वैष्णवं तद् गृहीतुं(ग्रहीतुं) सहार्जुनेनापययौ स भीतः ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3813",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् गते भीमसेनार्जुनाभ्यां विद्राविते राजसङ्घे समस्ते ।\nभीष्मः सेनामपहृत्यापयातो दुर्योधनस्तं निशि चोपजग्मिवान् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3814",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "संश्रावितः क्रूरवचः स तेन चक्रे सत्यं मृत्युभयं विहाय ।\nशक्त्या हनिष्यामि परानिति स्म चक्रे च तत् कर्म तथा परेद्युः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3815",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तं शक्तितो जुगुपुर्धार्तराष्ट्रास्तेनार्दिताश्चेदिपाञ्चालमुख्याः ।\nपराद्रवन् भीष्मबाणोरुभीताः सिंहार्दिताः क्षुद्रमृगा इवाऽर्ताः ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3816",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्य तान् भीष्ममभिप्रयान्तमलम्बुसोऽवारयत् पार्थसूनुम् ।\nविजित्य तं केशवभागिनेयो ययौ भीष्मं धार्तराष्ट्रोऽमुमार ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3817",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तद् युद्धमासीन्नृपपार्थपुत्रयोर्विचित्रमत्यद्भुतमुग्ररूपम् ।\nसमं चिरं तत्र धनुश्चकर्त ध्वजं च राजा सहसाऽभिमन्योः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3818",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अथैनमुग्रैश्च शरैर्ववर्ष सूतं च तस्याऽशु जघान वीरः ।\nतदाऽऽसदद् भीमसेनो नृपं तं जघान चाश्वान् धृतराष्ट्रजस्य ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3819",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणो द्रौणिर्भगदत्तः कृपश्च सचित्रसेना अभ्ययुर्भीमसेनम् ।\nसर्वांश्च तान् विमुखीकृत्य भीमः स चित्रसेनाय गदां समाददे ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3820",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तामुद्यतां वीक्ष्य(तामुद्यतामीक्ष्य) पराद्रवंस्ते स चित्रसेनश्च रथादवप्लुतः ।\nसञ्चूर्णितो गदया तद्रथश्च तज्जीवनेनोद्धृषिताश्च कौरवाः ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3821",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मस्तु पाञ्चालकरूशचेदिष्वहन् सहस्राणि चतुर्दशोग्रः ।\nरथप्रबर्हानतितिग्मतेजा विद्रावयामास परानवीनिव ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3822",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राप्य सर्वामपि पाण्डुसेनां विश्राव्य लोकेषु च कीर्तिमात्मनः ।\nसेनामपाहृत्य ययौ निशागमे संस्तूयमानो धृतराष्ट्रपुत्रैः ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3823",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणो विराटस्य पुरो निहत्य शङ्खं सुतं तस्य विजित्य तं च ।\nविद्राव्य सेनामपि पाण्डवानां ययौ नदीजेन सहैव हृष्टः ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3824",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्जुनावपि शत्रून् निहत्य विद्राप्य सर्वांश्च युधि प्रवीरान् ।\nयुधिष्ठिरेणापहृते(युधिष्ठिरेणापि हृते) स्वसैन्ये भीतेन भीष्माच्छिबिरं प्रजग्मतुः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3825",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरो भीष्मपराक्रमेण भीतो भीष्मं स्ववधोपायमेव ।\nप्रष्टुं ययौ निशि कृष्णोऽनुजाश्च तस्यान्वयुस्तं स पितामहो यत् ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3826",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्जुनौ शक्नुवन्तावपि स्म नर्तेऽनुज्ञां हन्तुमिमं समैच्छताम् ।\nपूज्यो यतो भीष्म उदारकर्मा कृष्णोऽप्ययात्(कृष्णोऽप्यायात्) तेन हि पाण्डवार्थे ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3827",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राप्यानुज्ञां भीष्मतस्ते वधाय शिखण्डिनं तद्वचसाऽग्रयायिनम् ।\nकृत्वा परेद्युर्युधये विनिर्गता भीष्मं पुरस्कृत्य तथा परेऽपि(तथाऽपरेऽपि) ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3828",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "शिखण्डिनो रक्षकः फल्गुनोऽभूद् भीष्मस्य दुःशासन आस चाग्रे ।\nअन्ये च सर्वे जुगुपुर्भीष्ममेव न्यवारयन् भीमसेनादयस्तान् ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3829",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्माय यान्तं युयुधानमाजौ न्यवारयद् राक्षसोऽलम्बुसोऽथ ।\nतं वज्रकल्पैरतुदद् वृष्णिवीरः शरैः स मायामसृजत् तदोग्राम् ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3830",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रेण मायामपनुद्य वीरो व्यद्रावयद् राक्षसं सात्यकिस्तम् ।\nतस्मिन् गते युयुधानो रथेन ययौ भीष्मं पार्थमन्वेव धन्वी ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3831",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणो द्रौणिर्धार्तराष्ट्रश्च राजा भूरिश्रवा भगदत्तः कृपश्च ।\nशल्यो बाह्लीकः कृतवर्मा सुशर्मा सर्वाश्च सेना वारिता वायुजेन ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3832",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स तान् मुहुर्विरथीकृत्य वीरः प्राग्ज्योतिषं सगजं द्रावयित्वा ।\nन्यवारयत् फल्गुनं योद्धुकामं पार्थश्च देवव्रतमाससाद ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3833",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरं भीष्ममभिप्रयान्तं माद्रीसुताभ्यां सहितं नृवीरम् ।\nन्यवारयच्छकुनिः सादिनां च युतोऽयुतेनैव वराश्वगेन ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3834",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् सादिनोऽश्वांश्च निहत्य सर्वान् विजित्य तं शकुनिं पाण्डवास्ते ।\nप्रापुर्भीष्मं द्रौपदेयाश्च सर्वे तथा विराटद्रुपदौ कुन्तिभोजः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3835",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नं भीष्ममभिप्रयान्तं न्यवारयत् सैन्धवस्तं स बाणैः ।\nहत्वाश्वसूतं (हताश्वसूतं) सगणं द्रावयित्वा समासदद् भीष्ममेवाऽशु वीरः ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3836",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "गुप्तोऽथ पार्थेन रणे शिखण्डी भीष्मं समासाद्य शरैरताडयत् ।\nभीष्मः स्त्रीत्वं तस्य जानन् न तस्मै मुमोच बाणान् स तु तं तुतोद ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3837",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "शिखण्डिनं वारयामास बाणैर्दुर्मर्षणोऽमर्षणविह्वलेक्षणः ।\nनात्येतुमेनमशकच्छिखण्डी दुःशासनः पार्थमवारयत् तदा ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3838",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स लोकवीरोऽपि दुरात्मनाऽमुना रुद्धोऽशकन्नैनमतीत्य यातुम् ।\nभीष्मं पार्थः सायकाश्चास्य तस्मिन् ससज्जिरे पर्वतेष्वप्यसक्ताः(पर्वतेष्वप्यमुक्ताः) ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3839",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "अमर्षयुक्तौ चिरमेव वीरावयुद्ध्यतामर्जुनधार्तराष्ट्रौ ।\nसमं तदासीन्महदद्भुतं च दिवौकसां पश्यतां भूभृतां च ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3840",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा विराटद्रुपदौ कुन्तिभोजं कृष्णासुतान् केकयांश्चेकितानम् ।\nभूरिश्रवाः (भूरिः शलः) सोमदत्तो विकर्णः सकैकया (सकेकया) वारयामासुरुच्चैः ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3841",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वैव तांस्तेऽभिययुश्च भीष्मं (तदा)ततोऽर्जुनोऽतीत्य दुःशासनं च ।\nभीष्मं शरैरार्च्छदरिप्रमाथिभिः शिखण्डिनं धार्तराष्ट्राद् विमुच्य ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3842",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स तैः समस्तैर्बहुभिश्शस्त्रपूगैर्भृशं मर्मस्वर्दितश्चापमुक्तैः ।\nशरैः समस्तान् विरथांश्चकार शैनैयपाञ्चालयुधिष्ठिराद्यान् ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3843",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स चेदिपाञ्चालकरूशमुख्यान् रथोदारान् पञ्चविंशत्सहस्रान् ।\nसम्प्रेषयामास यमाय बाणैर्युगान्तकालेऽग्निरिव प्रवृद्धः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3844",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "निरीक्ष्य तं सूर्यमिवाऽतपन्तं सञ्चोदितो वासुदेवेन पार्थः ।\nचिच्छेद तत्कार्मुकं लोकवीरो रणेऽर्द्धचन्द्रेण स चान्यदाददे ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3845",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "चिच्छेद तच्चैवमष्टौ धनूंषि शक्तिं च चर्मासिवरं पराणि ।\nधनूंषि दत्तानि नृभिर्नृपस्य सर्वाणि चिच्छेद स पाकशासनिः ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3846",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः शरैः सूर्यकरप्रकाशैर्विव्याध सर्वे च युधिष्ठिराद्याः ।\nतैरर्दितो न्यपतद् भूतले स प्राणान् दधारापि तथोत्तरायणात् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3847",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "निपापितेऽस्मिन् मारुतिर्द्रोणमुख्यान् विद्राप्य तत्राऽगमदाशु तेऽपि ।\nतदायुधानि प्रणिधाय वीराः पार्थाः परे चैनमुपासदन् स्म ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3848",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रणम्य तं तद्वचनात् समीयुस्तस्मिन् दिने शिबिराण्येव सर्वे ।\nपरे दिने सर्व एवोपतस्थुर्भीष्मं यदूनाम्पतिना सहैव ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3849",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "स पूर्वदिवसे पार्थदत्तबाणोपबर्हणः ।\nतदाऽपि तृट्परीतात्मा योग्यं(योग्य) पेयमयाचत ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3850",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "धार्तराष्ट्रैरविज्ञातं तदभिज्ञाय(तदाभिज्ञाय) वासविः ।\nवारुणास्त्रेण भित्त्वा स भूमिं वारि सुगन्धि च ।\nऊर्ध्वधारमदादास्ये(ऊर्ध्वधारामदादास्ये) तर्पितोऽनेन सोऽवदत् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3851",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "यादृश्यस्त्रज्ञता पार्थे दृष्टाऽत्र कुरुनन्दनाः ।\nयादृग् बाह्वोर्बलं भीमे संयुगेषु पुनः पुनः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3852",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "यादृशं चैव माहात्म्यमनन्तमजरं हरेः ।\nविज्ञातं सर्वलोकस्य सभायां दृष्टमेव च ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3853",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "उपारमत तद् युद्धं सुखिनः सन्तु भूमिपाः ।\nयथोचितं विभक्तां च भुङ्ग्ध्वं भूपाः सदा भुवम् ।\nइत्युक्तः प्रययौ तूष्णीं धार्तराष्ट्रः स्वकं गृहम् ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3854",
"oldKey": "MBTN_C25_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C25_S01",
"chapter": "MBTN_C25",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासदत्तोरुविज्ञानात् सञ्जयादखिलं पिता ।\nश्रुत्वा तदा पर्यतप्यत् पाण्डवाः कृष्णदेवताः ।\nमुमुदुः शिबिरं प्राप्य सर्वे कृष्णानुमोदिताः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3855",
"oldKey": "MBTN_C26_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3856",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "औं ॥ अथाखिलानां पृथिवीपतीनामाचार्यमग्र्यं रथिनां सुविद्यम् ।\nरामस्य विश्वाधिपतेः सुशिष्यं चक्रे चमूपं धृतराष्ट्रपुत्रः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3857",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णोऽपि भीष्मानुमतो धनुष्मान् युद्धोद्यतोऽभूत् तदसत्कृतः पुरा ।\nतस्मिन् स्थितेऽनात्तधनुस्तदैव(अनात्तधनुस्तथैव) रथं समास्थाय गुरुं समन्वयात् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3858",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणो वृतो धार्तराष्ट्रेण धर्मसुतग्रहे तेन कृते प्रतिश्रवे ।\nज्ञात्वा यत्ताः पाण्डवास्तं समीयुर्युद्धाय तत्राभवदुग्रयुद्धम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3859",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पतत्रिभिस्तत्र दुधाव शात्रवान् द्रोणो धनुर्मण्डलमन्त्रनिस्सृतैः ।\nतमाससादाऽशु वृकोदरो नदंस्तमासदन्(नदन् समासदन्) द्रौणिकृपौ च मद्रराट् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3860",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तान् विधूयाभ्यपतद् रणेऽग्रणीर्द्रोणं तमन्वार्जुनिरभ्ययात् परान् ।\nववार तं मद्रपतिस्तयोरभूद् रणो महांस्तत्र गदां समाददे ।\nशल्योऽथ भीमोऽभिययौ गदाधरस्तमेतयोरत्र(गदाधरः समेतयोः) बभूव सङ्गरः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3861",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "उभावजेयौ गदिनामनुत्तमावतुल्यवीर्यौ प्रवरौ बलीयसाम् ।\nविचेरतुश्चित्रतमं प्रपश्यतां मनोहरं तावभिनर्दमानौ ।\nगदाप्रपाताङ्कितवज्रगात्रौ ददर्श लोकोऽखिल एव तौ रणे ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3862",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "गदाभिघातेन वृकोदरस्य विचेतनः प्रापतदत्र मद्रराट् ।\nभीमोऽपि कोपात् प्रचलत्पदः क्षितौ निधाय जानुं सहसोत्थितः क्षणात् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3863",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विचेतनं पतितं मद्रराजं विलोक्य भीमं च तमाह्वयन्तम् ।\nरथं समारोप्य जनस्य पश्यतः पुरश्च भीमस्य कृपोऽपजग्मिवान् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3864",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विजित्य मद्राधिपमोजसाऽरिहा नदन् रथं प्राप्य निजं स मारुतिः ।\nव्यद्रावयद् बाणगणैः परेषामनीकिनीं द्रोणसमक्षमेव ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3865",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्रावयत्याशु कुरून् वृकोदरे विधूय सौभद्रमुखान् ससात्यकीन् ।\nद्रोणोऽभिपेदे नृपतिं गृहीतुं तमाससादाऽशु धनञ्जयो रथी ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3866",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स वासुदेवप्रयते रथे स्थितः शरैः शरीरान्तकरैः समन्ततः ।\nनिहत्य नागाश्वरथान् प्रवर्तयन्नदृश्यताऽश्वेव च शोणितापगाः ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3867",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निहन्यमानासु किरीटिना चमूष्वारक्षिते धर्मसुते तथाऽपदः ।\nचमूं च भीमार्जुनबाणभग्नां द्रोणोऽपहृत्यापययौ निशागमे ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3868",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स धार्तराष्ट्रेण युधिष्ठिराग्रहात् संश्रावितः क्रूरवचो निशायाम् ।\nजगाद दूरं समराद् विनीयतां पार्थस्ततो धर्मसुतं ग्रहीष्ये ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3869",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सुशर्मा सहितो महारथैः संशप्तकैर्दूरतरं प्रणेतुम् ।\nयुद्धाय भीमानुजमाशु क्लृप्तो दुर्योधनेनोमिति सोऽप्यवादीत् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3870",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "समाह्वयामासुरथार्जुनं ते प्रातर्हुताशस्य दिशं रणाय ।\nअयोधयत् तान् स च तत्र गत्वा भीमो गजानीकमथात्र चावधीत् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3871",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निहन्यमानेषु गजेषु (सङ्घशो)सर्वशो विद्राप्यमाणेष्वखिलेषु राजसु ।\nप्राग्ज्योतिषो धार्तराष्ट्रार्थितस्तं समासदत् सुप्रतीकेन धन्वी ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3872",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विभीषिताः सुप्रतीकेन भीमहया न तस्थुस्तदनु स्म सात्यकिः ।\nसौभद्रमुख्याश्च गजं तमभ्ययुश्चिक्षेप तेषां स रथानथाम्बरे ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3873",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शैनेयपूर्वेषु रथोज्झितेषु भूमाववप्लुत्य कथञ्चिदेव ।\nस्थितेषु भीमे च विभीषिताश्वान् संयम्य युद्ध्यत्यपि कृष्ण ऐक्षत् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3874",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्क्लेशितो वैष्णवास्त्रं (विमुञ्चेत्) प्रमुञ्चेत् प्राग्ज्योतिषो भीमसेने ततोऽहम् ।\nयाम्यार्जुनेनैव तदस्त्रमात्मनः स्वीकर्तुमन्येन वरादधार्यम् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3875",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्म सञ्चिन्त्य सहार्जुनेन तत्राऽययावथ पार्थं त्रिगर्ताः ।\nन्यवारयंस्त्वाष्ट्रमस्त्रं स तेषु व्यवासृजन्मोहनायाऽशु वीरः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3876",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्त्रवीर्येण विमोहितास्ते परस्परं कृष्णपार्थाविति स्म ।\nजघ्नुस्तदा वासविस्तान् विसृज्य प्राग्ज्योतिषं हन्तुमिहाभ्यगाद् द्रुतम् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3877",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विसृज्यं भीमं स च पार्थमेव ययौ गजस्कन्धगतो गजं तम् ।\nसञ्चोदयामास (सम्बोधयामास, प्रचोदयामास) रथाय तस्य चक्रेऽपसव्यं हरिरेनमाशु ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3878",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मनोजवेनैव रथे परेण(वरेण) सम्भ्राम्यमाणे नतु तं गजः सः ।\nप्राप्तुं शशाकाथ शरैः सुतीक्ष्णैरभ्यर्दयामास नृपं स वासविः ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3879",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रैश्च शस्त्रैः सुचिरं नृवीरावयुद्ध्यतां तौ बलिनां प्रबर्हौ ।\nअथो चकर्तास्य धनुः स पार्थः स वैष्णवास्त्रं च तदाऽङ्कुशेऽकरोत् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3880",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन्नस्त्रे तेन तदा प्रमुक्ते(प्रयुक्ते, प्रदत्ते) दधार तद् वासुदेवोऽमितौजाः ।\nतदंसदेशस्य तु वैजयन्ती बभूव मालाऽखिललोकभर्तुः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3881",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तद् धारितमच्युतेन पार्थः किमर्थं विधृतं त्वयेति ।\nऊचे तमाहाऽशु जगन्निवासो मयाऽखिलं धार्यते सर्वदैव ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3882",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न मादृशोऽन्योऽस्ति कुतः परो मत् सोऽहं चतुर्धा जगतो हिताय ।\nस्थितोऽस्मि मोक्षप्रलयस्थितीनां सृष्टेश्च कर्ता क्रमशः स्वमूर्तिभिः ।\nस वासुदेवादिचतुःस्वरूपः स्थितोऽनिरुद्धो हृदि चाखिलस्य ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3883",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स एव च क्रोडतनुः पुराऽहं भूमिप्रियार्थं नरकाय चादाम् ।\nअस्त्रं मदीयं वरमस्य चादामवध्यतां यावदस्त्रं ससूनोः(स्वसूनोः, अस्त्रं च सूनोः) ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3884",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रस्य चान्यो नतु कश्चिदस्ति योऽवध्य एतस्य कुतश्च मत्तः ।\nइति स्म तेनैव मया धृतं तदस्त्रं तदेनं जहि चास्त्रहीनम् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3885",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तमाकर्ण्य स केशवेन सम्मन्त्र्य बाणं हृदये मुमोच ।\nप्राग्ज्योतिषस्यापरमुत्तमं शरं गजेन्द्रकुम्भस्थल आश्वमज्जयत् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3886",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ च तौ पेततुरद्रिसन्निभौ महेन्द्रवज्राभिहताविवाऽशु ।\nनिहत्य तौ वासविरुग्रपौरुषो मुमोद साधु स्वजनाभिपूजितः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3887",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाचलं वृषकं चैव हत्वा कनीयसौ शकुनेस्तं च बाणैः ।\nविव्याध मायामसृजत् स तां च विज्ञानास्त्रेणाऽशु नाशाय चक्रे ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3888",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स नष्टमायः प्राद्रवत् पापकर्मा ततः पार्थः शरपूगैश्चमूं ताम् ।\nविद्रावयामास तदा गुरोः सुतो माहिष्मतीपतिमाजौ जघान ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3889",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा भीमस्तस्य निहत्य वाहान् व्यद्रावयद् धार्तराष्ट्रीं चमूं च ।\nभीमार्जुनाभ्यां हन्यमानां चमूं तां दृष्ट्वा द्रोणः क्षिप्रमपाजहार ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3890",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राग्ज्योतिषे निहतेऽथाग्रहाच्च युधिष्ठिरस्यातिविषण्णरूपः ।\nदुर्योधनोऽश्रावयद् दीनवाक्यान्यत्र द्रोणं सोऽपि नृपं जगाद ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3891",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थे गते श्वो नृपतिं ग्रहीष्ये निहन्मि वा तत्सदृशं तदीयम् ।\nइति प्रतिज्ञां स विधाय भूयः प्रातर्ययौ युद्धमाकाङ्क्षमाणः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3892",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पद्मव्यूहं व्यूह्य परैरभेद्यं वराद् विष्णोस्तस्य मन्त्रं ह्यजप्त्वा(जपित्वा) ।\nपार्थाश्च तं प्रापुर्ऋतेऽर्जुनेन संशप्तकैर्युयुधे सोऽपि वीरः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3893",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्था व्यूहं तु तं प्राप्य नाशकन् भेत्तुमुद्यताः ।\nजानंश्च प्रतिभायोगात् काम्यं नैवाजपन्मनुम् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3894",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमो युधिष्ठिरस्तत्र तज्ज्ञं सौभद्रमब्रवीत् ।\nभिन्धि व्यूहमिमं तात वयं त्वामनुयामहे ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3895",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स एवमुक्तो रथिनां प्रबर्हो विवेश भित्त्वा द्विषतां चमूं ताम् ।\nअन्वेव तं वायुसुतादयश्च विविक्षवः सैन्धवेनैव रुद्धाः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3896",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "वरेण रुद्रस्य निरुद्ध्यमानो जयद्रथेनात्र वृकोदरस्तु ।\nविष्णोरभीष्टं वधमार्जुनेस्तदा विज्ञाय शक्तोऽपि नचात्यवर्तत ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3897",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "जयद्रथस्थेन वृषध्वजेन प्रयुद्ध्यमानेषु वृकोदरादिषु ।\nप्रविश्य वीरः स धनञ्जयात्मजो विलोलयामास परोरुसेनाम् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3898",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स द्रोणदुर्योधनकर्णशल्यैर्द्रोण्यग्रणीभिः कृतवर्मयुक्तैः ।\nरुद्धश्चचारारिबलेष्वभीतः शिरांसि कृन्तंस्तदनुव्रतानाम् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3899",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स लक्षणं राजसुतं प्रसह्य(प्रगृह्य) पितुः समीपेऽनयदाशु मृत्यवे ।\nबृहद्बलं चोत्तमवीर्यकर्मा वरं रथानामयुतं च पत्रिभिः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3900",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणादयस्तं हरिकोपभीताः प्रत्यक्षतो हन्तुमशक्नुवन्तः ।\nसम्मन्त्र्य कर्णं पुरतो निधाय चक्रुर्विचापाश्वरथं क्षणेन ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3901",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णो धनुस्तस्य कृपश्च सारथिं द्रोणो हयानाशु विधूय सायकैः ।\nसञ्चर्मखड्गं रथचक्रमस्य प्रणुद्य हस्तस्थितमेव तस्थुः(चक्रुः) ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3902",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीतेषु कृष्णादथ तद्वधाय तेष्वाससादाऽशु गदायुधं गदी ।\nदौःशासनिस्तौ युगपच्च मम्रतुर्गदाभिघातेन मिथोऽतिपौरुषौ ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3903",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् हते शत्रुरवं निशम्य हर्षोद्भवं मारुतिरुग्रविक्रमः ।\nविजित्य सर्वानपि सैन्धवादीन् युधिष्ठिरस्यानुमते न्यषीदत् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3904",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासस्तदा तानमितात्मवैभवो युधिष्ठिरादीन् ग्लपितानबोधयत् ।\nविजित्य संशप्तकपूगमुग्रो निशागमे वासविराप साच्युतः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3905",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निशम्य पुत्रस्य वधं भृशार्तः प्रतिश्रवं सोऽथ चकार वीरः ।\nजयद्रथस्यैव वधे निशायां स्वप्नेऽनयत् तं गिरिशान्तिकं हरिः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3906",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयमेवाखिलजगद्रक्षाद्यमितशक्तिमान् ।\nअप्यच्युतो गुरुद्वारा प्रसादकृदहं त्विति ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3907",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञापयन् फल्गुनस्यास्त्रगुरुं गिरिशमञ्जसा ।\nप्रापयित्वैनमेवैतत्प्रसादादस्त्रमुल्बणम् ।\nचक्रे तदर्थमेवास्य रक्षां चक्रे तदात्मिकाम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3908",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सान्त्वयित्वा सुभद्रां च गत्वोपप्लाव्यमच्युतः ।\nयोजयित्वा रथं प्रातः सोऽर्जुनो युद्धमभ्ययात् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3909",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा प्रतिज्ञां पुरुहूतसूनोर्दुर्योधनेनार्थितः सिन्धुराजम् ।\nत्रातास्म्यहं सर्वथेति प्रतिज्ञां कृत्वा द्रोणो व्यूहमभेद्यमातनोत् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3910",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स दिव्यमग्र्यं शकटाब्जचक्रं कृत्वा स्वयं व्यूहमुखे व्यवस्थितः ।\nपृष्ठे कर्णद्रौणिकृपैः सशल्यैर्जयद्रथं गुप्तमधात् परैश्च ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3911",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अथार्जुनो दिव्यरथोपरिस्थितः सुरक्षितः(संरक्षितः) केशवेनाव्ययेन ।\nविजित्य दुर्मर्षणमग्रतोऽभ्ययाद्(दुर्मर्षणमग्रतो ययौ) द्रोणं सुधन्वा गुरुमुग्रपौरुषः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3912",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रदक्षिणीकृत्य तमाश्वगात् ततः कालात्ययं त्वेव विशङ्कमानः ।\nरथं मनोवेगमथानयद्धरिर्यथा शराः पेतुरमुष्य पृष्ठतः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3913",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विजित्य हार्दिक्यमथाप्रयत्नः स इन्द्रसूनुः प्रविवेश तद् बलम् ।\nविलोलयामास च सायकोत्तमैर्यथा गजेन्द्रो नलिनीं बलोद्धतः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3914",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स उच्चकाशेऽतिरथो रथोत्तमे सवासुदेवो हरिणा यथेन्द्रः ।\nचकर्त चोग्रो द्विषतां शिरांसि शरैः शरीरान्तकरैः समन्ततः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3915",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दृढायुमच्युतायुं च हत्वा विन्दानुविन्दकौ ।\nशराभ्यां प्रेषयामास(प्रापयामास) यमाय विजयो युधि ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3916",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सुदक्षिणं च काम्बोजं(काम्भोजं) निहत्याम्बष्ठमेव च ।\nश्रुतायुधं नदीजातं वरुणादाससाद ह ।\nयस्यादाद् वरुणो दिव्याममोघां महतीं गदाम् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3917",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तु तेन शरैस्तीक्ष्णैरर्पितो विरथं क्षणात् ।\nचकार पार्थस्य रथमारुह्यारिधराय ताम् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3918",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "गदां चिक्षेप सा तस्य वारुणेः शिर एव तु ।\nबिभेद(चिच्छेद) शतधा शीर्णमस्तिष्कः(शीर्णमस्तकः) सोऽपतद् भुवि ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3919",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अयुद्ध्यन्तं स्वगदया यदि ताडयसि स्वयम् ।\nतया विशीर्णमस्तिष्को मरिष्यसि न संशयः ।\nअमोघा चान्यथा सेयं गदा तव भविष्यति ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3920",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यब्रवीत् तं वरुणः पुरा तेन स केशवे ।\nअयुद्ध्यति गदाक्षेपात् तया शीर्णशिरा अभूत् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3921",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "हतेषु वीरेषु निजेषु सङ्घशो विद्रावितेष्वालुलिते च सैन्ये ।\nदुर्योधनो द्रोणमुपेत्य दीनमुवाच(दीन उवाच) हा पार्थ उपेक्षितस्त्वया ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3922",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितेऽभेद्यममुष्य वर्म बद्ध्वा महामन्त्रबलात् स विप्रः ।\nजगाद येनैव बलेन पार्थैर्विरुद्ध्यसे तेन हि याहि फल्गुनम् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3923",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितो धार्तराष्ट्रः स चापमादाय सौवर्णरथोपरिस्थः ।\nजगाम पार्थं तमवारयच्च शरैरनेकैरनलप्रकाशैः ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3924",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विव्याध पार्थोऽपि तमुग्रवेगैः शरैर्न ते तस्य च वर्मभेदम् (वर्मभेदनम्)।\nचक्रुस्ततो वासविर्दिव्यमस्त्रं तद्वर्मभेदाय समाददे रुषा ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3925",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्धीयमानं तु गुरोः सुतस्तच्चिच्छेद पार्थोऽथ सुयोधनाश्वान् ।\nहत्वा तलेऽविद्ध्यदथैनमुग्रैर्द्रौणिः शरैः पार्थमवारयद् युधि ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3926",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स द्रौणिकर्णप्रमुखैर्धनञ्जयो युयोध ते चैनमवारयञ्छरैः ।\nबभूव युद्धं तदतुल्यमद्भुतं जयद्रथार्थेऽद्भुतवीर्यकर्मणाम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3927",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थे प्रविष्टे कुरुसैन्यमध्यं द्रोणोऽविशत् पाण्डवसैन्यमाशु ।\nस तद्रथानीकमुदारवेगैः शरैर्विधूय न्यहनच्च वीरान् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3928",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स वीरवर्यः स्थविरोऽपि यूनां युवेव मध्ये प्रचचार धन्विनाम् ।\nप्रपातयन् वीरशिरांसि बाणैर्युधिष्ठिरं चाऽसददुग्रवीर्यः ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3929",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नृपग्रहेच्छुं तमवेत्य सत्यजिन्न्यवारयद् द्रौपदिराशु वीर्यवान् ।\nनिवारितस्तेन शिरः शरेण चकर्त पाञ्चालसुतस्य विप्रः ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3930",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य तं वीरतमं रणोत्कटं युधिष्ठिरं बाणगणैः समर्दयत् ।\nस शक्तिस्तेन विधाय सङ्गरं निरायुधो व्यश्वरथः कृतः क्षणात् ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3931",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स ऊर्ध्वबाहुर्भुवि संस्थितोऽपि गृहीतुमाजौ गुरुणाऽभिपन्नः ।\nमाद्रीसुतस्यावरजस्य यानमारुह्य वेगादपजग्मिवांस्ततः ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3932",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणं ततः शैशुपालिः सपुत्रो जारासन्धिः काशिराजः सशैव्यः ।\nसमासदन् कैकयाश्चैव पञ्च समार्दयन् बाणगणैश्च सर्वशः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3933",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तान् क्रमेणैव निकृत्तकन्धराञ्छरोत्तमैस्तत्र विधाय विप्रः ।\nनिनाय लोकं परमर्कमण्डलं व्रजन्ति निर्भिद्य यमूर्ध्वरेतसः ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3934",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विधूयमाने गुरुणोरुसैन्ये पृथासुतानां पृतनाः परेषाम् ।\nप्रायो रणे मारुतसूनुनैव हतप्रवीरा मृदिताः पराद्रवन् ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3935",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अलम्बुसो नाम तदैव राक्षसः समासदन्मारुतिमुग्रपौरुषम् ।\nस पीडितस्तेन शरैः सुतेजनैः(सुतैजसैः) क्षणाददृश्यत्वमवाप मायया ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3936",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽदृश्यरूपोऽनुचरानपीडयद् भीमस्य तद् वीक्ष्य चुकोप मारुतिः ।\nअस्त्रज्ञतामात्मनिकेशवाज्ञया सन्दर्शयन्नागतधर्मसङ्कटः ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3937",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वाष्ट्रास्त्रमादत्त स काम्यकर्महीनोऽपि भीमस्तत उत्थिताः शराः ।\nते बाणवर्यास्तददृश्यवेधिनो रक्षो विदार्याऽविविशुर्धरातलम् ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3938",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्धन्यमानं प्रविहाय भीममपाद्रवद् दूरतरं सुभीतम् ।\nततस्तु भीमो द्विषतां वरूथिनीं विद्रावयामास शरैः सुमुक्तैः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3939",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव कृष्णातनयाः समेता जघ्नुः शलं संयति सौमदत्तिम् ।\nअलम्बुसं प्राप तदा घटोत्कचः परस्परं तौ रथिनावयुद्ध्यताम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3940",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "घटोत्कचस्तं विरथं विधाय खस्थं ख एवाभियुयोध संस्थितः ।\nततस्तु तं भीमसुतो निगृह्य निपात्य भूमौ प्रददौ प्रहारम् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3941",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पदा शिरस्येव स पिष्टमस्तको ममार मध्ये पृथिवीपतीनाम् ।\nतस्मिन् हते भैमसेनिः कुरूणां व्यद्रावयद् रथवृन्दं समन्तात् ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3942",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽऽसदत् कृतवर्मा रथेन सेनां पाण्डूनां शरवर्षं प्रमुञ्चन् ।\nददौ वरं तस्य हि पूर्वमच्युतः प्रीतः स्तुत्या सर्वजयं मुहूर्ते ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3943",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन पाञ्चालगणान् विजिग्ये यमौ च भीमस्य पुरोऽथ तं च ।\nविव्याध बाणेन स वासुदेववरं विजानन् न तदा समभ्ययात् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3944",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विनैव वृष्णीन् विजये वरो यदमुष्य तेनास्य हयान् स सात्यकिः ।\nनिहत्य बाणैरतुदत् स यानमन्यत् समास्थाय ततोऽपजग्मिवान् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3945",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा हरिः पाञ्चजन्यं सुघोषमापूरयामास जयेऽभियुद्ध्यति ।\nकर्णादिभिर्द्रौणिमुखै रिपूणां बलप्रहाणाय परः परेभ्यः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3946",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स पाञ्चजन्योऽच्युतवक्त्रवायुना भृशं सुपूर्णोदरनिस्सृतध्वनिः ।\nजगद् विरिञ्चेशसुरेन्द्रपूर्वकं प्रकम्पयामास युगात्यये यथा ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3947",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "गाण्डीवघोषे च तदाऽभिभूते युधिष्ठिरो भीतभीतस्तदैत्य ।\nशैनेयमूचे परसैन्यमग्ने पार्थे स्वयं युद्ध्यति केशवः स्म ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3948",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न श्रूयते गाण्डीवस्याद्य घोषः संश्रूयते पाञ्चजन्यस्य घोषः ।\nतद् याहि जानीहि तमद्य पार्थं यदि स्म जीवत्यसहाय एषः ॥ ९३॥(हृषीकेशतीर्थीये तु `गाण्डीवस्य' इति पठ्यते ।\nछन्दःस्वारस्यात् % `गाण्डिवस्य' इत्येव पाठः स्यादिति सम्भाव्यते -- इति ब. गोविन्दाचार्यः)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3949",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः सात्यकिरत्र विप्रान् सम्पूज्य वित्तैः परमाशिषश्च ।\nजयाय तेभ्यः प्रतिगृह्य सेनामुखं ययौ भीमसेनानुयातः ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3950",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्तु सेनामुखमाशु भित्त्वा प्रावेशयद् युयुधानं चमूं ताम् ।\nस युद्ध्यमानो गुरुणाऽभ्युपेक्षितः सूतं निहत्य द्रावयामास चाश्वान् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3951",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "बलं विवृद्धं च तदाऽस्य सात्यकेर्विप्राशीर्भिः कृष्णवरादपि स्म ।\nबलस्य वृद्धिर्हि पुराऽस्य दत्ता कृष्णेन तुष्टेन दिने हि तस्मिन् ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3952",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा (ततो) विवृद्धोरुबलात् स सात्यकिः संस्थाप्य भीमं प्रययौ रथेन ।\nतं बाणवर्षैः पृतनां समन्तान्निघ्नन्तमाजौ हृदिकात्मजोऽभ्ययात् ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3953",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरभूद् युद्धमतीव दारुणं तत्राकरोत् तं विरथं स सात्यकिः ।\nविजित्य तं सात्यकिरुग्रधन्वा ययावतीत्यैव शिरांसि यूनाम् ।\nकृन्तन् शरैस्तं जलसन्ध आगमद् रणे गजस्कन्धगतोऽभियोद्धुम् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3954",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारयन्तं तमसह्यविक्रमं निहत्य बाणैः समरे स सात्यकिः ।\nविलोडयामास(विलोलयामास) बलं कुरूणां निघ्नन् गजस्यन्दनवाजिपत्तिनः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3955",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स पार्वतेयांश्च(स पार्वतीयांश्च) शिलाभिवर्षिणो निहत्य विद्राव्य च सर्वसैनिकान् ।\nसमासदत् केशवफल्गुनौ च बली तमाराऽशु च यूपकेतुः ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3956",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरभूद् युद्धमतीव घोरं चिरं विचित्रं च महद् विभीषणम् ।\nपरस्परं तौ तुरगान् निहत्य निपात्य सूतौ धनुषी निकृत्य ।\nसमीयतुश्चर्मवरासिधारिणौ (समीयतुश्चर्ममहासिधारिणौ) विचित्रमार्गानपि दर्शयन्तौ ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3957",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स सौमदत्तिर्भुवि सात्यकिं रणे निपात्य केशेषु च सम्प्रगृह्य ।\nपदाऽस्य वक्षस्यधिरुह्य खड्गमुदग्रहीदाशु शिरोऽपहर्तुम् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3958",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तद् वासुदेवस्तु निरीक्ष्य विश्वतश्चक्षुर्जगादाऽशु धनञ्जयं रणे ।\nत्रायस्व शैनेयमिति स्म सोऽपि भल्लेन चिच्छेद भुजं परस्य ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3959",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन चोत्कृत्तसखड्गबाहुर्विनिन्द्य पार्थं निषसाद भूमौ ।\nप्रायोपविष्टः शरसंस्तरे हरिं ध्यायन् विनिन्दन्नसुरप्रवेशात् ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3960",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "गतेऽसुरावेश उतातिभक्त्या ध्यायत्यमुष्मिन् गरुडध्वजं तम् ।\nशैनेय उत्थाय निवार्यमाणः कृष्णार्जुनाद्यैरहरच्छिरोऽस्य ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3961",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा स्वकीयं रथमेतदर्थं क्लृप्तं ददौ सात्यकये ससूतम् ।\nकृष्णोऽथ पार्थस्य हयास्तृषाऽर्दितास्तदाऽसृजद् वारुणास्त्रं स पार्थः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3962",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव तीर्थं परमं चकार तथाऽश्वशालामपि बाणरूपाम् ।\nततो विमुच्यात्र हयानपाययद्धरिस्तदा वासविरर्दयत् परान् ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3963",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "युयोज कृष्णस्तुरगान् रथे पुनर्गतश्रमानुद्धृतसायकान् प्रभुः ।\nप्रचोदिते तेन रथे स्थितः पुनस्तथैव बीभत्सुररीनयोधयत् ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3964",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शिनिप्रवीरे तु गते युधिष्ठिरः पुनश्च चिन्ताकुलितो बभूव ह ।\nजगाद भीमं च न गाण्डिवध्वनिः संश्रूयते पाञ्चजन्यस्य रावः ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3965",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मया नियुक्तश्च गतः स सात्यकिर्भारं च तस्याधिकमेव मन्ये ।\nतत् पाहि पार्थं युयुधानमेव च त्वं भीम गत्वा यदि जीवतस्तौ ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3966",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्राह वृकोदरस्तं न रक्षितं वासुदेवेन पार्थम् ।\nब्रह्मेशानावपि जेतुं समर्थौ किं द्रौणिकर्णादिधनुर्भृतोऽत्र ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3967",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो भयं नास्ति धनञ्जयस्य न सात्यकेश्चैव हरेः प्रसादात् ।\nरक्ष्यस्त्वमेवात्र मतो मयाद्य (ममाद्य) द्रोणो ह्ययं यतते त्वां ग्रहीतुम् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3968",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्राह युधिष्ठिरस्तं न जीवमाने युधि मां घटोत्कचे ।\nधृष्टद्युम्ने चास्त्रविदां वरिष्ठे द्रोणो वशं नेतुमिह प्रभुः क्वचित् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3969",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि प्रियं कर्तुमिहेच्छसि त्वं मम प्रयाह्याशु च पार्थसात्यकी ।\nरक्षस्व सञ्ज्ञामपि सिंहनादात् कुरुष्व मे पार्थशैनेयदृष्टौ ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3970",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा हते चैव जयद्रथे मे कुरुष्व सञ्ज्ञामिति तेन भीमः ।\nउक्तस्तु हैडिम्बममुष्य रक्षणे व्यधाच्च सेनापतिमेव सम्यक् ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3971",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स चाऽह सेनापतिरत्र भीमं प्रयाहि तौ यत्र च केशवार्जुनौ ।\nन जीवमाने मयि धर्षितुं क्षमो द्रोणो नृपं मृत्युरहं च तस्य ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3972",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवाणं (ब्रुवाणे) प्रणिधाय भीमः पुनः पुनस्तं नृपतिं गदाधरः ।\nययौ परानीकमधिज्यधन्वा निरन्तरं प्रवमन्(प्रपतन्) बाणपूगान् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3973",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यवारयत् तं शरवर्षधारो द्रोणो वचश्चेदमुवाच भीमम् ।\nशिष्यस्नेहाद् वासविः सात्यकिश्च मया प्रमुक्तो भृशमानतौ मयि ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3974",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वीया प्रतिज्ञाऽपि हि सैन्धवस्य गुप्तौ मया पार्थकृते विसृष्टा ।\nदास्ये न ते मार्गमहं कथञ्चित् पश्यास्त्रवीर्यं मम दिव्यमद्भुतम् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3975",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवाक्यः स गदां समाददे चिक्षेप तां द्रोणरथाय भीमः ।\nउवाच चाहं पितृवन्मानये त्वां सदा मृदुस्त्वां प्रति नान्यथा क्वचित् ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3976",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अमार्दवे पश्य च यादृशं बलं ममेति तस्याऽशु विचूर्णितो रथः ।\nगदाभिघातेन वृकोदरस्य ससूतवाजिध्वजयन्त्रकूबरः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3977",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणो गदामापततीं निरीक्ष्य त्ववप्लुतो लाघवतो धरातले ।\nतदैव दुर्योधनयापितं रथं परं समास्थाय शरान् ववर्ष ह ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3978",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शरैस्तदीयैः परमास्त्रमन्त्रितैः प्रवृष्यमाणो जगदीरणात्मजः ।\nशिरो निधायाऽशु पुरो वृषो यथा तमभ्ययादेव रथादवप्लुतः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3979",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मनोजवादेव तमाप्य भीमो रथं गृहीत्वाऽम्बर आक्षिपत् क्षणात् ।\nशक्तोऽप्यहं त्वां न निहन्मि गौरवादित्येव सुज्ञापयितुं(विज्ञापयितुं) तदस्य ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3980",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सवाजिसूतः स रथः क्षितौ (पतद्विचूर्णितः)पतन् विचूर्णितोऽस्माद् गुरुरप्यवप्लुतः ।\nतदा विशोकोऽस्य रथं समानयत् तमारुहद् भीम उदारविक्रमः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3981",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रोणोऽपि दुर्योधनदत्तमन्यद् रथं समास्थाय युधिष्ठिरं ययौ ।\nगृहीतुकामं नृपतिं प्रयान्तं न्यवारयत् संयति वाहिनीपतिः ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3982",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विदारितां द्रोणशरैः स्वसेनां संस्थाप्य(संस्थाप्य भीमो) भूयो द्रुपदात्मजः शरैः ।\nद्रोणं निवार्यैव चमूं परेषां विद्रावयामास च तस्य पश्यतः ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3983",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरभूद् युद्धमतीव रौद्रं जयैषिणोः पाण्डवधार्तराष्ट्रयोः ।\nअत्यद्भुतं सन्ततबाणवर्षतमनारतं सुचिरं निर्विशेषम् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3984",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः प्रायाद् भीमसेनोऽमितौजा मृत्नञ्छरैः कौरवराजसेनाम् ।\nविन्दानुविन्दप्रमुखा धार्तराष्ट्रास्तमासेदुर्द्वादश वीरमुख्याः ।\nविद्धः शरैस्तैर्बहुभिर्वृकोदरः शिरांसि तेषां युगपच्चकर्त ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3985",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "हतेषु तेषु प्रवरेषु धन्विनां सत्यव्रतः पुरमित्रो जयश्च ।\nवृन्दारकः पौरवश्चेत्यमात्याः समासेदुर्धार्तराष्ट्रस्य भीमम् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3986",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तैः पृषत्कैरवकीर्यमाणः शितान् विपाठान्(सितान् विपाटान्) युगपत् समाददे ।\nजहार तैरेव शिरांसि तेषां हतेषु तेष्वेव परे प्रदुद्रुवुः ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3987",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स सिंहवत् क्षुद्रमृगान् समन्ततो विद्राप्य शत्रून् हृदिकात्मजं रणे ।\nअभ्यागमत् तेन निवारितः शरैः क्षणेन चक्रे विरथाश्वसूतम् ।\nस गाढविद्धस्तु वृकोदरेण रणं विसृज्यापययौ क्षणेन ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3988",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विजित्य हार्दिक्यमथाऽशु भीमो विद्रावयामास वरूथिनीं ताम् ।\nसम्प्रेषयन् सर्वनराश्वकुञ्जरान् (सर्वनरांश्च कुञ्जरान्) यमाय यातो हरिपार्थपार्श्वम् ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3989",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव कृष्णविजयौ परमप्रहृष्टस्ताभ्यां निरीक्षित उत प्रतिभाषितश्च ।\nसञ्ज्ञां नृपस्य स ददावपि सिंहनादान् श्रुत्वा परां मुदमवाप स चाग्र्यबुद्धिः ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3990",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्य नानदत एव महास्वनेन विण्मूत्रशोणितमथो मृतिमापुरेके ।\nभीतेषु सर्वनृपतिष्वमुमाप तूर्णं कर्णो विकर्णमुखरा अपि धार्तराष्ट्राः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3991",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वा विकर्णमुत तत्र च चित्रसेनं सञ्चूर्णितं प्रविदधे (सञ्चूर्णितं च विदधे) रथमर्कसूनोः ।\nघोरैः शरैः पुनरपि स्म समर्द्यमानः कर्णोऽपयानमकरोद् द्रुतमेव भीमात् ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3992",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "आश्वास्य चैव सुचिरं पुनरेव भीमं युद्धाय याति धृतराष्ट्रसुतैस्तथाऽन्यैः ।\nतांश्चैव तत्र विनिहत्य तथैव कर्णो व्यश्वायुधः कृत उतापययौ क्षणेन ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3993",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विकर्णचित्रसेनाद्या एवं वीरतमाः सुताः ।\nकर्णस्य पश्यतो भीमबाणकृत्तशिरोधराः ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3994",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निपेतुर्धृतराष्ट्रस्य रथेभ्यः पृथिवीतले ।\nत्रयोविंशतिरेवात्र कर्णसाहाय्यकारिणः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3995",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "एकविंशतिवारं च व्यश्वसूतरथध्वजः ।\nगाढमभ्यर्द्दितस्तीक्ष्णैः शरैर्भीमेन संयुगे ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3996",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राणसंशयमापन्नः सर्वलोकस्य पश्यतः ।\nरणं त्यक्त्वा प्रदुद्राव रुदन् दुःखात् पुनः पुनः ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3997",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वाविंशतिमयुद्धे तु रामदत्तं सुभास्वरम् ।\nअभेद्यं रथमारुह्य विजयं धनुरेव च ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3998",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्दत्तमेव सङ्गृह्य तूणौ (तूणी) चाक्षयसायकौ ।\nआससाद रणे भीमं कर्णो वैकर्तनो वृषा(रुषा) ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-3999",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सुघोर आसीत् स तयोर्विमर्दो भीमस्य कर्णस्य च दीर्घकालम् ।\nआकाशमाच्छादयतोः शरौघैः परस्परं चैव सुरक्तनेत्रयोः ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4000",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भीमो महाबाहुः सहजाभ्यां च संयुतम् ।\nत्वां तु कुण्डलवर्मभ्यां शक्नुयां हन्तुमञ्जसा ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4001",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ज्ञापयितुं तस्य कुण्डले कवचं तथा ।\nशरैरुत्कृत्य समरे पातयामास भूतले ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4002",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं तान्यपकृष्याहं हन्यां त्वामिति वेदयन् ।\nपुनश्च बहुभिस्तीक्ष्णैः शरैरेनं समर्दयत् ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4003",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु भीमस्य बभूव बुद्धिरस्पर्धिनः सर्वजयो हि दत्तः ।\nअमुष्य रामेण न च स्पृधाऽयं कर्णो मया युद्ध्यति कृच्छ्रगो ह्ययम् ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4004",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि मे भगवानत्यनुग्रहाज्जयं ददात्यात्मवचो विहाय (वचोऽपहाय) ।\nमया तु मान्यं वचनं हरेः सदा तस्माद् दास्ये विवरं त्वद्य शत्रोः ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4005",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स्मृत्वा तेन रन्ध्रे प्रदत्ते कर्णोऽस्त्रवीर्येण धनुर्न्यकृन्तत् ।\nरश्मीन् हयानां च ततो रथं स तत्याज नैजं बलमेव वेदयन् ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4006",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न मे रथाद्यैर्धनुषाऽपि कार्यमित्येव सञ्ज्ञापयितुं (स ख्यापयितुं) वृकोदरः ।\nखमुत्पपातोत्तमवीर्यतेजा रथं च कर्णस्य समास्थितः क्षणात् ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4007",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीतस्तु(भीमस्तु) कर्णो रथकूबरे तदा व्यलीयताधः (व्यलीयतातः) स वृकोदरो रथात् ।\nअवप्लुतो ज्ञापयितुं स्वशक्तिं निरायुधत्वेऽप्यरिनिग्रहादौ ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4008",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नैच्छद् गृहीतुं(ग्रहीतुं) विनिहन्तुमेव वा रथं धनुर्वाऽस्य रणेऽपहर्तुम् ।\nद्रोणस्य यद्वत् पूर्वमतीव(द्रोणस्य यत्पूर्वमतीव) शक्तोऽप्यमानयद् रामवचोऽस्य भक्त्या ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4009",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्यां कर्तुं वासवेश्च प्रतिज्ञां सम्मानयन् वैष्णवत्वाच्च कर्णम् ।\nदातुं रन्ध्रं सूर्यजस्य प्रयातः शरक्षेपार्थं दुरमतिष्ठदत्र ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4010",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कर्णो दूरगतं वृकोदरं सम्मानयन्तं रामवाक्यं विजानन् ।\nशरैरविध्यत् स च तानवारयद् गजैर्मृतैस्तांश्च चकर्त कर्णः ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4011",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यसून् गजान् प्रक्षिपन्तं समेत्य संस्पृश्य चापेन वचश्च दुष्टम् ।\nसंश्रावयामास सुयोधनस्य प्रीत्यै प्रजानन्नपि तस्य वीर्यम् ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4012",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "संश्रावयन्तं वचनानि रूक्षाण्यपाहनद् बाणवरैस्तदाऽर्जुनः(बाणगणैस्तदा) ।\nस वर्महीनः पार्थबाणाभितप्तो व्यपागमद् भीम आपाऽत्मयानम् ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4013",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णो भीमे वासवीं नैव शक्तिं विमोक्तुमैच्छन्नैव बीभत्सुतोऽन्यान् ।\nहन्यामिति प्राह यतः स कुन्त्यै यद्यप्यवध्यः स तयाऽपि भीमः ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4014",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणास्त्रं शिरसि प्रपातितं न यस्य लोमाप्यदहच्चिरस्थितम्(लोमाप्यदहरच्छिरःस्थितम्) ।\nकिं तस्य शक्तिः प्रकरोति वासवी तथाऽन्यदप्यस्त्रशस्त्रं महच्च ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4015",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमः कर्णरथं प्राप्तः शक्तिं नाऽदातुमैच्छत ।\nअभिप्रायं केशवस्य जानन् हैडिम्बमृत्यवे ।\nततः कर्णोऽन्यमास्थाय रथमर्जुनमभ्ययात् ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4016",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्यं रथं धनुश्चैव कृष्णबुद्ध्योऽर्जुनो हरेत् ।\nइति भीतस्तु तां शक्तिमादायार्जुनमृत्यवे ।\nयुद्धायायाद् रथं चापं शक्तिं चैकत्र नाकरोत् ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4017",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "एकं हृतं चेदन्यत् स्यादिति मत्वा भयाकुलः ।\nबिभेति सर्वदा नीतेः कृष्णस्यामिततेजसः ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4018",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निश्चितो मरणायैव मृतिकाले तु तं रथम् ।\nआरुह्यागाद्धि पूर्वं तु न कालं मन्यते मृतेः ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4019",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शक्तिं तु तद्रथगतां प्रसमीक्ष्य कृष्णः संस्थाप्य पार्थमपि सात्यकिमेव योद्धुम् ।\nदत्त्वा स्वकीयरथमेव विरोचनस्य(विकर्तनस्य) पुत्रेण सोऽदिशदमुष्य बलं प्रदाय ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4020",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शिष्यं त्वशक्तमिह मे प्रतियोधनाय पार्थो ह्यदादिति स सात्यकिमीक्षमाणः ।\nसंस्पर्धयैव युयुधे विरथं चकार तेनैव सात्यकिरमुं हरियानसंस्थः ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4021",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न केशवरथे कश्चित् स्थितो याति पराजयम् ।\nअतश्च सात्यकिर्नाप कर्णेनात्र पराजयम् ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4022",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शस्त्रसङ्ग्रहकाले तु कुमाराणां व्रतं भवेत् ।\nइत्युक्तं जामदग्न्येन धनुर्विद्यापुराकृता ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4023",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्छत्रुवधरूपं च पूर्वासिद्धं च गूहितम् ।\nअविरुद्धं च धर्मस्य कार्यं रामस्य तुष्टिदम् ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4024",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुपद्रवाय (अनुपद्रवं च) लोकस्येत्यतो भीमो व्रतं त्विदम् ।\nचकार तूबरेत्युक्ते हन्यामिति रहः प्रभुः ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4025",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुपद्रवाय लोकस्य सुव्यञ्जच्श्मश्रुमण्डलः(सुव्यक्तश्मश्रुमण्डलः) ।\nसुश्मश्रुं मां न कश्चिद्धि तथा ब्रूयादिति स्फुटम् ।\nतदर्जुनो विजानाति स्नेहाद् भीमोदितं रहः ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4026",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्जुनस्यापि गाण्डीवं देहीत्युक्तो(देहीत्युक्ते) निहन्म्यहम्(निहन्मितम्) ।\nइति तच्च विजानाति भीम एको नचापरः ।\nगाण्डीवस्याऽगमं पूर्वं जानात्येव हि नारदात् ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4027",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिज्ञां भीमसेनस्य ब्रुवतः फल्गुने(फाल्गुने) रहः ।\nदुर्योधनस्तु शुश्राव तां च कर्णाय सोऽब्रवीत् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4028",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अतूबरोऽपि तेनासौ तस्मात् तूबर इत्यलम् ।\nउक्तः प्रकोपनायैव तस्मादर्जुनमब्रवीत् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4029",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "जानासि मत्प्रतिज्ञां त्वं त्वत्प्रतिज्ञामहं तथा ।\nतत्र हन्तव्यतां प्राप्तो मम वैकर्तनोऽत्रहि ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4030",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिज्ञातो वधश्चास्य त्वयाऽपि मदनुज्ञया ।\nअतस्त्वया मयैवाऽयं (मया वाऽयं) हन्तव्यः सूतनन्दनः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4031",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो वासविः प्राह हन्तव्योऽयं मयैव हि ।\nत्वदीयोऽहं यतस्तेन मत्कृतं त्वत्कृतं भवेत् ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4032",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न त्वत्कृतं मत्कृतं स्याद् गुरुर्मम यतो भवान् ।\nअतो मयैव हन्तव्य इत्युक्त्वा कर्णमब्रवीत् ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4033",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "रूक्षा वाचः श्रावितोऽयं भीमः कृष्णस्य शृण्वतः ।\nयच्चाभिमन्युर्युष्माभिरेकः सम्भूय पातितः ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4034",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्त्वां निहनिष्यामि त्वत्पुत्रं च तवाग्रतः ।\nइत्युक्तोऽन्यं रथं प्राप्य कर्ण आवीज्जयद्रथम् ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4035",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिकर्णाभिगुप्तं तं नाशकद्धन्तुमर्जुनः ।\nतत्र वेगं परं चक्रे द्रौणिः पार्थनिवारणे ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4036",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नचैनमशकत् तर्तुं यत्नवानपि फल्गुनः ।\nतयोरासीच्चिरं युद्धं चित्रं लघु च सुष्ठु च ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4037",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तद् दृष्ट्वा भगवान् कृष्णो लोहितायति भास्करे ।\nअजिते द्रोणतनये त्वहते च जयद्रथे ।\nअर्जुनस्य जयाकाङ्क्षी ससर्ज तम ऊर्जितम् ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4038",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तमोव्याप्ते गगने सूर्यमस्तं गतं मत्वा द्रौणिपूर्वाः समस्ताः ।\nविशश्रमुः सैन्धवश्चार्जुनस्य हतप्रतिज्ञस्य मुखं समैक्षत ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4039",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा हरेराज्ञया शक्रसूनुश्चकर्त बाणेन जयद्रथस्य ।\nवह्निं (अग्निं) विविक्षन्निव दर्शितः शिरस्तदा वचः प्राह जनार्दनस्तम् ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4040",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नैतच्छिरः पातय भूतले त्वमितीरितः पाशुपतास्त्रतेजसा ।\nदधार बाणैरनुपुङ्खपुङ्खैः पुनस्तमूचे गरुडध्वजो वचः ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4041",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इदं पितुस्तस्य करे निपात्यतां वरोऽस्य दत्तो हि पुराऽमुनाऽयम्(यत्) ।\nशिरो निकृत्तं भुवि पातयेद् यस्तवास्य भूयाच्च शिरः सहस्रधा ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4042",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इति स्म वध्यः स पिताऽपि(वध्योऽस्य पिताऽपि) तेनेत्युदीरिते तस्य सन्ध्याक्रियस्य ।\nअङ्के व्यधात् तच्छिर आशु वासविः स सम्भ्रमात् तद् भुवि च न्यपातयत् ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4043",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽभवत् तस्य शिरः सहस्रधा हरिश्च चक्रे तमसो लयं पुनः ।\nतदैव सूर्ये सकलैश्च दृष्टे हाहेति वादः सुमहानथाऽसीत् ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4044",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्तदा शल्यसुयोधनादीन् कृपं च जित्वा व्यनदत् सुभैरवम् ।\nकुर्वन् साहाय्यं फल्गुनस्यैव तुष्टो बभूव शैनेय उतो हते रिपौ ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4045",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अपूरयत् पाञ्चजन्यं च कृष्णो मुदा तदा देवदत्तं च पार्थः ।\nभीमस्य नादं सहपाञ्चजन्यघोषं श्रुत्वा निहतं सिन्धुराजम् ।\nज्ञात्वा राजा धर्मसुतो मुमोद दुर्योधनश्चाऽस सुदुःखितस्तदा ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4046",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो द्रौणिमुखां(द्रौणिमुखान्) सेनां सर्वां भीमोऽभ्यवर्तत।\nपार्थः कर्णमुखाञ्छिष्टान् ततोऽभज्यत तद् बलम् ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4047",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शीर्णां सेनां प्रविविशुर्धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।\nततस्तं देशमापुस्ते यत्र भीमधनञ्जयौ ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4048",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तत एकीकृताः सर्वे पाण्डवाः सहसोमकाः ।\nपरान् विद्रावयामासुस्ते भीताः प्राद्रवन् दिशः ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4049",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राप्यमाणं सैन्यं तं दृष्ट्वा दुर्योधनो नृपः ।\nजयद्रथवधाच्चैव कुपितोऽभ्यद्रवत् परान् ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4050",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स भीमसेनं च धनञ्जयं च युधिष्ठिरं माद्रवतीसुतौ च ।\nधृष्टद्युम्नं सात्यकिं द्रौपदेयान् सर्वानेकः शरवर्षैर्ववर्ष ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4051",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ते विव्यधुस्तं बहुभिः शिलीमुखैः(शिलीमुखान्) स ताननादृत्य चकर्त बाणैः ।\nधनूंषि चित्राणि महारथानां चकार सङ्ख्ये(युद्धे) विरथौ यमौ च ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4052",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "आदाय चापानि पराणि तेऽपि दुर्योधनं ववृषुः सायकौघैः ।\nअचिन्तयित्वैव शरान्स एको न्यवारयत् तानखिलांश्च बाणैः ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4053",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तं गाहमानं द्विषतां बहूनां मध्ये द्रोणद्रौणिकृपप्रधानाः ।\nदृष्ट्वा सर्वे जुगुपुः स्वात्तचापा अनारतं बाणगणान् सृजन्तः ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4054",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सुयोधनः कर्णमाह जहि भीममिमं युधि ।\nस आह नैष शक्यो हि जेतुं देवैः सवासवैः ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4055",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दैवाज्जीवाम्यहं राजन् युध्यंस्तेनातिपीडितः ।\nअतो घटामहे शक्त्या जयो दैवसमाहितः ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4056",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनो द्रोणमाह सैन्धवस्त्वदुपेक्षया ।\nपार्थेन निहतो भीमसात्यकिभ्यां च मे बलम् ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4057",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिज्ञा च परित्यक्ता पाण्डवस्नेहतस्त्वया ।\nइत्युक्तः कुपितो द्रोणः प्रतिज्ञामकरोत् ततः ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4058",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इतः परं नैव रणाद् रात्रावहनि वा क्वचित् ।\nगच्छेयं नैव (नच) मोक्ष्यामि वर्म बद्धं कथञ्चन ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4059",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मत्पुत्रश्च त्वया वाच्यः पाञ्चालान् नैव शेषय (शेषयेत्, शेषयेः) ।\nसदौहित्रानितीत्युक्त्वा(सदौहित्रानिति प्रोक्त्वा) विजगाहे निशागमे ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4060",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "चमूं परेषामभ्यागाद् धृष्टद्युम्नस्तमाशु च ।\nद्रौणिदुर्योधनौ तत्र विरथीकृत्य मारुतिः ।\nद्रावयामास तत् सैन्यं पश्यतां सर्वभूभृताम् ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4061",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिण्यस्तु सप्तैव सेनयोरुभयोरपि ।\nहतास्तासां च भीमेन तिस्रो द्वे फल्गुनेन च ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4062",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सौभद्रसात्यकिमुखैस्तन्मध्ये षोडशांशकः(षोडशांसकैः) ।\nहैडिम्बपार्षतमुखैस्त्रयाच्च दशमांशकः(दशमांशतः) ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4063",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मद्रोणद्रौणिभिश्च द्वे समं निहते तदा ।\nतदन्यैर्मिलितैः सर्वैस्तच्चतुर्थांश एव च ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4064",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो रात्रौ पञ्चभिश्च पार्थाः षड्भिश्च कौरवाः ।\nअक्षोहिणीभिः संव्यूह्य युद्धं चक्रुः सुदारुणम् ।\nभीमं सेनां द्रावयन्तं पुनः कर्णः समासदत् ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4065",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स कर्णपुरतो भीमो दुष्कर्णं कर्णमेव च ।\nदुर्योधनस्यावरजौ निष्पिपेष पदा क्षणात् ।\nरथाश्वध्वजसूतैश्च सहितौ न व्यदृश्यताम्(न व्यदृश्यत) ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4066",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निरायुधोऽहमिति मां त्वमात्थ पुरुषं वचः ।\nनिरायुधः पदैवाहं त्वां हन्तुमशकं तदा ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4067",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इति कर्णस्य तौ भीमः सञ्ज्ञया ज्ञापयन् भुवि ।\nपदा पिपेष कालिङ्गं मुष्टिनैव जघान ह ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4068",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मुष्टिना त्वद्वधायाहं समर्थ इति किं वदे ।\nतस्मान्मया रक्षितस्त्वमिति ज्ञापयितुं प्रभुः ।\nसाश्वसूतध्वजरथः कालिङ्गो मुष्टिचूर्णितः ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4069",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "केतुमांश्च पिता तस्य शक्रदेवः श्रुतायुधः ।\nअक्षोहिण्या सेनया च सह भीमेन पातिताः ।\nखड्गयुद्धे पुरा भीष्मे सेनापत्यं प्रकुर्वति ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4070",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णानुजान् ध्रुवाद्यांश्च बहून् जघ्ने स वै निशि ।\nसञ्ज्ञां भीमकृतां ज्ञात्वा शक्तिं चिक्षेप चापराम् ।\nकर्णः शक्तिर्मया दिव्या न मुक्ता तेन जीवसि ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4071",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ज्ञापयितुं तां तु ज्ञात्वा भीमः क्षणात् तदा ।\nखमुत्पत्य गृहीत्वा च कर्णे चिक्षेप सत्वरः ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4072",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "यदि त्वया तदा मुक्ता शक्तिस्त्वां सा हनिष्यति ।\nइति ज्ञापयितुं सा च कर्णरक्षणकाङ्क्षिणा ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4073",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मुक्ता दक्षभुजे सा च(सोऽथ) विदार्य धरणीं तथा(तदा) ।\nभित्त्वा विवेश कर्णस्य दर्शयन्ती निदर्शनम् ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4074",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भीमः पुनः स्वं तु रथमास्थाय चापभृत् ।\nकर्णस्य पुरतः शत्रून् द्रावयामास सर्वतः ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4075",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तं कर्णो वारयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ।\nभीमः कर्णरथायैव गदां चिक्षेप वेगतः(वेगितः) ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4076",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तद्गदाविघाताय स्थूणाकर्णास्त्रमासृजत् ।\nतेनास्त्रेण प्रतिहता सा गदा भीममाव्रजत् ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4077",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमो गदां समादाय कर्णस्य रथमारुहत् ।\nतया सञ्चूर्णयामास कर्णस्य रथकूबरम् ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4078",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं त्वच्चूर्णने शक्तो मत्कामात् त्वं हि जीवसि ।\nएवं निदर्शयित्वैव पुनः स्वं रथमाव्रजत् ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4079",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः कर्णपुरः सेनां जघान बहुशो रणे ।\nकर्णस्तु तं परित्यज्य सहदेवमुपाद्रवत् ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4080",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तु तं विरथीकृत्य धनुः कण्ठेऽवसज्य च ।\nकुत्सयामास बहुशः स तु निर्वेदमागमत् ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4081",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न हन्तुमैच्छत् तं कर्णः पृथायै स्वं वचः स्मरन् ।\nतं विजित्य(विसृज्य) रणे कर्णो जघ्ने पार्थवरूथिनीम् ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4082",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V227",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो द्रौणिर्विविधैर्बाणसङ्घैर्जघान पार्थस्य चमूं समन्ततः ।\nसा हन्यमाना रणकोविदेन न शं (नाशं) लेभे मृत्युनाऽऽर्ता प्रजेव(आर्तप्रजेव) ॥ २२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4083",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V228",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा सेनां द्रौणिबलाभिभूतां तमाह्वयामास घटोत्कचो युधे(युधि) ।\nद्रौणिस्तमाहाऽलमलं न वत्स पुत्रस्तातं योधयस्वाद्य मां त्वम् ॥ २२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4084",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V229",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त ऊचे न पिता मम त्वं सखा पितुर्यद्यपि शत्रुसंश्रयात् ।\nअरिश्च मेऽसीति तमाह यद्यरिं मां मन्यसे तद्वदहं करोमि ते ॥ २२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4085",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V230",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यूचिवाञ्छक्रधनुःप्रकाशं विष्फार्य चापं प्रकिरञ्छरौघान् ।\nअभ्यागमद् राक्षसमुग्रवेगः स्वसेनया सोऽपि तमभ्यवर्तत ॥ २३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4086",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V231",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स रक्षसां लक्षसमावृतो बली नृभिश्च वीरैर्बहुभिः सुशिक्षितैः ।\nअक्षोहिणीमात्रबलेन राक्षसः सङ्क्षोभयामास गुरोः सुतं शरैः ॥ २३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4087",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V232",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन बाणैर्बहुभिः सुपीडितो विभिन्नगात्रः क्षतजाप्लुताङ्गः(क्षतजाभिप्लुताङ्गः) ।\nव्यावृत्य नेत्रे कुपितो महद् धनुर्विष्फार्य बाणै रजनीं चकार ॥ २३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4088",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V233",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽक्षौहिणीं तां(अक्षौहिणीं तां) क्षणमात्रतः क्षरन् महाशरांस्तानपि राक्षसान् क्षयम् ।\nनिनाय पुत्रं च घटोत्कचस्य निष्ट्यं(निष्ठ्यं) पुरा योऽञ्जनवर्मनामकः ॥ २३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4089",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V234",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निरीक्ष्य सेनां स्वसुतं च पातितं घटोत्कचो द्रोणसुतं शरेण ।\nविव्याध गाढं स तु विह्वलो ध्वजं समाश्रितश्चाऽशु ससञ्ज्ञकोऽभवत् ॥ २३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4090",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V235",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्थाय बाणं यमदण्डकल्पं सन्धाय चापे प्रविकृष्य राक्षसे ।\nमुमोच तेनाभिहतः पपात विनष्टसञ्ज्ञः स्वरथे घटोत्कचः ॥ २३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4091",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V236",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विमूर्च्छितं सारथिरस्य दूरं निनाय युद्धाज्जगतो विपश्यतः ।\nद्रौणिश्च सेनां निशि तैः शरोत्तमैर्व्यद्रावयत् पाण्डवसोमकानाम् ॥ २३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4092",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V237",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सञ्ज्ञामवाप्याथ घटोत्कचोऽपि क्रुद्धोऽविशत् कौरवसैन्यमाशु ।\nविद्रावयामास स बाणवर्षैः प्रकम्पयामास महारथांस्तथा ॥ २३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4093",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V238",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव पार्थं प्रति योद्धुमागतं वैकर्तनं वीक्ष्य जगत्पतिर्हरिः ।\nघटोत्कचं प्राहिणोच्छक्तिमुग्रां तस्मिन् मोक्तुं पार्थरक्षार्थमेव ॥ २३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4094",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V239",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स कर्णमाहूय युयोध तेन तस्यानु दुर्योधनपूर्वकाश्च ये ।\nद्रोणेन चैतान् समरे स एको निवारयामास ममर्द चाधिकम् ॥ २३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4095",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V240",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ते बाध्यमाना बहुशो बलीयसा कर्णं पुरोधाय तमभ्ययोधयन् ।\nन विव्यथे तत्र रणे स कर्णः स्ववीर्यमास्थाय महास्त्रवेत्ता ॥ २४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4096",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V241",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारयामास गुरोः सुतं तदा भीमस्त्रिगर्ताञ्छतमन्युनन्दनः ।\nअलम्बलो नाम तदैव राक्षसः समागमद्(समासदत्) भीमसुतं निहन्तुम् ॥ २४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4097",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V242",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "युद्ध्वा प्रगृह्यैनमथो निपात्य घटोत्कचो भूमितलेऽसिनाऽस्य ।\nउत्कृत्य शीर्षं तु सुयोधनेऽक्षिपद् विषेदुरत्राखिलभूमिपालाः ॥ २४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4098",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V243",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अलायुधोऽथाऽगमदुग्रवीर्यो नराशनस्तं स घटोत्कचोऽभ्ययात् ।\nयुद्ध्वा मुहूर्तं स तु तेन भूमौ निपात्य तं यज्ञपशुं चकार ॥ २४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4099",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V244",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अथास्य शिर उद्धृत्य क्रोधाद् दुर्योधनोरसि ।\nचिक्षेप तेन सम्भ्रान्ताः सर्वे दुर्योधनादयः ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4100",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V245",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "घटोत्कचबलख्यात्यै समर्थेनापि यो रणे ।\nन हतो भीमसेनेन हतेऽस्मिन् भैमसेनिना ॥ २४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4101",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V246",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे सञ्चोदयामासुः(सम्बोधयामासुः) कर्णं शक्तिविमोक्षणे ।\nअस्मिन् हते हतं सर्वं किं नः पार्थः करिष्यति ॥ २४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4102",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V247",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं सञ्चोद्यमानः(सम्बोध्यमानः) स धार्तराष्ट्रैः पुनः पुनः ।\nहैडिम्बेनार्द्यमानैस्तु(च) स्वयं च भृशपीडितः ।\nआदत्त शक्तिं विपुलां पाकशासनसम्मताम् ॥ २४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4103",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V248",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तामम्बरस्थाय घटोत्कचाय शैलोपमायातुलविक्रमाय ।\nचिक्षेप मृत्यो रसनोपमामलं प्रकाशयन्तीं प्रदिशो दिशश्च ॥ २४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4104",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V249",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निर्भिण्णवक्षाः(निर्भिन्नवक्षाः) स तया पपात व्यचूर्णयञ्छत्रुबलं हतोऽपि ।\nतस्मिन् हते जहृषुधार्तराष्ट्रा उच्चुक्रुशुर्दुधुवुश्चाम्बराणि ॥ २४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4105",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V250",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा ननर्त केशवः समाश्लिषच्च फल्गुनम् ।\nननाद शङ्खमाधमज्जहास(शङ्खमदमञ्जहास) चोरुनिस्वनः ॥ २५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4106",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V251",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तमपृच्छद् गुडाकेशः किमेतदिति दुर्मनाः ।\nहते सुतेऽग्रजेऽस्माकं वीरे किं नन्दसि प्रभो ॥ २५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4107",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V252",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह भगवान् कृष्णो दिष्ट्या जीवसि फल्गुन ।\nत्वदर्थं निहिता शक्तिर्विमुक्ताऽस्मिन् हि राक्षसे ॥ २५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4108",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V253",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो युधिष्ठिरो दुःखादमर्षाच्चाभ्यवर्तत ।\nकर्णं प्रति तमाहाथ कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ॥ २५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4109",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V254",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ययाऽर्जुनो निहन्तव्यस्तयाऽसौ राक्षसो हतः ।\nतन्मा शुचस्त्वं राजेन्द्र दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ।\nइत्युक्त्वा प्रययौ व्यासस्ततो युद्धमवर्तत ॥ २५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4110",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V255",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमार्जुनाभ्यामिह हन्यमाने बले कुरूणामितरैश्च पाण्डवैः ।\nप्रदीपहस्ता अथ योधकाश्च सर्वेऽपि निद्रावशगा बभूवुः ॥ २५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4111",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V256",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तानाह धनञ्जयस्तदा स्वप्स्यन्तु यावच्छशिनः प्रकाशः ।\nइतीरिता आशिषः फल्गुनाय प्रयुज्य सर्वे सुषुपुर्यथास्थिताः ॥ २५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4112",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V257",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च चन्द्रेऽभ्युदिते युधे ते समाययुः शस्त्रमहास्त्रवर्षाः ।\nतत्राऽयातः सात्यकिं सोमदत्तो भूरिश्च ताभ्यां युयुधे स एकः ॥ २५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4113",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V258",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "हतौ च तौ पेततुस्तेन भूमौ बाह्लीक एनं समरे त्वयोधयत् ।\nस सात्यकिं विरथीकृत्य बाणं वधाय तस्याऽशु मुमोच वीरः ॥ २५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4114",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V259",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "चिच्छेद तं भीमसेनस्त्रिधैव तस्मै(तस्मिञ्छतघ्नीं) शतघ्नीं प्रजहार बाह्लिकः ।\nतया हतो विह्वलितो वृकोदरो जघान तं गदया सोऽपतच्च ॥ २५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4115",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V260",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "बाह्लीकः प्रार्थयामास पूर्वं स्नेहपुरस्सरम् ।\nभीम त्वयैव हन्तव्यो रणेऽहं प्रीतिमिच्छता ।\nतदा यशश्च धर्मं च लोकं च प्राप्नुयामहम् ॥ २६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4116",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V261",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह तं भीमो नितरां व्यथितस्तदा ।\nहन्यां नैवान्यथा युद्धे तत् ते शुश्रूषणं भवेत् ।\nइति तेन हतस्तत्र भीमसेनेन बाह्लिकः ॥ २६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4117",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V262",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "हते बाह्लीके कौरवा भीमसेनमभ्याजग्मुः कर्णदुर्योधनाद्याः(कर्णसुयोधनाद्याः) ।\nद्रौणिं पुरस्कृत्य गुरुं च पार्षतः सभ्रातृकः सात्यकिना समभ्ययात् ॥ २६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4118",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V263",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "संशप्तकैरेव पार्थो युयोध तद् युद्धमासीदतिरौद्रमद्भुतम् ।\nअक्षोहिणी तत्र भीमार्जुनाभ्यां निषूदिता (निसूदिता) रात्रियुद्धे समस्ता(समन्तात्) ॥ २६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4119",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V264",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सूर्यश्चाभ्युदितस्तदाऽतिघोरं द्रोणः कर्म युद्धे चकार ।\nस पाञ्चालानां रथवृन्दं प्रविश्य जघान हस्त्यश्वरथान् नरांश्च ॥ २६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4120",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V265",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्रावितास्तेन महारथाश्च नैवाविन्दञ्छर्म बाणान्धकारे ।\nयुवेव वृद्धोऽपि चचार युद्धे स उग्रधन्वा परमास्त्रवेत्ता ॥ २६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4121",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V266",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "रथार्बुदं तेन हतं च तत्र ततः सहस्रं(तथा सहस्रं) गुणितं नराणाम् ।\nततो दशांशो निहतो हयानां गजार्बुदं चैव रणोत्कटेन ॥ २६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4122",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V267",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तथा विराटद्रुपदौ शराभ्यां निनाय लोकं परमाजिमध्ये ।\nततो विजित्यैव गुरोः सुतादीन् धृष्टद्युम्नं भीमसेनो जुगोप ॥ २६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4123",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V268",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नो भीमसेनाभिगुप्तो द्रोणं हन्तुं यत्नमुच्चैश्चकार ।\nनिवारयामास गुरुः शरौघैर्धृष्टद्युम्नं सोऽपि तं सायकेन ।\nविव्याध तेनाभिहतः स मूर्च्छामवाप विप्रो निषसाद चाऽशु ॥ २६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4124",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V269",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नः सत्वरं खड्गचर्मणी आदाय तस्याऽरुरुहे रथोत्तमम् ।\nसञ्ज्ञामवाप्याथ गुरुः शरौघैः प्रादेशमात्रैर्व्यथयामास तं च ॥ २६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4125",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V270",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स तैरतिव्यथितस्तद्रथाच्च परावृत्तः स्वं रथं चारुरोह ।\nसुसंरब्धौ तौ पुनरेव युद्धं सञ्चक्रतुर्वृष्टशराम्बुधारौ ॥ २७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4126",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V271",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "निवार्य शत्रुं स शरैर्ब्रह्मास्त्रमसृजद् द्विजः ।\nतेन सन्दाहयामास पाञ्चालान् सुबहून् रणे ।\nपुरुजित् कुन्तिभोजश्च तेनान्येऽपि हतास्तदा ॥ २७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4127",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V272",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमोऽर्जुनः सात्यकिश्च पर्यायेण गुरोः सुतम् ।\nदूरतो वारयामासुर्महत्या सेनया सह ॥ २७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4128",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V273",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णदुर्योधनादींश्च शल्यं भोजं कृपं तथा ।\nभीमार्जुनौ शरौघेण वारयामासतू रणे ॥ २७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4129",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V274",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र भीमो गजानीकं जयत्सेनं च मागधम् ।\nजघान सुबहूंश्चैव मागधानां रथव्रजान् ॥ २७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4130",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V275",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ मालवराजस्य त्वश्वत्थामाभिधं गजम् ।\nभीमसेनहतं दृष्ट्वा वासुदेवप्रचोदितः ।\nअश्वत्थामा हत इति प्राह राजा युधिष्ठिरः ॥ २७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4131",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V276",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अश्वत्थामवधं श्रुत्वा नाहं योत्स्य इति स्वयम् ।\nपुरोक्तं धर्मजायैव तेन द्रोणो युधिष्ठिरम् ॥ २७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4132",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V277",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रूहि सत्यमिति प्राह सत्यमित्येव सोऽब्रवीत् ।\nउपांशु कुञ्जरश्चेति द्रोणोऽतो व्यथितोऽभवत् ॥ २७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4133",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V278",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य भीमो रथेषां(रथेषुं) च गृहीत्वा न तवेदृशम् ।\nयोग्यं गुणवतो नित्यं परधर्मोपजीवनम् ॥ २७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4134",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V279",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्याह खस्था मुनयश्चालमेहीति तं तदा ।\nऊचुस्तदखिलं ज्ञात्वा द्रोणः शस्त्रमवासृजत् ॥ २७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4135",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V280",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्यस्य कर्माणि तदाऽखिलानि योगारूढः परमं वासुदेवम् ।\nसर्वेश्वरं नित्यनिरस्तदोषं ध्यायन् मुक्त्वा देहमगात् स्वधाम ।\nतं केशवः पाण्डवा गौतमश्च यान्तं स्वलोकं ददृशुर्विहायसा ॥ २८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4136",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V281",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नः पाण्डवैर्वार्यमाणोऽप्यगात् खड्गं चर्म चाऽदाय तत्र ।\nछित्वाऽसिना तस्य शिरः पुनश्च रथं स्वकीयं त्वरया समास्थितः ।\nदृष्ट्वा कृपस्तं सुभृशं भयार्दितः सम्प्राद्रवद् वाजिनमेकमास्थितः ॥ २८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4137",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V282",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "सञ्छिन्ने द्रोणशिरसि गर्हयामास वासविः ।\nयुधिष्ठिरं च(युधिष्ठिरश्च) पाञ्चाल्यं सात्यकिश्चापि कोपितः ॥ २८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4138",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V283",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "धृष्टद्युम्नस्तु तावाह कथं भूरिश्रवा हतः ।\nइति तं सात्यकिः क्रुद्धो गदापाणिः समभ्ययात् ।\nआह्वयामास पाञ्चाल्यस्तं धृतासिरविस्मयः ॥ २८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4139",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V284",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा जग्राह शैनेयं भीमः कृष्णप्रचोदितः ।\nशमयामास पार्थं च पाञ्चाल्यस्नेहयन्त्रितः ॥ २८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4140",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V285",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ते वासुदेवेन तदा सुशिक्षिताः (तदाऽनुशिक्षिताः) स्नेहं पुनः पूर्ववदापुरुत्तमम् ।\nयत्ताश्च युद्धाय समुद्यताश्च(समुत्थिताश्च) तदाऽऽगमद् द्रौणिरप्यात्तधन्वा ॥ २८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4141",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V286",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "आश्रुत्य तातं निहतं प्रतिज्ञां चकार निःशेषरिपुप्रमाथने ।\nनारायणास्त्रं विससर्ज कोपात् तदा भीता भीममृते समस्ताः ॥ २८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4142",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V287",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरः प्राह विषण्णचेतनः शैनेयपूर्वाः प्रतियान्तु सर्वे ।\nसभ्रातृकोऽहं द्रौणिवरास्त्रमग्नो(भग्नो) भवेयमित्यत्र जगाद केशवः ॥ २८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4143",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V288",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नमध्वमस्त्रस्य ततो विमोक्ष्यथेत्यथ प्रणेमुश्च धनञ्जयादिकाः ।\nसर्वे न भीमस्तदमुष्य मूर्ध्नि पपात सोऽग्नाविव संस्थितोऽग्निः ॥ २८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4144",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V289",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अदह्यमाने भीमेऽपि वह्नौ वह्निरिव स्थिते ।\nअवेष्टयद् वारुणेन पार्थोऽत्राऽत्मप्रपत्तये ॥ २८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4145",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V290",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "न देहे पतितास्त्रस्य बहिर्वेष्टनतः फलम् ।\nतथाऽपि स्नेहवशगो वेष्टयामास फल्गुनः ॥ २९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4146",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V291",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अमोघत्वं निजास्त्रस्य भीमस्यावध्यतामपि ।\nसाधयन् सार्जुनः कृष्णो भीमस्य रथमारुहत् ॥ २९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4147",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V292",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "वेष्टितं वारुणास्त्रेण प्रविष्टं बाह्यतस्तदा ।\nसहितत्वात् केशवेन नरत्वादथ फल्गुनम् ॥ २९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4148",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V293",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्त्रं नादहत् ताभ्यां स्वरथादवरोपिते ।\nभीम आच्छिन्नहेतौ च तदस्त्रं शान्तिमागमत् ॥ २९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4149",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V294",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "शुद्धक्षत्रियधर्मेषु निरतो यद् वृकोदरः ।\nवाहनादवतीर्यान्यैः प्रणतेऽपि निरायुधैः ।\nसायुधः सरथोऽयुद्ध्यदविषह्यमपीश्वरैः ॥ २९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4150",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V295",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वधर्महानौ मित्राणां कर्तव्यं यन्निषेधनम् ।\nअतः सोऽन्यानपि प्राह मा गमध्वमिति स्वयम् ॥ २९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4151",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V296",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "नमस्कार्यमपि ह्यस्त्रं न नम्यं जीवनेच्छया ।\nसमरे शत्रुणा मुक्तं तस्मात् तन्न चकार सः ॥ २९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4152",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V297",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्राभिमानी वायुर्हि देवताऽस्य हरिः स्वयम् ।\nतस्माद् भीमं स्वरूपत्वान्नादहच्चाग्निमग्निवत् ॥ २९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4153",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V298",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मनसैवाऽदरं चक्रे भीमोऽस्त्रे च हरौ तदा ।\nक्षत्रधर्मानुसारेण न ननाम च बाह्यतः ॥ २९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4154",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V299",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवः स्वकीयास्त्रं भीमं चामोघमेव तु ।\nसाधयित्वाऽनन्तशक्तिः पुनरश्वानचोदयत् ॥ २९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4155",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V300",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः प्रयोक्तुमस्त्रं तत् (प्रयोक्तमस्त्रं तं) धार्तराष्ट्रोऽभ्यचोदयत्(अभ्ययाचत) ।\nद्रौणिर्न शक्यमित्युक्त्वा धृष्टद्युम्नं समभ्ययात् ॥ ३००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4156",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V301",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमीक्ष्यैव गुरोः सुतं तं धृष्टद्युम्नं सात्यकिरन्वयाद् रणे ।\nउभौ च तौ सायकाभ्यामविध्यन्निपेततुस्तौ च विमूर्च्छितौ रणे ॥ ३०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4157",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V302",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्याभ्यागतस्याश्वान् द्रौणिर्व्यद्रावयद् रणे ।\nसंस्थापयति तान् भीमे ददर्श द्रौणिमर्जुनः ॥ ३०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4158",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V303",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽर्जुनस्तं प्रतियोद्धुमागमद् रुक्षा वाचः श्रावयन् क्रुद्धरूपः ।\nतत्राऽग्नेयं द्रौणिरमुञ्चदस्त्रं तेन व्याप्ता पृतना पाण्डवानाम् ॥ ३०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4159",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V304",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिणी निहता चात्र सेना पार्थं सयानं हरिरुज्जहार ।\nजीवन्तमालोक्य सुरेन्द्रनन्दनं द्रौणिः कोपात् कार्मुकं चापहाय ।\nययौ तमागत्य जगाद कृष्णो वेदान्तकृत् पूर्णषाड्गुण्यदेहः ॥ ३०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4160",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V305",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "मा याहि साक्षाद् गिरिशः सुराणां कार्याय भूमौ बलवानजायथाः ।\nमहच्च कार्यं पुनरस्ति दृष्टं तवाऽशु तच्च प्रतिपादयेति ॥ ३०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4161",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V306",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "तथोदितः प्रातरिति ब्रुवाणो ययौ प्रणम्याखिलवेदयोनिम् ।\nययुस्तमन्वेव सुयोधनादयो दुःखानतास्ते शिबिराय भीताः ॥ ३०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4162",
"oldKey": "MBTN_C26_S01_V307",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C26_S01",
"chapter": "MBTN_C26",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थाश्च सर्वे मुदिता जनार्दनं परं स्तुवन्तः शिबिराय जग्मुः ।\nतत्रापि रात्रावमितान् हरेर्गुणाननुस्मरन्तो मुमुदुः समेताः ॥ ३०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4163",
"oldKey": "MBTN_C27_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4164",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ओं ॥ अथानुज्ञामुपादाय द्रौणेर्दुर्योधनो नृपः ।\nकर्णं सेनापतिं चक्रे सोऽगाद् युद्धाय दंशितः (दंसितः) ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4165",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्राभवद् युद्धमतीव दारुणं पाण्डोः सुतानां धृतराष्ट्रजैर्गजे ।\nतत्रोदयाद्रिप्रतिमे प्रदृश्यते भीमो यथोद्यन् सविताऽतिनिर्मलः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4166",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं कालयन्तं नृपतीन् क्षेमधूर्तिरभ्यागमत् तस्य गजं जघान च ।\nतं वीर्यमत्तं प्रतिलभ्य भीमो निनाय मृत्योः सदनाय शीघ्रम् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4167",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य तं मारुतिरभ्यकृन्तच्छिरांसि यूनां परपक्षपातिनाम् ।\nविक्षोभयामास च शत्रुसैन्यं सिंहो यथैव श्वसृगालयूथम् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4168",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्क्षोभ्यमाणं तदनीकमीक्ष्य द्रौणी रथेन प्रतिजग्मिवांस्तम् ।\nतद् युद्धमासीदतिरौद्रमद्भुतं (अतिघोरमद्भुतं) पुरा यथा नाऽस च कस्यचित् क्वचित् ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4169",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तद् देवगन्धर्वविप्रा ऊचुर्नेदृग् दृष्टपूर्वं सुयुद्धम् ।\nन चोत्तरं वाऽपि भविष्यतीदृक् कलां च सर्वाणि न षोडशीमियुः(षोडशीमयुः) ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4170",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "नैतादृशी ज्ञानसम्पद् बलं वा द्वयं कुतो वायुमृते शिवं तथा ।\nद्वयोः समाहार इह द्वयोरपि ज्ञानस्य बाह्वोश्च बलस्य सूर्जितः ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4171",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीर्यमाणे विबुधैर्नरोत्तमौ दिशः समस्ता गगनं च पत्रिभिः ।\nनिरन्तरं चक्रतुरुत्तमोजसौ दृष्ट्वैव तद् (प्रीतिमगुः)भीतिमगुर्महारथाः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4172",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "शरासने मारुतिना निराकृतो द्रौणिर्महास्त्राणि मुमोच तस्मिन् ।\n(तान्यस्त्रवर्षैः)तान्यस्त्रवर्यैर्बलवानविस्मयः संशामयामास सुतोऽनिलस्य ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4173",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः शरैरेव परस्परं तावयुद्ध्यतां चित्रमलं च सुष्ठु ।\nतदा तु भीमस्य शरैर्भृशार्दितो द्रौणिः पपाताऽशु दृढं विचेतनः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4174",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमश्च विह्वलतनुः स तु किञ्चिदेव पूर्वं गते गुरुसुते प्रययौ क्षणेन ।\nनिर्धूतयुद्धश्रम आत्तधन्वा योद्धुं गजौघं प्रति नादिताशः(प्रतिनादिताशः) ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4175",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् गजान् मर्दयति धार्तराष्ट्रो युधिष्ठिरम् ।\nअगाद् युद्धाय तौ युद्धं राजानौ चक्रतुश्चिरम् ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4176",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र तं विरथं चक्रे सहसैव युधिष्ठिरः ।\nस गदामाददे गुर्वीं तं भीमोऽभ्यपतद् गदी ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4177",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा कृपस्तं स्वरथमारोप्यापययौ ततः ।\nतदैव कर्णनकुलौ भृशं बाणैरयुद्ध्यताम् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4178",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "नकुलं विरथं कृत्वा कर्णोऽथ प्रपलायिनम्(प्रपलायितम्) ।\nअनुद्रुत्य च वेगेन कण्ठे धनुरवासृजत् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4179",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "उक्त्वा च पुरुषा(उवाच परुषा) वाचः कुन्त्या वचनगौरवात् ।\nजघान नैव नकुलं विसृज्य च ययौ परान् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4180",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "विन्दानुविन्दावथ कैकयौ रणे समासदत् सात्यकिरुग्रविक्रमः ।\nतयोरमुष्याभवदुग्रवैशसं प्रवर्षतोरुत्तमसायकान् बहून् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4181",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ताभ्यां निरुद्धः सहसा जहार तत्रानुविन्दस्य शिरोऽथ विन्दः ।\nयुयोध शैनेयमथारथावुभौ परस्परं चक्रतुरुत्तमाहवे ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4182",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ततश्च चर्मासिधरौ प्रचेरतुः श्येनौ यथाऽकाशतले कृतश्रमौ ।\nनिकृत्य चान्योन्यमुभौ च चर्मणी वरासिपाणी युगपत् समीयतुः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4183",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रापहस्तेन शिरः सकुण्डलं जहार विन्दस्य मृधे स सात्यकिः ।\nनिहत्य तौ बन्धुजनैः सुपूजितो जगाम शत्रूनपरान् प्रकम्पयन् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4184",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कृपमायान्तमीक्ष्यैव तपसां मां प्रपीडयेत् ।\nइति मत्वा पार्षतस्तु भीमं शरणमेयिवान् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4185",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णं समन्तात् प्रतिकालयन्तं वरूथिनीमिन्द्रसुतः समभ्ययात् ।\nक्षणात् तमाजौ विरथं च चक्रे ततोऽपहारं स चकार चम्वाः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4186",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पराजितः संयति सूर्यसूनुः सुतेन शक्रस्य स धार्तराष्ट्रम् ।\nजगाद बाहुं प्रतिगृह्य पार्थो जिगाय मामन्यमनस्कमाजौ ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4187",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कामं रथो मे धनुरप्यभेद्यं दत्तं भृगूणामधिपेन दिव्यम् ।\nयन्ता न तादृङ् मम यादृशो हरिः शल्यो यदि स्यात् त्वदरिं निहन्याम् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4188",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते सौत्यकृते स शल्यं प्रोवाच स क्रुद्ध इवाभवत् तदा ।\nदुर्योधनो रथिनः सारथेस्तु व्यावर्णयन्नुत्तमतामशामयत् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4189",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "बुद्ध्या बलेन ज्ञानेन धैर्याद्यैरपि योऽधिकः ।\nरथिनः सारथिः स स्यादर्जुनस्य यथा हरिः ।\nयथा शिवस्य ब्रह्माऽभूद् दहतस्त्रिपुरं पुरा ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4190",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादिवाक्यैः संशान्त इव शल्योऽस्य सारथिः ।\nबभूव तेन सहितः सेनां व्यूह्य रवेः सुतः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4191",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "गच्छन् युद्धाय दर्पेण प्राह यो मेऽर्जुनं पुमान् ।\nदर्शयेत् तस्य दास्यामि प्रीतो वित्तमनर्गलम् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4192",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवन्तं बहुशः प्राह शल्यः प्रहस्य च ।\nनिवातकवचा येन हता दग्धं च खाण्डवम् ।\nको नाम तं जयेन्मर्त्यो दृष्टो वोऽपि स गोग्रहे ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4193",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "काकगोमायुधर्मा त्वं हंससिंहोपमं रणे ।\nमा याहि पार्थं मा याहि हतोऽनेन यमक्षयम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4194",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ते रविजो मद्रान् नितरां पर्यकुत्सयत् ।\nशल्योऽपि सर्वदेशेषु नीचमध्योत्तमा नराः ।\nसन्तीत्युक्त्वाऽस्य सारथ्यं चक्रे पार्थहितेप्सया(पार्थहितेच्छया) ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4195",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णोऽथ शल्यनियतेन रथेन पार्थसेनामवाप्य विदुधाव शरैः समन्तात् ।\nसंरक्षितो युधि सुयोधनगौतमाद्यैराचार्यजेन च महास्त्रविदां वरेण ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4196",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भीमपार्षतशिनिप्रवराभिगुप्ता सा पाण्डवेयपृतनाऽभिववर्ष बाणैः ।\nतां सूर्यसूनुरथ बाणवरैर्विदार्य सम्प्राद्रवच्छितशरैरपि (सम्प्रार्दयच्छितशरैरपि) धर्मसूनुम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4197",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्वा तमाशु विरथं धनुरस्य कण्ठे सज्यं निधाय परुषा गिर आह चोच्चैः ।\nदृष्ट्वैव मारुतिरमुं भृशमातुतोद दुर्योधनं (विगतकार्मुकं)विरथकार्मुकमत्र कृत्वा ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4198",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं प्राणसंशयगतं नृपतिं निरीक्ष्य कर्णं जगाद युधि मद्रपतिः प्रदर्श्य ।\nयस्यार्थ एष(यस्यार्थमेव) समरस्त्वमियं च सेनां तं त्वं यमस्य सदनं प्रयियासुमद्य ।\nभीमेन पीडितममुं परिपाहि शीघ्रं किं ते युधिष्ठिरमिमं हि मुधाऽभिपीड्य(वृथाऽभिपीड्य) ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4199",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽस्य वाक्यमतिहाय(वाक्यमपहाय) युधिष्ठिरं तं कर्णो ययौ नृपतिरक्षणतत्परोऽलम् ।\nदृष्ट्वैव तं पवनसूनुरभि त्वियाय क्रोधाद् दिधक्षुरिव कर्णममेयधामा ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4200",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "राजावनाय शिनिपुङ्गवपार्षतौ च सन्दिश्य कर्णमभिगच्छत आस रूपम् ।\nअन्ते कृतान्तनरसिंहतनोर्यथैव विष्णोर्हरं ग्रसत आत्तसमस्तविश्वम् ।\nतद्वेगतः प्रतिचचाल धरा समस्ता विद्राविता च सकला प्रतिवीरसेना ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4201",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "वैकर्तनेन शरसञ्चयताडितः स बाणं च वज्रसदृशं प्रमुमोच तस्मिन् ।\nतेनाऽहतो मृतकवत् स पपात कर्णो भीमः क्षुरं च जगृहेऽभिययौ(जगृहे प्रययौ) च पद्भ्याम् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4202",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "निन्दां हरेस्तु(हरेश्च) विदधाति परोक्षगोऽपि(परोक्षतोऽपि) यस्तं प्रगृह्य करवाणि विजिह्वमेव ।\nएवं हि वायुतनयस्य सदा प्रतिज्ञा छेत्तुं स तेन रविजस्य ससार जिह्वाम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4203",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "आयान्तमन्तिकममुं प्रसमीक्ष्य शल्यो नेत्याह हेतुभिरहो न मृषा प्रतिज्ञा ।\nकार्या त्वयैव पुरुहूतसुतस्य जिह्वां मा तेन पातय मरुत्सुत सूतसूनोः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4204",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा प्रमुखात्(इत्युक्त्वाऽभिमुखात्) तस्य रथेनैव तु मद्रराट् ।\nवैकर्तनमपोवाह सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4205",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "जित्वा सूर्यसुतं भीमः कौरवाणामनीकिनीम् ।\nसर्वां विद्रावयामास द्रौणिदुर्योधनावृताम् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4206",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षोहिणीत्रयं तेन तदा विलुलितं क्षणात् ।\nतदैव गुरुपुत्रोऽयात् पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4207",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "विमृद्य सकलां सेनां कृत्वा च विरथं नृपम् ।\nधृष्टद्युम्नं यमौ चैव सात्यकिं द्रौपदीसुतान् ।\nक्षणेन विरथीकृत्य सर्वांश्चक्रे निरायुधान् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4208",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् भग्नदर्पान् रणतोऽपयातानन्वेव बाणावृतमन्तरिक्षम् ।\nकुर्वन् ययौ धर्मराजस्तमाह किं नः स्वधर्मे निरतान् विहंसि ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4209",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्रियान् परधर्मस्थो मा हिंसीरिति चोदितः ।\nप्रहस्य तान् विहायैव ययौ यत्राच्युतार्जुनौ ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4210",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "संशप्तकैस्तत्र संयुद्ध्यमानं समाह्वयामास सुरेशसूनुम् ।\nस बाणयुक्तं भुजगेन्द्रकल्पमुन्नम्य बाहुं युधये सुशूरम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4211",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थः संशप्तकगणैः संसृष्टः समरार्थिभिः ।\nआहूतो द्रौणिना चैव कार्यं कृष्णमपृच्छत ।\nचोदयामास च हयान् कृष्णो द्रौणिरथं प्रति ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4212",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "उभौ च तावस्त्रविदां प्रधानौ महाबलौ संयति जातदर्पौ ।\nशरैः समस्ताः प्रदिशो दिशश्च द्रोणेन्द्रसूनू तिमिराः प्रचक्रतुः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4213",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिस्तदा स्यन्दनवाजिरोमस्वरोमकूपध्वजकार्मुकेभ्यः ।\nशरानमोघान् सततं सृजानो बबन्ध पार्थं शरपञ्जरेण ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4214",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् निबद्धे हरिरप्रमेयो विबोधयामास सुरेन्द्रसूनुम् ।\nआलिङ्गनेनास्य ददौ बलं च स उत्थितोऽस्त्राण्यमुचन्महान्ति ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4215",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "निवार्य तान्यस्त्रवरैर्गुरोः सुतश्चिच्छेद च ज्यां युधि गाण्डिवस्य ।\nववर्ष पार्थं च शरैरथाऽन्या ज्याऽऽसीत् तया गाण्डिवं सोऽप्ययुङ्क्त ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4216",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः शरेण कुपितः शितेन द्रौणिसारथेः ।\nशिरो जहार कौन्तेयः सारथ्यं सोऽकरोत् स्वयम् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4217",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "शरान् विसृजता तेन सारथ्यमपि कुर्वता ।\nशरकूटेन पार्थः स पुनर्बद्धो द्विजन्मना ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4218",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनरालिङ्ग्य कृष्णस्तमधाच्छत्रुविघातकम् ।\nबलमस्मिंस्ततः पार्थः उत्तस्थौ शरचापभृत् ।\nववर्ष च शरान् भूयो द्रोणपुत्रेऽरिमर्दनः ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4219",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनस्तस्य तुतोद(नुनोद) ज्यां द्रौणिः सन्धाय तां पुनः ।\nपार्थो द्रोणसुतस्याश्वरश्मींश्चिच्छेद सायकैः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4220",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "विरश्मयो हया द्रौणेः पुनः पार्थशराहताः ।\nअपोहुर्दूरमेतस्मात् सोऽपि संस्थाप्य तान् पुनः ।\nचिन्तयामास नैतस्मादधिकं शक्यतेऽर्जुने ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4221",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सारथित्वात् केशवस्य ध्वजस्थत्वाद्धनूमतः ।\nगाण्डिवत्वात् कार्मुकस्य चेषुध्योरक्षयत्वतः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4222",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अवध्यत्वात् तथाऽश्वानामभेद्यत्वाद् रथस्य च ।\nअतो योद्धुं समर्थोऽपि नाद्य यामि धनञ्जयम् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4223",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं स मत्वा प्रविवेश सेनां पाण्डोः सुतानामथ तं समभ्ययात् ।\nपाण्ड्यस्तयोरास सुयुद्धमद्भुतं प्रवर्षतोः सायकपूगमुग्रम् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4224",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अष्टावष्टशतान्यूहुः(अष्टावष्टगवान्यूहुः) शकटानि यदायुधम् ।\nअह्नस्तदष्टभागेन द्रौणिश्चिक्षेप तत्र ह ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4225",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ तं विरथं कृत्वा छित्वा कार्मुकमाहवे ।\nसकुण्डलं शिरो द्रौणिर्जहार मुकुटोज्ज्वलम्(मकुटोज्ज्वलम्) ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4226",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ विद्रावयामास पृतनां पाण्डवीं शरैः ।\nतदा जघान पार्थोऽपि दण्डधाराख्यमागधम् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4227",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "विद्राप्यमाणां पृतनां निरीक्ष्य गुरोः सुतेनाभ्यगमत् त्वरावान् ।\nधृष्टद्युम्नस्तं स ऊचे सुपापं हनिष्ये त्वामद्य युद्धे गुरुघ्नम् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4228",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो दर्शयामास पार्षतः खड्गमुत्तमम् ।\nअयं तव पितुर्हन्ता वदिष्यति तवोत्तरम् ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4229",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा धनुरादाय ववर्ष च शरान् बहून् ।\nतयोः समभवद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4230",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "स तत्र पार्षतं द्रौणिः क्षणेन विरथायुधम् ।\nकृत्वाऽन्ताय शरांस्तीक्ष्णान् मुमोच न च तस्य ते ।\nत्वचं च चिच्छिदुर्द्रौणिः खड्गहस्तोऽभिजग्मिवान् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4231",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "खड्गेन सोऽस्त्रैशस्त्रैरप्यनिर्भिन्नत्वचं तदा ।\nमौर्व्या ममन्थ धनुषः पातयित्वा धरातले ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4232",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "आकृष्यमाणं पार्षतं दृष्ट्वा कृष्णप्रचोदितः ।\nपार्थो भीमश्चोभयतः शरैरभिनिजघ्नतुः ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4233",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "स ताभ्यां वज्रसमितैः(वज्रसन्निभैः) शरैरभिहतो भृशम् ।\nविसृज्य पार्षतं स्वीयमारुरोह रथं पुनः ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4234",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "जगाम च ततोऽन्यत्र पाञ्चाल्योऽपि रथं पुनः ।\nआरुह्यान्यं स्वात्तधन्वा कृतवर्माणमभ्ययात् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4235",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरासीत् सुतुमुलं युद्धमद्भुतदर्शनम् ।\nतत्र नातिप्रयत्नेन पाञ्चाल्यो विरथायुधम् ।\nचकार कृतवर्माणं तमपोवाह गौतमः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4236",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ दुर्योधनो राजा माद्रेयावभ्ययाद् रथी ।\nताभ्यां तस्याभवद् घोरं युद्धमद्भुतदर्शनम् ।\nतत्र नातिप्रयत्नेन तेन तौ विरथीकृतौ ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4237",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वयं युधिष्ठिरो राजा तदा तं समवारयत् ।\nव्यश्वसूतध्वजं चक्रे तं च दुर्योधनो रणे ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4238",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽगतं सूर्यसुतं पुनश्च जगाम भीमो रभसो(रभसा) रथेन ।\nदुर्योधनं चास्य समक्षमेव चकार वीरो विरथं क्षणेन ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4239",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "निवार्य कर्णं च शरैरमुष्य सूनोः सुषेणस्य शिरश्चकर्त ।\nपपात भूमौ स पितुः समीपे यथा हतः सत्यसेनोऽमुनैव ।\nयथैव कर्णावरजौ पुरैव निशायुद्धे कर्णपुरः प्रपातितौ ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4240",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "हतं तमीक्ष्यैव विकर्तनात्मजः क्रोधान्वितो भीमसेनं विहाय ।\nययौ प्रमृद्यैव चमूं युधिष्ठिरं रथेऽपरे स्वश्वयुते व्यवस्थितम् ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4241",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यवारयेतां शिनिपौत्रपार्षतौ कृष्णासुताः सोमकसङ्घयुक्ताः ।\nस तान् समस्तान् विरथान् विधाय युधिष्ठिरं प्राप युतं यमाभ्याम् ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4242",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्य सोऽश्वान् युधि धर्मसूनोर्निरायुधौ तौ च यमौ चकार ।\nतानेकयानोपगतान् पुनश्च ममर्द बाणैश्च वचोभिरुग्रैः ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4243",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव मोक्षाय नृपस्य भीमो दुर्योधनं विरथं संविधाय ।\nविव्याध मर्मस्वतितीक्ष्णसायकैस्तं दर्शयामास रवेः सुताय ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4244",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "शल्यस्तदा धर्मसुतं विहाय कर्णो ययौ तत्र युधिष्ठिरोऽपि ।\nगत्वा शनैः शिबिरं तत्र शिश्ये कर्णो यदा राजगृध्नी जगाम ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4245",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिः कृपश्चात्र तदैव जग्मतुस्तदा भीमो द्रौणिकर्णौ जगाम ।\nकृपो नृपं रथमारोपयच्च विद्धं शरैर्भीमबाहुप्रमुक्तैः ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4246",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "नृपं समादाय कृपेऽपयाते भीमार्दितौ द्रौणिकर्णौ शरौघैः ।\nविहाय तं जग्मतुः सोमकानां चमूं शरौघैरभिपातयन्तौ ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4247",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अथात्र राजानमचक्षमाणो धनञ्जयो वासुदेवप्रणुन्नः ।\nअभ्याययौ पार्षतः स्वां तु सेनां कर्णाहतां वीक्ष्य कुरूनपीडयत् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4248",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "न्यवारयत् समायान्तं कपिप्रवरकेतनम् ।\nद्रौणिर्दुःशासनश्चैव धृष्टद्युम्नमवारयत् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4249",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "उभावतिरथौ तौ तु शस्त्रास्त्रैरभ्यवर्षताम् ।\nदुःशासनः पार्षतश्च कुर्वन्तौ बाणजं तमः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4250",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र दुःशासनेनाऽजौ स्तम्भितो द्रुपदात्मजः ।\nयतमानोऽपि निर्यत्नः कृतो युद्धे निरायुधः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4251",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽभवद् युद्धमतीव दारुणं द्रौणेस्तनूजेन तु वज्रपाणेः ।\nतत्रापि बद्धः शरपञ्जरेण पार्थोऽपनुत्ताऽपि हि गाण्डिवज्या ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4252",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थोऽथ कृष्णेधितबाहुवीर्यो(कृष्णैधितबाहुवीर्यो) निहत्य सूतं गुरुपुत्रकस्य ।\nछित्वा च रश्मींस्तुरगानमुष्य विद्रावयामास शरैः सुदूरम् ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4253",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अतीत्य पुत्रं तु गुरोः समागते पार्थे कर्णो द्रावयामास सेनाम् ।\nपाण्डोः सुतानां शरवर्षधारो दुर्योधनश्चानु ययौ तमेव ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4254",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णमायान्तमालोक्य द्रावयन्तं निजां चमूम् ।\nधनुरन्यत् समादाय धृष्टद्युम्नो न्यवारयत् ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4255",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोरासीन्महद् युद्धं चिरं सममविश्रमम् ।\nतदैव सात्यकिर्वीरो दुर्योधनमवारयत् ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4256",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारितः सात्यकिना रणे दुर्योधनो नृपः ।\nनिहत्य सात्यकेरश्वान् द्रौपदेश्चापमच्छिनत् ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4257",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तदन्तरैव कर्णोऽपि पार्षताश्वानपातयत्(अश्वानघातयत्) ।\nतयोर्विरथयोरेव भग्नं तत् पाण्डवं बलम् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4258",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "बलं स्वकीयं बहुधा विभिन्नं(विभग्नं) समीक्ष्य भीमो मृगराजकेतुः ।\nकृत्वा धराकम्पकमुग्रनादं रणेऽभ्ययात् कौरवराजसैन्यम् ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4259",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "नादेन बाणैश्च वृकोदरेण भग्नं तदा कौरवसैन्यमाशु ।\nदिशो विदुद्राव सुयोधनोऽपि कृतो रणे तेन विवाहनायुधः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4260",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव तत् पाण्डवानां च सेना समावृत्ता क्षिप्रमवार्यविक्रमा (समागता क्षिप्रमवार्यवेगा) ।\nतया पुनः कौरवाणां बलं तद् भग्नं दूराद् दूरतरं प्रदुद्रुवे ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4261",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "हन्यमानं दिशो यातं (पाञ्चाल्यैः)पाञ्चालैर्भीमसंश्रयात् ।\nदुर्योधनबलं (सुयोधनबलं) दृष्ट्वा जज्वालाऽधिरथिः(अधिरथः) क्रुधा ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4262",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽमोघं रामदेवत्यमस्त्रं भार्गवसञ्ज्ञितम् ।\nसर्वास्त्रनाशकं दिव्यमप्रतिद्वन्द्वमाददे\nतच्च भीमपुरोगेषु सैन्येष्वमुचदुब्लणम् ।॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4263",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्त्रं वर्जयामास भीमं रामप्रसादतः ।\nअन्ये तु दुद्रुवुः केचिच्छिष्टाः प्रापुर्यमक्षयम् ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4264",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "न ह्यस्त्रं द्रवमाणांस्तद्धन्ति तेन सपार्षताः ।\nपाञ्चाला द्रौपदेयाश्च शैनेयाद्याश्च सर्वशः ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4265",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पलायनेनोर्वरिता अर्जुनोऽप्यस्त्रमुद्यतम् ।\nवीक्ष्य प्रत्यस्त्रहीनं तदप्राप्यैव रवेः सुतम् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4266",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवमिदं प्राह वर्जयित्वैव सूतजम् ।\nअन्यत्र यामि नैवास्मादस्त्राज्जीवनमन्यथा ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4267",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यूचिवांसं पार्थं तं कृष्णोऽप्राप्यैव सूतजम् ।\nअन्येनैव पथा भीमं प्रापयामास विश्वकृत् ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4268",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रार्जुनोऽवदद् भीमं याहि द्रष्टुं युधिष्ठिरम् ।\nप्रवृत्तिं विद्धि भूपस्य मां तु संशप्तका युधे ।\nआह्वयन्ति (हतोच्छिष्टाः)हतोच्छेषास्तानहं यामि तद् युधे ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4269",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यूचिवांसं तमुवाच भीमो जानन् स्वबाह्वोर्बलमप्रमेयम् ।\nसंशप्तकान् सूतजं कौरवंश्च योत्स्येऽहमेकस्त्वमुपैहि भूपम् ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4270",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "त्यक्त्वा रणं नाहमितो व्रजेयं न मां वदेत् कश्चन युद्धभीतम् ।\nइति ब्रुवाणं तमनन्तशक्तिः प्रीतः कृष्णः प्रशशंसाधिकेष्टम् ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4271",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ययौ युधिष्ठिरं द्रष्टुं शिबिरं सार्जुनो हरिः ।\nदृष्ट्वा तौ नृपतिः कर्णं हतं मत्वाऽऽशशंस ह(मत्वा शशंस ह) ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4272",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अभिवाद्य हनिष्यामीत्युक्तः पार्थेन सा क्रुधा ।\nभृशं विनिन्द्य बीभत्सुमाह कृष्णाय गाण्डिवम् ।\nदेहि पुत्रं स राधाया हनिष्यति न संशयः ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4273",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अथवा भीम एवैनं निवृत्ते त्वयि पातयेत् ।\nत्वं तु कुन्त्या वृथा सूतः क्लीबो मिथ्याप्रतिश्रवः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4274",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अहं हि सूतपुत्रेण क्लिष्टो मारुतितेजसा ।\nजीवामीत्यग्रजेनोक्त उद्बबर्हासिमुत्तमम् ।\nवासुदेवस्तदाऽऽहेदं(वासुदेवस्तमाहेदं) किमेतदिति सर्ववित् ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4275",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह गाण्डिवं दातुं यो वदेत् तद्वधो मया ।\nप्रतिज्ञातस्ततो हन्मि नृपमित्याह तं हरिः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4276",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यज्ञानं तु दुष्करम् ।\nयत्सतां हितमत्यन्तं तत् सत्यमिति निश्चयः ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4277",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मस्य चरणं(धर्मस्याचरणं) श्रेयो धर्मज्ञानं तु दुष्करम्(सुदुष्करम्) ।\nयः सतां धारको नित्यं स धर्म इति निश्चयः ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4278",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कौशिकाख्यो ब्राह्मणो हि लीनं ग्रामजनं क्वचित् ।\nतस्करेष्वभिधायैव निरयं प्रत्यपद्यत ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4279",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कश्चिद् व्याधो मृगं हत्वा मातापितृनिमित्ततः ।\nभक्षार्थमभ्यगात् स्वर्गमसुरोऽसौ(आसुरोऽसौ) मृगो यतः ।\nउपद्रवाय लोकस्य तपश्चरति दुर्मतिः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4280",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् सद्धारको धर्म इति कृत्वा विनिश्चयम् ।\nमा नृपं जहि सत्यां त्वङ्कुरु वाचं तिरस्कुरु ।\nइत्युक्तो बहुधाऽनिन्दत् क्रोधादेवार्जुनो नृपम् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4281",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "त्वं नृशंसोऽकृतघ्नश्च निर्वीर्यः पुरुषंवदः ।\nत्वत्तः सुखं नास्ति किञ्चिन्न मां गर्हितुमर्हसि ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4282",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमो मां गर्हितुं योग्यो यो ह्यस्माकं सदा गतिः ।\nयो युद्ध्यते सर्ववीरैरद्यापि त्वं तु निन्दकः ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4283",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्याद्युक्त्वाऽऽत्मनाशाय विकोशं चकृवानसिम् ।\nपुनः कृष्णेन पृष्टः स (पृष्टः सन्) स्वाभिप्रायमुवाच सः ।\nतच्छ्रुत्वा गर्हयित्वैनं पुनराह जनार्दनः ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4284",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "मतिपूर्वं देहहानात्(देहनाशात्) पापं महदवाप्यते ।\nधर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं देहतोऽस्ति यत् ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4285",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अतो मा त्यज देहं तु कुरु चाऽत्मप्रशंसनम्(कुरुष्वात्मप्रशंसनम्) ।\nवधो गुरूणां त्वङ्कारः स्वप्रशंसैव चात्मनः ।\nइत्युक्तः स त्वहङ्काराच्छशंस स्वगुणानलम् ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4286",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "गुरुनिन्दाऽऽत्मपूजा च न धर्माय भवेत् क्वचित् ।\nतथाऽप्यर्जुनहार्दं तत् सम्प्रकाश्य जनार्दनः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4287",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य लज्जां समुत्पाद्य नाशयित्वा च तं मदम् ।\nनाहं वेद परं धर्मं कृष्ण एव गतिर्मम ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4288",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इति भावं समुत्पाद्य दोषान् नाशयितुं हरिः ।\nकारयामास तत् सर्वमर्जुनेन जगत्पतिः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4289",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तत एवदविज्ञानात् कुपितो नृपतिर्भृशम् ।\nआहास्तु राजा भीमस्त्वं युवा मां जहि च स्वयम् ।\nवनं वा विफलो यामीत्युक्त्वोत्तस्थौ स्वतल्पतः ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4290",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं वासुदेवः प्रतिगृह्य हेतुमुक्त्वा सर्वं शमयामास नेता ।\nपार्थश्च भूपस्य पपात पादयोः क्षमापयन् सोऽपि सुप्रीतिमाप ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4291",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तौ भ्रातरौ वासुदेवप्रसादान्महापदो मुक्तिमाप्यातिहृष्टौ ।\nभक्त्या समस्ताधिपतिं शशंसतुस्त्वया समः को नु हरे हितो नः ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4292",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः प्रणम्य बीभत्सुरग्रजं परिरम्भितः ।\nतेनाभिनन्दितः प्रीत्या चाऽशीर्भिः प्रययौ युधे ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4293",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं शङ्कितं कर्णजये स्विन्नगात्रं हरिस्तदा ।\nसङ्कीर्त्य पूर्वकर्माणि नरावेशं विशेषतः ।\nव्यञ्जयामास धैर्यं च तस्याऽसीत् तेन सुस्थिरम् ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4294",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्तदा शत्रुबलं समस्तं विद्रावयामास जघान चाऽजौ ।\nवीरान् रणायाभिमुखान् स्वयन्त्रा कुर्वंश्च वार्ता(कुर्वन् स्ववार्ता) रममाण एव ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4295",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽऽसदत् तं शकुनिः ससैन्यो दुर्योधनस्यावरजैरुपेतः ।\nतं भीमसेनो विरथं निरायुधं विधाय बाणैर्भुवि च न्यपातयत् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4296",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "न जघ्निवांस्तं सहदेवभागं प्रकल्पितं स्वेन तदाऽक्षगोष्ठ्या(तदाऽक्षगोष्ठ्याम्) ।\nतं मूर्च्छितं श्वासमात्रावशेषं(श्वासमात्रावशिष्टं) दुर्योधनः स्वरथेनापनिन्ये ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4297",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनस्यावरजा दशात्र प्रदुद्रुवुर्भीमसेनं विहाय ।\nतदाऽर्जुनं वासुदेवं च दृष्ट्वा प्रीतः श्रुत्वा धर्मराजप्रवृत्तिम् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4298",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च निघ्नन्तमरिप्रवीरान् विद्रावयन्तं च निजां वरूथिनीम् ।\nससार दुःशासन आत्तधन्वा भीमोऽपि तं सिंह इवाभिपेदिवान् ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4299",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं रूक्षवाचो मुहुरर्पयन्तं विधाय भीमो विरथं क्षणेन ।\nप्रगृह्य भूमौ विनिपात्य वक्षो विदारयामास गदाप्रहारतः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4300",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "आक्रम्य कण्ठं च पदोदरेऽस्य निविश्य पश्यन् मुखमात्तरोषः(मुखमाप्तरोषः) ।\nविकोशमाकाशनिभं विधाय महासिमस्योरसि सञ्चखान ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4301",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्वाऽस्य वक्षस्युरुसत्तटाकं पपौ निकामं तृषितोऽमृतोपमम् ।\nतच्छोणिताम्भो भ्रमदक्षमेनं संस्मारयामास पुरा कृतानि ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4302",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "वाक्सायकांश्चास्य पुरा समर्पितान् संस्मारयामास पुनः पुनर्भृशम् ।\nदन्तान्तरं न प्रविवेश तस्य रक्तं ह्यपेयं पुरुषस्य जानतः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4303",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽपि शत्रुप्रतिभीषणाय पपाविवाऽस्वाद्य पुनःपुनर्भृशम् ।\nस्मरन् नृसिंहं भगवन्तमीश्वरं स मन्युसूक्तं च ददर्श भक्त्या ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4304",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "‘यस्ते मन्यो'’ (ऋ.१०.८३.१) इत्यतो नारसिंहं सोमं तस्मै चाऽर्पयच्छोणिताख्यम्(प्रार्पयच्छोणिताख्यम्)।\nयुद्धाख्ययज्ञे सोमबुद्ध्याऽरिवक्ष ईहेति साम्ना गदया विभिन्दन् ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4305",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच वाचं पुरुषप्रवीरः सत्यां प्रतिज्ञां लोकमध्ये विधाय ।\nयाः सपतयस्ता अपतयो हि जाता यासाऽपतिः(याऽऽसाऽपतिः सा) सा सपतिश्च जाता ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4306",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पश्यन्तु चित्रां परमस्य शक्तिं ये वै तिलाः षण्ढतिला बभूवुः ।\nएनं गृहीतं च(हि) मया यदीह कश्चित् पुमान् मोचयतु स्ववीर्यात् ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4307",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवाणः पुनरेव रक्तं पपौ सुधां देववरो यथा दिवि ।\nपुनश्च सप्राणममुं(सप्राणमेनं) विसृज्य नदन् ननर्तारिबले निरायुधः ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4308",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यनृत्यन् येऽस्मान् पुनर्गौरिति गौरिति ।\nतान् वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4309",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवन् नृत्यमानोऽरिमध्य आस्फोटयञ्छत्रुगणानजोहवीत् ।\nशशाक च द्रष्टुममुं न कश्चिद् वैकर्तनद्रौणिसुयोधनादिषु ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4310",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "भयाच्च कर्णस्य पपात कार्मुकं निमीलयामास तदाऽक्षिणी च ।\nसम्बोधितो मद्रराजेन युद्धे स्थितः कथञ्चित् स तु पार्थभागः ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4311",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिर्विहायैनमपाजगाम(विहायैतमपाजगाम) दूरं तदा भीमसेनो जगाद ।\nपीतः सोमो युद्धयज्ञे मयाऽद्य वध्यः पशुर्मे हरये सुयोधनः ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4312",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवन् मृतमुत्सृज्य शत्रुं दुर्योधनं चाऽशु रुषाऽभिदुद्रुवे ।\nआयान्तमीक्ष्यैव तमुग्रपौरुषं दुद्राव भीतः स सुयोधनो भृशम् ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4313",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "बलद्वयं चापययौ विहाय भयाद् भीमं कृष्णपार्थौ विनैव ।\nआयोधनं शून्यमभून्मुहूर्तं ननर्त भीमो व्याघ्रपदेन हर्षात् ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4314",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सङ्कल्प्य शत्रून् गोवदेवाऽजिमध्ये शार्दूलवत् तच्चरितं निशाम्य ।\nजहास कृष्णश्च धनञ्जयश्च शशंसतुश्चैनमतिप्रहृष्टौ ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4315",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "यदा स रङ्गः पवमानसूनुना शून्यः कृतस्तत्र महूर्तमात्रात् ।\nदुर्योधनस्यावरजाः शरौघैरवीवृषन् भीममुदारसत्त्वम् ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4316",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तान् मारुतिर्बाणवरैर्निकृत्तशीर्षान् यमायानयदाशु वीरः ।\nतस्मिन् दिने विंशतिर्धार्तराष्ट्र हतास्तदन्ये समरात् प्रदुद्रुवुः ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4317",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्माण्यनन्यौपयिकानि(कर्माण्यनन्यौपधिकानि) भीमे कुर्वत्येवं (भीमभीते)भीतभीतेऽरिसङ्घे ।\nनिमीलिताक्षे च भयेन कर्णे कर्णात्मजो नकुलं प्रत्यधावत् ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4318",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "माद्रीसुतो वृषसेनं शरौघैरवारयत् तं विरथं चकार ।\nकर्णात्मजः सोऽप्यसिचर्मपाणिस्तस्यानुगांस्त्रिसहस्रं जघान ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4319",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "कर्णात्मजस्तस्य सञ्छिद्य चर्म भीमार्जुनादीनपि बाणसङ्घैः ।\nअवीवृषत् तस्य पार्थः शरेण ग्रीवाबाहूरून् युगपच्चकर्त ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4320",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "एकेन बाणेन सुते हते स्वे वैकर्तनो वासविमभ्यधावत् ।\nतयोरभूद् द्वैरथयुद्धमद्भुतं सर्वास्त्रविद्वरयोरुग्ररूपम् ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4321",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पक्षग्रहास्तत्र सुरासुरास्तयोरन्ये च जीवा गगनं समाश्रिताः ।\nमहान् विवादोऽप्यभवत् तयोः कृते तदा गिरीशोऽवददब्जयोनिम् ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4322",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सुरासुराणां भीमदुर्योधनौ द्वौ समाश्रयौ तत्प्रियौ कर्णपार्थौ ।\nप्राणोपमौ तेन चैतत्कृते ते सुरासुराः कर्तुमिच्छन्ति युद्धम् ।\nतदा विनाशो जगतां महान् स्यात् तेनानयोः(तेनैतयोः) सममेवास्तु युद्धम् ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4323",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरिते वासवः पद्मयोनिं जगाद कृष्णो यत्र जयश्च तत्र ।\nकामो न कृष्णस्य मृषा भवेद्धि कामोऽस्य पार्थस्य जयं प्रदातुम् ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4324",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यूचिवान् वासवः फल्गुनस्य जयोऽस्तु कर्णस्य वधस्तथेति ।\nउक्त्वाऽनमत् कञ्जभवं तथेति प्राहासुरान् देवताश्चाऽबभाषे ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4325",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "न कर्णार्जुनयोरर्थे विरोधं कुरुत क्वचित् ।\nभीमदुर्योधनार्थे वा पश्यन्त्वेव च सङ्गरम् (संयुगम्) ।\nइत्युक्ते शान्तिमापन्ना ददृशुः सङ्गरं तयोः ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4326",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ववर्षतुस्तौ च महास्त्रशस्त्रैर्भीमो रथस्थोऽवरजं जुगोप ।\nशैनेयपाञ्चालमुखाश्च पार्थमावार्य तस्थुः प्रसभं नदन्तः ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4327",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनो द्रौणिमुखाश्च कर्णं ररक्षुरावार्य तदाऽऽस युद्धम् ।\nतत्रार्जुनं बाणवरैः(बाणगणैः) स कर्णः सम्मर्दयामास(समर्दयामास) विशेषयन् रणे ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4328",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा नदन् भीमसेनो जगाद गदां समादाय समात्तरोषः ।\nअहं वैनं गदया पोथयामि त्वं वा जहीमं समुपात्तवीर्यः ।\nकृष्णोऽपि तं बोधयामास सम्यङ् नरावेशं व्यञ्जयन् भूय एव ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4329",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "समृद्धवीर्यः स तदा धनञ्जयः सुयोधनद्रौणिकृपान् सभोजान् ।\nसाकं च बाणैर्विरथांश्चकार विव्याध तानप्यरिहा सुपुङ्खैः ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4330",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ते किञ्चिद् दूरतस्थुः पश्यन्तो युद्धमुत्तमम् ।\nअमानुषं तत् पार्थस्य दृष्ट्वा कर्म गुरोः सुतः ।\nगृहीत्वा पाणिना पाणिं दुर्योधनमभाषत ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4331",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्टं हि भीमस्य बलं त्वयाऽद्य तथैव पार्थस्य यथा जिता वयम् ।\nअलं विरोधेन समेत्य पाण्डवैः प्रशाधि राज्यं च मया समेतः ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4332",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "धनञ्जयस्तिष्ठति वारितो मया जनार्दनो नैव विरोधमिच्छति ।\nवृकोदरस्तद्वचने स्थितः सदा युधिष्ठिरः शान्तमनास्तथा यमौ ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4333",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "हितार्थमेतत् तव वाक्यमीरितं गृहाण मे नैव भयादुदीरितम् ।\nअहं ह्यवध्यो मम चैव मातुलो न शङ्कितुं मे वचनं त्वमर्हसि ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4334",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्राह सुयोधनस्तं दुःशासनस्याद्य पपौ हि शोणितम् ।\nशार्दूलचेष्टामकरोच्च भीमो न मे कथञ्चित् तदनेन सन्धिः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4335",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो द्रौणिरासीत् स तूष्णीं कर्णधनञ्जयौ ।\nमहास्त्रशस्त्रवर्षेण चक्रतुः खं निरन्तरम् ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4336",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "आग्नेयवारुणैन्द्रादीन्येतान्यन्योन्यमृत्यवे ।\nब्रह्मास्त्रमप्युभौ तत्र प्रयुज्याऽनदतां रणे ।\nअन्योन्यास्त्रप्रतीघातं कृत्वोभौ च विरेजतुः ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4337",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रमेण वृद्धोरुबलेन तत्र सुरेन्द्रपुत्रेण विरोचनात्मजः ।\nनिराकृतो नागमयं शरोत्तमं ब्रह्मास्त्रयुक्तं विससर्ज वासवौ ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4338",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तं वासुदेवो रथमानमय्य मोघं चकारार्जुनतः किरीटम् ।\nचूर्णीकृतं तेन सुरेन्द्रसूनोर्दिव्यं ययौ(दिवं ययौ) बाणगतश्च नागः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4339",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "नमिते(नमितं) वासुदेवेन रथे पञ्चाङ्गुलं भुवि ।\nअपाङ्गदेशमुद्दिश्य मुक्ते नागे किरीटिनः ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4340",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "भङ्क्त्वा किरीटं वियति गच्छति प्रभुणोदितः ।\nबाणैस्तक्षकपुत्रं तं वासविः पूर्ववैरिणम् ।\nहत्वा निपातयामास भूमौ कर्णस्य पश्यतः॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4341",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मास्त्रस्यातिवेगित्वं प्राप्तं कर्णेन भार्गवात् ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4342",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनश्च पार्थेन महास्त्रयुद्धं प्रकुर्वतः सूर्यसुतस्य चक्रम् ।\nरथस्य भूमिर्ग्रसति स्म शापादस्त्राणि दिव्यानि च विस्मृतिं ययुः ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4343",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "उद्धर्तुकामो रथचक्रमेव पार्थं ययाचेऽवसरं प्रदातुम् ।\nनेत्याह कृष्णोऽञ्जलिकं सुघोरं त्रिनेत्रदत्तं जगृहे च पार्थः ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4344",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "सत्येन धर्मेण च सन्नियोज्य मुमोच कर्णस्य वधाय बाणम् ।\nचिच्छेद तेनैव च तस्य शीर्षं सन्धित्सतो बाणवरं सुघोरम् ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4345",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतजस्येन्द्रसूनुना ।\nछिन्नमञ्जलिकेनाऽजौ सोत्सेधमपतच्छिरः ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4346",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् हते दीनमुखः सुयोधनो ययौ समाहृत्य(समागत्य) बलं सशल्यः ।\nयुधिष्ठिरः कर्णवधं निशम्य तदा समागत्य ददर्श तत्तनुम् ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4347",
"oldKey": "MBTN_C27_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C27_S01",
"chapter": "MBTN_C27",
"verseType": "shloka",
"text": "शशंस कृष्णं च धनञ्जयं च भीमं च येऽन्येऽपि युधि प्रवीराः ।\nगत्वा च ते शिबिरं मोदमाना ऊषुः सकृष्णास्तदनुव्रताः सदा ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4348",
"oldKey": "MBTN_C28_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4349",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ओं ॥ प्रभातायां तु शर्वर्यां गुरुपुत्रानुमोदितः ।\nशल्यं सेनापतिं कृत्वा योद्धुं दुर्योधनोऽभ्ययात् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4350",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तमभ्ययुः पाण्डवाश्च हृष्टा युद्धाय दंशिताः (दंसिताः) ।\nतत्राऽसीत् सुमहद् युद्धं पाण्डवानां परैः सह ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4351",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अग्रे भीमः पाण्डवानां मध्ये राजा युधिष्ठिरः ।\nपृष्ठे गाण्डीवधन्वाऽऽसीद् वासुदेवाभिरक्षितः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4352",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "चक्ररक्षौ यमौ राज्ञो धृष्टद्युम्नश्च सात्यकिः ।\nनृपस्य पार्श्वयोरास्तामग्रेऽन्येषां गुरोः सुतः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4353",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मध्ये शल्यः पृष्ठतोऽभूद् भ्रातृभिश्च सुयोधनः ।\nचक्ररक्षौ तु शल्यस्य(तस्यास्तां) शकुनिस्तत्सुतस्तथा ।\nकृपश्च कृतवर्मा च पार्श्वयोः समवस्थितौ(समुपस्थितौ) ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4354",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रभवन्महद् युद्धं भीमस्य द्रौणिना सह ।\nराज्ञः शल्येन च तथा घोररूपं भयानकम् ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4355",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र नातिप्रयत्नेन द्रौणिर्भीमेन सायकैः ।\nविरथीकृतस्तथा धर्मसूनुः शल्येन तत्क्षणात् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4356",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "आससाद तदा शल्यं कपिप्रवरकेतनः ।\nतयोरासीन्महद् युद्धमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4357",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "रथमन्यं समास्थाय द्रौणिर्भीमं समभ्ययात् ।\nदुर्योधनश्च भीमस्य शरैरवारयद् दिशः ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4358",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तावुभौ शरवर्षेण वारयामास मारुतिः ।\nताभ्यां तस्याभवद् युद्धं सुघोरमतिमानुषम् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4359",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनस्यावरजान् द्रौपदेया युयुत्सुना ।\nशिखण्ड्याद्यैर्मातुलैश्च सह सर्वान् न्यवारयन् ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4360",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "सहदेवस्तु शकुनिमुलूकं नकुलस्तदा(तथा) ।\nधृष्टद्युम्नश्च हार्दिक्यं सात्यकिः कृपमेव च ।\nतेषां तदभवद्(तदाऽभवत्) युद्धं चित्रं(चिरं) लघु च सुष्ठु च ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4361",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "शल्यस्तु शरसङ्घातैः पार्थस्यावारयद् दिशः ।\nसोऽपि विव्याध विशिखैः शल्यमाहवशोभिनम् ।\nतयोः सुसममेवाऽसीच्चिरं देवासुरोपमम् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4362",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः शरं वज्रनिभं मद्रराजः समाददे ।\nतेन विव्याध बीभत्सुं हृदये स मुमोह च ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4363",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उपलभ्य पुनः सञ्ज्ञां वासविः शत्रुतापनः ।\nचिच्छेद कार्मुकं सङ्खे मद्रराजस्य धीमतः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4364",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽन्यत् कार्मुकमादाय मुमोचास्त्राणि फल्गुने ।\nसौरं याम्यं च पार्जन्यं तान्यैन्द्रेण जघान सः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4365",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनर्न्यकृन्तत् तच्चापमिन्द्रसूनुरमर्षितः ।\nशल्यो गदां समाधाय चिक्षेपार्जुनवक्षसि ।\nतदा मुमोह बीभत्सुस्तत उच्चुक्रुशुः परे ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4366",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राप्य सञ्ज्ञां पुनः पार्थः शल्यं विव्याध वक्षसि ।\nस विह्वलितसर्वाङ्गः शिश्रिये ध्वजमुत्तमम् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4367",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "समाश्वस्तः पुनर्बाणं यमदण्डनिभं(यमदण्डोपमं) रणे ।\nमुमोच पार्थस्य स च निर्बिभेद स्तनान्तरम् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4368",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तेन विह्वलितः पार्थो ध्वजयष्टिं समाश्रितः ।\nसमाश्वस्तः प्रचिच्छेद मद्रराजस्य कार्मुकम् ।\nछत्रं ध्वजं च तरसा सारथिं च न्यपातयत् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4369",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽन्यं रथमास्थाय धर्मराजः शरोत्तमैः ।\nचतुर्भिश्चतुरो वाहाञ्छल्यस्य निजघान ह ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4370",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "शल्योऽन्यं रथमास्थाय सर्वांस्ताञ्छरवृष्टिभिः ।\nछादयामास राजानं विरथं च चकार ह ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4371",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निहत्याश्वान् सात्यकेश्च धृष्टद्युम्नस्य चाभिभूः ।\nचापे च्छित्त्वा च यमयोर्दध्मौ शङ्खं महास्वनम् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4372",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु शल्यं समुदीर्यमाणं दृष्ट्वा रणे भीमसेनस्तरस्वी(भीमसेनस्तपस्वी) ।\nन्यवारयद् बाणवरैरनेकैश्चकार चैनं विरथं क्षणेन ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4373",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "आस्थाय चान्यं रथमापतन्तं पुनश्च शल्यं भृशमेव मर्मसु ।\nनिर्भिद्य बाणैर्विरथं चकार पुनस्तृतीयं रथमारुरोज(आरुरोह) ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4374",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्तान्यात्तान्यायुधान्यस्य भीमः सर्वाणि चिच्छेद बिभेद चास्य ।\nमर्माणि बाणैर्नितरां पुनश्च स मुष्टिमुद्यम्य जगाम धर्मजम् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4375",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भीमभिन्नमर्माणं विवर्माणं निरायुधम् ।\nश्वासमात्रावशिष्टं च मरणायैव केवलम् ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4376",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्मानमभिगच्छन्तं दृष्ट्वाऽन्यं रथमास्थितः ।\nहन्तुकामो रणे वीरममोघां शक्तिमाददे ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4377",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दिव्यास्त्रैरपि संयोज्य तां तदा धर्मनन्दनः ।\nसत्यधर्मफलैश्चैव चिक्षेपास्य हृदि त्वरन् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4378",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स भिन्नहृदयो भूमौ पपाताभिमुखो नृपम् ।\nसत्यधर्मरतः शल्य इन्द्रस्यातिथितामगात् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4379",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मद्रराजे हते वीरे सुशर्माऽर्जुनमभ्ययात् ।\nसंशप्तकावशिष्टैस्तमनयन्मृत्यवेऽर्जुनः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4380",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनस्यावरजानवशिष्टान् वृकोदरः ।\nसर्वान् जघान सेनां च निश्शेषमकरोद् रणे ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4381",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उलूकं सहदेवोऽथ शकुनिं चातिपापिनम् ।\nजघान द्रौणिहार्दिक्यकृपान् भीमार्जुनौ ततः ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4382",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "बहुशो विरथीकृत्य पीडयित्वा पुनःपुनः ।\nद्रावयामासतुस्ते तु भीषिता विविशुर्वनम् ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4383",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "शैनेयेन गृहीतोऽथ सञ्जयोऽनन्तशक्तिना ।\nव्यासेन मोचितोऽथैकः पार्थान् दुर्योधनोऽभ्ययात् (दुर्योधनोऽभ्यगात्)॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4384",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषामभूत् तस्य च घोररूपं युद्धं स बाणैर्बहुशोऽर्जुनं च ।\nचकार मूर्च्छाभिगतं युधिष्ठिरं यमावयत्नाद् विरथांश्चकार ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4385",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तं भीमसेनो विरथं चकार गजं समारुह्य पुनः समभ्ययात् ।\nपुनश्च शैनेयशिखण्डिपार्षतान् यमौ नृपं च व्यदधान्निरायुधान् ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4386",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "गजे च भीमेन शरैर्निपातिते समारुहद् वाजिवरं सुनिर्भयः ।\nस तेन च प्रासकरो रणेऽरिहा चचार शैनैयमताडयच्च ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4387",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मुमोह तेनाभिहतः स सात्यकिर्यमावपि प्रासनिपीडितौ रथे ।\nनिषीदतुर्धर्मसुतं प्रयान्तं समीक्ष्य भीमोऽस्य जघान वाजिनम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4388",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रासे निकृत्ते च वृकोदरेण विवाहनः सोऽपि(सोऽप ययौ) ययौ सुयोधनः ।\nआदाय गुर्वीं च गदां प्रयातो द्वैपायनस्योरुसरो विवेश ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4389",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "एवमक्षोहिणीषट्कं भीमेन निहतं रणे ।\nपञ्च पार्थेन निहता अर्द्धं कालिङ्गकानृते ।\nएकादशाक्षोहिणीभ्यः(अक्षौहिणीभ्यः) शिष्टमन्यैर्निसूदितम् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4390",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अक्षौहिणीचतुष्कं च पार्थानां द्रौणिना हतम् ।\nअन्यैरन्याः समस्तैश्च द्रोणकर्णमहाव्रताः ।\nदुर्योधनो भौमसूनुः प्रायः सेनाहनः क्रमात् ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4391",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "जयं लब्ध्वा तदत्सूच्चैः पाण्डवेषु महात्मसु ।\nदुर्योधनो जलस्तम्भं कृत्वा मन्त्रान् जजाप ह ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4392",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मन्त्रा दुर्वाससा दत्ता मृतसञ्जीवनप्रदाः ।\nजले स्थित्वा जपन् सप्तदिनैः सर्वान् मृतानपि ।\nउद्धरेद् धार्तराष्ट्रोऽयं स्युरवध्याश्च ते पुनः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4393",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इति विद्याबलं तस्य ज्ञात्वा पाण्डुसुतास्ततः ।\nअन्विष्यन्तः (अन्वेषन्तः) शुश्रुवुश्च व्याधेभ्यस्तं जले स्थितम् ।\nआगच्छंश्च ततस्तत्र पुरस्कृत्य जनार्दनम् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4394",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा जलात् समुन्मज्ज्य त्रिभिर्द्रौणिपुरस्सरैः ।\nमन्त्रयन्तं(मन्त्रयन्तः) स्म ददृशुस्तान् दृष्ट्वा ते प्रदुद्रुवुः ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4395",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्योधनोऽविशत् तोयं दृष्ट्वा तं केशवाज्ञया ।\nयुधिष्ठिरः सुपरुषैर्वाक्यैरेनमथाऽह्वयत् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4396",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अमर्षितोऽसौ धृतराष्ट्रपुत्रः श्वसंस्तदा दण्डहतो यथाऽहिः ।\nउवाच शाठ्यात् तपसे वनाय यायां भवाञ्छासतु सर्वपृथ्वीम् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4397",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह धर्मजो राजा यस्त्वं कृष्णे समागते ।\nसूच्यग्रवेध्यां पृथिवीं दातुं नैच्छः कथं पुनः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4398",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "घातयित्वा सर्वपृथ्वीं भीष्मद्रोणमुखानपि ।\nदातुमिच्छसि सर्वान् त्वं पृथ्वीं नाद्य वयं पुनः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4399",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अहत्वा प्रतिगृह्णामि एहि युद्धे स्थिरो भव ।\nन कुरूणां कुले जातो ह्यस्त्वं भीतो ह्यपोऽविशः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4400",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादि रूक्षवचनं श्रुत्वा दुर्योधनो रुषा ।\nजलस्तम्भात् समुत्तस्थौ श्वसन्नाशीविषो यथा ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4401",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच एक एवाहमकिरीटो विवर्मकः ।\nभवन्तो बहवो वर्मशिरस्त्राणयुता अपि ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4402",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्येवमपि मे युद्धं भवद्भिर्मन्यसे समम् ।\nसर्वैरेकेन वा युद्धं करिष्ये न च भीर्मम ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4403",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह धर्मात्मा वर्माद्यं च ददामि ते ।\nवृणीष्व प्रतिवीरं च पञ्चानां यं त्वमिच्छसि ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4404",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "हत्वैकं त्वं भुङ्क्ष्व राज्यमन्ये याम वयं वनम् ।\nहते वा त्वयि तेनैव भुञ्जीमश्चाखिलां भुवम् ।\nआदत्स्व(आधत्स्व) चाऽयुधं येन जेतुमिच्छसि शात्रवान् ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4405",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त ऊचे नहि दुर्बलैरहं योत्स्ये चतुर्भिर्भवदर्जुनादिभिः ।\nभीमेन योत्स्ये गदया सदा हि मे प्रिया गदा नान्यदथाऽयुधं स्पृशे ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4406",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वाऽस्य वाक्यं रभसो(रभसा) वृकोदरो गदां तदाऽध्यर्द्धभराधिकां(तदध्यर्धभराधिकां) मुदा ।\nराज्ञो गदायाः परिगृह्य(प्रतिगृह्य) वीरः समुत्थितो युद्धमनाः समुन्नदन् ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4407",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह नारायण आदिदेवो युधिष्ठिरं कष्टमिदं कृतं त्वया ।\nनह्येष राजा गदया रणे चरन् शक्यो विजेतुं निखिलैः सुरासुरैः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4408",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स निश्चयाद् वश्चतुरो निहन्यात् सहार्जुनान् भीमसेनः कथञ्चित् ।\nहन्तैनमाजौ नहि भीमतुल्यो बले क्वचिद् धार्तराष्ट्रः कृती च ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4409",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊरू भीमेन भेत्तव्यौ प्रतिज्ञां रक्षता रिपोः ।\nनाभेरधस्ताद्धननं जना आहुर्गदामृधे ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4410",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अधर्म इति तत् कृष्णो लोकनिन्दानिवृत्तये ।\nआपद्धर्मं दर्शयितुं किञ्चिद्व्याजेन संयुतः ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4411",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमो हन्याद् धार्तराष्ट्रमित्यूचे यद्यपि स्फुटम् ।\nअव्याजेनापि शक्तोऽसौ बलं निस्सीममाह च ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4412",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "आह शिक्षामप्यनूनां यत्नं दुर्योधनेऽधिकम् ।\nनहि भीमोऽतिप्रयत्नं कुर्यादिति गुणो ह्ययम् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4413",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिज्ञापालनं धर्मो दुष्टेषु तु विशेषतः ।\nइति धर्मरहस्यं तु वित्तः कृष्णवृकोदरौ ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4414",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "नान्यस्ततो लोकनिन्दां व्यपनेतुमुभावपि ।\nअनापद्यापदिव च दर्शयेतां जनस्य तु ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4415",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो भीमः सर्वलोकस्य धर्मं प्रकाशयन् वाक्यमिदं जगाद ।\nऊरू तवाहं (हि) च यथाप्रतिज्ञं(यथा प्रतिज्ञा) भेत्स्यामि नैवात्र विचारणीयम् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4416",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तं(इति ब्रुवन्तं) प्रससार चाऽजौ दुर्योधनस्तत्र बभूव युद्धम् ।\nभीमस्तदाऽग्र्यप्रकृतिं विधित्सुर्मन्दः स आजौ व्यचरज्जनार्थे ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4417",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दर्शयन्तौ गदामार्गं चित्रं तौ प्रविचेरतुः (चित्रं परिविचेरतुः)।\nबलभद्रोऽप्याजगाम तदा तौ प्रतिवारितुम् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4418",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वारितावपि तेनोभौ नैव युद्धं प्रमुञ्चताम्(व्यमुञ्चताम्) ।\nततो ददर्श तद् युद्धं मानितः कृष्णपूर्वकैः ।\nतौ शिक्षाबलसंयुक्तौ मण्डलानि विचेरतुः ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4419",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो(तत्र) भीमं वञ्चयितुं धार्तराष्ट्रः शिरः क्षितौ ।\n(व्यधाद्) न्यधादुच्छ्रितसक्थीकस्तदा कृष्णाभ्यनुज्ञया ।\nपृष्ठमूलेऽहनद् भीमो भिन्नसक्थिश्च सोऽपतत् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4420",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिज्ञापालनार्थाय नाभेर्नोपर्यधस्तदा ।\nगदायुद्धस्य मर्यादां यशश्चाप्यभिरक्षितुम् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4421",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "नाधस्तान्मध्य एवासौ निजघ्ने तं वृकोदरः ।\nएवं प्रतिज्ञायुग्मार्थं भग्नं(भिन्न) सक्थियुगं रणे ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4422",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णं द्यूते निधेहीति यदवादीत्(यदवादि) सुयोधनः ।\nतत्प्रतिज्ञानुसारेण भीमो मूर्द्धानमक्रमीत् ।\n‘ऋषभम् मा समानानां’ (ऋग्वेद १०.१६६.१) इति सूक्तं ददर्श च(ह) ॥ ७४॥ (ऋषभम् मा समानानां सपत्नानां विषासहिम् ।\nहन्तारं शत्रूणां कृधि विराजं गोपतिं गवाम् ॥)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4423",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां पुण्यानि विद्याश्च समादायैव सर्वशः ।\nतांश्चकार तमोगन्तॄंस्तस्य मूर्ध्नि पदाऽऽक्रमन् ॥ ७५॥ (योगक्षेमं व आदायाहम् भूयासम् उत्तम आ वो मूर्धानम् अक्रमीम् । ऋग्वेद १०.१६६.५)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4424",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स्मारयामास कर्माणि यानि तस्य कृतानि च ।\nकृष्णबन्धे कृतो मन्त्र इति मूर्ध्नि पदाऽहनत् ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4425",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनःपुनश्च तद् वीक्ष्य चुक्रोध मुसलायुधः ।\nचुक्रोश नैव धर्मोऽयमित्यसावूर्ध्वबाहुकः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4426",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनः क्रोधाभिताम्राक्ष(क्रोधातिताम्राक्षः) आदाय मुसलं हलम् ।\nअभिदुद्राव भीमं तं न चचाल वृकोदरः ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4427",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अभये संस्थिते भीमे रामं जग्राह केशवः ।\nआह धर्मेण निहतो भीमेनायं सुयोधनः ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4428",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "न मण्डलेऽभिसारे वा नापसारे च नाभितः ।\nअधो हन्याद् वञ्चयन्तमधो हत्वा न दुष्यति ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4429",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "कृता प्रतिज्ञा च वृकोदरेण भेत्स्ये तवोरू इति युक्तिपूर्वम्(पूर्वकम्) ।\nसंश्रावयानेन तदेष धर्मतो जघान दुर्योधनमग्र्यकर्मा ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4430",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेववचः श्रुत्वा धर्मच्छलमिति ब्रुवन् ।\nरौहिणेयो जगामाऽशु स्वपुरीमेव सानुगः ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4431",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् गते वासुदेवं समपृच्छद् युधिष्ठिरः ।\nधर्मोऽयमथवाऽधर्म इति तं प्राह केशवः ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4432",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "न साक्षाद् धर्मतो वध्या ये तु पापतमा नराः ।\nदेवैर्हि वञ्चयित्वैव हताः पूर्वं सुरारयः ।\nअतोऽयमप्यधर्मेण हतो नात्रास्ति दूषणम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4433",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मद्रोणौ च कर्णश्च यदैवोपधिना(यथैवोपाधिना) हताः ।\nको नु दुर्योधने पापे हते दोषः कथञ्चन ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4434",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रतिज्ञापालनायापि विभेदोरू वृकोदरः ।\nधर्मतश्च प्रतिज्ञेयं कृतानेनानुरूपतः (तेनानुरूपतः) ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4435",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकतोऽपि न धर्मस्य हानिरत्र कथञ्चन ।\nये भीमस्याप्रभावज्ञा आपद्धर्मं च मन्वते ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4436",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अवध्यत्वे शिववराद् गदाशिक्षाबलादपि ।\nजरासन्धोपमो यस्माद् धार्तराष्ट्रः सुविश्रुतः(धृतराष्ट्र इति श्रुतः) ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4437",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् सद्धर्म एवायं भीमचीर्ण इति ब्रुवन् ।\nअपि संशयिनं चक्रे धर्मराजं जगत्पतिः ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4438",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "भूभारक्षतिजो धर्मो मच्छुश्रूषात्मकश्च यः ।\nभीमस्यैव भवेत् सम्यगिति बुद्ध्या परः प्रभुः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4439",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वेनैव बलभद्राय जनाय च पुनःपुनः ।\nश्रुत्वाऽप्युक्तं न तत्याज संशयं धर्मजो यतः ।\nततोऽप्यसंशयं कृष्णो न चकार युधिष्ठिरम् ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4440",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मुख्यं धर्मं(मुख्यधर्मं) हि भगवान् बलायाऽह जनाय च ।\nधर्मेणैव हतो राजा धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ।\nइति यद् वक्ष्यति पुनर्निश्चयार्थेऽर्जुनाय च ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4441",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पुनःपुनर्धर्मत एव भीमो जघान राजानमिति ब्रुवन्तम् ।\nजगाद कृष्णं स्फुरिताधरोष्ठः क्रोधात् सुपापो धृतराष्ट्रसूनुः ।\nत्वयैव पापे निहिता हि पार्थाः पापाधिकस्त्वं हि सदैक एव ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4442",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यूचिवांसं प्रजगाद कृष्णो न त्वत्समः पापतमः कदाचित् ।\nभीष्मादिहत्याऽपि तवैव पापं यदन्वयुस्त्वामतिपापनिश्चयम् ।\nपापं च पापानुगतं(पापानुचरं) च हत्वा कथञ्चनाप्यस्ति नचैव पापम् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4443",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "न पाण्डवेष्वस्ति ततो हि किञ्चित् पापं प्रयत्नाच्च निसर्गतोऽपि ।\nगुणाधिकास्ते मदुपाश्रयाच्च को नाम तेष्वण्वपि पापमाह ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4444",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निसर्गतः पापतमस्त्वमन्यान् धर्मस्थितान् पापपथे निधाय ।\nस्वयं च पापे निरतः सदैव पापात् सुपापां गतिमेव यासि ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4445",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इति ब्रुवन्तं पुनराह कृष्णं दुर्योधनः पापकृतां प्रधानः ।\nस्वन्तोत्तमो(गुणोत्तमो) नाम क एव मत्तः को नाम दोषोऽस्ति मया कृतोऽत्र ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4446",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इष्टं च यज्ञैश्चरितं च पूर्तैः पदं रिपूणां निहितं च मूर्ध्नि(मूर्धनि) ।\nमृत्युश्च सङ्ग्रामशिरस्यवाप्तो रणोन्मुखेनैव मया किमन्यत् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4447",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इष्टा भोगा मया भुक्ताः प्राप्ता च परमा गतिः ।\nदुःखिनो दुःखमाप्स्यन्ति पार्थास्ते कूटयोधिनः ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4448",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "चन्द्रसूर्यनिभैः(चन्द्रार्कसन्निभैः) शूरैर्धार्मिकैः सद्भिरुज्झिता ।\nकेवला रत्नहीनेयं पाण्डवैर्भुज्यतां मही ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4449",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवत्येव नृपे सुरेशैः प्रसूनवृष्टिर्विहिता पपात ।\nतामेव बुद्धिं धृतराष्ट्रसूनोः कृत्वा दृढां पातयितुं तमोऽन्धे ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4450",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्भावयत आत्मानं वासुदेवं विनिन्दतः ।\nतत्परांश्च कथं न स्यात् तमोऽन्ते च विशेषतः ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4451",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "यदैकैकमलं तत्र दुःखाधिक्यं समुच्चयात् ।\nइति तत् कारयित्वेश आह मोघं तवाखिलम् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4452",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "नृशंसस्य कृतघ्नस्य गुणवद्द्वेषिणः सदा ।\nयदि धर्मफलं ध्वान्तं सूर्यवत् स्यात् प्रकाशकम् ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4453",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वदन् पुनःपुनरिदं धर्मतो हत इत्यपि ।\nख्यापयामास भगवान् जने निजजनेष्टदः ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4454",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रख्यापिते वासुदेवेन धर्मे सतां सर्वेषां हृद्यमासीत् समस्तम् ।\nहतं च धर्मेण नृपं व्यजानन् पापोऽयमित्येव विनिश्चितार्थाः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4455",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरोऽपापदर्शी (अपायदर्शी) सदैव ससंशयोऽभूत् सुमनोऽभिवृष्ट्या ।\nस्नेहाद् द्रौणिः सञ्जयो रौहिणेयो दौर्योधनात् पापमित्येव चोचुः ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4456",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कृष्णः पाण्डुपाञ्चालकैस्तैर्भृशं नदद्भिर्हृषितैः समेतः ।\nययौ विरिञ्चेशसुरेन्द्रमुख्यैः सम्पूजितस्तैश्च रणाङ्गणात् स्मयन् ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4457",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः श्रुत्वा सञ्जयाद् दुःखतप्तं सम्बोधयिष्यन् पितरं युयुत्सुः ।\nकृष्णस्य राज्ञश्च मतेऽनुयातो(मतेन यातः) जगाम चान्वेव जनार्दनश्च ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4458",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मयुक्तैश्च तत्त्वार्थैर्लोकवृत्तानुदर्शकैः ।\nवाक्यै राजानमाश्वास्य प्रायात् पार्थान् पुनर्हरिः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4459",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "कालानुसारतो दैवांश्चोपसंहर्तुमच्युतः ।\nययौ सपार्थशैनेयः कुरूणां शिबिरं निशि ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4460",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव हार्दिक्यकृपान्वितोऽयात् सुयोधनं द्रौणिरमुं शयानम् ।\nप्रभग्नसक्थिं श्वसृगालभूतैः सम्भक्ष्यमाणं ददृशे श्वसन्तम् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4461",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स दुःखशोकाभिहतो विनिन्द्य पार्थान् मया भूप किमत्र कार्यम् ।\nइत्याह निष्पाण्डवतां कुरुष्वेत्यमुं व्यधात् पांस्वभिषेकिणं नृपः ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4462",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उच्छिद्य सन्ततिं पाण्डोः कृत्वा स्वक्षेत्रसन्ततिम् ।\nतया भूरक्षणहृदा सोऽभिषिक्तस्तथेत्यगात् ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4463",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स कृष्णभीमपार्थानां भयादेव पुनर्वनम् ।\nकृपसात्वतसंयुक्तो विवेश गहनं रथी ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4464",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्य चिन्तयतो द्रोणवधं दुर्योधनस्य च ।\nनाऽगान्निद्रा निशीथे च ध्वाङ्क्षान् न्यग्रोधवासिनः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4465",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "हतान् सुबहुसाहस्रानेकेनातिबलेन तु ।\nकौशिकेन निरीक्ष्यैव प्राह तौ कृपसात्वतौ ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4466",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निदर्शनेन ह्येतेन(ह्येनेन) प्रेरितः परमात्मना ।\nयामि पाण्डुसुतान् हन्तुमित्युक्त्वाऽऽरुरुहे रथम् ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4467",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निवारितोऽपि ताभ्यां स प्राद्रवच्छिबिरं प्रति ।\nअनुजग्मतुस्तावपि तं शिबिरद्वारि चैक्षत ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4468",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उग्ररूपधरं रुद्रं स्वकीयां तनुमेव सः ।\nपरीतं वासुदेवेन बहुकोटिस्वरूपिणा ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4469",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वैव वासुदेवं तमत्रसद् गौतमीसुतः ।\nवासुदेवाज्ञयैवात्र स्वात्मनाऽपि सदाशिवः ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4470",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अयुद्ध्यदग्रसच्चाऽशु द्रौणेः सर्वायुधान्यपि ।\nअचिन्त्या हरिशक्तिर्यद्(हरिशक्तिर्हि) दृश्यन्तेऽऽत्महनोऽपि हि ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4471",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अतस्तया प्रेरितेन स्वात्मनैवाखिलेष्वपि ।\nआयुधेषु निगीर्णेषु द्रौणिर्यज्ञं तु मानसम् ।\nचक्रेऽऽत्मानं पशुं कृत्वा स्वात्मस्थायैव विष्णवे ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4472",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "यज्ञतुष्टेन(यज्ञे तुष्टेन) हरिणा प्रेरितः शङ्करः स्वयम् ।\nआत्मने द्रोणपुत्राय ददौ सर्वायुधानि च ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4473",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उवाच चाहमादिष्टो विष्णुना प्रभविष्णुना ।\nअरक्षं पार्थशिबिरमियन्तं कालमेव तु ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4474",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदिच्छयैव निर्दिष्टो दास्ये मार्गं तवाद्य च ।\nआयुधानि च सर्वाणि हन्तुं(जहि) सर्वानिमान् जनान् ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4475",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युदीर्य प्रदायाऽशु सर्वा हेतीर्वृषध्वजः ।\nतत्रैवान्तर्दधे सोऽपि प्रोवाच कृपसात्वतौ ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4476",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ये निर्यास्यन्ति शिबिराज्जहितं तांस्तु सर्वशः ।\nइत्युक्त्वा प्रविवेशान्तर्धन्वी खड्गी कृतान्तवत् ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4477",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पारावताश्वं स तदा शयानमुपेत्य पद्भ्यां समताडयच्च ।\nवक्षस्यसाववदद् वीतनिद्रो जाने भवन्तं हि गुरोस्तनूजम् ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4478",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "समुत्थितं मां जहि शस्त्रपाणिं शस्त्रेण वीरोऽसि स वीरधर्मः ।\nलोकाश्च मे सन्त्वथ शस्त्रपूता इति ब्रुवाणं स रुषा जगाद ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4479",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "न सन्ति हि ब्रह्महणां सुलोका विशेषतश्चैव गुरुद्रुहां पुनः ।\nन धर्मयुद्धेन वधार्हकाश्च ये त्वद्विधाः पापतमाः(पापमनाः) सुपाप ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4480",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अवश्यं भाविनं(अवश्यभाविनं) मृत्युं धृष्टद्युम्नो विचिन्त्य तम् ।\nतूष्णीं बभूव स्वप्नेऽपि नित्यं पश्यति तां मृतिम् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4481",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिं च कालरात्रिं च द्रोणपातादनन्तरम् ।\nविशसन्तं कृषन्तीं(कृषन्तं) च स्वप्ने पश्यति (स्वप्नेऽपश्यद्धि) पार्षतः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4482",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "समाक्षिपद् द्रोणसुतोऽस्य कण्ठे निबद्ध्य मौर्वीं धनुषोप्युरस्थः ।\nममन्थ कृच्छ्रेण विहाय देहं ययौ निजस्थानमसौ च वह्निः ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4483",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः शिखण्डिनं हत्वा युधामन्यूत्तमोजसौ ।\nजनमेजयं च पाञ्चालीसुतानभिययौ ज्वलन् ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4484",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तैरुत्थितैरस्यमानः शरैः खड्गेन जघ्निवान् ।\nसर्वान् सव्यापसव्येन तथाऽन्यान् पाण्डवात्मजान् ।\nऋत एकं भैमसेनिं काशिराजात्मजात्मजम् ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4485",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तं तदाऽन्तर्हितः(अन्तर्हितं) शर्वः कैलासमनयत् क्षणात् ।\nस शर्वत्रातनामाऽऽसीदतस्तत्रैव सोऽवसत् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4486",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पुराऽर्थितः स्वदौहित्रस्यामरत्वाय शङ्करः ।\nकाशिराजेन तेनासौ जुगोपैनं कृपायुतः ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4487",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवमतं ज्ञात्वा साम्राज्याय परीक्षितः ।\nवारयामास भूलोकं नैव याहीत्यमुं शिवः ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4488",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "सामान्यतोऽपाण्डवाय द्रौणिनाऽप्यभिसन्धितम् ।\nतद्रूपेणैव रुद्रेण विनैनमिति चिन्तितम् ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4489",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैनं न जघानैक्यतस्तयोः ।\nचेकितानादिकांश्चैव जघानान्यान् स सर्वशः(जघानान्यांश्च सर्वशः) ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4490",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स चेदिपाञ्चालकरूशकाशीनन्यांश्च सर्वान् विनिहत्य वीरः ।\nशिशून् स्त्रियश्चैव निहन्तुमुग्रः प्रज्वालयत् तच्छिबिरं समन्तात् ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4491",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "जीजीविषूंस्तत्र पलायमानान् द्वारि स्थितौ गौतमः सात्वतश्च ।\nनिजघ्नतुः सर्वतः पार्षतस्य सूतस्त्वेकः शेषितो दैवयोगात् ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4492",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "खड्गेन प्रहृतं दृष्ट्वा हार्दिक्येन पपात ह ।\nभूमौ प्रागेव संस्पर्शान्न ज्ञातस्तमसाऽमुना ।\nअन्यासक्ते समुत्थाय प्राद्रवद् यत्र पार्षती ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4493",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्या अकथयत् सर्वं सा भीमायाऽह दुःखिता ।\nप्राद्रवद् रथमारुह्य स धन्वी गौतमीसुतम् ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4494",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदन्तरे द्रौणिरपि प्रयातः कृष्णासुतानां मुदितः शिरांसि ।\nआदाय हार्दिक्यकृपानुयातो दुर्योधनं सन्निकृष्टप्रयाणम् ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4495",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दृष्ट्वा तदुक्तं च निशम्य पापस्तुष्टोऽत्यजत् साध्विति देहमाशु ।\nभीमार्जुनाभ्यामथ केशवाच्च भीताः पृथग् द्रौणिमुखाः प्रयाताः ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4496",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रैकलं द्रोणसुतं रथेन यान्तं रथी मारुतिरन्वधावत् ।\nतमाद्रवन्तं प्रसमीक्ष्य भीतः पराद्रवद् द्रौणिरभिद्रुताश्वैः (द्रौणिरतिद्रुताश्वैः) ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4497",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "आद्रवन्तं पुनर्दृष्ट्वा भीमं द्रोणात्मजो रुषा ।\nआवृत्य युद्ध्यन् विजितोऽस्त्रं ब्रह्मशिर आददे ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4498",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो धर्मजेनार्जुनेन च ।\nतत्राऽगमत् तदस्त्रं च भीमं चाव्यर्थतां नयन् ।\nअवध्यो भीमसेनस्तदस्त्रं चामोघमेव यत् ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4499",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णुनैवोभयं यस्मात् कृतं (क्लृप्तं) भीमोऽस्त्रमेव तत् ।\nगायत्री तत्र मन्त्रो यद् ब्रह्मा तद्ध्यानदेवता ।\nध्येयो नारायणो देवो जगत्प्रसविता स्वयम् ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4500",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊचे च पार्थयोः कृष्णो यत् कृतं द्रौणिना पुरा ।\nस्वायुधानां याचनं चाप्यशक्तेन तदुद्धृतौ ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4501",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पृष्टेनोक्तं त्वया हीनां कृत्वा दुर्योधनाय गाम् ।\nदातुं त्वदायुधं मेऽद्येत्येवमुक्तेऽत्मनोदितम् ।\nमैवं कार्षीः पुनरिति द्ध्यायताऽब्धेस्तटे स्वमु ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4502",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदस्त्रं प्रज्वलद् दृष्ट्वाऽपाण्डवत्वविधित्सया ।\nधरायां द्रौणिना मुक्तं कृष्णेन प्रेरितोऽर्जुनः ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4503",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वस्त्यस्तु द्रोणपुत्राय भूतेभ्यो मह्यमेव च ।\nइति ब्रुवंस्तदेवास्त्रमस्त्रशान्त्यै व्यसर्जयत् ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4504",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अनस्त्रज्ञेषु मुक्तं तद्धन्यादस्त्रमुचं यतः ।\nगुरुभक्त्या ततो द्रौणेः स्वस्त्यस्त्वित्याह वासविः ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4505",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽस्त्रयोस्तु संयोगे भूतानां संहृतिर्भवेत् ।\nभूतानां स्वस्तिरप्यत्र काङ्क्षिता करुणात्मना ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4506",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽप्यस्त्रद्वयं युक्तं भूतानां नाशकृद् ध्रुवम् ।\nतस्मान्निवारयन् योगं तयोर्मध्येऽभवत् क्षणात् ।\nनिस्सीमशक्तिः परमः कृष्णः सत्यवतीसुतः ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4507",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "संस्थाप्यास्त्रद्वयं दूरे तावाह पुरुषोत्तमः ।\nसन्ति ह्यस्त्रविदः पूर्वं प्रायश्चैतन्न तैः कृतम् ।\nलोकोपद्रवकृत् कर्म सन्तः कुर्युः कथं क्वचित् ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4508",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ते फल्गुनः प्राह मया मुक्तं महापदि ।\nशान्त्यर्थमेव च विभो क्षन्तव्यं भवता ततः ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4509",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौणिरप्येवमेवाऽह तौ वेदपतिरब्रवीत् ।\nनिवर्त्यतामस्त्रमिति शक्रसूनुस्तथाऽकरोत् ।\nनिवर्तनाप्रभुं द्रौणिं वासुदेवोऽभ्यभाषत ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4510",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्रतेजा ब्रह्मचारी कौमारादपि पाण्डवः ।\nनिवर्तने ततः शक्तो नायं द्रोणात्मजोऽपि सन् ।\nअब्रह्मचर्यादित्युक्ते व्यासो द्रौणिमभाषत ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4511",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निवर्तनासमर्थस्त्वं देहि नैसर्गिकं मणिम् ।\nजितः प्रागेव भीमेन भीमायैव महाप्रभम् ।\nअपि केवलया वाचा पार्थेभ्योऽस्त्रं निवर्तय ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4512",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो मूर्धजं रत्नं जरामरणनाशनम् ।\nक्षुत्तृट्श्रमापहं दिव्यगन्धं ध्वान्तहरं(दिव्यं गन्धध्वान्तहरं) शुभम् ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4513",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्कृत्य भीमाय ददौ मुक्ताः पञ्चैव पाण्डवाः ।\nअस्त्रादिति ततो वेदभर्ता वासविमब्रवीत् ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4514",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तात मुक्तं द्रौणिनाऽपि त्वमेवास्त्रं निवर्तय ।\nइत्युक्तस्तं प्रणम्याऽशु सञ्जहारार्जुनोऽपि तत् ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4515",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "यादवेशोऽथ गौतम्याः सुतमाहैकसन्ततेः ।\nवाचा निवर्तयास्त्रं त्वमित्युक्तो द्रौणिरब्रवीत् ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4516",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पक्षपातादिच्छसि त्वं भागिनेयस्य सन्ततिम् ।\nतत्रैव पातयाम्यस्त्रमुत्तरागर्भकृन्तने ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4517",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवः पुनः प्राह यदि हन्तव्य एव ते ।\nगर्भस्तथाऽपि नैवास्त्रं पातयास्मिन् कथञ्चन ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4518",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V170",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "अभिमन्योर्मृतस्यैव देहे पातय मानद ।\nएवं त्वदस्त्रनिहतं गर्भमुज्जीवयाम्यहम् ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4519",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V171",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पातये गर्भ एवाहमित्यूचे गौतमीसुतः ।\nअथाऽह वासुदेवस्तमीषत्क्रुद्ध इव प्रभुः ॥ १७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4520",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V172",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्मते पश्य मे वीर्यं यत् ते शक्यं कुरुष्व तत् ।\nउज्जीवयाम्यहं गर्भं यततः शक्तितोऽपि ते ॥ १७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4521",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V173",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्ततिर्वर्षसाहस्रं पाण्डवानां भवेद् भुवि ।\nमत्पालितां न कश्चित् तां तावद्धन्तुं क्षमः क्वचित् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4522",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V174",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "जानामि ते मतिं दुष्टां जिघांसोः पार्थसन्ततिम् ।\nचिकीर्षोर्धार्तराष्ट्रस्य तन्तुं भूयः सुदुष्करम् ॥ १७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4523",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V175",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मदाज्ञया सा विफला भवित्री वाञ्छा मुमुक्षा विमुखस्य(मुमुक्षोर्विमुखस्य) विष्णोः ।\nयथैव तेनैव नराधिरूढो गम्यस्तव स्यान्नच भूमिभागः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4524",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V176",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्गन्धयुक्तो व्रणसञ्चिताङ्गः सदा चरः स्या विपिनेषु मन्दः ।\nयावद् भुवि स्यादिह पार्थतन्तुर्व्यासोऽपि तं प्राह तथेति देवः ॥ १७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4525",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V177",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "रूपद्वयेनापि हरेस्तथोक्तो जगाद कालीतनयं स कृष्णम् ।\nत्वया सह स्यान्मम सङ्गमो विभो यथेष्टतः स्यान्नच मेऽत्र विघ्नः ॥ १७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4526",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V178",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त ओमिति प्राह भगवान् बादरायणः ।\nतं प्रणम्य ययौ सोऽपि स्वप्नदृष्टमनुस्मरन् ॥ १७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4527",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V179",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वप्ने हि द्रौपदेयानां वधो दृष्टोऽत्मना निशि ।\nअर्जुनेन प्रतिज्ञानं द्रौपद्यै स्ववधं प्रति ॥ १७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4528",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V180",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निबध्याऽनयनं चैव तेनैव शिबिरं प्रति ।\nमुञ्चेति द्रौपदीवाक्यं नेति भीमवचस्तथा ।\nकृष्णवाक्यान्मणिं हृत्वा देशान्निर्यापणं (निर्यातनं) तथा ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4529",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V181",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादि स्वप्नदृष्टं यत् प्रायः सत्यमभूदिति ।\nचिन्तयन् प्रययौ देवं (दावं) द्रौणिः शस्त्रभृतां वरः ॥ १८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4530",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V182",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स कृष्णोक्तमपि प्राप्य बादरायणशिष्यताम् ।\nप्राप्योत्तरद्वापरे च वेदान् संविभजिष्यति ॥ १८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4531",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V183",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सप्तर्षिर्भूत्वा पाराशर्यप्रसादतः ।\nएकीभावं स्वरूपेण यास्यत्यच्युतनिष्ठया ॥ १८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4532",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V184",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "कृपोऽथ पाण्डवान् प्राप्य गौरवात् पूजितश्च तैः ।\nअभूदाचार्य एवासौ राज्ञां तत्तन्तुभाविनाम् ॥ १८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4533",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V185",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "बादरायणशिष्यत्वं पुनः प्राप्य भजन्नमुम् ।\nसाकं स्वभागिनेयेन भाव्येको मुनिसप्तके ।\nकृतवर्मा द्वारवतीं ययौ कृष्णानुमोदितः ॥ १८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4534",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V186",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णायै तं मणिं(तन्मणिं) दत्वा भीमस्तां पर्यसान्त्वयत् ।\nविकोपा भीमवाक्येन राज्ञे सा च मणिं ददौ ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4535",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V187",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "राजार्हे हि मणौ दत्ते मह्यं भीमेन लौकिकाः ।\nस्त्रीपक्षपातं राजा च शङ्केयुर्मारुतेरिति ॥ १८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4536",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V188",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "मणिं राज्ञे ददौ कृष्णा भर्तृप्रियहिते रता ।\nसोऽप्याबध्य मणिं मूर्ध्नि रेजे राजा गवामिव ॥ १८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4537",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V189",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदेश्वरेणापि यदूत्तमेन कृष्णेन युक्तास्तत आशु पार्थाः ।\nययुः सभार्या निजराजधानीं हत्वैव सन्तोऽन्तररीन् स्वराज्यम् ॥ १८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4538",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V190",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरस्यानु विचित्रवीर्यसुतस्य पादावभिवन्दमानम् ।\nआकृष्य भीमं परमेश्वरोऽयो मयाकृतिं धात् पुरतो नृपस्य ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4539",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V191",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमाकृतिं तां स सुयोधनेन कारापितामभ्यसने गदायाः ।\nआश्लिष्य चूर्णीकृतवानसृग् वमन् हा तात भीमेति वदन् पपात ॥ १९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4540",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V192",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह कृष्णो न हतोऽद्य भीमो नच त्वयाऽन्यैरपि शक्यतेऽसौ ।\nहन्तुं स्वबुद्धिः प्रथिता त्वयाऽद्य पापा हि ते बुद्धिरद्यापि राजन् ॥ १९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4541",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V193",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वबुद्धिदोषादतिपापशीलपुत्राख्यपापानि विवर्द्धयित्वा ।\nनीतो वशं तैः फलमद्य भुञ्जन् न क्रोधितुं चार्हसि भीमसेने ॥ १९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4542",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V194",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ते शान्तबुद्ध्यैव राज्ञाऽऽहूतो वृकोदरः ।\nअभ्यवन्दत तत्पादावनुजाद्याश्च तस्य ये ॥ १९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4543",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V195",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वज्राच्च दृढदेहत्वादविकारे वृकोदरे ।\nन दोषो विवृतोऽस्य स्यादिति कृष्णेन वञ्चितः(चिन्तितम्) ।\nसर्वानाश्लिष्य च प्रेम्णा युयोज नृप आशिषः ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4544",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V196",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "कुलनाशकरः पापः शापयोग्यस्तव ह्यहम् ।\nइत्युक्त्वैव प्रणमतो गान्धारी सुपदाङ्गुलीः ॥ १९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4545",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V197",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ददर्श धर्मराजस्य पटान्तेन(पट्टान्तेन) प्रकोपिता ।\nतस्याः क्रोधाग्निनिर्दग्धनखः स कुनखोऽभवत् ॥ १९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4546",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V198",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वन्दमानं पुनर्भीममाह सा क्रोधविह्वला ।\nअधर्मतः कथं भीम सुतं मे त्वं निजघ्निवान् ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4547",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V199",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तेऽस्याः (इत्युक्तोऽस्याः) शमयितुं क्रोधमग्रे वृकोदरः ।\nप्राह न प्राणसन्देहे पापं स्यात् पापिनो वधे ॥ १९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4548",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V200",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा तां पुनः प्राह प्रतिज्ञाहानिमन्तरा ।\nन मेऽस्ति प्राणसन्देह इति जानन् वृकोदरः ॥ २००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4549",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V201",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "यथाप्रतिज्ञं भ्रातृव्यान् रणे मम निजघ्नुषः ।\nक्वाधर्मः क्षत्रजातेस्तु तद्धानौ जीवनं नहि ॥ २०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4550",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V202",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "‘पापा न शुद्धधर्मेण हन्तव्या’ इति च श्रुतिः ।\n‘अन्यवत् पापहननं पापयेत्याह’ इति श्रुतिः ।\nअतोऽसुरान् नैकृतिकान् निकृत्या घ्नन्ति देवताः ॥ २०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4551",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V203",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "निकृत्या निकृतिं हन्यान्निकृत्या नैव धार्मिकान्(धार्मिकम्) ।\nइति श्रुतिर्हि परमा पठ्यते पैङ्गिभिः सदा ॥ २०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4552",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V204",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ता तं पुनः प्राह कथं ते नरशोणितम् ।\nपीतं नरेणैव सता न पीतमिति सोऽब्रवीत् ॥ २०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4553",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V205",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "दन्तान्तरं न मे प्राप शोणितं तत् सुतस्य ते ।\nप्रतिज्ञापालनायापि प्रतिकर्तुं च तत् कृतम् ॥ २०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4554",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V206",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "भीषणाय च शत्रूणां पीतवच्च प्रदर्शितम् ।\n(वेददृष्टः स्वधर्मोऽयं) वेददृष्टश्च धर्मोऽयमितिपापजनं प्रति ॥ २०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4555",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V207",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तोवाच नैवान्धद्वयस्यास्य वृकोदर ।\nघ्नता पुत्रशतं यष्टिमात्रं चोर्वरितं त्वया ॥ २०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4556",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V208",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तामाह भीमः पापिष्ठा वधयोग्यापराधिनः ।\nसर्वे हता इति पुनः साऽऽह येनाकृतस्तव ।\nअपराधः स एकोऽपि किं नास्तीत्यवदत् स ताम् ॥ २०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4557",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V209",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वैः समेतैः कृष्णस्य बन्धनाय विनिश्चितम्(विनिश्चतः) ।\nअन्यानि च सुपापानि कृतान्यत्र पुराऽपिच ॥ २०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4558",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V210",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवं सभासंस्थं ब्रुवाणं धर्मसंहितम्(धर्मसंहिताम्) ।\nपुनःपुनरवज्ञाय यान्तं दुर्योधनं बहिः ।\nसर्वेऽन्वगच्छन्नित्यादीन्यभिप्रेत्य वृकोदरः ॥ २१०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4559",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V211",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "नैकोऽप्यनपराधी मे स्वयं ताननुशिक्षितुम् ।\nअसमर्था मयि क्रोधं किं करोषि निरर्थकम् ॥ २११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4560",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V212",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्ता साऽभवत् तूष्णीं क्रमात् सर्वैश्च पाण्डवैः ।\nवन्दिता व्यासवाक्याच्च किञ्चिच्छान्ताऽथ साऽभवत् ॥ २१२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4561",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V213",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्या याश्च स्नुषाः सर्वास्ताभिः सह पुरस्कृताम् ।\nकृत्वा तं धृतराष्ट्रं च विदुरादींश्च सर्वशः ॥ २१३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4562",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V214",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डवाः प्रधनस्थानं सभार्याः पृथया सह ।\nकृष्णाभ्यां च ययुस्तत्र गान्धार्यास्तपसो बलम् ॥ २१४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4563",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V215",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "जानन् पाण्डवरक्षार्थं चिकीर्षुस्तत्तपोव्ययम् ।\nवेदेश्वरो ददौ दिव्यं चक्षुः सत्यवतीसुतः ॥ २१५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4564",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V216",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तेन दृष्ट्वा प्रेतदेहान् सर्वांस्तत्र समाकुला(समाकुलान्) ।\nशशाप यादवेशानं त्वयाऽस्मत्कुलनाशनम् ।\nयत् कृतं तत् तव कुलं गच्छत्वन्योन्यतः क्षयम्(अन्योन्यसङ्क्षयम्) ॥ २१६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4565",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V217",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो भगवान् कृष्णः स्वचिकीर्षितमेव तत् ।\nअस्त्वेवमित्याह विभुरीश्वरोऽप्यन्यथा कृतौ ॥ २१७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4566",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V218",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तेन तस्यास्तपो नष्टं हीना साऽतो हि भर्तृतः ।\nनाशयेद्धि स्वयं विष्णुः स्वयोग्यादधिकान् गुणान् ॥ २१८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4567",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V219",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "तत आश्लिष्य भर्तॄणां देहान् प्ररुदतीः स्त्रियः ।\nसर्वा दुर्योधनादीनां दर्शयामास केशवः ।\nकृष्णायै सा च तं देवमस्तुवत् पूर्णषड्गुणम् ॥ २१९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4568",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V220",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो देहान् प्रसिद्धानां पार्थाः समदहन् सताम् ।\nअन्येषां धृतराष्ट्रादीन् पुरस्कृत्यैव कांश्चन ।\nसूतैः पञ्चभिरेव स्वैः सरस्वत्यां प्रचिक्षिपुः(विचिक्षिपुः) ॥ २२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4569",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V221",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "स्नेहान्नृपो यमौ च स्वान् नाऽजौ तस्मिन् न्ययोजयन् (ह्ययोजयन्) ।\nशवाः प्रायो बहुत्वेन तत्रतत्रैव संस्थिताः ॥ २२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4570",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V222",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो ददत्सु पानीयं गङ्गायां स्वजनस्य तु ।\nपृथा कर्णाय दत्तेति पार्थानाहाग्रजं च तम् ॥ २२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4571",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V223",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो हाहेति विलपन् राजा परमदुःखितः ।\nशशाप सर्वनारीणां गुह्यं हृदि न तिष्ठतु ॥ २२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4572",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V224",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "हा मातस्तव धृत्यैव वयं सर्वे भृशं हताः ।\nज्येष्ठं पितृसमं हत्वा प्रतिपत्स्याम कां गतिम् ॥ २२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4573",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V225",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं वदन्तं कौन्तेयं वासुदेवः सनारदः ।\nशमयामास सद्वाक्यैर्गुणान् कर्णस्य चाब्रवीत् ॥ २२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4574",
"oldKey": "MBTN_C28_S01_V226",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C28_S01",
"chapter": "MBTN_C28",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्ते प्रेतकार्याणि चक्रुः सर्वेऽपि सर्वशः ।\nसर्वेषामधिराज्ये च स्थितोऽभूत् पाण्डवाग्रजः ॥ २२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4575",
"oldKey": "MBTN_C29_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4576",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "ओं ॥ यदैव कृष्णौ सकलाधिराज्ये युधिष्ठिरं यौवराज्ये च भीमम् ।\nविप्रैर्युतावभिषिच्याऽशिषश्च युक्ता दत्वा हर्षयामासतुस्तौ ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4577",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव चार्वाक इति प्रसिद्धं रक्षस्त्रिदण्डी यतिरेव भूत्वा ।\nयुधिष्ठिरं गर्हयामास विप्रास्त्वां गर्हयन्तीति सुपापशीलः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4578",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वैव तद् दुःखितमाशु धर्मजं दृष्ट्वा विप्राः शेपुरमुं भृशार्ताः ।\nअगर्हितं नित्यमस्माभिरेनं यतोऽवोचो गर्हितमद्य पाप ।\nभस्मीभवाऽश्वेव ततस्त्वितीरिते क्षणादभूत् पापतमः स भस्मसात् ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4579",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "भस्मीकृतेऽस्मिन् यतिवेषधारिणि युधिष्ठिरं दुःखितं वृष्णिसिंहः ।\nप्रोवाच नायं यतिरुग्रकर्मा सुयोधनस्यैव सखा सुपापः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4580",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "रक्षोऽधमोऽयं निहतोऽद्य विप्रैस्तमा शुचः कृतकार्योऽसि राजन् ।\nइतीरितः शान्तमनाः स विप्रान् सन्तर्पयामास धनैश्च भक्त्या ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4581",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "असान्त्वयच्च बान्धवान् स्वपौरसंश्रयादिकान् ।\nददौ यथेष्टतो धनं ररक्ष चानु पुर्ववत्(पुत्रवत्,चानुपूर्ववत्)) ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4582",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "स भीष्मद्रोणकर्णानां वधाद् दुर्योधनस्य च ।\nपापाशङ्की तप्यमानो राज्यत्यागे मनो दधे ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4583",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽनुजैः कृष्णया विप्रैरप्युक्तो धर्मशासनम्(धर्मसाधनम्) ।\nभीमं सम्प्रार्थयित्वैव(सम्प्रार्थयित्वैनं) न वेत्सीत्याह फल्गुनम् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4584",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मिन् क्रुद्धे नृपं प्राहुर्विप्रास्त्वत्तोऽपि तत्त्ववित् ।\nशक्रोऽर्जुन इति श्रुत्वाऽप्येतद्धर्मे स संशयम्(ससंशयम्) ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4585",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "मत्स्नेहादेव सर्वेऽपि धर्मोऽयमिति वादिनः ।\nइत्येवं शङ्कमानं तमूचतुर्विप्रयादवौ ।\nकृष्णौ धर्मोऽयमित्येव शास्त्रयुक्त्या पुनः पुनः ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4586",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "नातिनिश्चितबुद्धिं तं तदाऽपि पुरुषोत्तमौ ।\nहतपक्षगतत्वेन त्वच्छङ्काया अगोचरः ।\nयतो भीष्मस्ततो याहि तमित्यूचतुरव्ययौ ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4587",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "स ताभ्यां भ्रातृभिश्चैव मुनिभिश्च समन्वितः ।\nभीष्मं ययौ लज्जितेऽस्मिंस्तं भीष्मायाऽह केशवः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4588",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "पृच्छेत्युक्तः स भीष्मेण पप्रच्छाखिलमञ्जसा ।\nतत्रोवाचाखिलान् धर्मान् कृष्णो भीष्मशरीरगः ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4589",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मो ह्याह हरिं पार्था बोधनीयास्त्वयैव हि ।\nका शक्तिर्मम देवेशपार्थान्(देवेश पार्थान्) बोधयितुं प्रभो ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4590",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो भगवानाह त्वत्कीर्त्यै त्वयि संस्थितः ।\nप्रवक्ष्याम्यखिलान् धर्मान् सूक्ष्मं तत्त्वमपीति ह ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4591",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "राज्ञः प्रथमतो धर्मो भगवद्धर्मपालनम् ।\nतदर्थं कण्टकोद्धारो धर्मा भागवता अपि ।\nमनोवाक्कर्मभिर्विष्णोरच्छिद्रत्वेन(विष्णोरच्छिन्नत्वेन) चार्चनम् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4592",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "पूर्णाशेषगुणो विष्णुः स्वतन्त्रश्चैक एव तु ।\nतद्वशं सर्वमन्यच्च सर्वदेति विनिश्चयः ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4593",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "देवताक्रमविज्ञानमपूजाऽन्यस्य वै हरेः ।\nपूजा भागवतत्वेन देवादीनां च सर्वशः ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4594",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "वृथा कर्माकृतिः क्वापि निराशीस्त्वं सदैव च(सदैव तु) ।\nविष्णोर्भागवतानां च प्रतीपस्याकृतिः सदा ।\nपरस्परविरोधे तु विशिष्टस्यानुकूलता ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4595",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियं विष्णोस्तदीयानामपि सर्वं समाचरेत् ।\nधर्ममप्यप्रियं तेषां नैव किञ्चित् समाचरेत् ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4596",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "साम्ये विरोधे च बहूननुवर्तेत वैष्णवान् ।\nएते साधारणा धर्मा ज्ञेया भागवता इति ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4597",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्त्वविज्ञापनं धर्मो विप्रस्य तु विशेषतः ।\nशारीरदण्डसन्त्यागः पुत्रभार्यादिकानृते ।\nतत्रापि नाङ्गहानिः स्याद् वेदना वा चिरं न तु ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4598",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "न चार्थदण्डः कर्तव्यो विप्रवैश्यादिभिः क्वचित् ।\nशारीरदण्डविषये वैश्यादीनां च विप्रवत् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4599",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "यथालब्धेन वर्तेत भिक्षया वा द्विजोत्तमः ।\nशिष्ययाज्योपलब्धैर्वा क्षत्रधर्मेण वाऽऽपदि ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4600",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "महापदि विशां धर्मैः क्षत्रियः सुरविप्रयोः ।\nअन्यत्र सर्ववित्तेन वर्तेतैतांश्च पालयन् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4601",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "विरोधिनः क्षत्रियाच्च प्रसह्यैव हरेद् धनम् ।\nसामादिक्रमतो धर्मान् वर्तयेद् दण्डतोऽन्ततः ।\nअपलायी सदा युद्धेऽसतां कार्यमृते भवेत् ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4602",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "कृषिवाणिज्यगोरक्षाकुसीदं वैश्यजीवनम् ।\nपरिचर्यैव शूद्रस्य वृत्तिरन्ये स्वपूर्ववत् ।\nवर्तेयुर्ब्राह्मणाद्याश्च क्रमात् पूज्या हरिप्रियाः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4603",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "हरिभक्तावनुच्चस्तु वर्णोच्चो नातिपूज्यते ।\nविना प्रणामं पूज्यस्तु वर्णहीनो हरिप्रियः ।\nआदरस्तत्र कर्तव्यो यत्र भक्तिर्हरेर्वरा ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4604",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञापनं क्षत्रियाणां च धर्मो विप्राभ्यनुज्ञया ।\nतदभावे तु वैश्यानां शूद्रस्य परमापदि ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4605",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "वर्णेष्वज्ञेष्ववर्णस्तु न ज्ञानी स्यात् कथञ्चन ।\nइति श्रुतेरवर्णस्य ज्ञापनप्राप्तिरेव न ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4606",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञेयं सर्वं त्रिवर्णस्थः स्त्रीभिर्वेदान् विनाऽखिलम् ।\nस्वीयपुन्नियतिः स्त्रीणां स्वदारनियतिर्नृणाम् ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4607",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मो गुणोत्तमानां तु स्मृत्यैवान्धं तमो व्रजेत् ।\nगुणसर्वस्वहानिः स्यादुत्तरोत्तरतोऽत्र च\nअधोऽधोऽधिकदोषः स्यात् स्त्रीणामन्यत्र मध्यतः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4608",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "वेदा अप्युत्तमस्त्रीभिः कृष्णाद्याभिरिवाखिलाः\nदेव्यो मुनिस्त्रियश्चैव नरादिकुलजा अपि ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4609",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्तमा इति विज्ञेयास्तच्छूद्रैरप्यवैदिकम् ।\nज्ञेयमन्यैर्हरेर्नाम निजकर्तव्यमेव च ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4610",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वथाऽन्धं तमो याति वरं सदृशमेव वा(सदृशमेव च) ।\nयो विष्णोर्मन्यते किञ्चिद् गुणैः कैश्चिदपि क्वचित् ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4611",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मेशानादिकमपि भेदं यो वा न मन्यते ।\nभेददृक् तद्गुणादौ च प्रादुर्भावगतेऽपि यः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4612",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राकृतं देहमथवा(देहमथ वा) दुःखाज्ञानश्रमादिकम् ।\nमन्यते तारतम्यं वा तद्भक्तेष्वन्यथैव यः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4613",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "मनोवाक्तनुभिर्यो वा तस्मिन्स्तद्भक्त एव वा ।\nविरोधकृद् विष्ण्वधीनादन्यत् किञ्चिदपि स्मरन् ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4614",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्याधीनत्वविच्चास्य सर्वपूर्त्यविदेव च ।\nभक्तिहीनश्च ते सर्वे तमोऽन्धं यान्त्यसंशयम् ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4615",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्त्वे संशययुक्ता ये सर्वे ते निरयोपगाः ।\nदोषेभ्यस्ते गुणाधिक्ये नैव यान्त्यधमां गतिम् ।\nगुणदोषसाम्ये मानुष्यं सर्वदैव पुनःपुनः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4616",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "यावद् दोषक्षयश्चोर्ध्वा गतिः(दोषक्षयश्चोर्ध्वगतिः) क्रमश एव तु ।\nसर्वदोषक्षये मुक्तिरात्मयोग्यानुसारतः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4617",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "भक्तिज्ञानोन्नतावेव स्वर्गश्च शुभकर्मणः ।\nविष्णुवैष्णववाक्येन हानिः पापस्य कर्मणः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4618",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादि धर्मसर्वस्वं भीष्मस्थेनैव विष्णुना ।\nपार्थानां गदितं तच्च श्रुत्वा धर्मसुतोऽनुजान् ।\nपप्रच्छ विदुरं चैव सारं धर्मादिषु त्रिषु ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4619",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "आह क्षत्ता धर्ममेव सारमर्थं च मध्यमम् ।\nनीचं कामं निष्फलत्वादर्थमेवार्जुनोऽब्रवीत् ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4620",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "सारं स द्विविधो ज्ञेयो दैवो मानुष एव च ।\nदैवो विद्या हिरण्यादिर्मानुषः परिकीर्तितः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4621",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "मध्यमो धर्म एवात्र साध्यं साधनमेव च ।\nविद्याह्वयोऽर्थो धर्मस्य विद्ययैव च मुच्यते ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4622",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "मानुषोऽर्थोऽपि विद्यायाः कारणं सुप्रयोजितः ।\nतुष्टोऽर्थेन गुरुर्यस्मात् कैवल्यं दातुमप्यलम् ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4623",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मार्थतां विनाऽप्यर्थैस्तुष्येयुर्गुरुदेवताः ।\nयद्यनुद्देशितो धर्मोऽप्यर्थमेवानुसंव्रजेत् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4624",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "गुरुताऽर्थगतैव स्यात् कामोऽधस्ताद्धि निष्फलः ।\nयमावत्र विदां श्रेष्ठावर्जुनोक्तमनूचतुः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4625",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽह भीमः प्रवरः सुतत्त्वदृशां समस्तानभिभाष्य हर्षात् ।\nस्मयन् न कामादतिरिक्तमस्ति किञ्चिच्छुभं क्कावरतां स यायात् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4626",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "काम्यं हि कामाभिधमाहुरार्याः काम्याः पुमर्थाः सह साधनैर्यत् ।\nअकाम्यतां यात्यपुमर्थ एव पुमर्थितत्वाद्धि पुमर्थ उक्तः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4627",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञानभक्त्यादिकमप्यतीव सत्साधनं कामबहिष्कृतं चेत् ।\nन साधनं स्यात् परमोऽपि मोक्षो न साध्यतां याति विना हि कामात् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4628",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "परात्परोऽप्यादिपुमान् हरिश्च स्वस्येतरेषामपि काम्य एव ।\nअकामितोऽवाग्गतिमेव दद्यात् कामः पुमर्थोऽखिल एव तेन ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4629",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "इच्छैव कामोऽस्तु तथाऽपि नैतामृते हि चित्त्वं घटकुड्यवत् स्यात् ।\nसारस्ततः सैव चिदात्मकाऽपि सा चेतना गूढतनुः सदैव ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4630",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "न प्रश्नयोग्यः पृथगेव कामस्तेनैष राजन् यदि तारतम्यम् ।\nइच्छस्ययं ते त्रिविधो हि वेद्यो धर्मार्थयुक्तः परमो मतोऽत्र ।\nएकाविरोधी यदि मध्यमोऽसौ द्वयोर्विरोधी तु स एव नीचः ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4631",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मात् स्वबुद्धिप्रमदाभिरेव(सुबुद्धिप्रमदाभिरेव) कामं रमेथा अनुरूपकामः ।\nराजन् न कामादपरं शुभं हि परो हि कामो हरिरेव येन(तेन) ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4632",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राज्ञः सुहृच्चन्दनसारलिप्तो विचित्रमाल्याभरणैरुपेतः ।\nइदं वचो व्याससमासयुक्तं सम्प्रोच्य भीमो वरराम वीरः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4633",
"oldKey": "MBTN_C29_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C29_S01",
"chapter": "MBTN_C29",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रशस्य भीममन्यांश्च राजा मोक्षमथास्तुवत् ।\nस्वयुक्तेरप्रतीपत्वान्निराचक्रे न मारुतिः ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4634",
"oldKey": "MBTN_C30_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4635",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ओं ॥ अथ कृष्णमनुस्मृत्य भीष्मे स्वां वसुतां गते ।\nकृत्वा कार्याणि सर्वाणि गङ्गामाश्वास्य दुःखिताम् ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4636",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "आश्वासितश्च कृष्णाभ्यां धर्मजो दुःखितः पुनः ।\nपराशरसुतेनोक्तः कृष्णेनानन्तराधसा ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4637",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अपापे पापशङ्कित्वादश्वमेधैर्यजाच्युतम् ।\nकुरु राज्यं च धर्मेण पालयापालकाः प्रजाः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4638",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः स तथा चक्रे त्यक्त्वा भोगांश्च कृत्स्नशः ।\nगोव्रतादिव्रतैर्युक्तः पालयामास मेदिनीम् ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4639",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ददौ देयानि मुख्यानि यथाकाममखण्डितम् ।\nनैवार्थी विमुखः कश्चिदभूद् योग्यः कदाचन(कथञ्चन) ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4640",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रष्टा च दाताऽखिलराजनम्यो यष्टा च धर्मात्मज एव तत्र ।\nबभूव पाण्डोर्गृहमावसंश्च राजाधिराजो वनितानिवृत्तः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4641",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमस्तु दौर्योधनमेव सद्म प्रपेदिवानूर्जितवीर्यलब्धम् ।\nकृष्णासहायः सुरराजयोग्यान् अभुङ्क्त भोगान् युवराज एव ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4642",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णा च पार्थांश्चतुरो विहाय सुव्यक्तसारस्वतशुद्धभावा ।\nरराज राजावरजेन नित्यमनन्ययोगेन शिखेव वह्नेः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4643",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रीत्यैव विज्ञानयुजाऽन्यपार्थैः संवादतः परिहृता गतभाविकाले ।\nअपि स्वकीयं पतिमेव भीममवाप्य सा पर्यचरन्मुदैव ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4644",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "रराज राजावरजस्तया स द्विरूपया सोमककाशिजातया ।\nश्रिया भुवा चैव यथाऽब्जनाभो निहत्य सर्वान् दितिजान् पयोब्धौ ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4645",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वोत्तुङ्गो नामतः प्राणवायोरंशो निशायां गुरुपुत्रसूदितः ।\nमाताऽस्य देवीति च रौहिणेयी भीमप्रियाऽऽसीद् या पुराऽस्यैव राका ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4646",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्याश्चाऽसुर्वासुदेव्यो दिशो या आपश्च पूर्वं विंशतिरग्र्यरूपाः ।\nताभिर्युतो(युक्तो) दैवतैरप्यलभ्यानभुङ्क्त भोगान् विबुधानुगार्चितः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4647",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ररक्ष धर्मानखिलान् हरेः स निधाय विप्राननुशास्य युक्तान् ।\nसद्वैष्णवान् विदुषः पञ्चपञ्च सवेतनान् ग्राममनु स्वकीयान् ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4648",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "दधार दण्डं तदवर्तिषु स्वयं जग्राह चान्वेव मुदाऽथ तद्गतान् ।\nतद्वृत्तमन्यैरपि विप्रवर्यैः संशोधयन् सर्वमसौ यथा व्यधात् ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4649",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "नावैष्णवः कश्चिदभूत् कुतश्चिन्नैवान्यनिष्ठो नच धर्महन्ता ।\nन विध्यवर्ती नच दुःखितोऽभून्नापूर्णवित्तश्च तदीयराष्ट्रे ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4650",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वासिष्ठवृष्णिप्रवरौ प्रपश्यतां ताभ्यां च भीमेन मुनीश्वरैश्च ।\nसंशिक्षितानां प्रथमाद् युगाच्च गुणाधिकः कलिरासीत् प्रजानाम् ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4651",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "शुभं महत् स्वल्पफलं कृते हि विपर्ययेणाशुभमेषु दोषः ।\nतद्धीनमप्युच्चशुभं कृताद् युगाच्चक्रे कलिं मारुतिरच्युताश्रयात् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4652",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "धनञ्जयः प्रोद्यतदण्ड आसीत् सदाऽन्यचक्रेषु निजाग्रजेरितः ।\nविभीषयित्वा नृपतीन् सरत्नान् पदोर्नृपस्याग्रभुवो न्यपातयत् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4653",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सदैव कृष्णस्य मुखारविन्दाद् विनिस्सृतं तत्त्वविनिर्णयामृतम् ।\nपिबन् सुताद्याधिमसौ क्रमेण त्यजंश्च रेमेऽविरतातिभोगः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4654",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "दुःशासनस्याऽवसथं(अवसथे) सुभद्राचित्राङ्गदासहितोऽध्यावसंश्च ।\n(स)सचन्द्रिकाकान्तिरनूनबिम्बो नभस्थितश्चन्द्र इवात्यरोचत ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4655",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तभृत्याश्रितवेतनानां माद्रेय आसीत् प्रथमः प्रदाता ।\nस दुर्मुखस्याऽवसथेऽवसच्च स मद्रराजात्मजयाऽग्र्यवर्ती ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4656",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्धानभेदानुगतप्रवृत्तिस्तिष्ठंश्च दुर्मर्षणशुभ्रसद्मनि ।\nनृपाङ्गरक्षः प्रगृहीतखड्गस्तस्यानुजो मागधकन्ययाऽऽसीत् ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4657",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सेनापतिः कृप आसीद् युयुत्सुः ससञ्जयो विदुरश्चाऽम्बिकेयम् ।\nपार्थेरिताः पर्यचरन् स्वयं च सर्वे यथा दैवतमादरेण ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4658",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "द्विरूपकृष्णप्रहितेषु पाण्डुषु क्षितिं प्रशासत्सु न कश्चनाऽतुरः ।\nनचाक्रमान्मृत्युरभून्न नार्यो विभर्तृका नो विधुरा नराश्च ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4659",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "शब्दादयश्चाऽसुरतीव हृद्या निकामवर्षी च सुरेश्वरोऽभूत् ।\nप्रजा अनास्पृष्टसमस्ततापा अनन्यभक्त्याऽच्युतमर्चयन्ति ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4660",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पृथ्वी च गावः ससरस्वतीका निकामदोहा अभवन् सदैव ।\nअब्दाब्धिनद्यो गिरिवृक्षजङ्गमाः सर्वेऽपि रत्नप्रभवा(रत्नप्रसवा) बभूवुः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4661",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णाश्रयात् सर्वमिदं वशे ते विधाय सम्यक् परिपालयन्तः ।\nदिवीव देवा मुमुदुः सदैव मुनीन्द्रगन्धर्वनृपादिभिर्वृताः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4662",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समुज्ज्वला पाण्डवकीर्तिनारी पदं (विधाय)विधायासुरपक्षमूर्धसु(मूर्धनि) ।\nवराभये चैव सतां कराभ्यां कृष्णप्रसूता जगदण्डमावृणोत् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4663",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पातालपादां पृथिवीनितम्बामाकाशमध्यां करसन्तताशाम् ।\nग्रहर्क्षताराभरनद्युवक्षसं विरिञ्चलोकस्थलसन्मुखाम्बुजाम् ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4664",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "विकुण्ठनाथाभयहस्तमादरान् मूर्ध्ना वहन्तीं(मूर्ध्नाऽऽवहन्तीं) वरभारताख्याम् ।\nनिशम्य तामीक्ष्य समस्तलोकाः पवित्रिता वेदिभवामिवान्याम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4665",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रपालयत्स्वेव धरां सकृष्णेष्वद्धैव पार्थेषु कलिर्बलिश्च ।\nसुपापदैत्यौ क्वच राष्ट्रविप्लवं सञ्चक्रतुस्तच्छ्रुतमाशु पार्थैः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4666",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "नृपेण कृष्णेन च साधु चोदितो भीमस्तदा तौ सगणौ विजित्य ।\nबलिं प्रविद्राव्य कलिं निबद्ध्य समानयत् कृष्णनृपेन्द्रयोः(कृष्णनरेन्द्रयोः) पुरः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4667",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पप्रच्छ तं कृष्णपुरो युधिष्ठिर उदारधीः ।\nकले किमिति मे राष्ट्रं विप्लावयसि दुर्मते ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4668",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह कालोऽयं दुर्योधननिपातनम् ।\nआरभ्य मम तत्र त्वं बलादाक्रम्य तिष्ठसि ।\nततो मया कृतो राष्ट्रविप्लवस्ते नराधिप ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4669",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह राजा राज्ञां हि बलाद् राज्यं प्रवर्तते ।\nअपि कालभवं राष्ट्रं त्वदीयं मादृशैर्नृपैः ।\nह्रियते बलवद्भिर्हि राज्याशा ते कुतस्तदा ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4670",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।\nइति ते संशयो मा भूद् राजा कालस्य कारणम् ॥ ३६॥ (महा.१२.७०.६)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4671",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तमुवाच कलिः काले मदीये त्वादृशः कुतः ।\nराजानं पूर्वमाविश्य विप्रांश्च स्यामहं नृप ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4672",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवसहायेषु तेजो युष्मासु मे नहि ।\nक्व राजाऽसावृते युष्मान् यो मया नाभिभूयते ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4673",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मदीयकाले भूपाल विप्रदेव(वेद)विरोधिनि ।\nमद्दृष्टिपाते(याते) क्व गुणाः क्व वेदाः क्व सुयुक्तयः(क्व च सूक्तयः) ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4674",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "जगाद नृपतिः सत्यं कले वक्ष्यनृतोऽपि सन् ।\nमोचये त्वार्तवचनाद् यदाऽस्मत्सन्ततेः परम् ।\nविलुम्पस्यखिलान् धर्मान् करं तत्रापि नोऽर्पय ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4675",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सीमाधिर्बहुवाक्यं च तुलामाने च मे करः ।\nनैवातिक्रममेतेषां कुरु सर्वात्मना क्वचित् ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4676",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह भगवान् कृष्णो यावत् पाण्डवसन्ततिः ।\nतावन्न ते भवेच्छक्तिः प्रवृत्तस्यापि भूतले ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4677",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पाण्डवेभ्यः परं यावत् क्षेमकः क्रमवर्द्धिता ।\nक्षेमकात् परतः पूर्तिं शक्तिस्ते यास्यति ध्रुवम् ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4678",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "न द्रष्टव्यं भूतलं ते कुत एव स्पृशेर्भुवम् ।\nयावत् पार्था अहं चात्र ततो भुवि पदं कुरु ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4679",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो वासुदेवेन मोचितो धर्मजेन च ।\nतान् प्रणम्य ययौ पारे समुद्रस्याऽश्रयद् गुहाम् ।\nपार्थाश्च कृष्णसहिता रक्षन्तः क्ष्मां मुदं ययुः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4680",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं पार्थान् प्रतिष्ठाप्य शक्रप्रस्थे तु सार्जुनः ।\nक्रीडन् दिव्याः कथाः प्राह पुत्रशोकापनुत्तये ।\nगीतोक्तं विस्मृतं चास्मै पुनर्विस्तरतोऽवदत् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4681",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वाणी प्राणो वासुदेव इत्येतैरखिलं ततम् ।\nसर्वोत्तमत्वमेतेषां सर्वमेतद्वशे जगत् ।\nउत्तरोत्तरमेतेऽपि गुणोच्चास्तद्वशेऽपरे ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4682",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्थं हरेर्वशे सर्वं गुणपूर्णश्च(सर्वगुणपूर्णश्च) स प्रभुः ।\nएक एव नचान्योऽस्ति प्राणोच्चा तदधो रमा ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4683",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स हुताश इति प्रोक्तो(हुताशन इति प्रोक्तो) हुतमत्त्यखिलं यतः ।\nवाक्प्राणमध्यगो नित्यं धारयत्यखिलं जगत् ।\nस ईशो ब्रह्मरुद्राद्या जीवा एव प्रकीर्तिताः ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4684",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "एतस्यानादिसद्भक्ता मुक्तियोग्या हि ते स्मृताः ।\nअनादिद्वेषिणो येऽस्मिन्स्तमोयोग्याः सुपापिनः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4685",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मिश्रा मध्या इति ज्ञेयाः संसारपरिवर्तिनः ।\nएवं जीवास्त्रिधा प्रोक्ता भवन्त्येते नचान्यथा ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4686",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तारतम्यं च विज्ञेयं लिङ्गैर्दैहिकमानसैः ।\nविष्णोर्लिङ्गानुसारित्वत् तारतम्यात् तदीक्षणम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4687",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "विष्णोस्तदनुगानां च प्रीतिकृद् धर्म ईरितः ।\nअधर्मोऽन्य इयं निष्ठा प्रलापः किं करिष्यति ।\nएवमाद्यनुशास्याजः पार्थं पार्थैः सुसत्कृतः॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4688",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कथञ्चित् तानवस्थाप्य सुदूरानुगतान् प्रभुः ।\nसुभद्रासहितः प्रायाद् यानेन द्वारकां पुरीम् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4689",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समाधिविरतोदङ्कपरिपृष्टः पथि प्रभुः ।\nहतं दुर्योधनं प्राह सभ्रातृसुतसैनिकम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4690",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तं शिष्यवधकोपेन शप्तुमात्मानमुद्यतम् ।\nकेशवोऽशमयद् वाक्यैर्विश्वरूपं प्रदर्श्य च ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4691",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मद्भक्तो नितरामेष मदाराधनतत्परः ।\nमामवज्ञाय निरयं माऽनुत्थानं व्रजेदिति ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4692",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कृपया वासुदेवेन बोधितः शान्तमानसः ।\nपश्चात्तापाभितप्तात्मा तमेव शरणं ययौ ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4693",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मै देवोऽभयं दत्त्वा प्रेषयिष्येऽमृतं तव ।\nदातुं शक्रमिति प्रोक्त्वा ययौ द्वारवतीं प्रभुः ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4694",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽदिदेश देवेशं वासुदेवोऽमृतं मुनेः ।\nदेहीति वञ्चयिष्यामीत्याह सोऽपि क्षमापयन् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4695",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ओमित्युक्तो भगवता तत्स्नेहात् स शचीपतिः ।\nसुजुगुप्सितमातङ्गवेषो भूत्वा मुनिं ययौ ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4696",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मूत्रस्रोतसि सौधञ्च निधाय कलशं वशी ।\nमूत्रयन्निव तं प्राह वासुदेवः सुधामिमाम् ।\nमहर्षे प्रेषयामास तवार्थे तत् पिबेति च ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4697",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स मूत्रमिति मत्वा तं याहीत्येवाऽह भत्सयन् ।\nवञ्चयित्वैव तं शक्रो ययौ प्रीतः स्वमालयम् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4698",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "असाधारणमन्नं हि देवानाममृतं सदा ।\nअन्यपीतिस्ततस्तस्य देवानां परमाप्रिया ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4699",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "आत्मदत्तप्रसादाच्च स्वापराधात् प्रचालिते ।\nउदङ्के वासुदेवस्तु युक्तिमित्येव मन्यते ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4700",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वपुरीं प्राप्य यदुभिः पूजितः शूरसूनवे ।\nवृत्तान्तं कथयामास केशवो यदुसंसदि ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4701",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वधमन्तरितं सूनोः सात्वतेशेन सात्वती ।\nप्रणम्य कथयेत्यूचे तत आह जनार्दनः ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4702",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः सुदुःखिताः शूरपुत्राद्या अभिमन्यवे ।\nश्राद्धदानानि बहुशश्चक्रुः केशवसंयुताः ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4703",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "निवसत्यत्र विश्वेशे धर्मपुत्रः क्रतूत्तमम् ।\nअश्वमेधमनुष्ठातुं नाविन्दद् वित्तमञ्जसा ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4704",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "हतशेषात् क्षत्रसङ्घात् करं नैच्छद् दयापरः ।\nनच मध्यमकल्पेन यष्टुं तस्य मनो गतम् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4705",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "विज्ञाय नित्यविज्ञातनिखिलो बादरायणः ।\nआविर्भूतो हिमवतः शृङ्गं यत्राभिसङ्गतम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4706",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मेरुशृङ्गेण यत्रैव विष्णुः स्वात्मानमव्ययम् ।\nलोकस्य सङ्ग्रहायेजे कर्मबन्धोज्झितोऽपि सन् ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4707",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "शङ्कराद्याः सुरा यत्र मरुत्तश्चेजिरे हरिम् ।\nदानवो वृषपर्वा च तत्रास्ति धनमक्षयम् ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4708",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्छङ्करशरीरस्थं जामदग्न्यं हरिं परम् ।\nइष्ट्वैवानुज्ञया तस्य स्वीकृत्य यज तेन च ।\nइत्याह व्यासवाक्यानु भीमोऽप्याह नृपोत्तमम् ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4709",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "धनस्य देवता विष्णुर्जामदग्न्योऽखिलेश्वरः ।\nस शङ्करशरीरस्थो यज्ञोच्छिष्टधनाधिपः ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4710",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तेनैव विष्णुना दत्तमर्जुनायास्त्रमुत्तमम् ।\nकार्याण्यन्यानि चास्माकं कृतान्येतेन विष्णुना ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4711",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स ब्रह्मरुद्रशक्रादिपददाताऽखिलप्रदः ।\nस्वतन्त्रः परतन्त्रांस्तानावर्तयति चेच्छया ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4712",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियोऽस्माकं प्रियास्तस्य सर्वदैव वयं नृप ।\nअतस्तदभ्यनुज्ञातधनेनैव यजामहे ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4713",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽयं पितामहोऽस्माकं व्यासस्तन्नः प्रदास्यति ।\nइत्युक्त्वा तं पुरस्कृत्य कृष्णद्वैपायनं ययुः ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4714",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "धनं कृष्णः समादाय(स आदाय) समन्ताच्छतयोजनम् ।\nददौ तेषां तेऽपि चोहुर्हस्त्यश्वोष्ट्रनरादिभिः ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4715",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिरमृते सर्वे भीमसेनपुरोगमाः ।\nयज्ञार्थमूहिरे भूरि स्वर्णमुद्यद्रविप्रभम् ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4716",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव वासुदेवोऽपि सभार्यः स सुभद्रया ।\nआगच्छन् हस्तिनपुरं पथ्युदङ्केन पूजितः ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4717",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्कामवर्षिणो मेघांस्तस्य दत्वोदकार्थिनः ।\nसफलं स्ववरं कृत्वा जगाम गजसाह्वयम् ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4718",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "आसन्नेष्वेव पार्थेषु व्यासे च पुरुषोत्तमे ।\nप्रविवेश पुरं कृष्णस्तदाऽसूतोत्तरा मृतम् ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4719",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौण्यस्त्रसूदितं बालं दृष्ट्वा कुन्त्यादिकाः स्त्रियः ।\nशरण्यं शरणं जग्मुर्वासुदेवं जगत्पतिम् ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4720",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रत्यक्षमात्मना गर्भे रक्षितं प्रसवे हतम् ।\nपुनरुज्जीवयामास केशवः पार्थतन्तवे ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4721",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव विविशुः पार्था सकृष्णाः सधनोच्चयाः(सधनोच्छ्रयाः) ।\nसर्वे मुमुदिरे दृष्ट्वा पौत्रं केशवरक्षितम् ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4722",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ददौ दानानि बहुशो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।\nपौत्रजन्मनि हृष्टात्मा वासुदेवं ननाम च ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4723",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कुन्तीकृष्णासुभद्राभिर्वैराट्याऽन्याभिरेव च ।\nपाण्डवैः पुरुषैश्चान्यैः संस्तुतः प्रणतो हरिः ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4724",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कृष्णाभ्यनुज्ञाता पाराशर्यसदस्यकाः ।\nआरेभिरेऽश्वमेधं ते मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4725",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वयज्ञात्मकं तेषामश्वमेधं जगत्पतिः ।\nकारयामास भगवान् कृष्णद्वैपायनः स्वयम् ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4726",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "साधनानि तु सर्वाणि शालां चैव हिरण्मयीम् ।\nपवमानसुतश्चक्रे कृष्णद्वैपायनेरितः ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4727",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अथानुमन्त्रितोत्सृष्टं पुरोहितपुरस्कृतम् ।\nतुरङ्गं (तुरगं) कृष्णसारङ्गमनुवव्राज वासविः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4728",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स जित्वा रुन्धतः सर्वान् नृपतीञ्छस्त्रतेजसा ।\nचारयामास सर्वेषु राष्ट्रेष्वविजितोऽरिभिः ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4729",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "युधिष्ठिराज्ञया तेन न कश्चिन्निहतस्तदा ।\nआहूताश्च नृपास्तेन यज्ञार्थं प्रीयताऽखिलाः ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4730",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मळलूरं (मणलूरं) क्रमात् प्राप्तस्तत्रैनं बभ्रुवाहनः ।\nअभ्ययादर्घ्यपाद्याद्यैस्तमाह विजयः सुतम् ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4731",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "योद्धुकामोऽर्घ्यमादाय त्वयाऽद्याभिगतो ह्यहम् ।\nन प्रीये पौरुषं धिक् ते यन्मेध्याश्वो न वारितः ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4732",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तदाऽपि(तथाऽपि) पितृभक्त्यैनमयुद्ध्यन्तमुलूपिका ।\nप्राह युद्ध्यस्व यत् प्रीत्यै(तत् प्रीत्यै) गुरोः कार्यमसंशयम् ।\nप्रीणनायैव युद्ध्यस्व पित्रे सन्धर्शयन् बलम् ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4733",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो युयुधे पित्रा बलं सर्वं प्रदर्शयन् ।\nअर्जुनस्तु सुतस्नेहान्मन्दं योधयति स्मयन् ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4734",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स तु सर्वायुधक्षेपेऽप्यविकारं धनञ्जयम् ।\nदृष्ट्वा बाल्यात् परीक्षायै मन्त्रपूतं महाशरम् ।\nचिक्षेप पित्रे दैवेन तेनैनं मोह आविशत् ॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4735",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मूर्च्छितं तं गुरुं दृष्ट्वा तद्भक्त्या भृशदुःखितः ।\nप्रायोपविष्टस्तन्माता विललापातिदुःखिता ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4736",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "विजगर्ह तदोलूपीं धिग् जगत्त्रयपूजितम् ।\nअजीघनो मे भर्तारं पुत्रेणैवाविजानता ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4737",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "लोकवीरं पतिं हित्वा(हत्वा) न मे कार्यं सुतेन च ।\nपतिलोकमहं यास्ये तृप्ता भव कलिप्रिये ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4738",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त्वा मरणायैव तां विनिश्चितमानसाम् ।\nधरायां विलुठन्तीं च दृष्ट्वा भुजगनन्दिनी ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4739",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "नागलोकात् समादाय विशल्यकरणीं क्षणात् ।\nउत्थापयामास पतिं त्रिलोकातिरथं तया ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4740",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रहस्योवाच च तदा श्रुतं वाक्यं पुरा मया ।\nसुरलोके सुरैः प्रोक्तं भीष्माद्या नातिधर्मतः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4741",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्धतास्तेन दोषेण पार्थस्तेनातिवेदनाम् ।\nरणे व्रजेदिति न तत् परतः स्यादिति ह्यहम् ।\nवचनादेव देवानां युद्ध्येत्यात्मजमब्रवम् ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4742",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "देवानामेव सङ्कल्पान्मूर्च्छितश्चार्जुनोऽभवत् ।\nभुक्तदोषफलश्चायं पुनर्भोक्ष्यति नान्यतः ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4743",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्येन पातितस्त्यास्य यशो नश्येत् त्रिलोकगम् ।\nनार्जुनस्य यशो नश्येदिति दैवैरिदं कृतम् ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4744",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तः प्रीतिमापेदे पुत्रभार्यायुतोऽर्जुनः ।\nयज्ञार्थं तावथाऽहूय पूजितः प्रययौ ततः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4745",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वारकायाः समीपस्थं प्रद्युम्नाद्याः सुता हरेः ।\nप्रसह्याश्वमपाजह्रुराह्वयन्तोऽर्जुनं युधे ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4746",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सुभद्राहरणं मार्ष्टुं नीतेऽश्वे तैर्धनञ्जयः ।\nगौरवाद् वासुदेवस्य मातुलस्य च केवलम् ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4747",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मातुलायाब्रवीदश्वं हृतं पौत्रैरबन्धुवत् ।\nस निर्भत्स्य कुमारांस्तान् मेध्यमश्वममोचयत् ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4748",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मातुलं स प्रणम्याथ यज्ञार्थं तान् निमन्त्र्य च ।\nगच्छन् गजाह्वयं दूतमग्रतोऽयापयन्नृपे(यातयन्नृपे) ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4749",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सकृष्णः सहसोदर्यः श्रुत्वाऽसौ प्राप्तमर्जुनम् ।\nप्रीतो बाष्पाभिपूर्णाक्षो(बाष्पातिपूर्णाक्षो) भ्रातृस्नेहादभाषत ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4750",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेव न पश्यामि दुर्लक्षणमथार्जुने ।\nकेन दुर्लक्षणेनायं बहुदुःखी प्रवासगः ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4751",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पृष्टस्तं केशवः प्राह भ्राता ते दीर्घपिण्डकः(पिण्डिकः) ।\nतेनायं दुःखबहुल इत्युक्त्वा पुनरेव च ।\nवदन्तमेव पाञ्चाली कटाक्षेण न्यवारयत् ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4752",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तलक्षणाभिज्ञाः कृष्णः सत्या वृकोदरः ।\nकृष्णा च पञ्चमो नास्ति विद्या शुद्धेयमञ्जसा ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4753",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रसङ्गात् प्राप्तुमिच्छेत् तां विद्याशीलो युधिष्ठिरः ।\nइति लोभात् तु पाञ्चाली वासुदेवं न्यवारयत् ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4754",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्गौरवाद् वासुदेवो नोत्तरं प्रत्यभाषत ।\nविस्मारयामास च तं पब्रुवाणः कथान्तरम् ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4755",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "उदरस्य किञ्चिदाधिक्यं वृषणाधिक्यमेव च ।\nसव्यबाहोस्तथाऽऽधिक्यं दुर्लक्षणमथार्जुने(अतोऽर्जुने,अथोऽर्जुने) ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4756",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "नैवोक्तं वासुदेवेन दृश्यमानमपि स्फुटम् ।\nज्ञानानन्दह्रासकरा ह्येते दोषाः सनातनाः (सदातनाः) ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4757",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तजीवराशौ यद् दुर्लक्षणविवर्जितौ ।\nपूर्णचित्सुखशक्त्यादेर्योग्यौ कृष्णा च मारुतिः ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4758",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अनादिदुःखहीनत्वे सुखाधिक्ये च लक्षणम् ।\nरुग्मिणीसत्यभामादिरूपायाः श्रिय एव तु ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4759",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मुख्यं ततोऽपि(ततोऽति) मुख्यं तु स्वान्तन्त्र्यादेरशेषतः ।\nगुणराशेः परं लिङ्गं नित्यं व्यासादिरूपिणः ।\nविष्णोरेव नचान्यस्य स ह्येकः पूर्णसद्गुणः ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4760",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "साश्वेऽर्जुने यज्ञवाटं प्रविष्टेऽस्य सहोदराः ।\nपूजिताः पूजयामासुर्मुदिताः सहकेशवाः ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4761",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः स यज्ञो यदुवीररक्षितो व्यासोपदिष्टो मुनिभिः प्रवर्तितः ।\nअशोभतालं सकलैर्नृपैश्च समागतैर्विप्रवरैश्च जुष्टः ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4762",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स कृष्णयुग्मेन च भार्गवेण त्रिधा विभक्तेन परेण पुंसा ।\nअधिष्ठितोऽशोभत विश्वमेतद् विश्वादिरूपेण यथैव तेन ॥ १२८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4763",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "यथा विरिञ्चस्य पुराऽऽस यज्ञो यथैव शक्रस्य शतक्रतुत्वे ।\nतथैव सोऽभूद् विधिशर्वशक्रपूर्वैः सुरैराविरलङ्कृतोऽधिकम् ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4764",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "न देवगन्धर्वमुनिस्वधर्ममर्त्यादिकेष्वास स योऽत्र नाऽस(सम्भ्रमः) ।\nस्वलङ्कृतैर्नाकिजनैः सकान्तैररूरुचन्नाकवदेतदोकः(दोघः) ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4765",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रैव तत्त्वानि ससंशयानि निस्संशयान्यासुरलं विवादे ।\nपरस्परोत्थे हरिणा त्रिरूपिणा संस्थापितान्यग्र्यवचोभिरुच्चैः ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4766",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रगीतगन्धर्ववरः प्रनृत्तसदप्सराः सन्ततवादिविप्रः ।\nविवेचयद्देवनृपौघ एको रराज राजाऽखिलसत्क्रतूनाम् ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4767",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तदेव्यः सहवासुदेव्यः स्वलङ्कृताः फुल्लमुखारविन्दाः ।\nविचेरुरत्रैव(विरेजुरत्रैव) सहाप्सरोभिर्निषेदुरप्यच्युतसत्कथारमाः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4768",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "न वै मुमुक्षुर्न बभूषुरत्र न वै विवित्सुश्च कुतो बुभुक्षुः ।\nअसत्यकामा अभवन् कुतश्चित् प्रदातरि प्राज्ञवरेऽनिलात्मजे ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4769",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "दिनेदिने तत्र महान्नपर्वताः सभक्षसारा रसवन्त ऊर्जिताः ।\nनद्यः पयः सर्पिरजस्रपूर्णाः समाक्षिकाद्या अपि पायसह्रदाः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4770",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ह्रदा महान्तस्त्रिदशादियोग्याः सुयोगयुक्ता हरिचन्दनादेः ।\nतथाऽञ्जनालक्तकमुख्यमण्डनद्रव्याग्र्यवाप्यो मणिकाञ्चनोद्भवाः ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4771",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "यथेष्टपानाशनभोगशिष्टाः सहस्रशो मारुतिना तु कारिताः ।\nगन्धा रसाद्याश्च समस्तभोगा दिवीव तत्राऽसुरतीव हृद्याः ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4772",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "नैतादृशः कश्चन भूतपूर्वो मखो विना रामविरिञ्चवज्रिणाम् ।\nमखानिति प्रोचुरशेषलोका दृष्ट्वा मखं तं पुरुषोत्तमेरितम् ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4773",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स एवमद्धा हरिदैवतः क्रतुः पञ्चाश्वमेधात्मक उच्चकल्पः ।\nदिनेदिने स्वृद्धगुणो बभूव मुदावहो वत्सरपञ्चकत्रयम् ॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4774",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "यज्ञावसाने निखिलाश्च पाण्डवाः कृष्णा च पृथ्वीमखिलां सवित्ताम् ।\nमाङ्गल्यमात्रं दयिताशरीरे निधाय सर्वाभरणानि चैव ।\nसमर्पयामासुरजे वरेण्ये व्यासे विभागाय यथोक्तमृत्विजाम् ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4775",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रियो विभागो यदमुष्य विष्णोरतो विभागार्थमिवाऽर्पयंस्ते ।\nहृदा समस्तं हरयेऽर्पितं तैः स हि द्विजस्थोऽपि समस्तकर्ता ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4776",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "देहेन्द्रियप्राणमनांसि चेतनैः सहैव तस्मा अतिसृज्य नेमुः ।\nत्वदीयमेतन्निखिलं वयं च नास्त्यस्मदीयं(न त्वस्मदीयं) क्वच किञ्चनेश ।\nस्वन्त्र एकोऽसि न कश्चिदन्यः सर्वत्र पूर्णोऽसि सदेति हृष्टाः ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4777",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो विभक्ते मुनयोऽवदंस्ते प्रत्यर्पयामो वयमेषु राज्यम् ।\nपूर्णा हिरण्येन वयं धरायाः प्रपालने योग्यतमा इमे हि ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4778",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थाः सभार्या द्विजवाक्यमेतन्निशम्य कृष्णाय पुनः प्रणम्य ।\nऊचुस्तपो नोऽस्तु वनेऽर्पयित्वा राज्यं मखान्ते त्वयि धर्मलब्धम् ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4779",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितः प्राह स बादरायणो मुनीश्वरैरप्यभियाचितः प्रभुः ।\nहिरण्यमेव स्वमिदं मुनीनां मदाज्ञया भूङ्ग्ध्वमशेषराज्यम् ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4780",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "समर्पितं मे फलवच्च तत् स्यात् पुनर्ग्रहो नैव च दोषकारी ।\nपितामहोऽहं भवतां विशेषतो गुरुः पतिश्चैव ततो मदर्हथ ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4781",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितास्ते प्रतिपद्य राज्यं ददुर्हिरण्यं निखिलं च तस्मै ।\nविभज्य विप्रान् स निजं तु भागमदात् पृथायै निखिलम् प्रसन्नः ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4782",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सभार्यकाणां वररत्नभूषणान्यशेषतः पुत्रभुवां प्रदाय ।\nपृथक्पृथग् योग्यवरांस्तथैभ्यः प्रादात् प्रभुस्ते मुदिताः प्रणेमुः ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4783",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "तद् यज्ञपञ्चकमजस्त्रिगुणां स एभ्यः सद्दक्षिणां क्रतुपतिर्निखिलामवाप्य ।\nचक्रेऽश्वमेधत्रयमेकमेकं तेषां हरिर्बहुसुवर्णकनामधेयम् ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4784",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सकृष्णेष्वथ पार्थेषु सुस्नातावभृथेष्वलम् ।\nपञ्चेन्द्रवद् विराजत्सु स्तूयमानेष्वृषीश्वरैः ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4785",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "स्तूयमाने च तद्यज्ञे क्रोधो नकुलतां गतः ।\nकृत्वोग्रगर्जनं यज्ञं तांश्च यज्ञकृतोऽखिलान् ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4786",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "गर्हयन्नूचिवानित्थं भार्यापुत्रस्नुषायुतः ।\nसक्तुप्रस्थमदाद् विप्र उञ्छवृत्तिः सुभक्तितः ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4787",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मायातिथये तस्य कलां नार्हति षोडशीम् ।\nयज्ञोऽयमिति हेतुं च विप्रैः पृष्टोऽभ्यभाषत ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4788",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अतिथेस्तस्य पादोदक्लिन्नः पार्श्वो हिरण्मयः ।\nएको ममाभूदपरः सर्वतीर्थादिकेष्वपि ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4789",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "मज्जतोऽवभृथेष्वद्धा यज्ञानामत्र चाऽदरात् ।\nनाभूदित्यथ तत्तत्त्ववेदिभिर्मुनिपुङ्गवैः ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4790",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णेन च तमोऽन्धं तं प्रापयद्भिः स्मिते कृते ।\nअदर्शनं जगामाऽशु तमः प्राप च कालतः ।\nतदर्थमेव हैरण्यः पार्श्वस्तस्याभवत् पुरा ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4791",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "कृष्णस्य पाण्डवानां च मखादेश्च गुणान् बहून् ।\nवदन्तो भर्त्सयाञ्चक्रुस्तन्मतज्ञा(तं मतज्ञाः) मधुद्विषः ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4792",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "श्राद्धार्थं हि पयः पूर्वं (जामदग्नेः)जमदग्नेरदूषयत् ।\nनाकुलेनैव रूपेण क्रोधस्तं पितरोऽशपन् ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4793",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "भव त्वं नकुलस्तावद् यावद् धर्मादिकान् सुरान् ।\nक्षेप्स्यसीति तमो घोरं भूयः पापेन यात्वयम् ।\nइत्यभिप्रेत्यः तैः शप्तस्तथा कृत्वा तमोऽभ्ययात् ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4794",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "यद्यप्यल्पधनत्यक्तं वित्तं बहुफलं भवेत् ।\nतथाऽप्यनन्तफलदाः कर्तुरेव महागुणाः ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4795",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सतां प्रीतिश्च तत्रापि सद्वरो हरिरेव हि ।\nपार्थेभ्योऽभ्यधिकः कर्ता समो वा को गुणैर्भवेत् ॥ १६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4796",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "सतां च प्रवरो विष्णुः सद्भिर्मुनिवरैर्युतः ।\nप्रत्यक्षतः कारयति पार्थैः प्रियतमैश्च तैः ।\nयं मखप्रवरं तस्य समं किं शुभसाधनम्(शुभसाधनैः) ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4797",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "पठन्ति पैङ्गिनश्चैतान् मन्त्रानन्वर्थकानिह ।\nअवैष्णवकृतं कर्म सर्वमन्तवदुच्यते ।\nअनन्तं वैष्णवकृतं तत्र वर्णक्रमात् परम् ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4798",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वैष्णवेष्वपि मर्त्यैर्यत् कृतं शतगुणं ततः ।\nगान्धर्वं कर्म तस्माच्च मुनिभिः पितृभिस्ततः ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4799",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "देवशक्रशिवब्रह्मकृतं तस्मात् क्रमेण च ।\nशतोत्तरमिति ज्ञेयं नान्यद् ब्रह्मकृतोपमम् ॥ १६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4800",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "वैष्णवत्वं क्रमात् वृद्धं (क्रमोद्वृद्धं) ब्रह्मान्तं जीवराशिषु ।\nफलाधिक्यं कर्मणां हि विष्णोः प्रीत्यैव नान्यथा ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4801",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "इति तेन न पार्थानां कर्मणाऽन्यत् समं क्वचित् ।\nगुणैर्ज्ञानादिभिर्वाऽपि तस्मात् क्रोधः स तामसः ।\nविनिन्द्य तान् सुसत्त्वस्थांस्तमोऽन्धमुपजग्मिवान् ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4802",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "अथ पृष्टो वासुदेवः सुरविप्रादिसंसदि ।\nयुधिष्ठिरेण संहृष्टो जगादाशेषतः प्रभुः ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4803",
"oldKey": "MBTN_C30_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C30_S01",
"chapter": "MBTN_C30",
"verseType": "shloka",
"text": "ते च श्रुत्वाऽखिलान् धर्मान् भक्त्या परमया युताः ।\nपूजयन्तो जगन्नाथमापुश्च परमां मुदम् ॥ १६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4804",
"oldKey": "MBTN_C31_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4805",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "ओं ॥ यज्ञेश्वरेणाभियुतेषु भक्त्या महीं प्रशासत्सु पृथासुतेषु ।\nयियक्षुरागान्निशि विप्रवर्यो युधिष्ठिरं वित्तमभीप्समानः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4806",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रातर्ददानीति नृपस्य वाक्यं निशम्य विप्रस्त्वरितो मखार्थे ।\nभीमं ययाचे स नृपोक्तमाशु निशम्य चादान्निजहस्तभूषणम् ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4807",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अनर्घमग्निप्रतिमं(अनर्घ्यमग्निप्रतिमं) विचित्ररत्नान्वितं(रत्नाञ्चितं) विप्रवरस्तदाप्य ।\nययौ कृतार्थोऽथ च (नन्दिरावं)नन्दिघोषमकारयद् वायुसूनुस्तदैव ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4808",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अकालजं तं तु निशम्य राजा पप्रच्छ दूतैस्तमुवाच भीमः ।\nयन्मर्त्यदेहोऽपि विनिश्चितायुरभून्नृपस्तेन ममाऽस हर्षः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4809",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितोऽसौ नृपतिस्त्वरेत धर्मार्थमित्यस्य मतं प्रपूजयन् ।\nजगाद साध्वित्यथ भूय एव धर्मे त्वरावानपि सम्बभूव ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4810",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाम्बिकेयं विषयेषु सक्तं दुस्सङ्गदुष्टं कृतभूरिदोषम् ।\nसमस्तराजाप्ययहेतुभूतं विचार्य (निचाय्य) तं मारुतिरन्वकम्पत ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4811",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अकुर्वतस्तीक्ष्णतपः कुतश्चिन्नैवास्य(कुतश्चिन्नैव स्वलोकाप्ति)लोकाप्तिरमुष्य भूयात् ।\nरागाधिकोऽयं न तपश्च कुर्यादित्यस्य वैराग्यकराणि चक्रे ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4812",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "आज्ञां परैरस्य निहन्ति सोदरैर्वधूजनैरप्यतिपूजितेऽस्मिन् ।\nस निष्टनत्येवमपीतरैः स्वैः सुपूजितो(सम्पूजितो) नाऽस तदा विरागः ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4813",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे हि पार्थास्तमृते सभार्या वैचित्रवीर्यं परमादरेण ।\nपर्येव चक्रुः सततं सभार्यं कृष्णा च न स्यात् तनयार्तिमानिति ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4814",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "स प्रीयमाणो नितरां च तेषु नैवाधिकं प्रीयते भीमसेने ।\nस्मरन् सुतांस्तेन हतान् समस्तानपि प्रभावं परमस्य जानन् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4815",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यापनेतुं विषयेषु सक्तिं द्वेषं तथैवाऽत्मनि भीमसेनः ।\nजगाद माद्रीसुतयोः समक्षमास्फोट्य संशृण्वत एव तस्य ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4816",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "ताविमौ मे भुजौ वृत्तौ पीनौ चन्दनरूषितौ ।\nययोरन्तरमासाद्य जरढस्य सुता हताः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4817",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "यमौ तदन्वमोदेतां तत्स्नेहाद् गौरवादपि ।\nनैव तत् कृष्णया ज्ञातं पृथया च सपुत्रया ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4818",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तच्छ्रुत्वोत्पन्ननिर्वेदं क्षत्ता ज्येष्ठस्य वर्द्धयन् ।\nउवाच जीविताशा ते ननु राजन् गरीयसी (महीयसी) ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4819",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अहो महीयसी(गरीयसी) जन्तोर्जीविताशा यथा(यया) भवान्।\nभीमापवर्जितं पिण्डमादत्से गृहपालवत् ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4820",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "नचापराधो भीमस्य ब्रुवतस्त्वामिदं वचः ।\nअग्निर्निसृष्टो दत्तश्च गरो दाराश्च दूषिताः ।\nहृतं क्षेत्रं धनं यस्य किं भीमेन कृतं त्वयि ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4821",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अलमासज्जतस्तेऽद्य निर्वेदकरमीरितम् ।\nउपकाराय भीमेन तव द्वेषं त्यजात्र तत् ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4822",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "विमुच्य द्वेषकामौ त्वं वने तीर्थनिषेवकः ।\nतपसाऽऽराधय हरिं ततः पूतो भविष्यसि ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4823",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो द्वेषमुत्सृज्य भीमे निर्वेदमागतः ।\nअनुज्ञां तपसे प्राप्तुमुपवासपरोऽभवत् ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4824",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अनश्नन्तं चतुर्थेऽह्नि धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः ।\nज्ञात्वा सम्प्रार्थयामास भोजनार्थं पुनःपुनः ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4825",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुज्ञां वनवासाय त्वत्तः प्राप्यैव सर्वथा ।\nभोक्ष्येऽन्यथा नेति वदन् धृतराष्ट्रः श्रमान्वितः ।\nउपवासकृशो भार्यां शिश्रिये मूर्च्छितः क्षणात् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4826",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "शन्तमेन(श्रान्तमेनं) करेणाथ धर्मजस्तं मृदु स्पृशन् ।\nशनैः सञ्ज्ञामगमयदब्रवीच्च सुदुःखितः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4827",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "पुरस्कृत्य युयुत्सुं त्वं कुरु राज्यमकण्टकम् ।\nवयमेव त्वदर्थाय कुर्मः सर्वे तपो वने ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4828",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "नेत्याह धृतराष्ट्रस्तं कुलधर्मो हि नो वने ।\nअन्ते देहपरित्यागस्तन्माऽनुज्ञातुमर्हसि ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4829",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तयोर्विवदतोरेवं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।\nसर्वज्ञः सर्वकर्तेश आविर्भूतोऽब्रवीन्नृपम् ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4830",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तपसाऽशेषदोषाणां क्षयकाममिमं नृपम् ।\nअनुजानीहि नैवास्य धर्मविघ्नकरो भव ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4831",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "काले निर्वेदमापन्नस्तपसा दग्धकिल्बिषः ।\nशुभ्रां गतिमयं यायादन्यथा न कथञ्चन ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4832",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो धर्मराजस्तमनुजज्ञे स चाशितः ।\nशिक्षयामास सद्धर्मान् नीतिं च विदुषेऽप्यलम् ।\nकेवलस्नेहतो(केवलं स्नेहतो) राज्ञे शुश्राव विनयात् स च ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4833",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुज्ञाय गृहं प्राप्ते धर्मजे विदुरं पुनः ।\nश्राद्धाय वित्तमाकाङ्क्षन् प्रेषयामास तद्वचः ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4834",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा युधिष्ठिरो भीममाह दातव्यमद्य नः ।\nपुत्रपौत्राप्तबन्धूनां श्राद्धेच्छोर्वित्तमञ्जसा ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4835",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तमाह भीमः पापानां विमुखानां मधुद्विषः ।\nपारलौकिकसाहाय्यं न कार्यमितरार्थतः ।\nदत्तेनापि हि वित्तेन पुत्रश्राद्धं करिष्यति ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4836",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तज्ज्ञात्वा ददतां दोषो भवेदिति विचिन्तयन् ।\nकष्टात् कष्टतरं यान्तु सर्वे दुर्योधनादयः ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4837",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "भीष्मादीनां वयं श्राद्धकर्तारस्तेन किं ततः ।\nकानीनत्वात्तु कर्णस्य सहास्माभिः पृथैव हि ।\nश्राद्धकर्मण्यधिकृता किं तस्मै दीयते धनम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4838",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तवन्तं नृपतिरर्जुनश्चोचतुः पुनः ।\nयियासोर्याचमानाय निजबाहुबलार्जितम् ।\nदेहि वित्तं परमतः किं त्वामेषोऽभियाचते ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4839",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तमपि नेत्येव ब्रुवाणं शुद्धधार्मिकम् ।\nअप्रीत्या जोषमास्वेति प्रोच्योवाच युधिष्ठिरः ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4840",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "कोशतो यद् बहिर्वित्तं दानभोगादिकारणम् ।\nमम सन्निहितं सर्वं तत् पित्रे चार्पितं (पित्रेऽद्यार्पितं) मया ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4841",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "एवमेवार्जुनोऽप्याह विदुरं पुनरूचतुः ।\nमुख्यधर्मरते भीमे न पिता क्रोद्धुमर्हति ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4842",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तो वित्तमादाय गत्वा क्षत्ताऽग्रजेऽब्रवीत्।\nयुधिष्ठिरार्जुनौ भक्तिं नितरां त्वयि चक्रतुः ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4843",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "नातिहृष्टस्त्वदाज्ञायां भीमस्तन्मा क्रुधोऽत्र च।\nशुद्धे क्षत्रियधर्मे हि(शुद्धक्षत्रियधर्मेषु) नितरोऽयं वृकोदरः ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4844",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "नृपार्जुनौ धर्मरतावपि लोककृपापरौ।\nअजातकोपस्तच्छ्रुत्वा धृतराष्ट्रः प्रशान्तधीः ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4845",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "कृत्वा श्राद्धानि सर्वेषां महादानान्यनारतम् ।\nदशरात्रं ददौ शुद्धमनसा निर्ऋणत्वधीः ॥ ४१ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4846",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वं समर्प्य गोविन्दे पार्थेभ्योऽन्येभ्य एव च ।\nस्वजनेभ्यः समादाय स्रवन्नेत्रेभ्य उच्चधीः ।\nअनुज्ञां निर्गतः प्राह पौरजानपदान् नृपः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4847",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मतो रक्षिता यूयमस्मत्पूर्वैर्महात्मभिः ।\nनचाहं परमस्नेहाद् युष्माभिः सुकृपालुभिः ।\nअरक्षितेति कथितः प्रमादादपि सज्जनाः ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4848",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इष्टं च यज्ञैः पूर्तैश्च चरितं युष्मदाश्रयात् ।\nपुत्रस्तु मम पापात्मा सर्वक्षत्रविनाशकः ।\nसर्वातिशङ्की मूढश्च वृद्धानां शासनातिगः ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4849",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सौभ्रात्रं येन सन्त्यज्य पाण्डवेषु महात्मसु ।\nकृतं विरूपं सुमहत् कुर्याद् यन्नापरः क्वचित् ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4850",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अप्रियाणि च कृष्णस्य सुबहून्याचरत् कुधीः ।\nप्रायस्तेनापि मन्देन न युष्मास्वप्यप्रियं(युष्मास्वप्यशिवं,न युष्मास्वशिवं,न युष्मासु शिवं) कृतम् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4851",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "भ्रातरोऽस्य च सर्वेऽपि तच्छीलमनुवर्तिनः ।\nहताश्च स्वेन पापेन ससुतामात्यबान्धवाः ॥ ४7॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4852",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽहं वयोगतश्चैव पुत्राधिभिरभिप्लुतः(पुत्रादिभिरभिप्लुतः) ।\nतत्सम्बन्धकृतं(तत्सम्बन्धात्कृतं) पापं स्वकृतं चाप्यपेशलम्(चात्यपेशलम्) ।\nपाण्डवेषु सकृष्णेषु तपसा मार्ष्टुमुद्यतः ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4853",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र मामनुजानीध्वं कृपया मित्रवत्सलाः ।\nमत्प्रियार्थमपि स्नेहः पाण्डवेषु महात्मसु ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4854",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "क्रियमाणोऽपि कर्तव्यो भूय एव सदाऽचलः ।\nते हि मे पुत्रकाः सन्त इहामुत्र च सौख्यदाः ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4855",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्तैः स्वगुणानुच्चैः कीर्तयद्भिः सुदुःखितैः ।\nपर्यश्रुनयनैः कृच्छ्रात् पौरजानपदैश्चिरात् ।\nअनुज्ञातो ययौ पार्थैरनुयातः सुदूरतः ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4856",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सञ्जयो विदुरश्चैनं सभार्यमनुजग्मतुः ।\nअनुवव्राज तं कुन्ती वनाय कृतनिश्चया ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4857",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "वार्यमाणाऽपि तनयैः सभार्यैर्भृशदुःखितैः ।\nसंस्थाप्य तान् सुकृच्छ्रेण ययौ साऽन्वेव तं नृपम् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4858",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "संन्दर्शितपथो राजा कुन्तीविदुरसञ्जयैः ।\nगान्धारीसहितः प्राप कुरुक्षेत्रं जगद्गुरोः ।\nक्रमेणैवाऽश्रमं व्यासदेवस्य सुरपूजितम् ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4859",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "त्रिवत्सरेणास्य (त्रिवत्सरादस्य) निजस्य लोकस्याऽप्तिं सभार्यस्य जगाद तत्र ।\nब्रह्माङ्कजस्तेन भृशं प्रतीतो व्यासोपदिष्टं व्यचरत् तपोऽग्र्यम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4860",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सक्षत्तृगान्धारिपृथे ससञ्जये तपोभिराराधयति प्रभुं हरिम् ।\nवैचित्रवीर्येऽत्र सदारबन्धुभृत्यास्तु पार्था दृशये समाययुः ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4861",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षत्तैकतामत्र युधिष्ठिरेण प्राप्तोऽथ भार्यासहितं ससञ्जयम् ।\nउपासमानेषु विचित्रवीर्यपुत्रं पृथां चैव पृथासुतेषु ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4862",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रादुर्बभूवामितशक्ति(प्रादुर्बभूवामृतशक्ति)तेजोज्ञानाद्भुतैश्वर्यसुखादिरूपः ।\nव्यासो हरिस्तत्र समीक्ष्य सर्वे सम्पूजयामासुरुदग्र्यभक्त्या(सम्पूजयामासुरुदग्रभक्त्या) ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4863",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तैः पूजितस्तत्र निषण्ण आह यद्यद् यदिष्टं प्रवदन्तु तत्तत् ।\nदास्यामि तस्याद्य तदित्यमुष्मिन् भक्त्युच्छ्रयः पाण्डुसुतैः सदारैः ।\nवृतोऽत्र कुन्ती रविसूनुजन्ममृत्यूत्थदोषापगमं ययाचे ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4864",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां प्रदत्तेष्वभिवाञ्छितेषु वैचित्रवीर्यः सह भार्ययैव ।\nसम्मन्त्र्य निःशेषरणेहतानां सन्दर्शनं प्रार्थितवांस्तमीशम् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4865",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु ते सत्यवतीसुतस्य सर्वेश्वरस्याऽज्ञया सर्व एव ।\nसमागताः स्वर्गलोकात् क्षणेन दत्ता च दिव्या दृगमुष्य राज्ञः ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4866",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "ऊषुश्च रात्रिं परमाज्ञयैव सर्वे स्वभार्यासहिता(सर्वेऽपि भार्यासहिता) यथा पुरा ।\nतृप्तः(तृप्ताः) सदारो नृपतिश्च तत्र सर्वेऽपि दृष्ट्वा महदद्भुतं(परमाद्भुतं) तत् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4867",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽज्ञयैवास्य परस्य सर्वाः स्त्रियो निजेशैः सहिता ययुः स्वः (स्वम्) ।\nविनोत्तरां तां तु कथां निशम्य पारीक्षितोऽयाचत तातदृष्टिम् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4868",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "तं चाऽनयामास तदैव कृष्णो ह्यचिन्त्यशक्तिः स विकुण्ठलोकात् ।\nदृष्ट्वा स पारीक्षित आप तुष्टिं स्वतातमीशेन समाहृतं पुनः ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4869",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूज्य तं कृष्णमपीशवन्द्यं क्षमापयामास परीक्षिदात्मजः ।\nचक्रे च विस्रम्भमतीव भारते पुनश्च तत्रस्थजनैः(तत्रत्यजनैः) समेतः ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4870",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "पार्थाः पुनः प्राप्य पुरं स्वकीयं धर्मेण पृथ्वीं परिपालयन्तः ।\nभोगानरागा अजुषन्त(भोगानारागादषुजन्त) योग्यान् युक्ता जगद्धातरि वासुदेवे ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4871",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "वर्षत्रयान्ते त्मसमाहिताग्निं (त्यक्त्वाऽग्निभिः)त्यक्ताग्निभिस्तैर्वनमालिहद्भिः ।\nते शुश्रुवुर्धृतराष्ट्रं सभार्यं सहैव कुन्त्या परिदग्धदेहम् ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4872",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "वीटामुखं(व्रीळामुखा,व्रीडामुखं, व्रीडामुखान्) ध्यानपरा निशम्य स्वर्यातमात्मीयपितृव्यमाशु ।\nसमेत्य भर्त्रा प्रतिपूज्यमानां कुन्तीं च तप्ता विदधुः क्रियाश्च ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4873",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "ते विष्णुभक्त्या परिपूतकर्मभिर्ज्ञानेन चान्ते तमनुस्मरन्तः ।\nपार्थैः सुपुत्रैः (कुकृतौर्ध्वकर्मभिः)सुकृतोर्ध्वकर्मभिर्वृद्धिं सुखस्याऽपुरनप्ययां(अनव्ययाम्) शुभाः(शुभाम्) ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4874",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "(गावल्गणिः)गावद्गणिर्व्याससकाशमेत्य शुश्रूषया तस्य पुनर्निजां गतिम् ।\nप्रपेदिवान् पाण्डुसुताश्च कृष्णं प्रतीक्षमाणाः पृथिवीमशासन् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4875",
"oldKey": "MBTN_C31_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C31_S01",
"chapter": "MBTN_C31",
"verseType": "shloka",
"text": "अष्टादशाब्दाः पृथिवीं समस्तां प्रशासतामेवमगुर्महात्मनाम् ।\nअरिक्तधर्मार्थसुखोत्तमानामनुज्झितानन्तपदस्मृतीनाम् ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4876",
"oldKey": "MBTN_C32_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "paada",
"text": "सर्वशास्त्रतात्पर्यनिर्णयः"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4877",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "OM ॥ ततः कुरुक्षेत्रमवाप्य कृष्णो दीक्षां प्रपेदे द्विषडब्दसत्रे ।\nस एव च व्यासभृगूद्वहात्मा चक्रेऽत्र सादस्यमजोऽप्रमेयः ॥ १॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4878",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रर्त्विजो दक्षभृगुप्रधानाः पार्था यदूनां प्रवरैः समेताः ।\nब्रह्मेशशक्रप्रमुखाः सुराश्च चक्रुः सुसाचिव्यमनन्तदासाः ॥ २॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4879",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वे च जीवा वसुधातलस्था येऽन्येऽन्तरिक्षद्युमुखोत्तरेषु ।\nवसन्ति नारायणपादसंश्रयास्ते चात्र सर्वे मुमुदुः सनागाः ॥ ३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4880",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सुनिर्णयस्तत्त्वविनिर्णयार्थिनां तत्त्वस्य चाभूदिह वादशीलिनाम् ।\nमिथो विवादात् सुरभूसुराणां वाक्याद्धरेर्व्यासभृगूद्वहात्मनः ॥ ४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4881",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "धर्मार्थकामानखिलानवापुस्तदर्थिनो मुक्तिमपीह कृष्णात् ।\nयथेष्टपानाशनवाससो जना विचेरुरत्रा(विरेजुरत्रा)मरमानवादयः ॥ ५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4882",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षेत्रं तदासीद्धरिलोकसम्मितं(तदाऽसीद्धरिलोकसम्मितं) यदीयुरत्राखिलसज्जना युतिम् ।\nनानाप्तकामाश्च ततो बभूवुर्निर्यत्नदृश्यश्च यतोऽत्र केशवः ॥ ६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4883",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "द्वादशाब्दं महासत्रमेवमेतादृशं हरिः ।\nसमाप्यावभृथस्नातः पूजयित्वाऽखिलान् जनान् ॥ ७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4884",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुजज्ञे क्रमेणैव वत्सरेण समागतान् ।\nस्वकुलं सञ्जिहीर्षुः(सञ्जहीर्षुः) स विप्रशापमजीजनत् ॥ ८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4885",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "उपदिश्य परं ज्ञानमुद्धवायामुमाश्रमम् ।\nबदर्याख्यं प्रापयित्वा सप्तमाब्दं शतोत्तरम् ।\nप्रतीक्षन् पालयामास पार्थैः सह भुवं प्रभुः ॥ ९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4886",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "समारब्धं कलियुगं यदा दुर्योधनोऽपतत् ।\nषट्त्रिंशाब्दं पुनः कृष्णः कृतमेवान्ववर्तयत् ॥ १०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4887",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "कृतादपि विशेषोऽयं यत् पुण्यस्याधिकं फलम् ।\nअल्पमेव च पापस्य कालात् कृष्णाज्ञया तथा ॥ ११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4888",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं सुधार्मिके लोके हरिभक्तिपरायणे ।\nनष्टेषु कलिलिङ्गेषु युगवृत्तिमभीप्सवः ॥ १२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4889",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मरुद्रादयो देवाः स्तुत्वा केशवमव्ययम् ।\nव्यज्ञापयन् स्वलोकाप्तिमोमित्याह स चाच्युतः ॥ १३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4890",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्राचुर्ये सज्जनस्य स्यान्न कलेर्वृद्धिरञ्जसा ।\nइति स्वकुलसंहृत्यै प्रभासमनयत् प्रभुः ॥ १४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4891",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "पुण्यक्षेत्रेऽपि न मृतिः स्वगृहे त्वतिधर्मदा(स्वगृहेऽप्यतिधर्मदा) ।\nगत्यैवाल्पमपि क्षेत्रं स्यान्महत्फलमित्यजः ॥ १५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4892",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रकाशयितुमेवैनान् प्रभासाय कुशस्थलात् ।\nनीत्वा दानादि(दानादिसद्धर्मान्)सद्धर्मांस्तैरकारयदच्युतः ॥ १६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4893",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ते ततः शापदोषेण कृष्णेनैव विमोहिताः ।\nमैरेयमत्ता अन्योन्यं निपात्य स्वां तनुं गताः ।\nतद् दृष्ट्वा बलदेवोऽपि योगेन स्वतनुं जहौ ॥ १७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4894",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः परेशोऽगणितानुभावः स्वसारथिं पाण्डवानां सकाशम् ।\nस्वलोकयानप्रतिबोधनाय(स्वलोकयानप्रतिवेदनाय) स्वस्यानु चैषां त्वरयाऽभ्ययातयत् ॥ १८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4895",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अथाऽसतः पिप्पलमूल ईशितुरूरुस्थितं पादतलं सुताम्रम् ।\nदृष्ट्वा जरा नाम ससर्ज शल्यं भक्तोऽप्यलं रोहितं शङ्कमानः ॥ १९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4896",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अच्छेद्याभेद्यदेहस्य शल्ये पादमुपस्थिते ।\nसमीपमागतो व्याधो दृष्ट्वा भीतोऽपतद् भुवि ॥ २०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4897",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "विप्रवाक्यं मानयानः कारयित्वाऽमुना हरिः ।\nपापं मां जहि देवेति याचन्तमनयद् दिवम् ॥ २१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4898",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "पादप्रहारदोषेण तं भृगुं व्याधतां गतम् ।\nपश्चात्तापेन भक्त्या च सुप्रीतस्तच्छरीरिणम् ।\nस्वाज्ञाप्राप्तविमानेन दिवं निन्ये जनार्दनः ॥ २२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4899",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नीचा योनिर्नीचनीच(नीचां योनिं नीचनीचकर्मा) कर्माऽप्तं नीचकर्मतः ।\nअदुष्टत्वात्तु मनसो भक्तिलोपो नचाप्यभूत् ।\nभृगोरत्राबुद्धिपूर्वं नातिदोषकृदप्यभूत् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4900",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततो विरिञ्चेशपुरन्दराद्याः पुनः स्तुवन्तोऽभिययुः प्रणम्य ।\nकृष्णं स चाऽश्वेव ययौ स्वलोकं स्वतेजसा सर्वमिदं प्रकाशयन् ॥ २४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4901",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "गोपालमन्त्रं भजतां फलप्रदस्त्वेकेन रूपेण स भुव्यदृश्यः ।\nतस्थौ द्वितीयेन च सूर्यमण्डले तृतीयमासीच्छिवपूजितं वपुः ॥ २५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4902",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सम्पूजितं ब्रह्मलोके चतुर्थं कञ्जोद्भवेनाथ परं स्वधाम ।\nसमाप्नुवानं वपुरस्य पञ्चमं भक्त्याऽन्वयुर्देववराः स्वशक्त्या ॥ २६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4903",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्तेजसा ते प्रतिमुष्टदृष्टयः पुरुष्टुताद्या अमितोरुदीधितेः ।\nयावत् स्वगम्यं त्वनुगम्य तस्थुर्निमीलिताक्षा विहतोर्ध्वचाराः ॥ २७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4904",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "वीन्द्रेशशेषानुगतः स्वयम्भूर्धाम प्रविष्टं तमजं प्रणम्य ।\nवीन्द्रादिकैरप्ययुतः स्वपित्राऽऽश्लिष्टो रहश्चाकथयत् तथाऽस्तौत् ॥ २८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4905",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V29",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स पूर्वरूपेण समाप्य चैक्यं विभज्य चेच्छानुसृतोऽथ रेमे ।\nहरिः श्रिया ब्रह्ममुखैश्च मुक्तैः सम्पूज्यमानोऽमितसद्गुणात्मा ॥ २९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4906",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V30",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्माऽपि शर्वादियुतः स्वलोकं प्राप्तः पुनस्तत्र गतं च कृष्णम् ।\nरेमेऽभिपश्यन् प्रतिपूजयंस्तं सुराश्च सर्वे रविबिम्बसंस्थम् ॥ ३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4907",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V31",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यतो न दर्शिता भ्रान्तिः प्रादुर्भावेष्वपि क्वचित् ।\nदेहत्यागानुसारेण (देहेत्यागानुकारेण) हरिणा तदिहाच्युतः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4908",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V32",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "मोहयित्वाऽसुरानन्धं तमः प्रापयितुं प्रभुः ।\nचिदानन्दैकदेहोऽपि त्यक्तं देहमिवापरम् ।\nसृष्ट्वा स्वदेहोपमितं शयानं भुव्यगाद् दिवम् ॥ ३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4909",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V33",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "दारुकोक्त्या समायातः पार्थस्तमदहत् तदा ।\nरौहिणेयादिकानां च शरीराणि प्रधानतः ।\nदारुको विष्णुलोकं तु पुनराप यथागतम् ॥ ३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4910",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V34",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तथैव जनमोहाय प्राप्य वह्नावदृश्यताम् ।\nरुक्मिण्यगाद्धरेः पार्श्वं सत्या कृत्वा तपस्तथा ॥ ३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4911",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V35",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "चिदानन्दैकदेहे हि(चिदानन्दैकदेहेऽपि) द्विरूपे इव ते यतः ।\nएकैवातः कृष्णवत् ते दुष्टान् मोहयतस्तथा ॥ ३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4912",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V36",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्या महामहिष्यस्तु त्यक्त्वा देहं हुताशने ।\nकाश्चित् काश्चित्तु तपसा(काश्चित् काश्चित् तपस्तप्त्वा) त्यक्तदेहा हरिं ययुः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4913",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V37",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "रौहिणेयादिकानां च भार्या वह्निमुखे तनुम् ।\nत्यक्त्वा स्वभर्तॄनेवाऽपुः सर्वा एव पतिव्रताः ॥ ३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4914",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V38",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "वसुदेवः पार्थमुखाच्छ्रुत्वा तद्योगमास्थितः ।\nत्यक्त्वा देहं कश्यपत्वं प्राप कृष्णानुरागतः ॥ ३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4915",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V39",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्यार्जुनोऽश्वमेधाग्नावन्त्यकर्माकरोत् तदा ।\nत्यक्तदेहास्तस्य भार्या वह्नौ प्रापुस्तमेव च ॥ ३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4916",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V40",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रियो बालांस्तथाऽऽदाय धनं चैव धनञ्जयः ।\nविनिर्ययौ द्वारवत्यास्तां जग्रास(जग्राह) च सागरः ॥ ४० ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4917",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V41",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीबालसहिते पार्थ एकस्मिन् पथि गच्छति ।\nशापात् सुपापा आभीराः स्त्रीजनान् जह्रुरुद्धताः ॥ ४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4918",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V42",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यास्ताः षोडशसाहस्रवनिताः शतसंयुताः ।\nकृष्णशापान्म्लेच्छवशं ययुर्दर्पनिमित्ततः ॥ ४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4919",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V43",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ह्रियमाणे धने चैव वनितासु च वासविः ।\nयुयुत्सुर्गाण्डिवं सज्यं(सज्जं) कृच्छ्रेणैव चकार ह ॥ ४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4920",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V44",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षीणास्तस्य शरा दैवान्नास्त्राणि स्मृतिमाययुः ।\nस तद् दैवकृतं ज्ञात्वा संस्मरन् पुरुषोत्तमम् ।\nनिघ्नञ्छत्रून् गाण्डिवेन शेषं रक्षन् कुरून् ययौ(कुरूनगात्) ॥ ४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4921",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V45",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तदा कुरुक्षेत्रगतं जगद्गुरुं सुपूर्णविज्ञानबलाब्धिसत्सुखम्(बलर्द्धिसत्सुखम्) ।\nतमेव वासिष्ठकुलोद्भवं हरिं निरीक्ष्य दुःखेन पपात पादयोः ॥ ४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4922",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V46",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स तेन पुंसां प्रवरेण हेतुभिः सम्बोधितोऽज्ञानतमोंऽशुमालिना ।\nसंस्थाप्य चेतः पुनरेव तस्मिन् जहौ शुचः प्रायश एव धैर्यात् ॥ ४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4923",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V47",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रियो म्लेच्छहृताः कृष्णप्रेषिताद्(कृष्णप्रेरिताद्) दाल्भ्यतः पुनः ।\nगोविन्दैकादशीं श्रुत्वा कृत्वा सारस्वते जले ।\nनिमज्ज्य वायोर्वचनात् त्यक्तदेहा दिवं ययुः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4924",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V48",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अर्जुनस्तु कुरुक्षेत्रे हार्दिक्ययुयुधानयोः ।\nसुतौ सारस्वते चैव देशे राज्येऽभ्यषेचयत् ॥ ४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4925",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V49",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अनिरुद्धसुतं वज्रं प्रियं कृष्णस्य सद्गुणम् ।\nसशूरसेनेन्द्रप्रस्थराजानमकरोद् वशी ॥ ४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4926",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V50",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीबालांश्च धनं चैव तस्मिन् संस्थाप्य फल्गुनः ।\nययौ भ्रातॄनशेषं च वृत्तं तेषामवर्णयत् ॥ ५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4927",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V51",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ते चावियोगसमयं स्मरन्तो मुरवैरिणः(मुरवैरिणा) ।\nअभ्यषिञ्चन् भागवतं माहाराज्ये परीक्षितम् ॥ ५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4928",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V52",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्त्रीहारिणां च म्लेच्छानां वधायैनमयोजयन् ।\nकृतं च तेन तत् कर्म वोढ्रा पैतामहीं(पैतामहं) धुरम् ।\nसमयं परिरक्षद्भिर्न पार्थैरेव यत् कृतम् ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4929",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V53",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "वासुदेवपदा स्पृष्टभूकण्टकसमुद्धृतिः(समुद्धतिः) ।\nसमयः पाण्डवानां हि तस्यैवानुगतिः परम् ॥ ५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4930",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V54",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अनुव्रजद्भिर्विश्वेशं नास्माभिर्भूस्तदुज्झिता ।\nभोज्या रक्ष्याऽपि वा तेषामित्येव समयः पुरा ॥ ५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4931",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V55",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्र काली भीमभार्या वैष्णवं योगमास्थिता ।\nकृष्णयैकत्वमापन्ना त्यक्त्वा देहं तु मानुषम् ॥ ५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4932",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V56",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सुभद्राद्यास्तु या भार्याः पार्थानां तु तदाज्ञया ।\nयुयुत्सुश्चात्र शिक्षार्थं पौत्रस्यैवावसत् (पौत्रस्यैवावसन्) पुरे ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4933",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V57",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सन्त्यज्य राजचिह्नानि (राज्यचिह्नानि) वैष्णवं योगमास्थिताः ।\nवीराध्वानं ययुः सर्वे कृष्णया सह पाण्डवाः ॥ ५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4934",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V58",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रागुदीचीं दिशं पूर्वं ययुस्तत्रार्जुनो धनुः ।\nनात्यजल्लोभतस्तं तु(लोभतस्तत्तु) समुद्रमुप पावकः ।\nदृष्ट्वा ययाचे राजानं तदुक्तः प्रास्यदम्बुधौ ॥ ५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4935",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V59",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रातिभाव्यं तु वरुणे निस्तीर्याग्निरदृश्यताम् ।\nययौ तेऽपि ययुः क्षिप्रं प्लवन्तः सप्तवारिधीन् ॥ ५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4936",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V60",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अहोभिः सप्तभिर्योगं समारूढाः प्रदक्षिणम् ।\nकृत्वा क्वचिदसज्जन्त आसेदुर्गन्धमादनम् ।\nअत्र नारायणक्षेत्रे तेषां तन्वोऽपतन् क्रमात् ॥ ६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4937",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V61",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "द्रौपदीसहदेवादिपञ्चानां तत्र मारुतिः ।\nसदेहनाकानिच्छुत्वाद् देहप्रपतनं हि तत् ॥ ६१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4938",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V62",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषामिहेति याथार्थ्यं जानन् पप्रच्छ धर्मजम् ।\nकेनकेनापतद् देहो दोषेण न इति क्रमात् ॥ ६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4939",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V63",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "मृतिकाले हि यो यस्य दोषं वक्त्यृणमोचनम् ।\nतस्मात् स्यादुक्तदोषस्येत्याह यच्छ्रुतिरेव तत् ।\nऋणमोक्षाय सर्वेषां भीमो दोषानवादयत् ॥ ६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4940",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V64",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सोऽपीच्छापतितान् देहानजानञ्छुद्धकर्मणाम् ।\nअपश्यन् कारणं प्राह दोषान् स्यादेवमित्यपि ।\nराजा (सम्भावनामात्रान्न (सम्भावनामात्रं) नहि कार्यमकारणम् ॥ ६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4941",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V65",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्वच्छन्दमृत्यवो योगाद् देहानुत्सृज्य पाण्डवाः ।\nकृष्णा चाऽपुः परं स्थानं यन्न यान्त्यपि देवताः ।\nइति श्रुतेर्न ते पापाद् देहांस्तत्यजुरूर्जिताः ॥ ६५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4942",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V66",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ऋणान्युन्मुच्य(ऋणात् प्रमुच्य) दोषोक्त्या स्वानां भीमः स्वकां तनुम् ।\nतत्याज परमं ध्यायन्नाप च स्थानमुत्तमम् ।\nइति स्कान्दपुराणोक्तं व्यासवाक्यमृषीन् प्रति ॥ ६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4943",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V67",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "भीमादृते हि चतुर्षु पक्षपातस्तु वासवौ ।\nयोग्य एवेति कृष्णाया न दोषः स्यात् कथञ्चन ॥ ६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4944",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V68",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नीतिरूपे वीर्यबले महान्त्येषां यतः क्रमात् ।\nप्राणत्वाद् भोगशक्तिश्च नहि दोषाय मारुतेः ॥ ६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4945",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V69",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यथास्वरूपविज्ञानमात्मन्यपि न दोषकृत् ।\nइति व्यासस्मृतेरेषामुक्तदोषोद्भवः कथम् ॥ ६९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4946",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V70",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "कदाचिदतिमानोऽपि त्रयाणामेषु जायते ।\nतथाऽपि तत्फलं नैतत् तारतम्यं हि मुक्तिगम्(तारतम्यं विमुक्तिगम्) ।\nगुणदोषाधिकाल्पत्वादत्रस्थमपि हि श्रुतम् ॥ ७०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4947",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V71",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रारब्धकर्मनाशे (आरब्धकर्मनाशे) हि पतेद् देहोऽप्यपापिनः ।\nयुधिष्ठिरोऽपि हि स्वर्गं बुभुजे नैव तत्तनुः ॥ ७१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4948",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V72",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अतिमानादयो दोषाः कुत एव हि मारुतेः ।\nअनादिकालतः सर्वदोषहीना गुणाधिकाः ॥ ७२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4949",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V73",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वजीवगणेभ्यो ये ते हि(समस्तजीवराशिभ्यस्ते हि) वायुत्वमाप्नुयुः ।\nऋजवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः ॥ ७३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4950",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V74",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अभावं ह्यतिमानादेर्भीमस्याऽह च केशवः ।\nयत्किञ्चाऽत्मनि कल्याणं सम्भावयसि पाण्डव ।\nसहस्रगुणमप्येतत् त्वयि सम्भावयाम्यहम् ॥ ७४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4951",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V75",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इति तस्माद् यथा युद्धे धर्महानिममन्यत ।\nएवमत्राप्यधर्मेण देहपातं नृपोऽब्रवीत् ॥ ७५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4952",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V76",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "पूज्येभ्यः(पूर्वेभ्यः) पूर्वमेवैषां देहपातमभीप्सताम् ।\nतत्क्रमाद् (तत्कामाद्) देहपातोऽभून्न पापान्मुच्यतां यथा ॥ ७६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4953",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V77",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "न हि पापफलं मुक्तौ(पापफलान्मुक्तौ देहपातः कथञ्चन ।\nकिन्तु कर्मक्षयादेव तथा सर्वत्र निश्चितः ॥ ७७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4954",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V78",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषु स्वलोकान् प्राप्तेषु धर्मजः श्वाऽत्मना सह(स्वात्मना सह) ।\nययौ पुरो देवरथस्तदाऽस्यावततार ह ॥ ७८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4955",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V79",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "रथमारुहेति कथितो रथिना पुरतः शुनः ।\nआरोहमब्रवीन्नैतद् युक्तमित्याह सोऽपि तम् ॥ ७९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4956",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V80",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नाऽरुहेयं विना श्वानमिति तेन स्थिरोदिते ।\nस्वरूपं दर्शयामास धर्मो ह्याप्तः स्वरूपताम् (श्वरूपताम्) ॥ ८०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4957",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V81",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "आनृशंस्यपरत्वेन कीर्तिमेवाऽत्मनो वृषः ।\nख्यापयामास कौन्तेयरूपिणो धर्मसूक्तिभिः ॥ ८१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4958",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V82",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः(यतः) स रथमारुह्य लोकानामुत्तरोत्तरम् ।\nअतिक्रम्याखिलान् राज्ञो जगाम श्रीपतिप्रियः ॥ ८२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4959",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V83",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सर्वेषामुत्तरं लोकमैन्द्रं प्राप्येदमेव ते ।\nस्थानमित्युदितो देवैर्दुर्योधनमवैक्षत ॥ ८३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4960",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V84",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सभ्रातृकं ज्वलन्तं च सर्वेषामुपरि स्थितम् ।\nतं दृष्ट्वा परमक्रुद्धो निमील्य नयने शुभे ॥ ८४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4961",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V85",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "भ्रातरो मे क्व कृष्णा च सकर्णाः(कर्णाद्याः) क्व च बान्धवाः ।\nधृष्टद्युम्नादयः पुत्रा हैडिम्बाद्याश्च सर्वशः ॥ ८५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4962",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V86",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यादवश्चेति पप्रच्छ देवांस्ते च तमब्रुवन् ।\nकिं ते तैः स्वकृतं कर्म भुज्यतेऽत्र नचापरैः ॥ ८६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4963",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V87",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आह पापोऽयं पृथिवीक्षयकारकः ।\nसर्वातिशङ्की मित्रध्रुङ् नारायणपराङ्मुखः ॥ ८७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4964",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V88",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नास्तिकोऽतिशठः क्रूरो द्वेष्टा विष्णोश्च तद्भुवाम् ।\nकथं दुर्योधनः स्थानं सर्वोत्तममवाप्तवान् ॥ ८८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4965",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V89",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "कथं च सर्वधर्मज्ञा नारायणपरायणाः ।\nसंस्थिताः परमे धर्मे दृश्यन्तेऽत्र न मत्प्रियाः ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4966",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V90",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यत्र सन्तस्तु ते सन्ति तत्र स्थातव्यमेव मे ।\nनिरयेऽपि नचात्रापि नानेन सह पापिना ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4967",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V91",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अस्य वीरतमस्येदं धार्तराष्ट्रस्य युज्यते ।\nइत्युक्त्वा देवता दूतं स्वानां सन्दर्शनार्थिनः ।\nराज्ञः सम्प्रेषयामासुस्तत्सन्दर्शितवर्त्मना ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4968",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V92",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "दुर्गन्धेन सुकृच्छ्रेण तमसा प्रावृतेन च ।\nगत्वैव कियतीं भूमिं तद्दुर्गन्धासहो नृपः ।\nइच्छन् निवर्तन तत्र स्वानां वाच इवाशृणोत् ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4969",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V93",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षणं तिष्ठ महाराज सन्निधानबलात् तव ।\nवेदना नो न महतीत्येतच्छ्रुत्वा युधिष्ठिरः ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4970",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V94",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "के यूयमिति पप्रच्छ दीनध्वनिविशङ्कितः ।\nभीमोऽहमर्जुनः कर्ण इत्याद्युक्तमिवाशृणोत् ॥ ९४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4971",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V95",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "श्रुत्वा तत् कृपयाऽऽविष्टः शोकामर्षसमन्वितः ।\nआह दूतं यथेष्टं त्वं गच्छ नाहमितो व्रजे ॥ ९५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4972",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V96",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नच स्वर्गेण मे कार्यं त्यक्त्वा स्वजनमीदृशम् ।\nइत्युक्तः प्रययौ दूतस्तस्थावत्र युधिष्ठिरः ॥ ९६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4973",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V97",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततोऽत्र देवाः पुरुहूतपूर्वकाः समाययुः स्नेहवशाद् युधिष्ठिरे ।\nतेष्वागतेष्वेव न तत्र वाचो दीना न दुर्गन्धतमोऽप्यपश्यत्(दुर्गन्धतमोऽप्यदृश्यत) ।\nस्वर्गोत्तमं देशमपश्यदेतदभ्रान्तचेताः स युधिष्ठिरस्तदा ॥ ९७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4974",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V98",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "आहात्र धर्मः पुनरात्मसद्यशः(परमात्मसद्यशः) प्रकाशयन् पाण्डुसुताभिधं स्वम् ।\nधर्माद् विशिष्टा हि सदाऽनृशंसता दृष्टा च सा त्वय्यधिका त्रिशो मया ॥ ९८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4975",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V99",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "शक्रोऽप्युवाचैनमिदं मृषा ते प्रदर्शितं द्रोणकृते मृषागिरः ।\nकृच्छ्रादिदं ते कथितं न चातिविस्रम्भ आसीत् तव कृष्णवाक्ये ।\nनह्याज्ञया वासुदेवस्य किञ्चित् पापं भवेत् सर्वविधर्मिणोऽपि ॥ ९९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4976",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V100",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ब्रह्मापरोक्ष्येऽपि विकर्म सूचकं प्रारब्धपापस्य विषाशनं यथा ।\nपश्यात्र भीमप्रमुखान् सुखस्थान् सम्पूज्यमानांस्त्रिदशैः सुरूपान्॥ १००॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4977",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V101",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "कुतः परब्रह्मदृशां सुशुद्धसत्कर्मणां कृष्णपरायणानाम् ।\nपरेण योगेन विसृष्टतन्वां दुःखं भवेद् देववराधिपानाम् ॥ १०१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4978",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V102",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "एते हि देवप्रवराः पृथिव्यां जाता भुवो भारजिहीर्षुमीशम् ।\nप्रतोष्य तद्भावितबुद्धिकर्मभिः पुनश्च तेनैव सहाऽपिरे दिवम् ॥ १०२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4979",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V103",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "न ते नृपाद्यापि हि मानुषो गतो भावस्ततो द्वेष्टि सुयोधनादीन् ।\nनिमज्ज्य तद् विष्णुपदोदकेऽत्र विसृज्य देहं भज देवभावम् ॥ १०३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4980",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V104",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "सुयोधनाद्या(दुर्योधनाद्या) यदिमे सुपापा आरब्धकर्मक्षयमाप्य नित्ये ।\nनिःशेषसौख्योज्झितनित्यदुःखेऽवशाः(नित्यदुःखे वशाः) पतिष्यन्त्यपुनर्निवृत्ताः ॥ १०४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4981",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V105",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "देवांशजा ये तु समस्तशस्ते स्वमूलरूपं समवाप्य काले ।\nस्वतारतम्यानुसृतां विमुक्तिं प्राप्स्यन्ति नात्रापि विचार्यमस्ति ॥ १०५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4982",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V106",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्युक्त आश्वेव निमज्ज्य गङ्गां धर्मात्मजस्तत्र विसृज्य(धर्मात्मजस्तं प्रविसृज्य) देहम् ।\nसद्यो बभौ दैवमवाप्य(दैवतमाप्य) कायं विसृष्टरोषादिसमस्तदोषः ॥ १०६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4983",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V107",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स तु प्रपश्यन् स्वजनं समस्तं स्वमूलरूपातिसमीपसंस्थम् ।\nददर्श भीमं च मरुत्समीपे मध्ये ज्वलन्तं मरुतां गणस्य ॥ १०७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4984",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V108",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ददर्श कृष्णामपि तत्समीपे श्रिया ज्वलन्तीं समतीत्य चान्याः ।\nस्प्रष्टुं च संस्कारवशादियेष निषिध्य तं प्राह सुराधिराजः ॥ १०८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4985",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V109",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "एषा हि साक्षाज्जगतां प्रियस्य प्राणात्मनो जीववरेश्वरस्य ।\nप्राणप्रिया श्रीरिति नाम यस्याः शमात्मकेऽस्मिन् रमते सदैषा ॥ १०९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4986",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V110",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "युष्मच्चतुर्देहगतस्य वायोर्वायुप्रिया भीमतनोस्तथैव ।\nभोगाय सृष्टा पुरुषोत्तमेन युष्मत्प्रियार्थं भवतां च दारैः ॥ ११०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4987",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V111",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रीतिस्ततो ह्यभ्यधिका(ह्यत्यधिका) बभूव भीमस्य चास्यास्तदनु स्म पार्थे ।\nततो भवत्स्वेव यथाक्रमेण गुणानुसारेण समीरणस्य ॥ १११॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4988",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V112",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इयं(इदा,एषा) हि सा शुद्धतनुः प्रजाता शच्यादियोगापगताग्र्यदेहा ।\nयूयं च सर्वे मरुतो विशेषसंयोगहीनाः स्वशरीरसंस्थाः ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4989",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V113",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स्पर्शेऽपि नास्याः पवमानपत्न्याः सुपूतताऽलं भवतामिदानीम् ।\nनचोत्तरत्रापि भवेत् कथञ्चिद् दिवौकसां मानुषदेहिनो(जन्मनो) यथा ॥ ११३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4990",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V114",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इतीरितं तं प्रतिसन्निवृत्तं विनाशयन् मानुषवासनां स्वयम् ।\nसमाश्लिषच्छुद्धतनुः स्तनोत्थो धर्मो हरेः सोऽभवदाशु तत्समः ॥ ११४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4991",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V115",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु पार्था अखिलाः स्वमूलरूपैः सहैवाऽविविशुर्मुदाऽन्विताः ।\nस्वीयानि धामानि(सद्मानि) ततोऽप्यनूनभोगाः सदारा न्यवसंश्च तत्र ॥ ११५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4992",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V116",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तत्रापि कृष्णेन समागमोऽभूत् पुरेव तेषामतितत्पराणाम् ।\nचिक्रीड एभिः सहितस्तथैव कृष्णोऽपि तद्वत् सरथोऽर्जुनेन ॥ ११६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4993",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V117",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्ये च(तु) देवांशभवाः समस्ताः स्वमूलरूपैक्यमवापुराशु ।\nकर्मक्षयादेव सुरेतरास्तु(सुरेतरास्ते) पुण्यक्षयं प्राप्य भुवि प्रजाताः ॥ ११७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4994",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V118",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुःसहस्रं त्रिशतोत्तरं ते(त्रिशतोत्तरं गते) संवत्सराणामनुभूय दिव्यान् ।\nभोगान् नरत्वेऽपि सदेश्वरोऽहमसज्जगच्चेति धियाऽऽप्नुवंस्तमः ॥ ११८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4995",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V119",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "दुःखेऽपि तेषामिह तारतम्यं कलेः परं दुःखमिहाखिलाच्च ।\nयथा विरिञ्चस्य सुखं परं स्यान्मुक्तौ हरिद्वेषकृतो विशेषः ॥ ११९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4996",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V120",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "केचित् पिशाचासुरराक्षसत्वमवाप्य विष्णोरपि तत्पराणाम् ।\nद्वेषात् तमोऽन्धं त्वरया समाप्नुयुर्देवाः स्वकाले निजयोग्यमुक्तिम् ॥ १२०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4997",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V121",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "चतुःसहस्रे त्रिशतोत्तरे गते संवत्सराणां तु कलौ पृथिव्याम् ।\nजातः पुनर्विप्रतनुः स भीमो दैत्यैर्निगूढं हरितत्त्वमाह ॥ १२१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4998",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V122",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तदैव कृष्णाऽपि भुवि प्रजाता प्रीत्यै हरेरन्धतमस्यपातयत् ।\nमहासुरान् विष्णुपरार्जुनाद्या कृते प्रजाता हरितोषणाय ।\nपुनश्च ते स्थानमवाप्य(पुनश्च तत्स्थानमवाप्य) सर्वे (स्वीयं)स्वीयां परान्ते तु विमुक्तिमाप्नुयुः ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-4999",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V123",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "वायुत्वमाप्तः स हनूमदंशो ब्राह्मं पदं प्राप्य वृकोदरश्च ।\nवागीश्वरीत्वं (वागीश्वरत्वं) गतयैव कृष्णया सहैव मुक्तिं गमिताऽखिलोत्तमाम् ॥ १२३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5000",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V124",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "भुवि द्युलोके च विरिञ्चतायां मुक्तौ च ताभ्यामधिकं समस्तात् ।\nसन्तोष्यते पूर्णगुणो रमेशः सदैव नित्योर्जिततद्रतिभ्याम्(नित्योदितसद्रतिभ्याम्) ॥ १२४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5001",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V125",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "‘भूषन् न योऽधि बभ्रूषु नम्नते’(ऋग्वेद १.१४०.६)(भुषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते) ‘बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं’(१.१४१.१) ।\n‘तां सु ते कीर्तिम् मघवन् महित्वा’(१०.५४.१) इत्यादिसूक्तानि च तत्प्रमाणम् ॥ १२५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5002",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V126",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्यानि वाक्यानि च वैदिकानि सपञ्चरात्रोक्तिपुराणकानि ।\nपृष्टश्च भीष्मोऽत्र युधिष्ठिरेणैतन्मोक्षधर्मेष्वपि किञ्चिदाह ॥ १२६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5003",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V127",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "एवं प्रयातेषु सकेशवेषु स्वानेव लोकान् यदुपाण्डवेषु ।\nपरीक्षिदाद्यास्तु तदन्वयोत्था व्यासानुशिष्टाः पृथिवीमरक्षन् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5004",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V128",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तैः क्षेमकान्तैरिह भारतादिशास्त्राणि शृण्वद्भिरशेषविद्भिः ।\nव्यासप्रभावाच्च कलौ च धर्मो ज्ञानं च सुत्रातमगान्न(सूत्रार्थमगान्न) नाशम् ॥ १२७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5005",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V129",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "संवत्सराणां तु सहस्रके गते प्राप्तेषु विद्यामखिलेषु सत्सु ।\nदग्धा पुरा ये त्रिपुरं घ्नतैव(त्रिपुरघ्नतैव) रुद्रेण जाताः पृथिवीतले ते ॥ १२९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5006",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V130",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अदर्शनं सर्वमुनीन्द्रवृन्दैः सहैव सज्ज्ञानमहानिधाने (निदाने) ।\nव्यासे प्रयातेऽपि सुतत्त्वविद्या तत्सम्प्रदायादपि तैरवाप्ता ॥ १३०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5007",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V131",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "उत्सादितत्वात्तु दुरागमानां तत्सम्प्रदायस्य च नाशितत्वात् ।\nप्रसारितत्वाच्च सदागमानां पापा अपि ज्ञानमवापुरेतत् ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5008",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V132",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "शुना पुरोडाशमिवावलीढं वेदश्रुतिं चा(वा)ऽन्त्यजनैरवाप्ताम् ।\nअनन्तदुःखाप्तिसुयोग्यदैत्यैर्विद्यामवाप्तां तु न सेहिरे सुराः ॥ १३२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5009",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V133",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नावाग्गतिः क्वापि सुवेदिनां भवेत् प्राप्यं सुखं नित्यमवश्यमेभिः ।\nप्राप्यं तमोऽन्धं त्वसुरैर्न मुक्तिः कदाचिदाप्या तदचिन्तयन् सुराः ॥ १३३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5010",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V134",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञानप्रदानाय सतां तदन्यज्ञानप्रणाशाय च विष्णुनैते ।\nक्लृप्तास्ततस्ते सविरिञ्चशर्वा विज्ञापयामासुरुपेत्य विष्णुम् ॥ १३४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5011",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V135",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षीरोदधेरुत्तरतीरनिष्ठितै(विष्ठितै)रभिष्टुतः सुष्टुतिभिः पुरुष्टुतः ।\nप्रदाय तेषामभयं रमापतिः क्षणादभूच्चारुतराकृतिः (तमाकृतिः) शिशुः ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5012",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V136",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्त्रैपुराणां प्रथमोऽत्र जातः शुद्धोदनेत्येव जिनेति चोक्तः ।\nक्षेत्रे गयाख्येऽस्य शिशुं प्रजातं सम्प्रास्य दूरेऽत्र बभूव विष्णुः ।\nअजानमानाः स्वशिशुं गतं तं शिशुं हरिं वीक्ष्य निजं स्म मेनिरे ॥ १३६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5013",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V137",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां तदा वैदिककर्म वीक्ष्य सम्प्राहसत् तद्वपुषैव केशवः ।\nतं जातमात्रं प्रहसन्तमीक्ष्य सुविस्मितैः पृष्ट उवाच विष्णुः ।\nबुद्धोऽहमित्येव सुनित्यबोधाज्जगाद(स नित्यबोधाज्जगाद) चैषामथ बुद्धदर्शनम् ॥ १३७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5014",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V138",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तथाऽप्यविश्वासमवेक्ष्य तेषां सस्मार देवानखिलान् जनार्दनः ।\nविज्ञाय ते तस्य मनोगतं निजान् प्रचिक्षिपुर्हेतिगणानमुष्मिन् ॥ १३८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5015",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V139",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "स जातमात्रः शिवपूर्वकाणां शूलादिहेतीरखिला निगीर्य ।\nदैत्यातिमोहाय निजं च चक्रं स्वमुक्तमाश्वेव समग्रहीद्वशी॥ १३९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5016",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V140",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तदासनत्वेन विधाय तस्मिन् समास्थितं देवगणाः प्रणम्य ।\nजग्मुः स्वधामानि वचांसि तस्य (चास्य) स्वीचक्रुराश्वेव जिनादिदैत्याः ॥ १४०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5017",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V141",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ते ज्ञानधर्मावपहाय पापा विमोहिता देववरेण(दैववरेण) सर्वे ।\nजग्मुस्तमोऽन्धं क्षणिकं समस्तं ज्ञानं नसच्चेति दृढं स्मरन्तः ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5018",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V142",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणोऽप्याप्य(नारायणः प्राप्य) सुरेन्द्रवृन्दं वृत्तं च तेषामखिलं(तेषां निखिलं) निगद्य ।\nपृष्टश्च तैराह निजं हृदिस्थं बौद्धागमार्थं सृतिबन्धमोचनम् ॥ १४२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5019",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V143",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "क्षणादयं क्षणिकास्तद्विशेषा यतः प्रयान्त्येव निसर्गतोऽखिलाः ।\nततः स्थिरत्वेऽपि विशेषसंश्रयादुक्तं क्षणस्थायि मया समस्तम् ॥ १४३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5020",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V144",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तद्वान् विशेषश्च यतो न भिन्नो सदा स्वनिर्वाहकशक्तियुक्तौ ।\nअतः क्षणस्थायि समस्तमेतत् स्थिरात्मकं चेति हि नास्ति भेदः ॥ १४४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5021",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V145",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ज्ञोऽहं सदैकः परमो मयैतत् सदाऽननीयं हि यतोऽस्वतन्त्रम् ।\nज्ञानात्मकं विश्वमतो मयोक्तं जडस्वरूपं च किमु स्म चेतनम् ॥ १४५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5022",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V146",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "शंशीलकोऽहं यत एव चोच्चः शूनामकस्तद्धि मया निधेयम्(विधेयम्) ।\nशून्याभिधं दोषविरुद्धरूपो दोषोज्झितोऽन्यस्त्वखिलादनामा ।\nएनैव साद्यं त्वसदेव नामतस्त्वभाव एनैव भवेद् यतस्तत् ॥ १४६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5023",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V147",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादि बोद्धव्यमिदं समस्तं मयोदितं क्वापि न हेयमस्ति ।\nइत्यादि देवान् प्रतिबोधयंश्च देवैः सहोवास स बुद्धदेवः ।\nगत्वा स्वधामाप्यपरेण रूपेणाऽस्ते पृथक् चैकतनुर्यथेष्टम् ॥ १४७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5024",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V148",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततस्तु बुद्धोदितपक्षसंस्थो जिनोऽपि चक्रे मतमन्यदेव ।\nबौद्धेन जैनेन मतेन चैव दैत्यांशकाः प्रीतिमगुः समस्ताः ॥ १४८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5025",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V149",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "प्रशान्तविद्येत्यभिधं तथाऽन्यद् बुद्धोक्तशास्त्रं त्रिदशा अवाप्य ।\nतोषं ययुर्वेदसमस्तसारं यामाश्रितानामचिरेण मुक्तिः ॥ १४९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5026",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V150",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अन्ये मनुष्या अपि भारताद्यं सत्सम्प्रदायं परिगृह्य विष्णुम् ।\nयजन्त आपुः परमां गतिं तन्न सेहिरे क्रोधवशादिदैत्याः ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5027",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V151",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "शैवं तपस्ते विपुलं विधाय जगद्विमोहोर्जितशक्तिमस्मात् ।\nप्राप्य प्रजाता भुवि मोहनं च चक्रुः कुतर्कैरभिदां वदन्तः ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5028",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V152",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तेषां प्रपाताय सतां च मुक्त्यै(विमुक्त्यै) जन्माऽस भीमस्य यदुक्तमत्र ।\nदुर्गा पुनर्विप्रकुलेऽवतीर्णा हनिष्यति व्रातमथासुराणाम् ॥ १५२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5029",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V153",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "ततः कलेरन्तमवाप्य धर्मज्ञानादिकल्याणगुणप्रहीने ।\nलोके विरिञ्चत्रिपुरघ्नशक्रपूर्वाः पयोब्धिं त्रिदशाः प्रजग्मुः ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5030",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V154",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "नारायणस्तैः स्तुतिपूर्वमर्थितो भवाय लोकस्य स शम्भलाख्ये ।\nग्रामे मुनेर्विष्णुयशोऽभिधस्य गृहे बभूवाऽविरचिन्त्यशक्तिः ॥ १५४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5031",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V155",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "कलेस्तु कात्कारत(काल्कारत) एव कल्की ज्ञानं कलं कं सुखमेव तद्वान् ।\nकल्कीति वा तेन समस्तदस्युविनाशनं तेन दिनाद् व्यधायि ॥ १५५॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5032",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V156",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "अधर्मवृत्तं विमुखं हरेश्च निहत्य निःशेषजनं तुरङ्गी ।\nसंस्थापयामास स धर्मकेतुं(सेतुं) ज्ञानं स्वभक्तिं च निजप्रजासु ॥ १५६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5033",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V157",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्याद्यनन्तानि हरेरुदारकर्माणि रूपाणि च सद्गुणाश्च ।\nनित्यव्यपेताखिलदोषकस्य ब्रह्मेत्यनन्तेति च नाम येन ॥ १५७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5034",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V158",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "आनन्दतीर्थाख्यमुनिः सुपूर्णप्रज्ञाभिधो ग्रन्थमिमं चकार ।\nनारायणेनाभिहितो बदर्यां तस्यैव शिष्यो जगदेकभर्तुः ॥ १५८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5035",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V159",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्तत्प्रसादादखिलांश्च वेदान् सपञ्चरात्रान् सरहस्यसङ्ग्रहान् ।\nवेदेतिहासांश्च पुराणयुक्तान् यथावदन्या अपि सर्वविद्याः ॥ १५९॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5036",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V160",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "समस्तशास्त्रार्थविनिर्णयोऽयं विशेषतो भारतवर्त्मचारी(भारतमार्गवर्ती) ।\nग्रन्थः कृतोऽयं जगतां जनित्रं हरिं गुरुं प्रीणयताऽमुनैव ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5037",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V161",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "विनिर्णयो नास्त्यमुना विना यद् विप्रस्थितानामिव सर्ववाचाम् ।\nतद् ब्रह्मसूत्राणि चकार कृष्णो व्याख्या तथैषामयथा (व्याख्याऽथ तेषामयथा)कृताऽन्यैः ॥ १६१ ॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5038",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V162",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "निगूहितं यत् पुरुषोत्तमत्वं सूत्रोक्तमप्यत्र महासुरेन्द्रैः ।\nजीवेश्वरैक्यं प्रवदद्भिरुग्रैर्व्याख्याय सूत्राणि चकार चाऽविः ॥ १६२॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5039",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V163",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "व्यासाज्ञया भाष्यवरं विधाय पृथक्पृथक् चोपनिषत्सुभाष्यम् ।\nकृत्वाऽखिलान्यं पुरुषोत्तमं च हरिं वदन्तीति समर्थयित्वा ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5040",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V164",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तनुस्तृतीया पवनस्य सेयं सद्भारतार्थप्रतिदीपनाय ।\nग्रन्थं चकारेममुदीर्णविद्या यस्मिन् रमन्ते हरिपादभक्ताः ॥ १६४॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5041",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V165",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः ।\nनिर्यदीं बुध्नान् महिषस्य वर्पस ईशानासः शवसा क्रन्त सूरयः ।\nयदीमनु प्रदिवो मध्व आधवे गुहासन्तं मातरिश्वा मथायति ॥ १६५॥(ऋ.१.१४१.२-३)"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5042",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V166",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "इत्यादिवाक्योक्तमिदं समस्तं तथा पुराणेषु च पञ्चरात्रे ।\nअत्रोदिता याश्च कथाः समस्ता वेदेतिहासादिविनिर्णयोक्ताः(समस्तवेदेतिहासदिविनिर्णयोक्ताः) ॥ १६६॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5043",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V167",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "तस्मादयं ग्रन्थवरोऽखिलोरुधर्मादिमोक्षान्तपुमर्थहेतुः ।\nकिं चो(वो)दितैरस्य गुणैस्ततोऽन्यैर्नारायणः प्रीतिमुपैत्यतोऽलम्(प्रीतिमुपैत्यतोऽयम्) ॥ १६७॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5044",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V168",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यस्य त्रीण्युदितानि वेदवचने रूपाणि दिव्यान्यलं\nबट् तद्दर्शतमित्थमेव निहितं देवस्य भर्गो महत् ।\nवायो रामवचोनयं प्रथमकं पृक्षो द्वितीयं वपुः\nमध्वो यत्तु तृतीयमेतदमुना ग्रन्थः कृतः केशवे ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Mahabharatatatparyanirnaya-5045",
"oldKey": "MBTN_C32_S01_V169",
"type": "verse",
"parent": "MBTN_C32_S01",
"chapter": "MBTN_C32",
"verseType": "shloka",
"text": "यः सर्वगुणसम्पूर्णः सर्वदोषविवर्जितः ।\nप्रीयतां प्रीत एवालं विष्णुर्मे परमः सुहृत् ॥ १६९॥"
}
]
}