Katha/JSON
{
"schema": 1,
"doc": {
"slug": "Katha",
"title": "काठकोपनिषद्भाष्यम्",
"type": "bhashya",
"docId": "KKN",
"parent": null,
"related": [],
"nextId": 184
},
"blocks": [
{
"id": "Katha-1",
"oldKey": "KKN_C01_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"text": "प्रथमावल्ली"
},
{
"id": "Katha-2",
"oldKey": "KKN_C01_S01_I01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "नमो भगवते तस्मै सर्वतः परमाय ते ।\nसर्वप्राणिहृदिस्थाय वामनाय नमो नमः ॥"
},
{
"id": "Katha-3",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस । तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धाविवेश ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-4",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।\nअनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-5",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स होवाच पितरं तात कस्मै मां दास्यसीति द्वितीयं तृतीयम् ।\nतं होवाच मृत्यवे त्वा ददानीति ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Katha-6",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "अग्नौ विष्णुं सदा ध्यायंस्त्रिशोऽग्निं नाचिकेतकम् ।\nयश्चयीत स तु प्राप्य स्वर्गं तत्र भयातिगः ॥\nउष्य मन्वन्तरं कालममृतत्वं भजेत् क्रमात् ॥ इति ब्रह्मसारे ॥\nइच्छन् वाजश्रवो नप्ता ददौ सर्वस्वदक्षिणाम् ।\nउद्दालकः स्वर्गलोकं ददौ गाश्च निरिन्द्रियाः ॥\nमां दत्वापि न ते गावो दातव्या ईदृशा इति ।\nउवाच पुत्रस्तं बालस्तं शशाप पिता स्वयम् ॥"
},
{
"id": "Katha-7",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।\nकिंस्विद् यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Katha-8",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।\nसस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिव जायते पुनः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-9",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।\nतस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-10",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "स जगाम यमं बालो ब्रह्मचारी यमस्य तु ।\nपत्न्या सम्पूज्यमानोऽपि जग्राहार्घ्यादिकं न तु ॥\nआगते तु यमे प्राह यमं सोदकमाहर ॥ ४-६ ॥"
},
{
"id": "Katha-11",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान् ।\nएतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन् वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Katha-12",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे अनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।\nनमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात् प्रति त्रीन् वरान् वृणीष्व ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-13",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "इत्युक्तस्स यमस्तं तु सम्पूज्यादाद् वरत्रयम् ॥ ७-८ ॥"
},
{
"id": "Katha-14",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "शान्तसङ्कल्पः सुमना यथा स्यात् वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।\nत्वत्प्रसृष्टं माऽभिवदेत् प्रतीत एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-15",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यथा पुरस्तात् भविता प्रतीतः औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।\nसुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युः त्वां ददृशिवान् मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-16",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "सौमनस्यं पितुश्चैव नाचिकेताग्निगं हरिम् ॥\nमुक्ते स्थितञ्च तं विष्णुमिति प्रादात् वरत्रयम् ॥ इति गतिसारे ॥ ९-१० ॥"
},
{
"id": "Katha-17",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।\nउभे तीर्त्वा अशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-18",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि तं श्रद्दधानाय मह्यम् ।\nस्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्ते एतद्द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-19",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "अग्र्यत्वादग्निनामासौ नाचिकेताग्निगो हरिः ॥ ११-१२ ॥"
},
{
"id": "Katha-20",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।\nअनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-21",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V13_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "लोको विष्णोरनन्तस्य तज्ज्ञानान्नित्य आप्यते ॥\nप्रतिष्ठा सर्वलोकस्य स विष्णुस्सर्वहृद्गतः ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-22",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।\nस चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं अथास्य मृत्युः पुनराह तुष्टः ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-23",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V14_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "स एव सर्वलोकादिस्तं ज्ञात्वा मुच्यते ध्रुवम् ॥ इति च ॥"
},
{
"id": "Katha-24",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददानि भूयः ।\nतवैव नाम्ना भविताऽयमग्निः शृङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-25",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत् तरति जन्ममृत्यू ।\nब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १६ ॥"
},
{
"id": "Katha-26",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V16_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "त्रिभिरेत्य सन्धिं वेदैरविरुद्धः । वेदोक्तप्रकारेण भगवत्तत्वादिकं जानन्नित्यर्थः । त्रिकर्मकृत् यज्ञदानतपःकर्ता । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् इति वचनात् ।"
},
{
"id": "Katha-27",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V17",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्रिनाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम् ।\nस मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १७ ॥"
},
{
"id": "Katha-28",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V17_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "त्रयमेतत् या इष्टका इत्यादि ।"
},
{
"id": "Katha-29",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V18",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एष तेऽग्निर्नाचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।\nएतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १८ ॥"
},
{
"id": "Katha-30",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V19",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।\nएतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाहं वराणामेष वृतस्तृतीयः ॥ १९ ॥"
},
{
"id": "Katha-31",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V19_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रेते मुक्ते मनुष्ये नियामकत्वेन भगवानस्तीति ज्ञानिनो वदन्ति । नास्तीत्यज्ञाः । तस्य नियामकस्य स्वरूपं यथावदहं विद्याम् ।"
},
{
"id": "Katha-32",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V20",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुज्ञेयोऽणुरेष धर्मः ।\nअन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैवम् ॥ २० ॥"
},
{
"id": "Katha-33",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V20_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "धारकत्वात् धर्मो भगवान् ।"
},
{
"id": "Katha-34",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V21",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।\nवक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ २१ ॥"
},
{
"id": "Katha-35",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V22",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।\nभूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ २२ ॥"
},
{
"id": "Katha-36",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V23",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एतत् तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।\nमहाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ २३ ॥"
},
{
"id": "Katha-37",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V24",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।\nइमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ॥\nआभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ २४ ॥"
},
{
"id": "Katha-38",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V24_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "मरणे स्थितं भगवन्तं मानुप्राक्षीः ।"
},
{
"id": "Katha-39",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V25",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "श्वोऽभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः ।\nअपि सर्वं जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्तगीतम् ॥ २५ ॥"
},
{
"id": "Katha-40",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V26",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वाम् ।\nजीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ २६ ॥"
},
{
"id": "Katha-41",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V27",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन् मर्त्यः क्वाधस्थः प्रजानन् ।\nअभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान् अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ २७ ॥"
},
{
"id": "Katha-42",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V28",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।\nयोऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २८ ॥ ॥"
},
{
"id": "Katha-43",
"oldKey": "KKN_C01_S01_V28_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S01",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "महति साम्पराये मुक्तौ ॥"
},
{
"id": "Katha-44",
"oldKey": "KKN_C01_S02",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"text": "द्वितीयावल्ली"
},
{
"id": "Katha-45",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतेव प्रेयः ते उभे नानार्थे पुरुषं सिनीतः ।\nतयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद् य उ प्रेयो वृणीते ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-46",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेत स्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।\nश्रेयो धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमान् वृणीते ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-47",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामान् अभिध्यायन् नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।\nनैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Katha-48",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "शृङ्कां शृङ्कलाम् ॥"
},
{
"id": "Katha-49",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।\nविद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्तः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Katha-50",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।\nदन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-51",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।\nअयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-52",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।\nआश्चर्योऽस्य वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Katha-53",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "न नरेणावरः प्रोक्त एष सुज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।\nअनन्यप्रोक्ते गतिरस्य नास्त्यणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-54",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्यो भगवानन्योऽहमित्यजानन्ननन्यः । तेन प्रोक्ते गतिर्ज्ञानं नास्ति । प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ इति वाक्यशेषात् ।"
},
{
"id": "Katha-55",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्ताऽन्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।\nयां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ् नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-56",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।\nततो मया नचिकेतश्चितोऽग्नि रनित्यद्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-57",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "आख्यं विष्ण्वाख्यं नित्यं शेवधिरिति जानामि । नित्यमाख्यविष्णुविषयैः द्रव्यैर्मन आदिभिः । आख्यनित्यविषयैर्विष्ण्वाख्यनित्यविषयैः द्रव्यैः । नित्यं भगवन्तं प्राप्तवानस्मि । ध्रुवो भगवान् । अध्रुवैस्तद्भक्तिवर्जितैर्न प्राप्यते ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-58",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।\nस्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोत्यस्राक्षीः ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-59",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "क्रतोरानन्त्यहेतुम् । स्तोमैरपि सर्वात्मना प्राप्तुमशक्यम् । स्तोमेभ्योऽपि महान्तम् । उरुगायमित्युक्तत्वाच्च न जीवविषयोऽयं प्रश्नः ।"
},
{
"id": "Katha-60",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।\nअध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-61",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "गह्वरे मुक्तजीवे स्थितम् ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-62",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेनमाप्य ।\nस मोदते मोदनीयं हि लब्ध्वा विवृतं सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-63",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V13_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रवृह्य जीवात् पृथक्कृत्य ।"
},
{
"id": "Katha-64",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात् कृताकृतात् ।\nअन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत् पश्यसि तद्वद ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-65",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।\nयदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं सङ्ग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-66",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V16",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्मैतद्ध्येवाक्षरं परम् ।\nएतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १६ ॥"
},
{
"id": "Katha-67",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V17",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।\nएतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १७ ॥"
},
{
"id": "Katha-68",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V17_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमव्ययम् ।\nसर्वस्यालम्बनं ज्ञात्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥ इति च ॥ १७ ॥"
},
{
"id": "Katha-69",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V18",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "न जायते म्रियते वा विपश्चि न्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।\nअजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमानेऽपि देहे ॥ १८ ॥"
},
{
"id": "Katha-70",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V18_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "देहोत्पत्तिविनाशाख्यौ ज्ञानिनोऽप्युद्भवाभवौ ।\nन कुतश्चिद्यतो विष्णुर्जायतेऽतस्तदीक्षणात् ॥\nभावाभावौ न विदुषो यस्माज्जीवो न कश्चन ।\nजायते म्रियते वापि स्वरूपेण कथञ्चन ॥\nअजो नित्योऽविकारश्च जीवः पुरमणन्नपि ॥ इति च ।"
},
{
"id": "Katha-71",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V19",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम् ।\nउभौ तै न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥"
},
{
"id": "Katha-72",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V19_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "जीवस्यापि स्वतो मरणाभावादुभौ तौ न विजानीतः ।"
},
{
"id": "Katha-73",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V20",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अणोरणीयान् महतो महीयान् आत्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।\nतमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ २० ॥"
},
{
"id": "Katha-74",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V20_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "एवं नित्यस्य जन्तोर्गुहायां निहितः । ए विष्णौ क्रतुर्यस्य सोऽक्रतुस्तन्निश्चयः । आत्मनः सकाशान्महिमानं महामानम् ।"
},
{
"id": "Katha-75",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V21",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।\nकस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ २१ ॥"
},
{
"id": "Katha-76",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V21_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "ऐश्वर्यादेव आसीनो दूरं व्रजति इत्यादि ।"
},
{
"id": "Katha-77",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V22",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अशरीरं शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।\nमहान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ २२ ॥"
},
{
"id": "Katha-78",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V23",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नायमात्मा प्रवचेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।\nयमेवैष वृणुते तेन लभ्य स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ २३ ॥"
},
{
"id": "Katha-79",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V24",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नाविरतो दुश्चरितात् नाशान्तो नासमाहितः ।\nनाशान्तमनसो वापि प्रज्ञानेनैवमाप्नुयात् ॥ २४ ॥"
},
{
"id": "Katha-80",
"oldKey": "KKN_C01_S02_V25",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S02",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च चोभे भवत ओदनः ।\nमृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥"
},
{
"id": "Katha-81",
"oldKey": "KKN_C01_S03",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "paada",
"text": "तृतीयावल्ली"
},
{
"id": "Katha-82",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्द्धे ।\nछायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-83",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "आत्मान्तरात्मेति विभुरेक एव द्विधा स्थितः ।\nस विष्णुः परमे वायौ परेभ्योऽप्यृद्धरूपके ॥\nशुभान् पिबति भोगान् स च्छायेव विदुषां प्रभुः ।\nआतपः पापिनां नित्यं ... ... ।"
},
{
"id": "Katha-84",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत्परम् ।\nअभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमसि ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-85",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": ".... ... मर्यादा विष्णुयाजिनाम् ॥\nसंसारस्य च पारस्थस्स विष्णुर्द्विस्वरूपकः ॥"
},
{
"id": "Katha-86",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव च ।\nबुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Katha-87",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान् ।\nआत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Katha-88",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।\nतस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-89",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा ।\nतस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-90",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्तवविज्ञानवान् भवत्यमनस्कः सदाशुचिः ।\nन स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Katha-91",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्तु विज्ञानवान् भवति समनस्कः सदाशुचिः ।\nस तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-92",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान् नरः ।\nसोऽध्वनः पारमाप्नोति तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-93",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अथेभ्यश्च परं मनः ।\nमनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-94",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः ।\nपुरुषान्न परः किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-95",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "देवेभ्य इन्द्रियात्मभ्यो ज्यायांसोऽर्थाभिमानिनः ।\nसोमवित्तपसूर्याप्पा अश्व्ग्नीन्द्रेन्द्रसूनवः ॥\nयमो दक्षश्चेन्द्रियेशास्सुपर्णी वारुणी तथा ।\nउमेति चार्थमानिन्यस्तिस्रो द्विर्द्व्येकदेवताः ॥\nमनोभिमानिनो रुद्रवीन्द्रशेषास्त्रयोऽपि तु ।\nते श्रेष्ठा अर्थमानिभ्यस्तेभ्यो बुद्धिः सरस्वती ॥\nतस्या ब्रह्मा महानात्मा ततोऽव्यक्ताभिधा रमा ।\nतस्यास्तु पुरुषो विष्णुः पूर्णत्वान्नैव तत्समः ॥\nकश्चित् कुतश्चिच्छ्रेष्ठस्तु नास्तीति किमु सा कथा॥ १०-१२ ॥"
},
{
"id": "Katha-96",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एष सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।\nदृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-97",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यच्छेद् वाङ्मनसि प्राज्ञस्तद् यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।\nज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-98",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V13_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": null,
"text": "तस्माद्वागात्मिका देवीरुमाद्यास्तु शिवादिषु ।\nशिवादीन् ब्रह्मवाय्वोस्तु नियच्छेन्महदात्मनोः ॥\nतौ रमायां परानन्दे तां विष्णौ परमात्मनि ।\nतद्वशत्वेन तद्ध्यानं नियमो नाम नापरः ॥\nकुतस्तु मानुषो देवान्नियच्छेद्विनियामकान् ॥ इति च ॥\nस्वभार्यायाः परत्वं सिद्धमिति महतः परमित्येवोक्तम् ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-99",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान् निबोधत ।\nक्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत् कवयो वदन्ति ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-100",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।\nअनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य तं मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-101",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V16",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तं सनातनम् ।\nउक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १६ ॥"
},
{
"id": "Katha-102",
"oldKey": "KKN_C01_S03_V17",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C01_S03",
"chapter": "KKN_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।\nप्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते तदानन्त्याय कल्पते इति ॥ १७ ॥ ॥"
},
{
"id": "Katha-103",
"oldKey": "KKN_C02_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "paada",
"text": "प्रथमावल्ली"
},
{
"id": "Katha-104",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "पराञ्चि खानि व्यतृणात् स्वयम्भूस्तस्मात् पराक् पश्यति नान्तरात्मन् ।\nकश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानमैक्षत् आवृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-105",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "तृणु कात्करणे इति धातुः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-106",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "पराचः कामाननुयन्ति बालाः ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशान् ।\nअथ धीरा अमृतत्वं विदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-107",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शांश्च मैथुनान् ।\nएतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Katha-108",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "इदं गुह्यं ब्रह्म प्रवक्ष्यामि । यथा मरणं प्राप्य जीवो भवति तच्च प्रवक्ष्यामि जीवेश्वरभेदज्ञापनाय । यः कर्मफलभोक्ता सुप्त्यादिमान् स जीवः । यः प्रलयादिषु जीवेषु सुप्तेषु जागर्ति स विष्णुः परं ब्रह्मेत्यर्थः । न हि जीवस्य योन्यादिगमनं ब्रह्म । जीवाद्भेदेन ज्ञातं हि ब्रह्म यथावज्ज्ञातं भवति ।"
},
{
"id": "Katha-109",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "स्वप्नान्तं जागरितान्तं चोभौ येनानुपश्यति ।\nमहान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Katha-110",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "य इदं मध्वदं वेदात्मानं जीवमन्तिकात् ।\nईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-111",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "जीवस्यान्तिके । न हि स्वस्य स्वयं जीवोऽन्तिके भवति । वस्त्वन्तरस्य हि दूरत्वमन्तिकत्वं वा ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-112",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यः पूर्वं तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत ।\nगुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर्व्यपश्यत । एतद्वै तत् ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-113",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "अम्नामभ्यश्च भूतेभ्यस्तपोनाम्नः शिवादपि ।\nपूर्वं यो जनयामास पूर्वजातं चतुर्मुखम् ॥\nस्वात्मानं च गुहासंस्थं सर्वभूतैः सहाभिभूः ।\nयः पश्यति सदा विष्णुस्स एष हृदि संस्थितः ॥ इति च ॥"
},
{
"id": "Katha-114",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी ।\nगुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर्व्यजायत । एतद्वै तत् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Katha-115",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "अदनादितिर्विष्णुर्यः प्राणसहितः स्थितः ।\nउत्तमो देवताभ्यश्च सोत्मानं विविधात्मना ॥\nमत्स्यकूर्मादिरूपेण गुहासंस्थमजीजनत् ।\nभूतैस्सह महाविष्णुः परमात्मा युगे युगे ॥ इति च ।"
},
{
"id": "Katha-116",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः ।\nदिवे दिव ईड्यो जागृवद्भिः हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः । एतद्वै तत् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-117",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "सर्वज्ञो भगवान् विष्णुररण्योर्गुरुशिष्ययोः ।\nसुभृतः स्तूयते नित्यं जानद्भिः पुरुषोत्तमः ॥ इति च ।\nअर्यते ण आभ्यामित्यरणी ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-118",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यतश्चोदेति सूर्योस्तं यत्र च गच्छति ।\nतं देवास्सर्वे अर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-119",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह ।\nमृत्योस्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-120",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "यः प्रादुर्भावगो विष्णुर्देहादिषु च संस्थितः ।\nस एव मूलरूपश्च साक्षान्नारायणाभिधः ॥\nमूलरूपश्च यो विष्णुः प्रादुर्भावादिगश्च यः ।\nगुणतस्स्वरूपतो वापि विशेषं योऽत्र पश्यति ॥\nअत्यल्पमपि मृत्वा स तमोऽन्धं यात्यसंशयम् ।\nभेदाभेदविदश्चात्र तमो यान्ति न संशयः ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-121",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "मनसैवेदमाप्तव्यं नेह नानास्ति किञ्चन ।\nमृत्योस्स मृत्युं गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-122",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "तथैवावयवानां च गुणानां च परस्परम् ।\nक्रियाणां तेन चैतेषां भेदविच्चोभयं विदः ॥\nयान्त्येवान्धन्तमो नात्र कार्या काचिद्विचारणा ॥ इति च ।"
},
{
"id": "Katha-123",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति ।\nईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते । एतद्वै तत् ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-124",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः ।\nईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः । एतद्वै तत् ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-125",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति ।\nएवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-126",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V14_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "भेदाभेद एव निषिध्यते न तु भेद इत्याशङ्कां निवर्तयितुं एवं धर्मान् पृथक् पश्यन् इति भगवद्धर्माणामवयवगुणकर्मणां भेददर्शने पृथग् दोषमाह । पर्वतेषु दुर्गे शिखरे वृष्टमधो विधावति । एवं विष्णोर्धर्मान् पृथक् पश्यन्नन्धन्तमो विधावति ॥ १२-१४ ॥"
},
{
"id": "Katha-127",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति ।\nएवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-128",
"oldKey": "KKN_C02_S01_V15_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S01",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "विजानतो मुनेरात्मा वायुरपि तादृगेव भवति न तु स एव भवति । किम्वन्ये जीवाः ।"
},
{
"id": "Katha-129",
"oldKey": "KKN_C02_S02",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "paada",
"text": "द्वितीयावल्ली"
},
{
"id": "Katha-130",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।\nअनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते । एतद् वै तत् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-131",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "इदं पुरं भगवदधीनमित्यनुष्ठाय । अजस्येदं पुरमिति स्थितिं कृत्वा ।"
},
{
"id": "Katha-132",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "हंसः शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।\nनृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-133",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "नित्यं हीनोऽखिलैर्दोषैस्साररूपो यतो हरिः ।\nहंस इत्युच्यते तस्माद्वायुस्थश्शुचिषत्स्मृतः ॥\nवरसुर्वसुरित्युक्तस्स एवाप्यन्तरिक्षगः ।\nहोता सर्वेन्द्रियादिस्थो वेद्यां पूज्यश्च वेदिषत् ॥\nअत्यन्नश्चातिथिः प्रोक्तो यस्मादन्नं थमुच्यते ।\nस द्रोणकलशे सोमे स्थित उक्तो दुरोणसत् ॥\nनृषु स्थितश्च देवेषु वरेष्वपि स एव तु ।\nऋतरूपे तथा वेदे व्योमाख्यप्रकृतावपि ॥\nव्योतं जगदिदं यस्यां सा व्योम श्रीरुदाहृता ।\nअब्जगोजाद्रिजेष्वेवमास्ते सोऽब्जादिकस्ततः ॥\nतथैवर्तेषु मुक्तेषु गतास्ते विष्णुमित्यृताः ।\nवेदैर्मुख्यतया प्रोक्तः ऋतमित्येव चोच्यते ॥\nबृहत्पूर्णगुणत्वाच्च स एव पुरुषोत्तमः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-134",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।\nमध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Katha-135",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।\nदेहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते । एतद्वै तत् ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Katha-136",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।\nइतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-137",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "न केवलं प्राण एव चेतनानां विधारकः । किन्तु विष्णुं समाश्रित्य प्राणो जीवान् बिभर्त्ययम् । अतो मुख्याश्रयो विष्णुश्चेतनानां स्वतन्त्रतः ॥ ३५ ॥"
},
{
"id": "Katha-138",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।\nयथा मरणं प्राप्यात्मा भवति गौतम ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-139",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।\nस्थाणुमन्ये नु संयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Katha-140",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "य एषु सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।\nतदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।\nतस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।\nएतद्वै तत् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-141",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-142",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "अग्निर्यथैको लोकेषु प्रविष्टोऽन्यो न विद्यते ।\nपाकादिकर्ताऽथाप्यस्य देवस्य प्रतिरूपकाः ॥\nरूपं रूपं प्रति ह्येते सन्त्यचेतनवह्नयः ॥ ६९ ॥"
},
{
"id": "Katha-143",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-144",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "एवं देवो वायुरपि धारकोऽन्यो न विद्यते ।\nरूपं रूपं तथाऽप्यस्य प्रत्यभूत् प्रतिरूपकः ॥\nअचेतनः स्पर्शगम्यो योऽयमेवं जनार्दनः ।\nएकस्स्वतन्त्रो नान्योऽस्ति सर्वजीवान्तरस्थितः ॥\nरूपं रूपं प्रति ह्यस्य प्रतिबिम्बाश्च चेतनाः ।\nबाह्याश्च ते ततो नास्य स्वरूपं ते कथञ्चन ॥\nअनादिप्रतिबिम्बाश्च बभूवुस्ते ह्यनन्तकाः ॥"
},
{
"id": "Katha-145",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।\nएकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-146",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "सूर्यो यथाऽऽन्तरं चक्षुः प्रतिबिम्बोऽस्य बाह्यकः ।\nबाह्यचक्षुर्गतैर्दोषैरन्तश्चक्षुर्न लिप्यते ॥\nअन्तश्चक्षुर्देवता तु बाह्यचक्षुरचेतनम् ।\nएवं बाह्यस्स्वतन्त्रत्वाज्जीवेभ्यः पुरुषोत्तमः ॥\nअस्वतन्त्रस्य जीवस्य दुःखैर्नैव हि लिप्यते ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-147",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूपं बहुधा यः करोति ।\nतमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-148",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "चेतनाभासको जीवः परमश्चेतनो हरिः ॥\nस्वतन्त्रत्वात् स्वतन्त्रो हि नैव दोषेण लिप्यते ॥ इति महाकौर्मे ॥"
},
{
"id": "Katha-149",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।\nतमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरा स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-150",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V13_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "आत्मैवेदमग्र आसीत् इत्यादिवदनादित्वापेक्षया ।"
},
{
"id": "Katha-151",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।\nकथं नु तद्विजानीयां किमु भाति न भाति वा ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-152",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।\nतमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-153",
"oldKey": "KKN_C02_S02_V15_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S02",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "एतदेव भगवद्रूपं परमं सुखम् । ज्ञानिसुखं तु तद्विप्लुण्मात्रम् ।\nब्रह्मादीनां च मुक्तानां सुखं विष्णुसुखस्य तु ।\nप्रतिबिम्बस्तु विप्लुट्को विष्णोरेव परं सुखम् ॥\nसम्यग् भाति न भातीति जानीयां तत्कथं न्वहम् ।\nतत्प्रसादमृते दिव्यमनिर्देश्यं परं सुखम् ॥ इति च महावराहे ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-154",
"oldKey": "KKN_C02_S03",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "paada",
"text": "तृतीयावल्ली"
},
{
"id": "Katha-155",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V01",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।\nतदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ॥\nतस्मिंल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Katha-156",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "सर्वोच्चो भगवान् विष्णुर्मूलं भूमिवदस्य तु । जगदाख्यस्य वृक्षस्य शाखा देवास्ततोऽधमाः ॥\nवृक्षमूलं रमादेवी सोऽश्व आशुगतेर्हरिः ।\nतद्व्याप्तत्वात् तदन्नत्वादश्वत्थोऽयं प्रकीर्तितः ॥\nप्रवाहतस्त्वनादिश्च मुख्यतस्त्वमृतो हरिः ।\nमुख्यामृतस्स एवैको जगन्नित्यं प्रवाहतः ॥"
},
{
"id": "Katha-157",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V02",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदिदं किञ्च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।\nमहद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-158",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "प्राणाख्ये तु हरौ सर्वमेजत्यस्माच्च निस्सृतम् ।\nवज्रवद्भयदं चैव स्वधर्मस्यातिलङ्घने ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Katha-159",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V03",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्यः ।\nभयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Katha-160",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V04",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः ।\nततः स्वर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Katha-161",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V05",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यथादर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके । यथाप्सु परीव दृश्यते तथा गन्धर्वलोके । छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Katha-162",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "जीवे स्थितस्तु भगवान् दृश्यते ज्ञानदृष्टिभिः ।\nआदर्शे मुखवत् सम्यङ् न तथा पितृलोकगः ॥\nततः किञ्चित् स्पष्टतया गान्धर्वे दृश्यते हरिः ।\nअत्यातपे न छायायां यथैवाहनि दृश्यते ॥\nस्पष्टं तथा ब्रह्मलोके दृश्यते पुरुषोत्तमः ॥ इति च ॥ ३-५ ॥"
},
{
"id": "Katha-163",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V06",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।\nपृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Katha-164",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V07",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।\nसत्त्वादपि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Katha-165",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V08",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अव्यक्तात् तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।\nतं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Katha-166",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "पुनः इन्द्रियेभ्यः परं मनः इत्यादि देवतानां तारतम्यज्ञानपूर्वकं भगवतः सर्वोत्तमत्वज्ञान एव सर्ववाक्यानां महातात्पर्यमिति ज्ञापयितुम् ।"
},
{
"id": "Katha-167",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V09",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ।\nहृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो य एनं विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-168",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "प्रादुर्भावानृते विष्णुमिन्द्रियैर्नैव पश्यति ।\nप्रादुर्भावानपि यदा ज्ञानदृष्ट्यैव पश्यति ॥\nतदैव मुच्यते योगी न दुष्टैरिन्द्रियैः क्वचित् ॥ इति च ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Katha-169",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V10",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।\nबुद्धिश्च न विचेष्टति तमाहुः परमां गतिम् ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Katha-170",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V11",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।\nअप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Katha-171",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "प्रभवाप्ययौ प्रति हि योगः । भगवतस्सकाशात् प्रभवाप्ययौ ॥ ९-११ ॥"
},
{
"id": "Katha-172",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V12",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।\nअस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Katha-173",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V13",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।\nअस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ १३ ॥"
},
{
"id": "Katha-174",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V13_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "अधिकस्सतोऽयं भगवान् सर्वस्मादपि केशवः ।\nअस्तीति नामकस्तस्माज्ज्ञातव्यस्स तथैव च ॥\nअनाधिक्यं जानतां तु कथं स उपलभ्यते ।\nप्रकृतेः पुरुषाणां च तत्त्वं भावयति स्फुटम् ॥\nतत्त्वभावस्ततो विष्णुस्तत्प्रसादात् तु तस्य हि ।\nआधिक्यं ज्ञायते सत्तः प्रसादश्च तथाविदः ॥\nअनादिकालादाधिक्यं सर्वस्माज्जानतो हरेः ।\nपुनः पुनर्वृद्धिमेति तज्ज्ञानं हि भवे भवे ॥\nयेषामाधिक्यविज्ञानं नैव पूर्वं हरेर्भवेत् ।\nतेषां पश्चाच्च नैव स्यादभिभूतं तु तत् पुनः ॥\nव्यञ्जकाद् व्यक्तिमभ्येति तस्मात् तज्ज्ञानमुत्तमम् ॥ इति च ॥ १२-१३ ॥"
},
{
"id": "Katha-175",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V14",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि स्थिताः ।\nअथ मर्त्योऽमृतो भवत्यथ ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥"
},
{
"id": "Katha-176",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V14_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "अन्तःकरणकामानां त्यागो व्यक्तिश्चिदात्मानाम् ।\nकामानां तु तदा मुक्तो मृतिं नैवाभियास्यति ॥"
},
{
"id": "Katha-177",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V15",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।\nअथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावदनुशासनम् ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-178",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V15_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "मिथ्याज्ञानग्रन्थिभिस्तु नितरां मुच्यते यदा ।\nतदाऽमृतत्वमेवैति तदर्थं चानुशासनम् ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Katha-179",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V16",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "शतं चैका च हृदयस्य नाड्य स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।\nतयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विष्वगन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ १६ ॥"
},
{
"id": "Katha-180",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V17",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः ।\nतं स्वाच्छरीरात् प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ॥\nतं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ १७ ॥"
},
{
"id": "Katha-181",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V17_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "शरीरभूतो विष्णोस्तु जीवस्तद्वशगो यतः ।\nअधिष्ठितश्च तेनैव विजानीयात् पृथक् ततः ॥\nस्वाख्याच्छरीराज्जीवात् तु प्रवृहेद् विष्णुमव्ययम् ॥ इति च ॥"
},
{
"id": "Katha-182",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V18",
"type": "verse",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": "mantra",
"text": "मृत्युप्रोक्तां नाचिकेतोऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।\nब्रह्म प्राप्तो विरजोऽभूद् विमृत्युः अन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ १८ ॥"
},
{
"id": "Katha-183",
"oldKey": "KKN_C02_S03_V18_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "KKN_C02_S03",
"chapter": "KKN_C02",
"verseType": null,
"text": "अतः सर्वोत्तमो विष्णुरिति सिद्धम् ॥\nनमो भगवते तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ।\nयस्याहमाप्त आप्तेभ्यो यो म आप्ततमः सदा ॥"
}
]
}