Jump to content

JSON:Tattvodyota

From Anandamakaranda
schema1
doc
slug"Tattvodyota"
title"तत्त्वोद्योतम्"
type"bhashya"
docId"TVD"
parentnull
related
Empty array
nextId181
blocks
id"Tattvodyota-1"
oldKey"TVD_C01_V01"
type"verse"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"shloka"
text"सर्वत्राखलिसच्छक्तिः स्वतन्त्रोऽशेषदर्शनः। नित्यातादृशचिच्चेत्ययन्तेष्टो नो रमापतिः"
id"Tattvodyota-2"
oldKey"TVD_C01_B001"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"विमतो भिन्नो मुक्तत्वात्, यदित्थं तत्तथा, यथा सम्प्रतिपन्नः।"
id"Tattvodyota-3"
oldKey"TVD_C01_B002"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च भेदे विकल्पो युज्यते ।"
id"Tattvodyota-4"
oldKey"TVD_C01_B003"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अनिर्वचनीयस्य सर्वत्राप्रसिद्धत्वादेव ।"
id"Tattvodyota-5"
oldKey"TVD_C01_B004"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"शशविषाणं गोविषाणं वोच्यत इतिवत् ।"
id"Tattvodyota-6"
oldKey"TVD_C01_B005"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चानिर्वचनीये किञ्चिन्मानम् ।"
id"Tattvodyota-7"
oldKey"TVD_C01_B006"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"मिथ्याशब्दोऽनिर्वचनीयं वदतीत्यत्र च ।"
id"Tattvodyota-8"
oldKey"TVD_C01_B007"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अनुमानस्य चाप्रसिद्धविशेषणः पक्षः ।"
id"Tattvodyota-9"
oldKey"TVD_C01_B008"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च धूमत्ववत् मिथ्यात्वमित्युभयसम्प्रतिपन्नं सामान्यमस्ति ।"
id"Tattvodyota-10"
oldKey"TVD_C01_B009"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च बाष्पारोपितधूमेन धूमवत्त्वं व्यभिचरति ।"
id"Tattvodyota-11"
oldKey"TVD_C01_B010"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च भावाभावविलिक्षणं क्वचिदागमो वक्ति ।"
id"Tattvodyota-12"
oldKey"TVD_C01_B011"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘नासदासीन्नो सदासीत् तदानीं नासीद्रजो नो व्योमापरो यत्’(ऋ.१०.१२९.१)</span> इत्यत्र च ।"
id"Tattvodyota-13"
oldKey"TVD_C01_B012"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"पारिशेष्येणानिर्वचनीयत्वाङ्गीकारे <span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘आनीदवातं स्वधया तदेकम्’(ऋ.१०.१२९.२)</span> इति तदानीं परिशिष्टत्वाद् ब्रह्मण एवानिर्वचनीयत्वं स्यात् ।"
id"Tattvodyota-14"
oldKey"TVD_C01_B013"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Shruti-id">‘मूर्तं सदिति सम्प्रोक्तम् अमूर्तमसदुच्यते । <br/> मूर्तामूर्तेतरद्ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते ॥’</span> इति पैङ्गिश्रुतिः ।"
id"Tattvodyota-15"
oldKey"TVD_C01_B014"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Shruti-id">‘यदन्यद्वायोश्चान्तरिक्षाच्चैतत्सत्’</span> इति माध्यन्दिनश्रुतिः (माध्यन्दिनायनश्रुतिः)।"
id"Tattvodyota-16"
oldKey"TVD_C01_B015"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">‘अद्भुतत्वादनिर्वाच्यं ब्रह्म चिच्चेत्यमेव च ।</span>"
id"Tattvodyota-17"
oldKey"TVD_C01_B016"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">अचिन्त्यं तत एवैतद्</span>"
id"Tattvodyota-18"
oldKey"TVD_C01_B017"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">अतर्क्याज्ञेयमेव च ॥</span>"
id"Tattvodyota-19"
oldKey"TVD_C01_B018"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">ऋगतावितिधातोस्तु पूर्वावगतवत् सदा ।<br/>स्थितेः, ‘ब्रह्मर्तम्’इत्युक्तमनृतं परिणामतः ॥<br/>प्रकृतिप्राकृतं प्रोक्तम्</span>"
id"Tattvodyota-20"
oldKey"TVD_C01_B019"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">असत्तदशुभत्वतः ।</span>"
id"Tattvodyota-21"
oldKey"TVD_C01_B020"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">असतां बुद्धिगम्यत्वाद् असत्यमिति चोच्यते ॥</span>"
id"Tattvodyota-22"
oldKey"TVD_C01_B021"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">नियमेन बहिश्चित्तास्तेसन्तो ब्रह्मणि स्थिताः ।</span>"
id"Tattvodyota-23"
oldKey"TVD_C01_B022"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">विश्वं सत्यं</span>"
id"Tattvodyota-24"
oldKey"TVD_C01_B023"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">वशे विष्णोः</span>"
id"Tattvodyota-25"
oldKey"TVD_C01_B024"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">नित्यमेव</span>"
id"Tattvodyota-26"
oldKey"TVD_C01_B025"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">प्रवाहतः ॥</span>"
id"Tattvodyota-27"
oldKey"TVD_C01_B026"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">न क्वाप्यनीदृशं विश्वं</span>"
id"Tattvodyota-28"
oldKey"TVD_C01_B027"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">तत्तत्कालानुसारतः ।</span>"
id"Tattvodyota-29"
oldKey"TVD_C01_B028"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ॥<br/>त आसुरा</span>"
id"Tattvodyota-30"
oldKey"TVD_C01_B029"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smruti-id">स्वयं नष्टा जगतः क्षयकारिणः ॥’</span> इत्यादि व्यासस्मृतौ ।"
id"Tattvodyota-31"
oldKey"TVD_C01_B030"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgita-id">‘असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।<br/> अपरस्परसम्भूतं किमन्यत् कामहैतुकम् ॥<br/>एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोल्पबुद्धयः ।<br/> प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥’(भ.गी.१६.८,९)</span> इत्यादि च गीतासु ।"
id"Tattvodyota-32"
oldKey"TVD_C01_B031"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्च न प्रमिनन्ति व्रतं वाम् ।’ (ऋ.सं.२.२४.१२)</span>"
id"Tattvodyota-33"
oldKey"TVD_C01_B032"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘प्रघान्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम्’ (ऋ.सं.२.१५.१)</span>"
id"Tattvodyota-34"
oldKey"TVD_C01_B033"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Rigveda-id">‘सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्ररातज्ये’(ऋ.सं.८.३.४)</span>"
id"Tattvodyota-35"
oldKey"TVD_C01_B034"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Ishavasyopanishat-id">‘कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भूर्याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधात् शाश्वतीभ्यः समाभ्यः’ (ईशावास्य.८)</span> इत्यादि श्रुतिभ्यश्च ।"
id"Tattvodyota-36"
oldKey"TVD_C01_B035"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चार्थापत्त्यानिर्वचनीयसिद्धिः ।"
id"Tattvodyota-37"
oldKey"TVD_C01_B036"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"असतः प्रतीतिं विनासद्वैलक्ष्ण्यज्ञानानुपपत्तेः ।"
id"Tattvodyota-38"
oldKey"TVD_C01_B037"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च ‘बाध्यं जगद्’ इत्यत्र किञ्चिन्मानम् ।"
id"Tattvodyota-39"
oldKey"TVD_C01_B038"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"बाध्यत्वमपि हि तेषां मिथ्या ।"
id"Tattvodyota-40"
oldKey"TVD_C01_B039"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"तस्य च मिथ्यात्वेऽबाध्यत्वमेव सत्यं स्यात् ।"
id"Tattvodyota-41"
oldKey"TVD_C01_B040"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सद्वलिक्षणत्वं च सज्जातिविलक्षणत्वम्, सन्मात्रविलक्षणत्वं वा ।"
id"Tattvodyota-42"
oldKey"TVD_C01_B041"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"जात्यङ्गीकारे सद्बहुत्वम् ।"
id"Tattvodyota-43"
oldKey"TVD_C01_B042"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सन्मात्रविलक्षणत्वं चेत् सिद्धसाधनता ।"
id"Tattvodyota-44"
oldKey"TVD_C01_B043"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"ब्रह्मवैलक्षण्याङ्गीकारात् ।"
id"Tattvodyota-45"
oldKey"TVD_C01_B044"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च कयापि युक्त्या मानेन वा भेदनिराकरणं भवति ।"
id"Tattvodyota-46"
oldKey"TVD_C01_B045"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अङ्गीक्रियमाणत्वात् ।"
id"Tattvodyota-47"
oldKey"TVD_C01_B046"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अनिर्वचनीयासिद्धेश्च ।"
id"Tattvodyota-48"
oldKey"TVD_C01_B047"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सद्वलिक्षणत्वमसद्वलिक्षणत्वं च मिथ्येत्यवलिक्षणत्वमेव सत्यं स्यात् ।"
id"Tattvodyota-49"
oldKey"TVD_C01_B048"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"एवमेव हेत्वादिष्वपि विकल्पो निराकरणीयः ।"
id"Tattvodyota-50"
oldKey"TVD_C01_B049"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"दृश्यत्वानुमानेष्वपि एते एव दोषाः ।"
id"Tattvodyota-51"
oldKey"TVD_C01_B050"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"आत्मनोऽपि दृश्यत्वादनैकान्तिकता च ।"
id"Tattvodyota-52"
oldKey"TVD_C01_B051"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चात्मनो दृक्कर्मत्वं विना तज्ज्ञानत्वम् ।"
id"Tattvodyota-53"
oldKey"TVD_C01_B052"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"तदज्ञाननिवृत्तिश्च तेन भवति ।"
id"Tattvodyota-54"
oldKey"TVD_C01_B053"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च तदाकारम् ।"
id"Tattvodyota-55"
oldKey"TVD_C01_B054"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतद्विषयत्वादेव ।"
id"Tattvodyota-56"
oldKey"TVD_C01_B055"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"तद्विषयत्वमेव हि तदाकारत्वम् ।"
id"Tattvodyota-57"
oldKey"TVD_C01_B056"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न हि ज्ञानज्ञेययोरेकाऽकारता ।"
id"Tattvodyota-58"
oldKey"TVD_C01_B057"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न ह्यज्ञानस्य घटाश्रयत्वं ब्रह्माश्रयत्वं वाऽस्ति ।"
id"Tattvodyota-59"
oldKey"TVD_C01_B058"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"पुङ्गतमेव हि तमः"
id"Tattvodyota-60"
oldKey"TVD_C01_B059"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"ज्ञानेन निवर्तते ।"
id"Tattvodyota-61"
oldKey"TVD_C01_B060"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"विषयाऽश्रयं चेदज्ञानं निवर्तते तर्ह्येकेन ज्ञातस्य घटस्यान्यैरज्ञातत्वं न स्यात् ।"
id"Tattvodyota-62"
oldKey"TVD_C01_B061"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतद्विषयज्ञानेन तदज्ञाननिवृत्तौ घटज्ञानेनापि निवर्तेत ।"
id"Tattvodyota-63"
oldKey"TVD_C01_B062"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अविषयत्वादेव तस्य ज्ञानत्वं न स्याद् घटवत् ।"
id"Tattvodyota-64"
oldKey"TVD_C01_B063"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"जडत्वं चाप्रमातृत्वमेव ।"
id"Tattvodyota-65"
oldKey"TVD_C01_B064"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च प्रमातृत्वमात्मनस्तैरङ्गीक्रियते ।"
id"Tattvodyota-66"
oldKey"TVD_C01_B065"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतस्तदप्यनैकान्तिकम् ।"
id"Tattvodyota-67"
oldKey"TVD_C01_B066"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"मिथ्याप्रमातृत्वं चानिर्वचनीयनिरासादेव निरस्तम् ।"
id"Tattvodyota-68"
oldKey"TVD_C01_B067"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"यदि जडत्वं नामाप्रकाशत्वं तदप्यात्मनः स्वविषयप्रकाशत्वाभावात् परविषयप्रकाशत्वाभावाच्च अनैकान्तिकमेव ।"
id"Tattvodyota-69"
oldKey"TVD_C01_B068"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"स्वविषयत्वं हि कर्तृकर्मविरोधात् तैर्नाङ्गीक्रियते ।"
id"Tattvodyota-70"
oldKey"TVD_C01_B069"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"मिथ्याभूतपरविषयत्वं चानिर्वचनीयनिरासादेव निरस्तम् ।"
id"Tattvodyota-71"
oldKey"TVD_C01_B070"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"विषयवर्जितः प्रकाश एव न भवति घटवत् ।"
id"Tattvodyota-72"
oldKey"TVD_C01_B071"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"तत्प्रमाणाभावात् ।"
id"Tattvodyota-73"
oldKey"TVD_C01_B072"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"देशतः कालतः परिच्छिन्नत्वं प्रकृतिकालादिष्वभावात् भागासिद्धम् ।"
id"Tattvodyota-74"
oldKey"TVD_C01_B073"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"वस्तुतः परिच्छिन्नत्वमात्मनोऽपि भेदाङ्गीकारादनैकान्तिकम् ।"
id"Tattvodyota-75"
oldKey"TVD_C01_B074"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"प्रत्यक्षबाधितञ्च जगन्मिथ्यात्वम् ।"
id"Tattvodyota-76"
oldKey"TVD_C01_B075"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सदिति प्रतीयमानत्वात् ।"
id"Tattvodyota-77"
oldKey"TVD_C01_B076"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च प्रत्यक्षसिद्धमन्येन केनापि बाध्यं दृष्टम् ।"
id"Tattvodyota-78"
oldKey"TVD_C01_B077"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"चन्द्रप्रादेशत्वादिविषयं तु दूरस्थत्वादिदोषयुक्तत्वात् अपटु ।"
id"Tattvodyota-79"
oldKey"TVD_C01_B078"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च जगत्प्रत्यक्षस्यापटुत्वे किञ्चिन्मानम् ।"
id"Tattvodyota-80"
oldKey"TVD_C01_B079"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च जगतोऽज्ञानजन्यत्वे किञ्चिन्मानम् ।"
id"Tattvodyota-81"
oldKey"TVD_C01_B080"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Brhmanda-id">‘न च मायाविना माया दृश्यते विश्वमीश्वरः ।<br/>सदा पश्यति तेनेदं न मायेत्यवधार्यताम् ॥</span>"
id"Tattvodyota-82"
oldKey"TVD_C01_B081"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Brhmanda-id">अपरोक्षदृशो मिथ्यादर्शनं न क्वचिद्भवेत् ।<br/>सर्वापरोक्षविद्विष्णुर्विश्वदृक्तन्न तन्मृषा ॥’</span> इति ब्रह्माण्डे ॥"
id"Tattvodyota-83"
oldKey"TVD_C01_B082"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smriti-id">‘ईशोनीशो जगन्मिथ्या न पूज्यो गुरुरित्यपि ।<br/>एक आत्मा परब्रह्मभावो मुक्तिरिति ह्यपि ॥</span>"
id"Tattvodyota-84"
oldKey"TVD_C01_B083"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smriti-id">एवमादि विरुद्धानि वचनान्यथ युक्तयः ।<br/>प्रमाणैर्बहुभिः ज्ञेया आभासा इति वैदिकैः ॥</span>"
id"Tattvodyota-85"
oldKey"TVD_C01_B084"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Smriti-id">वेदवेदानुसारेषु विरोघेन्यार्थकल्पना ।<br/>इतराणि विरुद्धानि प्रलम्भभ्रमजान्यपि ॥’</span> इति व्यासस्मृतिः ॥"
id"Tattvodyota-86"
oldKey"TVD_C01_B085"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Brahmasutra-id">‘नासतो दृष्टत्वात्’ (ब्रह्मसूत्रम् - २.२.२६)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Brahmasutra-id">‘नाभाव उपलब्धेः’ (ब्रह्मसूत्रम् -२.२.२८)</span> , <span class="gr-reference gr-ref-Brahmasutra-id">‘वैधर्म्याच्च न स्वप्नादिवत्’ (ब्रह्मसूत्रम् - २.२.२९)</span> इत्यादि भगवद्वचनेनापि निरस्ताः ।"
id"Tattvodyota-87"
oldKey"TVD_C01_B086"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च शून्यवादिसकाशात् वैलक्षण्यं मायावादिनः ।"
id"Tattvodyota-88"
oldKey"TVD_C01_B087"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"व्यावहारिकसत्वस्य तेनाप्यङ्गीकारात् ।"
id"Tattvodyota-89"
oldKey"TVD_C01_B088"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">सांवृतं व्यावहार्यं स्यान्निवृत्तौ पारमार्थिकम् ॥</span>"
id"Tattvodyota-90"
oldKey"TVD_C01_B089"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">विचार्यमाणे नो सत्त्वं सत्त्वं चापि प्रतीयते । <br/>यस्य तत्सांवृतं ज्ञेयं</span>"
id"Tattvodyota-91"
oldKey"TVD_C01_B090"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">व्यवहारपदञ्च यत् ॥’</span> इत्यादिना ।"
id"Tattvodyota-92"
oldKey"TVD_C01_B091"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"न च निर्विशेषब्रह्मवादिनः शून्यात् कश्चित् विशेषस्तस्य ।"
id"Tattvodyota-93"
oldKey"TVD_C01_B092"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘निर्विशेषं स्वयं भातं निर्लेपमजरामरम् । <br/>शून्यं तत्त्वम्</span>"
id"Tattvodyota-94"
oldKey"TVD_C01_B093"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">अविज्ञेयं</span>"
id"Tattvodyota-95"
oldKey"TVD_C01_B094"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">मनोवाचामगोचरम् ॥</span>"
id"Tattvodyota-96"
oldKey"TVD_C01_B095"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">जाड्यसंवृतिदुःखान्तपूर्वदोषविरोधि यत् ।</span>"
id"Tattvodyota-97"
oldKey"TVD_C01_B096"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">नित्यभावनया भातं तद्भावं योगिनं नयेत् ॥</span>"
id"Tattvodyota-98"
oldKey"TVD_C01_B097"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">भावार्थप्रतियोगित्वं भावत्वं वा न तत्त्वतः ।</span>"
id"Tattvodyota-99"
oldKey"TVD_C01_B098"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">विश्वाकारं च संवृत्त्या यस्य तत्पदमक्षयम् ॥’</span> इत्यादि तद्वचः ।"
id"Tattvodyota-100"
oldKey"TVD_C01_B099"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘अनृतजडविरोधिरूपमन्तत्रयमलबन्धनदुःखताविरुद्धम्’</span> इति च मायावादी"
id"Tattvodyota-101"
oldKey"TVD_C01_B100"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘नास्य सत्त्वमसत्त्वं वा न दोषो गुण एव वा । <br/> हेयोपादेयरहितं तच्छून्यं पदमक्षयम् ॥’</span> इति च शून्यवादी ।"
id"Tattvodyota-102"
oldKey"TVD_C01_B101"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सत्त्वादयो धर्माः परमार्थतो मायावादिनाऽपि नाङ्गीक्रियन्ते ।"
id"Tattvodyota-103"
oldKey"TVD_C01_B102"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सर्वविशेषविनिर्मुक्तत्वाङ्गीकारात् ।"
id"Tattvodyota-104"
oldKey"TVD_C01_B103"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘अवाच्यं सर्वशब्दैस्तल्लक्ष्यते चाखिलैः पदैः । <br/>अज्ञेयं ज्ञानलक्ष्यं च तच्छून्यं पदमक्षयम् ॥’</span> इति (च) शून्यवादी ।"
id"Tattvodyota-105"
oldKey"TVD_C01_B104"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"न चाखण्डत्वेन कश्चिद्विशेषः ।"
id"Tattvodyota-106"
oldKey"TVD_C01_B105"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘यदखण्डपदं लक्ष्यं सर्वैरपि विशेषणैः । <br/>सर्वैर्विशेषणैर्मुक्तं तच्छून्यं पदमक्षयम् ॥’</span> इति च शून्यवादी ।"
id"Tattvodyota-107"
oldKey"TVD_C01_B106"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"एवमेव मायावादिराद्धान्तः ।"
id"Tattvodyota-108"
oldKey"TVD_C01_B107"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च मायावादिनो भावत्वं नाम धर्मः । न च शून्यवादिनः शून्यत्वं नाम धर्मः ।"
id"Tattvodyota-109"
oldKey"TVD_C01_B108"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavata-id">‘मय्यनन्तगुणेनन्ते गुणतोनन्तविग्रहे । <br/> यदासीत् तत एवाद्यः स्वयम्भूः समभूदजः ॥’(भाग.६.४.४८)</span>"
id"Tattvodyota-110"
oldKey"TVD_C01_B109"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः । <br/>यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः’ इति भगवद्राद्धान्तः ।(भ.गी.२४.१७)</span>"
id"Tattvodyota-111"
oldKey"TVD_C01_B110"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Shwetashwataropanishat-id">‘पराऽस्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च’(श्वेत.उ.६.८)</span> इत्यादि श्रुतिः ।"
id"Tattvodyota-112"
oldKey"TVD_C01_B111"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"प्रकृष्टप्रकाशश्चन्द्रः इत्यादिषु प्रकृष्टत्वादिविशेषणानि सन्त्येवेति न तत्साम्यम् ।"
id"Tattvodyota-113"
oldKey"TVD_C01_B112"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अनित्यदेशकालसम्बन्धित्वस्य सत्त्वात्, न ‘सोऽयं देवदत्तः’ इत्याद्युपमा च ।"
id"Tattvodyota-114"
oldKey"TVD_C01_B113"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"देवदत्तादिस्वरूपमात्रस्य सिद्धत्वान्न स्वरूपमात्रे प्रश्नः ।"
id"Tattvodyota-115"
oldKey"TVD_C01_B114"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"नक्षत्राऽदिव्यतिरेकमात्रस्यापि सिद्धत्वान्न व्यतिरेकमात्रे ।"
id"Tattvodyota-116"
oldKey"TVD_C01_B115"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अन्यथा प्रश्नस्यैवासम्भवात् ।"
id"Tattvodyota-117"
oldKey"TVD_C01_B116"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतः ‘कैर्विशेषणैर्विशिष्टः?’ इति प्रश्ने ‘प्रकृष्टप्रकाशतद्देशकालादिविशिष्ट’ एव वाक्यार्थः ।"
id"Tattvodyota-118"
oldKey"TVD_C01_B117"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अङ्गीक्रियमाणत्वाद्विशिष्टादेः, अनिर्वचनीयाभावाच्च सत्यत्वञ्च सिद्धम् ।"
id"Tattvodyota-119"
oldKey"TVD_C01_B118"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"दृष्टस्य वस्तुनो बलवद्दृष्टिं विना नान्यद्बाधकमिति दुर्घटत्वे सुघटत्वे वा नानिर्वचनीयसिद्धिः ।"
id"Tattvodyota-120"
oldKey"TVD_C01_B119"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"सर्ववैलक्षण्याङ्गीकारात् दुर्घटमपि ब्रह्म प्रमाणादङ्गीक्रियत एव ।"
id"Tattvodyota-121"
oldKey"TVD_C01_B120"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"जगतो भिन्नमभिन्नम्, भिन्नाभिन्नं वा इत्यादिविकल्पस्तत्रापि युज्यते ।"
id"Tattvodyota-122"
oldKey"TVD_C01_B121"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"भिन्नं चेद्भेदादिविशिष्टाच्छुद्धं भिन्नमभिन्नं वा इत्याद्यनवस्था ।"
id"Tattvodyota-123"
oldKey"TVD_C01_B122"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अभिन्नं चेन्मिथ्यारूपेण जगता ब्रह्मापि मिथ्यैव स्यात् ।"
id"Tattvodyota-124"
oldKey"TVD_C01_B123"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"भिन्नाभिन्नं चेद्दोषद्वयमपि ।"
id"Tattvodyota-125"
oldKey"TVD_C01_B124"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"उभयवलिक्षणं चेदनिर्वचनीयत्वं ब्रह्मण एवापतितम् ।"
id"Tattvodyota-126"
oldKey"TVD_C01_B125"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"यद्येवमपि नानिर्वचनीयत्वं ब्रह्मणस्तर्हि जगतोऽपि न स्यात् ।"
id"Tattvodyota-127"
oldKey"TVD_C01_B126"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"‘विश्वं सत्यम्’ इत्यादिवचनमत्राप्युक्तम् ।"
id"Tattvodyota-128"
oldKey"TVD_C01_B127"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"‘न सत्तन्नासदुच्यते’,‘असद्वा इदमग्र आसीत्’, ‘नासदासीन्नो सदासीत् तदानीम्’ इत्यादि ब्रह्मणोऽपि मिथ्यात्वे प्रमाणमस्ति ।"
id"Tattvodyota-129"
oldKey"TVD_C01_B128"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न हि दृष्टेर्बलवत् किञ्चित्प्रमाणम् ।"
id"Tattvodyota-130"
oldKey"TVD_C01_B129"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न हि युक्तिपराजितोऽपि क्षुधितो नान्नमत्ति ।"
id"Tattvodyota-131"
oldKey"TVD_C01_B130"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"बलवद्दृष्ट्यबाधे ।"
id"Tattvodyota-132"
oldKey"TVD_C01_B131"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चान्नत्वे दुर्घटे तस्यानन्नत्वं भवति ।"
id"Tattvodyota-133"
oldKey"TVD_C01_B132"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"दृष्ट्यबाधितदृष्टस्य ।"
id"Tattvodyota-134"
oldKey"TVD_C01_B133"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चान्नानन्नवैलक्षण्यमनुभूयते ।"
id"Tattvodyota-135"
oldKey"TVD_C01_B134"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च तथा व्यवहारः ।"
id"Tattvodyota-136"
oldKey"TVD_C01_B135"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न च तत्र किञ्चिन्मानम् ।"
id"Tattvodyota-137"
oldKey"TVD_C01_B136"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतो विशिष्टादिनिराकरणयुक्तीनामपि विशिष्टाद्यपेक्षत्वात् जात्युत्तरमिति न युक्तिबाधाऽपि ।"
id"Tattvodyota-138"
oldKey"TVD_C01_B137"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतो निखिलगुणगणाढ्यमेव ब्रह्म श्रुत्यभिप्रेतम् ।"
id"Tattvodyota-139"
oldKey"TVD_C01_B138"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अनिर्वचनीयासिद्धेरेवानुमानस्याप्यसिद्धिः ।"
id"Tattvodyota-140"
oldKey"TVD_C01_B139"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"वाचरम्भणं विविधप्रकारः ।"
id"Tattvodyota-141"
oldKey"TVD_C01_B140"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"नाम धेयम् नित्यं धार्यं नाम मृत्तिकेत्यादि वैदिकमेव"
id"Tattvodyota-142"
oldKey"TVD_C01_B141"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"इत्येतद् वचनं सत्यमिति श्रुत्यर्थः।"
id"Tattvodyota-143"
oldKey"TVD_C01_B142"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अनित्यत्वात् साङ्केतिकं नामाप्रधानं नित्यत्वात् मृत्तिकादिनामैव प्रधानम् ।"
id"Tattvodyota-144"
oldKey"TVD_C01_B143"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"प्रधानज्ञानादप्रधानं ज्ञातार्थमिव भवति ।"
id"Tattvodyota-145"
oldKey"TVD_C01_B144"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"एवं प्रधानस्य परमात्मनो ज्ञानादप्रधानं ज्ञातमिव भवति ।"
id"Tattvodyota-146"
oldKey"TVD_C01_B145"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"प्राधान्यज्ञापनार्थमेव सृष्ट्यादिकथनम् ।"
id"Tattvodyota-147"
oldKey"TVD_C01_B146"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"‘यथा सोम्य’इत्याद्यपि सादृश्यकथनम् ।"
id"Tattvodyota-148"
oldKey"TVD_C01_B147"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चैकनखनिकृन्तनविकारः सर्वकार्ष्ण्यायसम् ।"
id"Tattvodyota-149"
oldKey"TVD_C01_B148"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"प्रधानपुरुषज्ञानाद् ‘ग्रामो ज्ञातः’ इति व्यपदेशोऽस्ति ।"
id"Tattvodyota-150"
oldKey"TVD_C01_B149"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न हि सत्यज्ञानेन मिथ्याज्ञानं भवति ।"
id"Tattvodyota-151"
oldKey"TVD_C01_B150"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"मुक्तामुक्तयोर्भेदाभावे मुक्तस्य संसारः संसारिणो वा मुक्तत्वं स्यात् ।"
id"Tattvodyota-152"
oldKey"TVD_C01_B151"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"यद्यज्ञानकृतो भेदस्तर्हीश्वरस्याज्ञानाभावात् संसारिणैक्यं तेनानुभूयेत ।"
id"Tattvodyota-153"
oldKey"TVD_C01_B152"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"ततश्च दुःखित्वं स्यात् ।"
id"Tattvodyota-154"
oldKey"TVD_C01_B153"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥’ (भ.गी ४.५)</span>"
id"Tattvodyota-155"
oldKey"TVD_C01_B154"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च ॥ <br/>अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।<br/>भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥’ (भ.गी १०.४,५ )</span>"
id"Tattvodyota-156"
oldKey"TVD_C01_B155"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘यस्माद् क्षरमतीतोहमक्षरादपि चोत्तमः । <br/>अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥’ (भ.गी १५.१८ )</span> इत्यादिनेश्वरेणापि भेदस्यैवानुभूयमानत्वाच्च ।"
id"Tattvodyota-157"
oldKey"TVD_C01_B156"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"तत एवाभ्रान्तत्वान्न मुक्तस्यापि भेदनिवृत्तिः ।"
id"Tattvodyota-158"
oldKey"TVD_C01_B157"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चोपाधिभेदमात्रेणेश्वरस्य दुःखाभावः ।"
id"Tattvodyota-159"
oldKey"TVD_C01_B158"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"हस्तपादाद्युपाधिभेदेपि भोक्तुरेकत्वानुभवात् ।"
id"Tattvodyota-160"
oldKey"TVD_C01_B159"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"<span class="gr-reference gr-ref-Mahabharata-id">‘उद्यतायुधदोर्दण्डाः पतितास्वशिरोक्षिभिः । <br/> पश्यन्तः पातयन्ति स्म कबन्धा अप्यरीन् युधि ॥’</span> इति भारतवचनान्न विश्लेषाद्विशेषः ।"
id"Tattvodyota-161"
oldKey"TVD_C01_B160"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतोऽनौपाधिकत्वादेव भेदस्य न मुक्तस्येश्वरैक्यम् ।"
id"Tattvodyota-162"
oldKey"TVD_C01_B161"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-reference gr-ref-Bhagavadgeeta-id">‘इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः । <br/>सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथयन्ति च ॥’ (भ.गी १४.२)</span>"
id"Tattvodyota-163"
oldKey"TVD_C01_B162"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-reference gr-ref-Atharvanopanishat-id">‘यदा पश्यः पश्यते रुक्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम् । <br/>तदा विद्वान् पुण्यपापे विधूय निरञ्जनः परमं साम्यमुपैति ॥’ (आथर्वण.४.३.३)</span> इत्यादिमुक्तभेदवचनेभ्यश्च ।"
id"Tattvodyota-164"
oldKey"TVD_C01_B163"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"एवं प्रत्यक्षानुमानागमविरुद्धत्वादभेदविषयवत् प्रतीयमानान्यपि वाक्यानि सादृश्याद्यर्थान्येव योजनीयानि ।"
id"Tattvodyota-165"
oldKey"TVD_C01_B164"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"<span class="gr-reference gr-ref-Pramana-id">‘विरुद्धवत्प्रतीयन्त आगमा यत्र वै मिथः । <br/>तत्र दृष्टानुसारेण तेषामर्थोऽन्ववेक्ष्यते ॥’</span> इति ब्राह्मवचनाच्च ।"
id"Tattvodyota-166"
oldKey"TVD_C01_B165"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"भेदाद्यनुभवस्य भ्रान्तित्वाङ्गीकारे तदपलापयुक्तेर्नितरां भ्रान्तित्वाद् भेदाद्यनुभवस्याभ्रान्तित्वमेव भवति ।"
id"Tattvodyota-167"
oldKey"TVD_C01_B166"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"परस्परविरुद्धयोरन्यतरनिषेधस्य अन्यतरविधिनान्तरीयकत्वात् ।"
id"Tattvodyota-168"
oldKey"TVD_C01_B167"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"एकजीववादपक्षे तन्निष्ठानां मृत्यनन्तरमपि विश्वस्यानिवृत्तत्वात् भेदनिष्ठ एवैकजीव इत्यापतति ।"
id"Tattvodyota-169"
oldKey"TVD_C01_B168"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"तस्य च तत्रैवाग्रहान्न कदाचिद्भेदनिवृत्तिरित्यनिवृत्तिरेव भवति ।"
id"Tattvodyota-170"
oldKey"TVD_C01_B169"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"न चैकजीवाज्ञानपरिकल्पितास्समस्ता इत्यत्र किञ्चिन्मानम् ।"
id"Tattvodyota-171"
oldKey"TVD_C01_B170"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseType"inlinepara"
text"अतो मुक्तेभ्योऽप्यन्य एव समस्तगुणपरिपूर्णो भगवान् विष्णुरिति सिद्धम् ।"
id"Tattvodyota-172"
oldKey"TVD_C01_B171"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"‘ब्रह्मेशानादिभिर्देवैर्यत्प्राप्तुं नैव शक्यते । तद्यत्स्वभावः कैवल्यं स भवान् केवलो हरेः ॥’"
id"Tattvodyota-173"
oldKey"TVD_C01_B172"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"सत्यचिच्चेत्यपतये मुक्तामुक्तोत्तमाय ते । नमो नारायणायार्यवृन्दवन्दितपद्द्वय ॥"
id"Tattvodyota-174"
oldKey"TVD_C01_B173"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"आनन्दतीर्थपुंसिहो मायावादिदितेः सुतान् । विदार्य युक्तिनखरैरप्रतीपोऽभिभासते ॥"
id"Tattvodyota-175"
oldKey"TVD_C01_B174"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"पलायध्वं पलायध्वं त्वरया मायिदानवाः । सर्वज्ञहरिरायाति तर्कागमदरारिभृत् ॥"
id"Tattvodyota-176"
oldKey"TVD_C01_B175"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"द्रवत द्रवताऽशु मायिनः प्रविशध्वमतन्द्रिता गुहाः । कमलारमणाम्बराश्रयः समुदेत्यखिलज्ञभास्करः ॥"
id"Tattvodyota-177"
oldKey"TVD_C01_B176"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"नृहरिः सकलज्ञनामकः समुपैति हि मायिदानवान् । प्रपलायनमत्र तत्क्षमं त्वरया (वो) वसतिर्गुहासु च ॥"
id"Tattvodyota-178"
oldKey"TVD_C01_B177"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"जयत्यानन्दतीर्थेष्टदेवता नरकेसरी । विपाटिताज्ञानतमःकपाटात्युरुहुङ्कृतः ॥"
id"Tattvodyota-179"
oldKey"TVD_C01_B178"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"जयत्यमितपौरुषः स्वजनतेष्टचिन्तामणिः । अजेशमुखवन्दितो गुणगणार्णवः श्रीपतिः ॥"
id"Tattvodyota-180"
oldKey"TVD_C01_B179"
type"bhashya"
parent"TVD_C01"
chapter"TVD_C01"
verseTypenull
text"सर्वज्ञसन्मुनीन्द्रोच्चसन्मनःपङ्कजालयः(पङ्कजाश्रयः) । अजितो जयति श्रीशो रमाबाहुलताश्रयः ॥"