Brahmasutra/Ullekha

उल्लेखसूची — ब्रह्मसूत्रभाष्यम्

← Brahmasutra

इस ग्रन्थे उद्धृतानि प्रमाणस्थानानि — 125 स्रोताः

Agnayapurana

1 उद्धरणानि

1. ‘यथाऽश्लेषो विनाशश्च मुक्तस्य तु विकर्मणः ।
   एवं सुकर्मणश्चापि पततस्तमसि ध्रुवम्’

Agneye

1 उद्धरणानि

1. ‘यस्य ज्ञानं तस्य मोक्ष इति नात्र विचारणा ।
   तस्य शान्त्यादयोऽङ्गानि तस्मात् तेषामनिष्ठितिः ॥
   अवश्यकरणीया स्यादन्यथाऽल्पफलं भवेत्’

Agniveshyashruti

1 उद्धरणानि

1. ‘नित्यानन्दो नित्यज्ञानो नित्यबलः परमात्मा नैवमसुरा एवमनेवं च मनुष्याः’

Aitareyaaranyaka

18 उद्धरणानि

1. ‘ता वा एताः शीर्षन् श्रियः श्रिताश्चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् प्राणः’(ऐ.आ.२.१.४)
2. ‘तं देवाः प्राणयन्त’(ऐ.आ.२.१.५)
3. ‘स एषोऽसुः स एष प्राणः’(ऐ.आ.२.१.५)
4. ‘प्राण ऋच इत्येव विद्यात्’(ऐ.आ.२.२.२)
5. ’तदयं प्राणोऽधिष्ठति’(ऐ.आ.२.३.८)
6. ‘प्राणो वा अहमस्म्यृषे’(ऐ.आ.२.२.३)
7. ‘प्राणस्त्वं प्राणः सर्वाणि भूतानि’(ऐ.आ.२.२.३)
8. ‘तावन्ति शतसंवत्सरस्याह्नां सहस्राणि भवन्ति’(ऐ.आ.२.२.४)
9. ‘स एतमेव सीमानं विदार्यैतया द्वारा प्रापद्यत’(ऐ.आ.२.४.३)
10. ‘स एतमेव पुरुषं ब्रह्म ततममपश्यत्’(ऐ.आ.२.४.३)
11. ‘एतद्धस्म वै तद्विद् विद्वानाह महिदास ऐतरेयः’(ऐ.आ.२.१.८)
12. ‘ब्रह्म ततमम्’(ऐ.आ.२.४.३)
13. ‘तस्यैतस्यासावादित्यो रसः’(ऐ.आ.३.२.३)
14. ‘स यश्चायमशरीरः प्रज्ञात्मा’(ऐ.आ.३.२.४)
15. ‘स योऽतोऽश्रुतः’(ऐ.आ.३.२.४)
16. ‘आत्मानां परस्मै शंसति’(ऐ.आ.३.२.३)
17. ‘एतमेव ब्रह्मेत्याचक्षते’(ऐ.आ.३.२.३)
18. ‘स योऽतोऽश्रुतोऽगतोऽमतोऽनतोऽदृष्टोऽविज्ञातोऽनादिष्टः सर्वेषां भूतामन्तरपुरुष’(ऐ.आ.३.२.४)

Aitareyopanishat

1 उद्धरणानि

1. ‘एतमेव ब्रह्मेत्याचक्षते’(ऐ.आ.३.२.३.१२)

Bashkalashruti

1 उद्धरणानि

1. ‘अवचनेनैव प्रोवाच’(बाष्कलश्रुति)

Bhagavadgeeta

7 उद्धरणानि

1. ‘प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ।’(भ.गी.७.१७)
2. ‘मम योनिर्महद्ब्रह्म’(भ.गी.१४.३)
3. ‘अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः’(भ.गी.१०.२०)
4. ‘गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा’(भ.गी.१५.१३)
5. ‘कूटस्थोऽक्षर उच्यते’(भ.गी.१५.१६)
6. ‘अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः’(भ.गी.१५.१४)

Bhagavata

9 उद्धरणानि

1. ‘ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते’(भाग.१.२.११)
2. ‘दत्तं दूर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान्’(भाग.३.१.१५)
3. ‘इदं हि विश्वं भगवानिवेतरो यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवः’(भाग.१.५.२०)
4. ‘विद्याऽऽत्मनि भिदाभोधः’(भाग.११.१९.३९)
5. ‘भेददृष्ट्वाऽभिमानेन निस्सङ्गेनापि कर्मणा’(भाग.३.३.१२)
6. ‘मुक्तिर्हित्वाऽन्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थितिः’(भाग.२.१०.६)
7. ‘संविच्छास्त्रं परं पदम्’
8. ‘तत्कर्म हरितोषं यत् सा विद्या तन्मतिर्यया’(भाग.४.२९.४९)

Bhagavatatantra

1 उद्धरणानि

1. मन्दमध्योत्तमत्वेन त्रिविधा ह्यधिकारिणः ।
   तत्र मन्दा मनुष्येषु य उत्तमगणा मताः ॥
   मध्यमा ऋषिगन्धर्वा देवास्तत्रोत्तमा मताः ।
   इति जातिकृतो भेदस्तथाऽन्यो गुणपूर्वकः ॥
   भक्तिमान् परमे विष्णौ यस्त्वध्ययनवान् नरः ।
   अधमः शमादिसंयुक्तो मध्यमः समुदाहृतः ॥
   आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तमसारं चाप्यनित्यकम् ।
   विज्ञाय जातवैराग्यो विष्णुपादैकसंश्रयः ॥
   स उत्तमोऽधिकारी स्यात् सन्न्यस्ताखिलकर्मवान् इति ।

Bhagavathatantra

1 उद्धरणानि

1. ‘नरकेऽपि वसन्नीशो नासौ दुःखभुगुच्यते ।
   नीचोच्चतैव दुःखादेर्भोग इत्यभिधीयते ॥
   नासौ नीचोच्चतां याति पश्यत्येव प्रभुत्वतः’(छां.उ.५.१०.८)

Bhagavdgeeta

1 उद्धरणानि

1. ‘वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद् वेदविदेव चाहम्’(भ.गी.१५.१५)

Bhallaveya

1 उद्धरणानि

1. ‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति’

Bhallaveyashruti

3 उद्धरणानि

1. ‘नामानि विश्वाऽभि न सन्ति लोके यदाविरासीदनृतस्य सर्वम् ।
   नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति तं वै विष्णुं परममुदाहरन्ति’
2. ‘नामानि सर्वाणि यमाविशन्ति’
3. ‘आत्मा हि परमः स्वतन्त्रोऽधिगुणः, जीवोऽल्पशक्तिरस्वतन्त्रोऽवरः’

Bhavishya

1 उद्धरणानि

1. ‘कर्ता सर्वस्य वै विष्णुः एक एव न संशयः ।
   इतरेषां तु सत्ताद्या यत एव तदाज्ञया’

Bhavishyapurana

2 उद्धरणानि

1. ‘ऋग्यजुः सामाथर्वाश्च मूलरामायणं तथा।
   भारतं पञ्चरात्रं च वेदा इत्येव शब्दिताः ॥
   पुराणानि च यानीह वैष्णवानि विदो विदुः ।
   स्वतः प्रामाण्यमेतेषां नात्र किञ्चिद् विचार्यते ॥
   यत् तेषूक्तं न दृश्येत पूर्वकर्मात्र कारणम् ।
   नाप्रामाण्यं भवेदेषां दृश्यते ह्यधिकारतः॥
   इतः प्रामाण्यमन्येषां न स्वतस्तु कथञ्चन ।
   अदृश्योक्तौ ततस्तेषामप्रमाण्यं न संशयः’
2. ‘पृथिव्याद्यभिमानिन्यो देवताः प्रथितौजसः।
   अचिन्त्याः शक्तयस्तासां दृश्यन्ते मुनिभिश्च ताः ।
   ताश्च सर्वगता नित्यं वासुदेवैकसंश्रयाः’

Bhavishyathparva

1 उद्धरणानि

1. ‘नित्यान्येतानि सौक्ष्म्येण हीन्द्रियाणि तु सर्वशः ।
   तेषां भूतैरुपचयः सृष्टिकाले विधीयते ।
   परेण साम्यसम्प्राप्तेः कस्य स्यान्मुख्यनित्यता’

Bodhayanagruhyasuktam

1 उद्धरणानि

1. ‘प्राणेश्वरः कृत्तिवासाः पिनाकी’(बोधायनगृह्यसूत्रं)

Brahmandapurana

1 उद्धरणानि

1. ‘रुजं द्रावयते यस्माद्रुद्रस्तस्माज्जनार्दनः ।
   ईशानादेव चेशानो महैदेवो महत्त्वतः ॥
   पिबन्ति ये नरा नाकं मुक्ताः संसारसागरात् ।
   तदाधारो यतो विष्णुः पिनाकीति ततः (स्मृ)श्रुतः॥
   शिवः सुखात्मकत्वेन शर्वः शंरोधनाद्धरिः ।
   कृत्यात्मकमिदं देहं यतो वस्ते प्रवर्तयन् ॥
   कृत्तिवासास्ततो देवो विरिञ्चश्च विरेचनात् ।
   बृंहणाद्ब्रह्मनामाऽसौ ऐश्वर्यादिन्द्र उच्यते ॥
   एवं नानाविधैः शब्दैरेक एव त्रिविक्रमः ।
   वेदेषु सपुराणेषु गीयते पुरुषोत्तमः’

Brahmapurana

2 उद्धरणानि

1. एतस्माद्ब्रह्मशब्दोऽयं विष्णोरेव विशेषणम् ।
   अमिता हि गुणा यस्मान्नान्येषां तमृते विभुम्’(प्रभुम्) ॥
2. ‘यथैव पौरुषं सूक्तं नित्यं विष्णुपरायणम् ।
   तथैव मे मनो नित्यं भूयाद्विष्णुपरायणम्’

Brahmasutra

2 उद्धरणानि

1. ‘अध्ययनमात्रवतः’(ब्र.सू.३.४.१२)
2. ‘नाविशेषात्’(ब्र.सू.३.४.१३)

Brahmatarka

5 उद्धरणानि

1. ‘पश्यन्ति परमं ब्रह्म चित्ते यत्प्रतिबिम्बितम् ।
   ब्रह्मैव प्रतिबिम्बे यदतस्तेषां फलप्रदम् ॥
2. तदुपासनं च भवति प्रतिमोपासनं यथा ।
3. दृश्यते त्वपरोक्षेण ज्ञानेनैव परं पदम् ।
   उपासना त्वापरोक्ष्यं गमयेत् तत्प्रसादतः’
4. ‘ज्ञानिनामपि देवानां विशेषः कर्मभिर्भवेत् ।
   चीर्णीऽकृते वा ज्ञानस्य न विशेषोऽस्ति कर्मणि’
5. ‘विधीनां विषयास्त्वन्ये ब्रह्मणः स्वेच्छया कृतौ ।
   परस्य ब्रह्मणो ह्येव सर्वविध्यतिदूरता’

Brahmavaivarta

1 उद्धरणानि

1. ‘नाहं न च शिवोऽन्ये च तच्छक्त्येकांशभागिनः ।
   बालः क्रीडनकैर्यद्वत् क्रीडतेऽस्माभिरच्युतः’

Bruhadaranyakaupanishad

1 उद्धरणानि

1. ‘शान्तो दान्त उपरतस्तितिक्षुः समाहितो भूत्वाऽऽत्मन्येवाऽत्मानं पश्येत्’(बृ.उ.४.४.२३)।

Bruhadaranyakopanishad

12 उद्धरणानि

1. ‘आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निधिध्यासितव्यः।’(बृ.उ.६.५.६)
2. ‘अहं ब्रह्मास्मि’(बृ.उ.३.५.४)
3. ‘स यद्यदेवासृजत तत्तदत्तुमध्रियत । सर्वां वा अत्तीति तददितेरदितित्वम्’(बृ.उ.३.२.५)
4. ‘विज्ञानमानन्दं ब्रह्म’(बृ.उ.५.९.२८)
5. ‘यः पृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं यः पृथिवीमन्तरो यमयत्येष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः’(बृ.उ.५.७.३)
6. ‘यं पृथिवी न वेद’ ‘यः पृथिव्या अन्तरः’(बृ.उ.५.७.३)
7. ‘य आत्मनि तिष्ठन्नात्मनोऽन्तरो यमात्मा न वेद यस्यात्मा
   शरीरं य आत्मानमन्तरो यमयत्येष त आत्माऽन्तर्याम्यमृतः’
   ‘यो विज्ञाने तिष्ठन् विज्ञानादन्तरो यं विज्ञानं न वेद यस्य विज्ञानं शरीरं’(बृ.उ.५.७.२२)
8. ‘अयमग्निर्वैश्वानरः’(बृ.उ.७.९.१)
9. ‘येनेदमन्नं पच्यते’(बृ.उ.७.९.१)
10. ‘योऽग्नौ तिष्ठन्’(बृ.उ.५.७.५)
11. ‘न हास्य कर्म क्षीयते’(बृ.उ.३.४.१५)
12. ‘तस्य हैतस्य हृदयस्याग्रं प्रद्योतते’(बृ.उ.६.४.२)

Bruhadaranyakopanishat

5 उद्धरणानि

1. ‘आत्मन्येवात्मनं पश्येत्’(बृ.उ.६.४.२३)
2. ‘विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत’(बृ.उ.६.४.२१)
3. ‘यस्यानुवित्तः प्रतिबुद्ध आत्माऽस्मिन् सन्दोहे गहने प्रविष्टः ।
   स विश्वकृत् स हि सर्वस्य कर्ता तस्य लोकः स उ लोक एव’(बृ.उ.६.४.१३)
4. ‘अयमात्मा ब्रह्म॥’(बृ.उ.४.५.१९,माण्डूक्य.उ.१.२)
5. ‘पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात्पूर्णमुदच्यते ।
   पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते॥’(बृ.उ.५.१.१)

Bruhathsamhita

4 उद्धरणानि

1. ‘शिरो नारायणः पक्षो दक्षिणः सव्य एव च ।
   प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च सन्दोहो वासुदेवकः ॥
   नारायणोऽथ सन्दोहो वासुदेवः शिरोऽपि वा ।
   पुच्छं सङ्कर्षणः प्रोक्त एक एव तु पञ्चधा ॥
   अङ्गाङ्गित्वेन भगवान् क्रीडते पुरुषोत्तमः ।
   ऐश्वर्यान्न विरोधश्च चिन्त्यस्तस्मिन् जनार्दने ॥
   अतर्क्ये हि कुतस्तर्कस्त्वप्रमेये कुतः प्रमा’
2. ‘आत्माऽन्तरात्मेति हरिरेक एव द्विधा स्थितः ।
   निविष्टो हृदयेनित्यं रसं पिबति कर्मजम्
3. ‘यथा हि पौरुषं सूक्तं विष्णोरेवाभिधायकम् ।
   न तथा सर्ववेदाश्च वेदाङ्गानि च नारद’
4. ‘एकोऽविभक्तः परमः पुरुषो विष्णुरुच्यते ।
   प्रकृतिः पुरुषः कालस्त्रय एते विभागतः ॥
   चतुर्थस्तु महान् प्रोक्तः पञ्चमाऽहङ्कृतिर्मता ।
   तद्विभागेन जायन्त आकाशाद्याः पृथक् पृथक् ॥
   यो विभागी विकारः स सोऽविकारः परो हरिः ।
   अविभागात् परानन्दो नित्यो नित्यगुणात्मकः ।
   विभागो ह्यल्पशक्तित्वं नहि तत् परमात्मनः’।

Bruhatsamhita

2 उद्धरणानि

1. ‘यत्रानवसरोऽन्यत्र पदं तत्र प्रतिष्ठितम् ।
   वाक्यं वेति सतां नीतिः सावकाशे न तद्भवेत्॥’
2. ‘उपक्रमोपसंहारावभ्यासोऽपूर्वता फलम् ।
   अर्थवादोपपत्ती च लिङ्गं तात्पर्यनिर्णये॥’

Bruhattantra

5 उद्धरणानि

1. गुणैरेव स तूपास्यो नैव दोषैः कथञ्चन।
   गुणैरपि न तूपास्यो यो पूर्णत्वविरोधिनः’
2. ज्ञानाध्यानसमायोगाद्गुणानां सर्वशः फलम् ।
   मुख्यं भवेन्न चान्येन फलं मुख्यं क्वचिद्भवेत्’
3. ‘आनन्दानुभवत्त्वाच्च निर्दोषत्वाच्च भण्यते ।
   नित्यत्वाच्च तथाऽऽत्मेति वेदवादिभिरीश्वरः’
4. ‘गुणास्त्रैविक्रमाद्याश्च संहर्तव्या न संशयः ।
   विरिञ्चस्यैव नान्येषां स हि सर्वगुणाधिकः’
5. समग्रानुग्रहाभावात् सत्यकामः स्वकं गुरुम् ।
   ऋषभाद्यनुज्ञया चैष प्राप तस्माद्धि युज्यते’

Bruhdaranyakopanishad

1 उद्धरणानि

1. ‘ब्रह्मैव सन्’(बृ.उ.६.४)

Chandogyopanishad

26 उद्धरणानि

1. ‘तत्त्वमसि’(छा.उ.६.८)
2. ‘अस्य लोकस्य का गतिरित्याकाश इति होवाच’(छा.उ.१.९)
3. ‘स एष परोवरीयानुद्गीथः स एषोऽनन्तः’(छा.उ.१.९)
4. ‘अथ यदतः परो दिवो ज्योतिर्दीप्यते’(छा.उ.३.१३.७)
5. ‘गायत्री वा इदं सर्वम्’(छा.उ.३.१२.१)
6. ‘गायति त्रायति च’(छा.उ.३.१२.१)
7. ‘तावानस्य महिमा ततो ज्यायांश्च पुरुषः ।
   पादोऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि’(छा.उ.३.१२.६)
8. ‘त्रिपादस्यामृतं दिवि’(छा.उ.३.१२.६)
9. ‘परो दिवः’(छा.उ.३.१३.७)
10. ‘य एष आदित्ये पुरुषः सोऽहमस्मि, स एवाहमस्मि’(छां.उ.४.११)
11. ‘य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यत’(छां.उ.४.१५)
12. तत् ‘यथा पुष्करपलाश आपो न श्लिष्यन्ते, एवम् एवंविधि पापं कर्म न श्लिष्यते’(छां.उ.४.१४.३)
13. ‘सोऽहमस्मि’(छां.उ.४.११.१)
14. ‘तद्यदस्मिन् सर्पिर्वोदकं वा सिञ्चति वर्त्मनी एव गच्छति’(छां.उ.४.१५.१)
15. ‘वामनिः, भामनिः’(छां.उ.४.१५.३-४)
16. ‘प्राणो ब्रह्म कं ब्रह्म खं ब्रह्म’(छां.उ.४.१०.५)
17. ‘स एनान् ब्रह्म गमयति’(छां.उ.४.१५.५)
18. ‘एतदमृतम्’(छां.उ.४.१५.१)
19. ‘यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते’(छां.उ.५.१८.१)
20. ‘वैश्वानरे तद्धुतं भवति’(छां.उ.५.२४.४)
21. ‘हृदयं गार्हपत्यो मनोऽन्वाहार्यपचन आस्यमाहवनीयः’(छां.उ.५.१८.२)
22. ‘तद्यद्भक्तं प्रथममागच्छेत्तद्धोमीयम्’(छां.उ.५.१९.१)
23. ‘को न आत्मा, किं ब्रह्म’(छां.उ.५.११.१)
24. ‘मूर्धैव सुतेजाः, चक्षुर्विश्वरूपः प्राणः पृथग्वर्त्मा’(छां.उ.५.१८.२)
25. ‘यदेव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तदेव वीर्यवत्तरं भवति’(छां.उ.१.१.१०)
26. ‘तस्य यावन्न वाङ्मनसि सम्पद्यते’(छां.उ.६.१५.१)

Chandogyopanishat

2 उद्धरणानि

1. ‘एष म आत्माऽन्तर्हृदये ज्यायन्’(छां.उ.३.१४.३)
2. ‘स्वर्गाल्लोकादवाक् प्राप्तो वत्सरात् पूर्वमेव तु ।
   मातुः शरीरमाप्नोति पर्यटन् यत्र तत्र च॥’(छां.उ.५.१०.७)

Chaturvedashikha

6 उद्धरणानि

1. ‘अहं तत्तेजो रश्मीन्नारायणम् पुरुषं जातमग्रतः । पुरुषात् प्रकृतिर्जगदण्डम्’ इति चतुर्वेदशिखायाम् ॥ 20 ॥
2. ‘स सविता स वायुः स इन्द्रः सोऽश्रुतः सोऽदृष्टो यो हरिर्यः परमो यो विष्णुर्योऽनन्तः’
3. ‘स ईशः सोऽसपत्नः स हरिः स परः स परोवरीयान् यदिदं चक्षुषि सर्पिर्वोदकं वा सिञ्चति वर्त्मनी एव गच्छति स वामनः स भामनः स आनन्दः सोऽच्युतः’
4. ‘एष ह्येवाचिन्त्यः परः परमो हरिरादिरनादिरनन्तोऽनन्तशीर्षोऽनन्ताक्षोऽनन्तबाहुरनन्त गुणोऽनन्तरूपः’
5. ‘सर्वैर्युक्ता शक्तिभिर्देवता सा परेति यां प्राहुरजस्रशक्तिम् ।
   नित्यानन्दा नित्यरूपाऽजरा च या शाश्वताऽत्मेति च यां वदन्ति’
6. ‘सर्वत्र सर्वमेतस्मात् सर्वदा सर्ववस्तुषु ।
   स्वरूपभूतया नित्यशक्त्या मायाख्यया यतः।
   अतो मायामयं विष्णुं प्रवदन्ति सनातनम्॥’

Indradyumnashakha

1 उद्धरणानि

1. ‘एष उ एव ब्रह्मैष उ एवात्मैष उ एव सवितैष उ एवेन्द्र एष उ एव हरिर्हरति परः परानन्दः’

Kathopanishad

6 उद्धरणानि

1. ‘यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ।’(क.उ.२.२३)
2. ‘यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः ।’(क.उ.२.२३)
3. ‘नैषा तर्केण मतिराऽऽपनेया’(कठ.उ.२.९)
4. ‘ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे ।
   छायाऽऽतपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिनाचिकेताः’ ।(क.उ.१.३.१)
5. ‘यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म तत्परम्’(क.उ.१.३.२)
6. ‘यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति’(क.उ.४.१५)

Kathopanishat

3 उद्धरणानि

1. ‘अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत्’(क.उ.१.३.१५)
2. ‘यद्वाचाऽनभ्युदितम् । येन वागभ्युद्यते । यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्’(क.उ.१)
3. ‘सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति’(कठ.२.१५)

Kenopanishat

1 उद्धरणानि

1. ‘यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।
   तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते’(केन.उ.१.६)

Koushitakibrahmana

1 उद्धरणानि

1. ‘एष ह्येव(एनं) साधु कर्म कारयति’(कौ.ब्रा.३.९)

Mahabharata

5 उद्धरणानि

1. ‘रेतो धातुर्वटकणिका घृतधूमाधिवासनम् ।
   जातिस्मृतिरयस्कान्तः सूर्यकान्तोऽम्बुभक्षणम् ॥
2. प्रेत्य भूताप्ययश्चैव देवताभ्युपयाचनम् ।
   मृते कर्मनिवृत्तिश्च प्रमाणमिति निश्चयः ॥’(म.भा.१२.२२०.३०-३१)
3. ‘नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह’(म.भा.१२.३६०.२)
4. ‘परमं यो महद्ब्रह्म’(म.भा.१३.२५४.९)(विष्णुसहस्रनाम)
5. ‘अनादिनिधना नित्या’(म.भा.१२.२३८.९३)

Mahanarayanopanisat

1 उद्धरणानि

1. ‘सहस्रशीर्षं देवं विश्वाक्षं विश्वशम्भुवम् ।
   विश्वं नारायणं देवमक्षरं परमं पदम् ॥
   विश्वतः परमां नित्यम्’(महाना.उ.११)

Mahanarayanopanishad

1 उद्धरणानि

1. ‘तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम्’(म.ना.उ.१.६)

Mahanarayanopanishat

4 उद्धरणानि

1. ‘यमन्तः समुद्रे कवयोऽवयन्ति तदक्षरे परमे प्रजाः ।
   यतः प्रसूता जगतः प्रसूती तोयेन जीवान्व्यससर्ज भूम्याम्’(म.ना.उ.१.३)
2. ‘तदेवर्तं तदु सत्यमाहुस्तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम्’(म.ना.उ.१.६)
3. ‘तन्नो विष्णुः’(म.ना.उ.३.१६)
4. ‘तदेव ब्रह्म परमं कवीनाम्’(म.ना.उ.१.६)

Mahanarayanopashat

1 उद्धरणानि

1. ‘प्राणानां ग्रन्थिरसि रुद्रोऽमाऽऽविशान्तकः’(महाना.उ.३५)

Mahopanishad

1 उद्धरणानि

1. ‘स य एतमेवमात्मानं विश्वं हरिमारादरमुपास्ते तस्य सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेषु देवेषु सर्वषुवेदेषु कामचारो भवति’

Mathsyapurana

1 उद्धरणानि

1. ‘एकरूपः परो विष्णुः सर्वत्रापि न संशयः ।
   ऐश्वर्याद् रूपमेकं च सूर्यवद्बहुधेयते’

Moksha

1 उद्धरणानि

1. ‘यत्र गत्वा न म्रियते यत्र गत्वा न जायते ।
   न हीयते यत्र गत्वा यत्र गत्वा न वर्धते’

Mundakaupanishad

1 उद्धरणानि

1. ‘परीक्ष्य लोकान् कर्मचितान् ब्राह्मणो निर्वेदमायात् । नास्त्यकृतः कृतेन । तद्विज्ञानार्थं स गुरुमेवाभिगच्छेत् समित्पाणिः श्रोत्रियं ब्रह्मनिष्ठम् ।”(मुण्डक.उ.१.२.१२)

Mundakopanishad

14 उद्धरणानि

1. ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमानमिति वीतशोकः ।’(मु.उ.३.१.२)
2. ‘यत्तदद्रेश्यम्, अग्राह्यम्, अगोत्रम्, अवर्णम्, अचक्षुःश्रोत्रं, तद् अपाणिपादम् । नित्यं विभुं सर्वगतं सुसूक्ष्मं तदव्ययं यद्भूतयोनिं परिपश्यन्ति धीराः’(मु.उ.१.१.६)
3. ‘यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च यथा पृथिव्यामोषधयः सम्भवन्ति।
   यथा सतः पुरुषात् केशलोमानि तथाऽक्षरात् सम्भवतीह विश्वम्’(मु.उ.१.१.७)
4. ‘अक्षरात्परतः परः’(मु.उ.२.१.२)
5. ‘अक्षरात् सम्भवतीह विश्वम्’(मु.उ.१.१.७)
6. ‘अथ द्वे वाव विद्ये वेदितव्ये परा चैवापरा च। तत्र यो वेदा यान्यङ्गानि यान्युपाङ्गानि यानि प्रत्यङ्गानि साऽपरा । अथ परा यया स हरिर्वेदितव्यो योऽसावदृश्यो निर्गुणः परः परमात्मा’(मु.उ.१.१.४-५)
7. ‘यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्य ज्ञानमयं तप’(मु.उ.१.१.९)
8. ‘तस्मादेतत्ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायते’(मु.उ.१.१.९)
9. ‘अक्षरात् परतः परः’(मु.उ.२.१.२)
10. ‘जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमानमिति वीतशोकः’(मु.उ.३.१.२)
11. ‘यदा पश्यः पश्यते रुग्मवर्णं कर्तारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनिम्’(मु.उ.३.१.३)
12. ‘यस्मिन् द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं मनः सह प्राणैश्चसर्वैस्तमेवैकं जानथ आत्मानम्’(मुण्डक.उ.२.२.५)
13. ‘स एषोऽन्तरश्चरते बहुधा जायमानः’(मुण्डक.उ.२.२.६)
14. ‘यं यं लोकं मनसा संविभाति विशुद्धसत्त्वः कामयते यांश्च कामान् ।
    तं तं लोकं जायते तांश्च कामांस्तस्मादात्मज्ञं ह्यर्चयेद् भूतिकामः’(मुं.उ.३.१.१०)

Mundakopanishat

1 उद्धरणानि

1. ‘तमेवैकं जानथ आत्मानमन्या वाचो विमुञ्चथ । अमृतस्यैष सेतुः’(मुण्डक.उ.२.२.५)

NarayanaTantra

1 उद्धरणानि

1. ‘ब्रह्मणां शतकालात् तु पूर्वमारब्दसङ्क्षयः ।
   नियमेन भवेन्नात्र कार्या काचिद्विचारणा’

Paingishruti

2 उद्धरणानि

1. ‘सर्वे वेदा युक्तयः सुप्रमाणा ब्राह्मं ज्ञानं परमं त्वेकमेव ।
   प्रकाशयन्ते न विरोधः कुतश्चिद् वेदेषु सर्वेषु तथेतिहासे॥’
2. ‘सत्य आत्मा, सत्यो जीवः, सत्यं भिदा सत्यं भिदा सत्यं भिदा, मैवाऽरुवण्यो मैवाऽरुवण्यो मैवाऽरुवण्यः’

Parasamhitayam

2 उद्धरणानि

1. ‘नैव सर्वगुणाः सर्वैरुपास्या मुक्तिभेदतः ।
   विरिञ्चस्यैव यन्मुक्तावानन्दस्य सुपूर्णता’
2. ‘ज्ञानार्थमथ ध्यानार्थं गुणानां समुदीरणा ।
   ज्ञातव्याश्चैव ध्यातव्या गुणाः सर्वेऽप्यतो हरेः ॥
   नान्यत् प्रयोजनं ज्ञानात् ध्यानात् कर्मकृतेरपि ।
   श्रवणाच्चाथ पाठाद्वा विद्याभिः कञ्चिदिष्यते’

Pippalada

1 उद्धरणानि

1. ‘यत्तत् सूक्ष्मं परमं वेदितव्यं नित्यं पदं वैष्णवं ह्यामनन्ति ।
   यत्तल्लोका न विदुर्लोकसारं विन्दन्त्येतत् कवयो योगनिष्ठाः’

Pramana

22 उद्धरणानि

1. ‘औपनिषदः पुरुषः’
2. ‘न तदीदृगिति ज्ञेयं न वाच्यं न च तर्क्यते ।
   पश्यन्तोऽपि न पश्यन्ति मेरो रूपं विपश्चितः’
3. ‘स आत्मन आत्मानमुद्धृत्य आत्मन्येव विलापयति, अथ आत्मैव भवति’।
4. ‘ब्रह्मशब्दः परे विष्णौ नान्यत्र क्वचिदिष्यते ।
   असम्पूर्णाः परे यस्माद् उपचारेण वा भवेत्॥’
5. ‘स शिरः स दक्षिणः पक्षः स उत्तरः पक्षः स आत्मा स पुच्छम्’
6. ‘असर्वः सर्व इवात्मैव सन्ननात्मेव प्रत्यङ् पराङ् वैक ईयते बहुधेयते’,‘स पुरुषः’, ‘स ईश्वरः’, ‘स ब्रह्म’ ।
7. ‘सर्वान्तर्यामको विष्णुः सर्वनाम्नाऽभिधीयते ।
   एषोऽहं त्वमसौ चेति न तु सर्वस्वरूपतः’
8. ‘वासुदेवात् परः को नु ब्रह्मशब्दोदितो भवेत् ।
   स हि सर्वगुणैः पूर्णस्तदन्ये तूपचारतः’ ॥
9. ‘नेहाऽसीत् किञ्चनाप्यादौ मृत्युरासीद्धरिस्तदा ।
   सोऽत्मनो मनसाऽस्राक्षीद् अप एव जनार्दनः’ ॥
10. शयानस्तासु भगवान् निर्ममेऽण्डं महत्तरम् ।
    तत्र संवत्सरं नाम ब्रह्माणमसृजत् प्रभुः ॥
    तमत्तुं व्याददादास्यं तदाऽसौ विरुराव ह ॥
11. ‘पृथग् वक्तुं गुणास्तस्य न शक्यन्तेऽमितत्वतः ।
    यतोऽतो ब्रह्मशब्देन सर्वेषां ग्रहणं भवेत्’ ॥
12. ‘यस्य पृथिवी शरीरम्’
13. ‘शीर्यते नित्यमेवास्माद्विष्णोस्तु जगदीदृशम् ।
    रमते च परो ह्यस्मिन् शरीरं तस्य तज्जगत्’ ॥
14. “एको नारायण आसीन्न ब्रह्मा न च शङ्करः । स मुनिर्भूत्वासमचिन्तयत् । तत एते व्यजायन्त विश्वो हिरण्यगर्भोऽग्निर्यमो वरुणरुद्रेन्द्राः”
15. तस्य हैतस्य परमस्य नारायणस्य चत्वारि रूपाणि शुक्लं रक्तं रौक्मं कृष्णमिति । स एतान्येतेभ्योऽभ्य(व्य)चीक्लृपत् । विमिश्राणि व्यमिश्रयत् । अत एतादृगेतद्रूपम्
16. ‘अथ हेममात्मानमणोरणीयांसं परतः परं विश्वं हरिमुपासीत’
17. ‘सर्वनामा सर्वकर्मा सर्वलिङ्गः सर्वगुणः सर्वकामः सर्व धर्मः सर्वरूप’
18. ‘अनात्तत्वादनात्मान ऊनत्वाद्गुणराशितः ।
    अब्रह्माणः परे सर्वे ब्रह्मात्म विष्णुरेव हि’
19. ‘य एष एतस्मिन्नग्नौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषः’
20. ‘सोऽन्तकः स रुद्रः स प्राणभृत् स प्राणनायकः स ईशो यो हरिर्योऽनन्तो यो विष्णुर्यः परः परोवरीयान्’ इत्यादिना प्राणग्रन्थिरुद्रत्वादेर्विष्णोरेवोक्तत्वात् ।
21. ‘कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया च विमुच्यते ।
    तस्मात् कर्म न कुर्वन्ति यतयः पारदर्शिनः’
22. ‘नान्यं विचिन्तय आत्मानमेवाहं विजानीयामात्मानमुपास आत्मा हि ममैष भवति’ इति ह्युपगच्छन्ति । ‘आत्मेत्येवोपास्वाऽत्मेत्येव विजानीहि नान्यं किञ्चन विजानथ आत्मा ह्येष भवति’

Rigveda

22 उद्धरणानि

1. ‘यो देवानां नामधा एक एव तं सम्प्रश्नं भुवना यन्त्यन्या’(ऋ.सं.१०.८२.३)
2. ‘अजस्य नाभावध्येकमर्पितं यस्मिन् विश्वानि भुवनानि तस्थुः’(ऋ.सं.१०.८२.६)
3. ‘परो दिवा पर एना पृथिव्या’(ऋ.सं.१०.८२.५)
4. ‘यं कामये तं तमुग्रं कृणोमि तं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधाम्’(ऋ.सं.१०.१२५.५)
5. ‘मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे’(ऋ.सं.१०.१२५.७)
6. ‘य उ त्रिधातु पृथिवीमुत द्यामेको दाधार भुवनानि विश्वा ।’(ऋ.सं.१.१५४.४)
7. ‘चतुर्भिस्साकं नवतिं च नामभिश्चक्रं न वृत्तिं व्यतीरँवीविपत् ।’(ऋ.सं.१.१५५.६)
8. ‘परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति ।’(ऋ.सं.७.९९.१)
9. ‘न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमाप।’(ऋ.सं.७.९९.२)
10. ‘यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा’(ऋ.सं.१०.८२.३)
11. ‘विष्णोर्नु कं वीर्याणि प्रोवोचं यः पार्थिवानि विममे रजांसि’(ऋ.सं.१.१५४.१)
12. परो मात्रया तन्वा वृधान’(ऋ.सं.७.९९.१)
13. ‘वि मे कर्णा पतयतो विचक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । विमे मनश्चरति दूर आधीः किं स्विद् वक्ष्यामि किमु नो मनिष्ये’(ऋ.सं.६.९.६)
14. ‘परो मात्रया तन्वावृधान’(ऋ.सं.७.९९.१)
15. ‘अहं मनुरभवं सूर्यश्च’(ऋ.सं.४.२६.१)
16. ‘न ते विष्णो जायमानः’(ऋ.सं.७.९९.२)
17. ‘घर्मा समन्ता त्रिवृतं व्यापतुः तयोर्जुष्टिं मातरिश्वा जगाम’(ऋ.सं.१०.११४.११)
18. ‘त्रिपादस्यामृतं दिवि’(ऋ.सं.१०.९०.३)
19. ‘न ते विष्णो चायमानो न जातः’(ऋ.सं.७.९९.२)
20. ‘वैश्वानरमृत आजातमग्निम्’(ऋ.सं.६.७.१)
21. ‘सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्’(ऋ.सं.१०.९०.१)
22. ‘वाचा विरूप नित्यया’(ऋ.सं.८.६४.६)

Shatapathabrahmana

1 उद्धरणानि

1. ‘तं यथा यथोपासते तदेव भवति’

Shatprashnopanishat

1 उद्धरणानि

1. ‘स एतस्मात् जीवघनात् परात् परं पुरिशयं पुरुषमीक्षते’(प्र.उ.५.५)

Shwetashvataropanishat

1 उद्धरणानि

1. ‘एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा ।
   कर्माध्यक्षः सर्वभूताधिवासः साक्षी चेता केवलो निर्गुणश्च॥’(श्वे.उ१.१)

Shwetashwataropanishad

1 उद्धरणानि

1. “ यस्य देवे परा भक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ ।
   तस्यैते कथिता(तस्यैतेऽकथिता) ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥”(श्वे.उ.६.२३)

Shwethashwataropanishad

1 उद्धरणानि

1. ‘विचित्रशक्तिः पुरुषः पुराणो न चान्येषां शक्तयस्तादृशाः स्युः ।
   एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा सर्वान् देवानेक एवानुविष्टः’

Taittiriyaaranyaka

1 उद्धरणानि

1. ‘स्वाध्यायोऽध्येतव्यः’(तै.आ.२.१५)

Taittiriyaaranyaka

16 उद्धरणानि

1. ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति । नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ॥’(तै.आ.३.१२)
2. ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति नान्यः पन्था अयनाय विद्यते’(तै.आ.३.१२.७)
3. ‘अन्तः प्रविष्टं कर्तारमेतम् । अन्तश्चन्द्रमसि मनसा चरन्ततम् । सहैव सन्तं न विजानन्ति देवाः’(तै.आ.३.११)
4. ‘इन्द्रो राजा’(तै.आ.३.११.६)
5. ‘सप्तयुञ्जन्ति’(तै.आ.३.११.८)
6. ‘समुद्रेऽन्तः कवयो विचक्षते मरीचीनां पदमिच्छन्ति वेधसः’(तै.आ.३.११.११)
7. ‘यस्याण्डकोशं शुष्ममाहुः’(तै.आ.३.११.४)
8. ‘वायोरात्मानं कवयो निचिक्युः’(तै.आ.३.११)
9. ‘अन्तरादित्ये मनसा चरन्तम्’(तै.आ.३.११)
10. ‘देवानां हृदयं ब्रह्मान्वविन्दत्(तै.आ.३.११)’
11. ‘‘तद्वैत्वं प्राणो अभवः महान् भोगः प्रजापतेः ।
    भुजः करिष्यमाणः यद्देवान् प्राणयो न व ॥’(तै.आ.३.१४)
12. ‘श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च पत्न्यौ अहोरात्रे पार्श्वे’(तै.आ.३.१३)
13. ‘सुवर्णं कोशं रजसा परीवृतम् देवानां वसुधानीं विराजम् । अमृतस्य पूर्णां तामु कलां वि चक्षते । पादं षड्ढोतुर्न किलाविवित्से’(तै.आ.३.१.१)
14. ‘यज्ञेन यज्ञमयजन्त’(तै.आ.३.१२)
15. ‘तमेवं विद्वानमृत इह भवति’(तै.आ.३.१२.७)
16. ‘चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यो अजायत’(तै.आ.३.१२,ऋ.सं.१०.९०.१३)

Taittiriyabrahmana

1 उद्धरणानि

1. ‘नावेदविन्मनुते तं बृहन्तं सर्वानुभूमात्मानं साम्पराये’ ॥(तै.ब्रा.३.१२.९)

Taittiriyopanishad

19 उद्धरणानि

1. ‘यतो वा इमानि भूतानि जायन्ते । येन जातानि जीवन्ति । यत्प्रयन्त्यभिसंविशन्ति । तद्विजिज्ञासस्व । तद्ब्रह्म’(तै.उ.३.१)
2. ‘अद्यतेऽत्ति च’(तै.उ.२.२)
3. ‘स वा एषः’(तै.उ.२.२)
4. ‘येऽन्नं ब्रह्मोपासते’(तै.उ.२.२)
5. ‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात्’(तै.उ.२.७)
6. ‘ब्रह्मविदाप्नोति परम्’(तै.उ.२.१)
7. ‘सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म’(तै.उ.२.१)
8. ‘ते ये शतं प्रजापतेरानन्दाः’(तै.उ.२.२०(२८))
9. ‘अदृश्येऽनात्म्येऽनिरुक्तेऽनिलयनेऽभयं प्रतिष्ठां विन्दते अथ सोऽभयं गतो भवति’(तै.आ.२.१६)
10. ‘स यश्चायं पुरुषे’(तै.उ.२.२१(२७))
11. ‘सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता’(तै.उ.२.१)
12. ‘अनिलयनेऽभयं प्रतिष्ठां विन्दते’(तै.उ.२.७)
13. ‘एतमानन्दमयमात्मानमुपसङ्‍क्रामति’(तै.उ.२.८)
14. ‘अदृश्येऽनात्म्ये’(तै.उ.२.७.१)
15. ‘अन्तः समुद्रे मनसा चरन्तम् ब्रह्मान्वविन्दद्दशहोतारमर्णे’(तै.उ.३.११.१)
16. ‘को ह्येवान्यात् कः प्राण्याद्यदेष आकाश आनन्दो न स्यात्’(तै.उ.२.१५)
17. ‘यो वेद निहितं गुहायाम्’(तै.उ.२.१)
18. ‘आनन्दो ब्रह्मेति व्यजानात्’(तै.उ.३.६)

Taittiriyopanishat

2 उद्धरणानि

1. ‘यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह’(तै.उ.२.४.२२)
2. ‘ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा’(तै.उ.२.५.२)

Talavakarabrahmanam

1 उद्धरणानि

1. ‘द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे-आत्मा चैव अनात्मा च । तत्र यः स आत्मा स नित्यः शुद्धः केवलो निर्गुणश्च । अथ ह योऽनीदृशः सोऽनात्मा’

Turashruti

1 उद्धरणानि

1. ‘असर्वः सर्व इत्यपि’

Vamanapurana

2 उद्धरणानि

1. ‘न तु नारायणादीनां नाम्नामन्यत्र सम्भवः ।
   अन्यनाम्नां गतिर्विष्णुः एक एव प्रकीर्तितः॥’
2. ‘ऋते नारायणादीनि नामानि पुरुषोत्तमः ।
   प्रादादन्यत्र भगवान् राजेवर्ते स्वकं पुरम्॥’

Vyasasmriti

1 उद्धरणानि

1. ‘वासुदेवात्मकं ब्रह्म मूलमन्त्रेण वा यतिः’(व्या.स्मृ.)

Vyasasmruti

1 उद्धरणानि

1. ‘सोऽभिध्याय शरीरात् स्वात् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ।
   अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत् ॥
   तदण्डमभवद्धैमं सहस्रांशुसमप्रभम् ।
   यस्मिन् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥
   आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः ।
   अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः’

Vyomasamhita

3 उद्धरणानि

1. ‘अन्त्यजा अपि ये भक्ता नामज्ञानाधिकारिणः ।
   स्त्रीशूद्रब्रह्मबन्धूनां तन्त्रज्ञानेऽधिकारिता ॥
2. एकदेशे परोक्ते तु न तु ग्रन्थपुरस्सरे ।
   त्रैवर्णिकानां वेदोक्ते सम्यग्भक्तिमतां हरौ ॥
3. आहुरप्युत्तमस्त्रीणामधिकारं तु वैदिके ।
   यथोर्वशी यमी चैव शच्याद्याश्च तथाऽपरा ॥’ इति ॥
   तथाऽऽपराः मुनिस्त्रियः नरादिकुलजाश्च ।

skanda

1 उद्धरणानि

1. नारायणाद्विनिष्पन्नं ज्ञानं कृतयुगे स्थितम् ।
   किञ्चित् तदन्यथा जातं त्रेतायां द्वापरेऽखिलम् ॥
   गौतमस्य ऋषेः शापार्ज्ज्ञाने त्वज्ञानतां गते ।
   सङ्कीर्णबुद्धयो देवा ब्रह्मरुद्रपुरस्सराः ॥
   शरण्यं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम् ।
   तैर्विज्ञापितकार्यस्तु भगवान् पुरुषोत्तमः॥
   अवतीर्णो महायोगी सत्यवत्यां पराशरात् ।
   उत्सन्नान् भगवान् वेदानुज्जहार हरिः स्वयम् ॥
   चतुर्धा व्यभजत् तांश्च चतुर्विंशतिधा पुनः ।
   शतधा चैकधा चैव तथैव च सहस्रधा ॥
   कृष्णो द्वादशधा चैव पुनस्तस्यार्थवित्तये ।
   चकार ब्रह्मसूत्राणि येषां सूत्रत्वमञ्जसा ॥

अग्निवेश्यशाखा

1 उद्धरणानि

1. ‘नित्यः परो नित्यो जीवोऽनित्यास्तस्य धातवः ।
   अत उत्पद्यते च म्रियते च विमुच्यते च’

अध्यात्मश्रुतिः

2 उद्धरणानि

1. ‘हृदिस्थेनैव हरिणा तस्यैवानुग्रहेण तु ।
   उत्क्रान्तिर्ब्रह्मरन्ध्रेण तमोवोपासतो भवेत्’
2. ‘गत्यनुस्मरणाद् ब्रह्म चन्द्रं वा गच्छति ध्रुवम् ।
   अननुस्मरतः काले स्मरणं प्राप्य वैगतिः’

काठकश्रुतिः

1 उद्धरणानि

1. ‘सत्यो ज्ञानः परमानन्दरूप आत्मेत्येवं नित्यदोपासनं स्यात् ।
   नान्यत् किञ्चित् समुपासीत धीरः सर्वैर्गुणैर्देवगणा उपासते’॥

काशायनशाखा

1 उद्धरणानि

1. ‘अथ यः सदोषः साञ्जनः सजनिः स जीवोऽथ यः स निर्दोषो निष्कलः सगुणः परः परमात्मा’

कूर्मपुराणम्

11 उद्धरणानि

1. ‘श्रुतिसाहाय्यरहितमनुमानं न कुत्रचित् ।
   निश्चयात् साधयेदर्थं प्रमाणान्तरमेव च ॥
2. श्रुतिस्मृतिसहायं यत् प्रमाणान्तरमुत्तमम् ।
   प्रमाणपदवीं गच्छेन्नात्र कार्याविचारणा ॥
3. पूर्वोत्तराविरोधेन कोऽत्रार्थोऽभिमतो भवेत् ।
   इत्याद्यमूहनं तर्कः शुष्कतर्कं तु वर्जयेत्’
4. ‘प्रकृतिं पुरुषं चैव प्रविश्य पुरुषोत्तमः ।
   क्षोभयामास भगवान् सृष्ट्यर्थं जगतो विभुः’
5. ‘एतच्चतुष्टयं विष्णुः स्वयं नित्यः परात्परः ।
   प्रतिव्यूह्य व्यूह्य चासावतीत्या च जनार्दनः ।
   धारयत्यनिशं देवो नित्यानन्दैकलक्षणः’
6. ‘आत्माऽमेयः परं ब्रह्म परानन्दादिकाभिधाः।
   वदन्ति विष्णुमेवैकं नान्यत्राऽसां गतिः क्वचित्’
7. ‘महातमस्त्रिधा प्रोक्तमूर्ध्वं मध्यं तथाऽधरम् ।
   श्रवणादेव मूर्च्छादिरधरस्य यतो भवेत् ॥
   तस्मान्न विस्तरेणैतत् कथ्यते राजसत्तम॥’
8. ‘स्वप्नादिबुद्धिकर्ता च तिरस्कर्ता स एव च ।
   तदिच्छया यतो ह्यस्य बन्धमोक्षौ प्रतिष्ठितौ’
9. ‘मूर्च्छा प्रबोधनं चैव यत एव प्रवर्तते ।
   स ईशः परमो ज्ञेयः परमानन्दलक्षणः’
10. ‘अव्यक्तव्यक्तभावौ च न क्‍वचित् परमेश्वरे ।
    सर्वत्राव्यक्तरूपोऽयं यत एव जनार्दनः’
11. ‘अवृद्धिह्रासरूपत्वं मुक्तानां प्रायिकं भवेत् ।
    कादाचित्कविशेषस्तु नैव तेषां विषिध्यते’

कौण्ठरव्यश्रुतिः

2 उद्धरणानि

1. ‘अरूपमक्षरं ब्रह्म सदाऽव्यक्तं च निष्क(ष्फ)लम्।
   यज्ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरानन्दश्चाक्षयो भवेत्॥’
2. ‘ज्ञानादेव स्वर्गो ज्ञानादेवापवर्गो ज्ञानादेव सर्वे कामाः सम्पद्यन्ते ।
   तथापि यथा यथा कर्म कुरुते तथा तथाऽधिको भवति’

कौण्डिन्यसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘अथ पुमर्थसाधनान्यर्थो धर्मो ज्ञानमित्युत्तरोत्तरम् ।
   तत्राधिकारिणो मनुष्या ऋषयो देवा इत्युत्तरोत्तरम्’

कौण्डिन्यसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘मासेभ्यः संवत्सरं, संवत्सराद् वरुणलोकं, वरुणलोकात् प्रजापतिलोकम्’

गारुडपुराणम्

6 उद्धरणानि

1. अथातः शब्दपूर्वाणि सूत्राणि निखिलान्यपि ।
   प्रारभन्ते नियत्यैव तत् किमत्र नियामकम् ॥
   कश्चार्थस्तु तयोर्विद्वन् कथमुत्तमता तयोः ।
   एतदाख्याहि मे ब्रह्मन् यथा ज्ञास्यामि तत्त्वतः ॥
2. एवमुक्तो नारदेन ब्रह्मा प्रोवाच सत्तमः ।
   आनन्तर्येऽधिकारस्य मङ्गलार्थे तथैव च ॥
   अतशब्दस्त्वतः शब्दो हेत्वर्थे समुदीरितः ।
   परस्य ब्रह्मणो विष्णोः प्रसादादिति वा भवेत् ॥
   स हि सर्वमनोवृत्तिप्रेरकः समुदाहृतः ।
   सिसृक्षोः परमाद्विष्णोः प्रथमं द्वौ विनिःसृतौ ॥
   ओङ्कारश्चाथशब्दश्च तस्मात् प्राथमिकौ क्रमात् ।
   तद्धेतुत्वं वदंश्चापि तृतीयोऽत उदाहृतः॥
3. अकारः सर्ववागात्मा परब्रह्माभिधायकः ।
   तथौ प्राणात्मकौ प्रोक्तौ व्याप्तिस्थितिविधायकौ ॥
   अतश्च पूर्वमुच्चार्याः सर्व एते सतां मताः ।
   अथातःशब्दयोरेवं वीर्यमाज्ञाय तत्त्वतः ॥
   सूत्रेषु तु महाप्राज्ञास्तावेवादौ प्रयुञ्जते ॥ इति।
4. अप्रसिद्धेरवाच्यं तद्वाच्यं सर्वागमोक्तितः ।
   अतर्क्यं तर्क्यमज्ञेयं ज्ञेयमेवं परं स्मृतम्॥’
5. ‘सर्वज्ञाल्पज्ञताभेदात् सर्वशक्त्यल्पशक्तितः ।
   स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्याभ्यां सम्भोगो नेशजीवयोः’
6. ‘स्थूलसूक्ष्मविशेषोऽत्र न क्‍वचित् परमेश्वरे ।
   सर्वत्रैकप्रकारोऽसौ सर्वरूपेष्वजो यतः’

गौपवनसंहिता

3 उद्धरणानि

1. ‘बलमानन्द ओजश्च सहो ज्ञानमनाकुलम् ।
   स्वरूपाण्येव जीवस्य व्यज्यन्ते परमाद् विभोः’
2. ‘भूमैव देवः परमो ह्युपास्यो नैवाभूमा फलमेषां विधत्ते । तस्माद्भूमा गुणतो वै विशिष्टो यथा क्रतुः कर्ममध्ये विशिष्टः
3. ‘त्रेधा हि ज्ञानिनो विधिनियता अनियताः स्वेच्छानियता इति ।
   विधिनियता मनुष्या अनियता हि देवा ब्रह्मैव स्वेच्छानियतः’

गौपवनसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘संवत्सरात् तटितमागच्छति तटितः प्रजापतिलोकम्’

चतुर्वेदपरिशिष्टम्

2 उद्धरणानि

1. आनन्दमात्रमजरं पुराणमेकं सन्तं बहुधा दृष्यमानम् ।
   तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम्’
2. ‘सर्वैश्च वेदैः परमो हि देवो जीज्ञास्योऽसौ नाल्पवेदैः प्रसिद्ध्येत् ।
   तस्मादेनं सर्वेवेदानदीत्य विचार्य च ज्ञातुमिच्छेन्मुमुक्षुः’

छाद्यात्मपुराणम्

2 उद्धरणानि

1. ‘सत्याद्या अहमात्मान्ताः यद्गुणाः समुदीरिताः ।
   तस्मै नमो भगवते यस्मादेव विमुच्यते’
2. ‘देवाः शापाभिभूतत्वात् प्रह्लादाद्या बभूविरे ।
   अतः सुगतिरेतेषां नान्यथा व्यत्ययो भवेत्’

तदव्यपदेशसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘तद् यथा पुष्करपलाश आपो न श्लिष्यन्त एवमेवंविदि पापं कर्म न श्लिष्यते’(छां.उ.४.१४.३),‘तद् यथेषीकातूलमग्नौ प्रोतं प्रदूयेतैवं हैवास्य सर्वे पाप्मानः प्रदूयन्ते’(छां.उ.५.२४.३)

तूरश्रुतिः

1 उद्धरणानि

1. ‘सर्वतः प्रकृतिः सूक्ष्मा प्रकृतेः परमेश्वरः ।
   ज्ञानानन्दौ तथैश्वर्यं गुणाश्चान्येऽधिकाः प्रभोः’

नारदीयपुराणम्

5 उद्धरणानि

1. ‘कर्मणात्वधमः प्रोक्तः प्रसादः, श्रवणादिभिः ।
   मध्यमो, ज्ञानसम्पत्त्या प्रसादस्तूत्तमो मतः ॥
   प्रसादात्त्वधमाद्विष्णोः स्वर्गलोकः प्रकीर्तितः ।
   मध्यमाज्जनलोकादिः, उत्तमस्त्वेव मुक्तिदः ॥
2. श्रवणं मननं चैव ध्यानं भक्तिस्तथैव च ।
   साधनं ज्ञानसम्पत्तौ प्रधानं नान्यदिष्यते ॥
   न चैतानि विना कश्चिज्ज्ञानमाप कुतश्चन’।
3. ‘यस्माद्यज्जायते चाङ्गाल्लोकवेदादिकं हरेः ।
   तन्नामवाच्यमङ्गं तद्यथा ब्रह्मादिकं मुखम् ॥’
4. ‘अविकारोऽपि परमः प्रकृतिं तु विकारिणीम् ।
   अनुप्रविश्य गोविन्दः प्रकृतिश्चाभिधीयते’
5. ‘तद्य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत् ते रमणीयां योनिमापद्यन्ते’(छां.उ.५.१०.७)

नारायणतन्त्रम्

4 उद्धरणानि

1. ‘सामान्यदर्शनाल्लोका मुक्तिर्योग्यात्मदर्शनात्’
2. ‘स्मरणोपासनं चैव ध्यानात्मकमिति द्विधा ।
   स्मरणं सर्वदा योग्यं ध्यानोपासनमानसे॥
   नैरन्तर्यं मनोवृत्तेर्ध्यानमित्युच्यते बुधैः ।
   आसीनस्य भवेत् तत् तु न शयानस्य निद्रया ॥
   स्थितस्य गच्छतो वाऽपि विक्षेपस्यैव सम्भवात् ।
   स्मरणात् परमं ज्ञेयं ध्यानं नास्त्यत्र संशयः’
3. ‘यदनारब्धपापं स्यात् तद् विनश्यति निश्चयात् ।
   पश्यतो ब्रह्म निर्द्वन्द्वं हीनं च ब्रह्म पश्यतः ॥
   द्विषतो वा भवेत् पुण्यनाशो नास्त्यत्र संशयः ।
   तस्याप्यारब्धकार्यस्य न विनाशोऽस्ति कुत्रचित् ॥
   आरब्धयोश्च नाशः स्यादल्पयोः पुण्यपापयोः’
4. ‘प्रवाहतस्तु वृद्धिर्वा ह्रासो वा नैव कुत्रचित् ।
   नाप्रियं किञ्चिदपि तु मुक्तानां विद्यते क्वचित् ॥
   कुत एव तु दुःखं स्यात् सुखमेव सदोदितम् । भोगानां तु विशेषे तु वैचित्र्यं लभ्यते क्वचित्’

नारायणाध्यात्मश्रुतिः

3 उद्धरणानि

1. नित्याव्यक्तोऽपि भगवानीक्ष्यते निजशक्तितः।
   तमृते परमात्मानं कः पश्येतामितं प्रभुम्’
2. ‘प्रकाशवत् कालवद्वा यथाऽङ्गे शयनादिकम् ।
   ब्रह्मणश्चैव मुक्तानामानन्दोऽभिन्न एव तु’
3. ‘शतं पञ्चैव सूर्यस्य दक्षिणायनरश्मयः ।
   तावन्त एव निर्दिष्टा उत्तरायणरश्मयः ॥
   ते सर्वे देहसम्बद्धाः सर्वदा सर्वदेहिनाम् ।
   महर्लोकादिगन्तरा उत्तरायणरश्मिभिः ।
   निर्गच्छन्तीतरैश्चापि यैरेष्टव्येतरा गतिः ॥
   उत्तरं दक्षिणमिति त एव तु निगद्यते ।
   न तु कालविशेषोऽस्ति ज्ञानिनां नियमात् फलम् ॥
   ददाति कालेऽनुगुणे फलं किञ्चिद्विशिष्यते ।
   अत्युत्तमानां केषाञ्चिन्न विशेषोऽस्ति कालतः’

पद्मपुराणम्

18 उद्धरणानि

1. ‘सगुणास्त्वपरे प्रोक्तास्तज्ज्ञानान्नैव मुच्यते ।
   परो हि पुरुषो विष्णुः तस्मान्मोक्षस्ततः स्मृतः’
2. ‘तत्तन्नाम्नोच्यते विष्णुः सर्वशास्त्रत्वहेतुतः ।
   न क्वापि किञ्चिन्नामास्ति तमृते पुरुषोत्तमम्’
3. ‘शुभं पिबत्यसौ नित्यं नाशुभं स हरिः पिबेत् ।
   पूर्णानन्दमयस्यास्य चेष्टा न ज्ञायते क्वचित्’
4. ‘यथेश्वरस्य जीवस्य भेदः सत्यो विनिश्चयात् ।
   एवमेव हि मे वाचं सत्यां कर्तुमिहार्हसि’ ॥
5. ‘नित्यतीर्णाशनायादिरेक एव हरिः स्वतः ।
   अशनायादिकानन्ये तत्प्रसादात् तरन्ति हि॥’
6. ‘परस्य वाचकाः शब्दा समाकृष्येतरेष्वपि ।
   व्यवह्रियन्ते सततं लोकवेदानुसारतः’
7. ‘कृष्णद्द्वैपायनमताद् एकदेशविदः परे ।
   वदन्त्येते यथाप्रज्ञं न विरोधः कथञ्चन’
8. ‘अनुरूपः क्रमः सृष्टौ प्रतिरूपो लये क्रमः ।
   इति क्रमेण भगवान् सृष्टिसंहारकृद्धरिः’
9. ‘अचिन्त्ययेशशक्त्यैव ह्येकोऽवयववर्जितः ।
   आत्मानं बहुधा कृत्वा क्रीडते योगसम्पदा’
10. ‘सर्वनाम्नां च रूपाणां व्यवहारेषु केशवः ।
    एक एव यतः स्रष्टा ब्रह्माद्यास्तदवान्तराः’
11. ‘महित्वबुद्धिर्भक्तिस्तु स्नेहपूर्वाऽभिधीयते ।
    तयैव व्यज्यते सम्यग्जीवरूपं सुखादिकम्’
12. ‘अन्यज्ञानं तु जीवानामन्यज्ज्ञानं परस्य च
    नित्यानन्दाव्ययं पूर्णं परज्ञानं विधीयते’
13. ‘अलौकिकोऽपि ज्ञानादिस्तच्छब्दैरेव भण्यते ।
    ज्ञापनार्थाय लोकस्य यथा राजेव देवराट्’
14. ‘ऐश्वर्यात् परमाद्विष्णोर्भक्त्यादीनामनादितः ।
    ब्रह्मादीनां सूपपन्ना ह्यानन्दादेर्विचित्रता’
15. ‘सम्पूर्णोपासनाद्ब्रह्मा सम्पूर्णानन्दभाग् भवेत् ।
    इतरे तु यथायोगं सम्यङ् मुक्तौ भवन्ति हि’
16. ‘धर्मस्वरूपचित्रत्वाद्यो यो देवमनोगतः ।
    स एव धर्मो विज्ञेयो न ह्येते लोकसम्मिताः’
17. ‘अनभीष्टमनारब्धं पुण्यमप्यस्य नश्यति ।
    किमु पापं परब्रह्मज्ञानिनो नास्ति संशयः’
18. ‘यदुपास्ते पुमान् जीवन् यत् प्राप्तुमभिवाञ्छति ।
    यच्च पश्यति तृप्तः संस्तत् प्राप्नोति मृतेरनु’

पिप्पलादशाखा

1 उद्धरणानि

1. ‘अव्यक्तमचलं शान्तं निष्कलं निष्क्रियं परम् । यो वेद हरिमात्मानं स भयादनुमुच्यते’॥

पुरुषोत्तमसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘शास्त्रार्थयुक्तोऽनुभवः प्रमाणं तूत्तमं मतम् ।
   मध्यमं त्वागमो ज्ञेयः प्रत्यक्षमधमं स्मृतम् ॥
   प्रत्यक्षयोरागमयोर्विरोधे निश्चयाय तु ।
   अनुमाद्या न स्वतन्त्राः प्रमाणपदवीं ययुः’

पैङ्गिश्रुतिः

2 उद्धरणानि

1. ‘देवानां पूर्वे युगेऽसतः सदजायतेति । ब्रह्म वा असत् सद् वा प्राणः प्राणं वाव महान् सह ओजो बलमित्याचक्षते’
2. ‘कर्तृत्वं करणत्वं च स्वभावश्चेतना धृतिः ।
   यत्प्रसादादिमे सन्ति न सन्ति यदुपेक्षया’

पैङ्गिश्रुतिः

1 उद्धरणानि

1. ‘सोपाधिरनुपाधिश्च प्रतिबिम्बो द्विधेयते ।
   जीव ईशस्यानुपाधिरिन्द्रचापो यथा रवेः’

पौत्रायणशाखा

1 उद्धरणानि

1. ‘द्वादशैवेन्द्रियाण्याहुः प्राणो मुख्यस्त्वनिन्द्रियम् ।
   द्रवतां हीन्द्रियाणां तु नियन्ता प्राण एकराट्’

पौष्यायनशाखा

1 उद्धरणानि

1. ‘दिवः स्थास्नून् गच्छति स्थास्नुभ्यः पितरं पितुर्मातरं मातुः शरीरं शरीरेण जायत इति सम्मितमथासम्मितं स्थास्नुभ्यो जायते पितुर्मातुरन्तरे वा गर्भे वा बहिर्वा’

बालवल्लिङ्गसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘इन्द्रोऽश्वमेधांश्चतमिष्ट्वाऽपि राजा ब्रह्माणमीढ्यं समुवाचोपसन्नः॥
   न कर्मभिर्न धनैर्नैव चान्यैः पश्येत् सुखं तेन तत्त्वं ब्रवीहि’

बृहत्संहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘न युक्तियोगाद् वाक्यानि निराकार्याण्यपि क्वचित् ।
   विरोध एव वाक्यानां युक्तयो न तु युक्तयः’

बृहत्संहिता

9 उद्धरणानि

1. ‘श्रोत्रादीनि तु पञ्चैव तथा वागादिपञ्चकम् ।
   मनोबुद्धिसहायानि द्वादशैवेन्द्रियाणि तु ।
   विषयद्रवणात् तेषामिन्द्रियत्वमुदाहृतम् ।
   तेषां नियामकः प्राणः स्थित एवाखिलप्रभुः’
2. ‘भिन्धि विद्ध्यश्रुणीहीति फलभेदेन सर्वशः ।
   यत्यादीनां तेष्वयोगान्नाधिकार्येकता भवेत् ।
   अयोग्योपासनादीयुरनर्थं चार्थनाशनम्’
3. ‘यथा श्रीर्नित्यमुक्ताऽपि प्राप्तकामाऽपि सर्वदा ।
   उपास्ते नित्यशो विष्णमेवं भक्तो हरेर्भवेत्’
4. ‘उपासनाङ्गदेवानां परमाङ्गतया भवेत् ।
   उपसंहृतिर्विशेषे तु फलनामन्यथा न तु ॥
   पुरुषाणां विशेषाद्वा यथायोगं भविष्यति’
5. ‘यस्य यस्य हि यः कामस्तस्य तस्य ह्युपासनम् ।
   तादृशानां गुणानां च समाहारं प्रकल्पयेत् ॥
   अकामत्वान्मुमुक्षूणां न वा तेषामुपासनम् ।
   तुष्ट्यर्थमीश्वरस्यैव न चोपास विदुष्यति’
6. ‘सर्वदुःखनिवृत्तिश्च ज्ञानिनो निश्चितैव हि ।
   उपासया कर्मभिश्च भक्त्या चानन्दचित्रता’
7. ‘नित्यशः श्रवणं चैव मननं ध्यानमेव च ।
   कर्तव्यमेव पुरुषैर्ब्रह्मदर्शनमिच्छुभिः’
8. ‘विद्युत्पतिर्वायुरेव नयेद् ब्रह्म न चापरः ।
   कुतोऽन्यस्य भवेच्छक्तिस्तमृते प्राणनायकम्’
9. ‘गच्छामि विष्णुपादाभ्यां विष्णुदृष्ट्या च दर्शनम् ।
   इत्यादि पूर्वस्मरणान्मुक्तस्यैतद् भविष्यति’

बृहत्संहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘अनादिजन्मसम्बन्धं निर्भेत्तुं पापपञ्जरम् ।
   यावत्या सेवया शक्यं तावत् कार्यं न संशयः॥
   यावद्दूरे स्थितो गम्यात् तावद्गन्तव्यमेव हि ।
   इह जन्मान्तरे वाऽपि तावत्यैव तु दर्शनम् ॥
   श्रवणं मननं चैव निधिध्यासनमेव च ।
   परे गुरौ च या भक्तिः परिचर्यादिकं हरेः ॥
   एषा सेवेति सम्प्रोक्ता यया तद्दर्शनं भवेत्’

ब्रह्मपुराणम्

12 उद्धरणानि

1. ‘सर्वान् वेदान् सेतिहासान् सपुराणान् सयुक्तिकान् ।
   सपञ्चरात्रान् विज्ञाय विष्णुर्ज्ञेयो न चान्यथा’
2. ‘नामत्वात् सर्वविद्यानां गुणानामुपसंहृतिः ।
   कार्यैव ब्रह्मणि परे नात्र कार्या विचारणा’
3. ‘सच्चिदानन्द आत्मेति ब्रह्मोपासा विनिश्चिता ।
   सर्वेषां च मुमुक्षूणां फलसाम्यादपेक्षिता’
4. ‘देवादीनामुपास्यास्तु भृतिव्याप्त्यादयो गुणाः ।
   आनन्दाद्यास्तु सर्वेषामन्यथाऽनर्थकृद्भवेत्’
5. ‘सर्वतः पौरुषे सूक्ते गुणा विष्णोरुदीरिताः ।
   तत्रापि नैव सर्वेऽपि तस्मात् कार्योपसंहृतिः’
6. ‘नामादयस्तु बद्धत्वान्मोचकत्वात् परोऽपि च ।
   उभयोरप्यभावेन यथाऽव्यक्तं न तूदितम् ॥
   श्रुतौ तथा जीवपरावुच्येते किञ्चिनेतरत् ।
   नोच्यते च तदा तत्त्वद्वयं वै समुदाहृतम्’
7. ‘समत्वाद्वोत्तमत्वाद्वा नाङ्गदेवाद्युपासनम् ।
   उपसंहार्यमित्याहुर्वेदसिद्धान्तवेदिनः’
8. ‘शब्दोऽनुमा तथैवाक्षो योग्यताभेदतः सदा ।
   ब्रह्मादीनामेकमर्थं बहुधा दर्शयन्ति हि ॥
   अतः पूर्णत्वमीशस्य वानैवैषां प्रदृश्यते ।
   अतः फलस्य नानात्वं नानैवोपासनं यतः’
9. ‘मुक्त्यर्थमात्मयोग्यं हि कार्यमेव ह्युपासनम् ।
   नृसिंहादिकमन्यच्च दुरितादिनिवृत्तये ॥
   उपास्यते यथायोगं न वा फलविभेदतः’
10. ‘अन्यायचरणाभावे न हि ज्ञानस्य बाधनम् ।
    अतो विद्वानपि न्यायं वर्तेतोत्कर्षसिद्धये’
11. आत्मेत्येव यदोपासा तदा ब्रह्मत्वसंयुता ।
    कार्यैव सर्वथा विष्णोर्ब्रह्मत्वं न परित्यजेत्’
12. ‘अग्निर्ज्योतिरिति द्वेधैर्वार्चिषः सम्प्रतिष्ठतिः ।
    अग्निं गत्वा ज्योतिरेति प्रथमं ब्रह्म संव्रजन्’ ॥ इति ।
    एकस्मिन्स्तुपुरे संस्थो द्विरूपोऽग्नेः सुतो महान्’

ब्रह्मवैवर्तपुराणम्

4 उद्धरणानि

1. अथ तं(तत्) कृपया विष्णुः सृष्टिकर्मण्ययोजयत् ।
   सोऽसृजद्भुवनं विश्वमद्यार्थं हरये विभुः
2. ‘लक्षणं परमानन्दो विष्णोरेव न संशयः ।
   अव्यक्तादितृणान्तास्तु विप्लु(विपृ)डानन्दभागिनः’
3. ‘चक्रं चङ्क्रमणादेष वर्जनाद्वज्र उच्यते ।
   खण्डनात् खड्ग एवैष हेतिनामा स्वयं हरिः’
4. ‘न तमाराधयित्वाऽपि कश्चिद् व्यक्तीकरिष्यति ।
   नित्याव्यक्तो यतो देवः परमात्मा सनातनः॥’

ब्रह्मसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘पार्थिवानां शरीराणामर्धेन पृथिवी स्मृता।
   इतरेऽर्धे त्रिभागिन्य आपस्तेजस्तुभागतः ॥
   इति सामान्यतो ज्ञेयं भेदश्च प्रतिपूरुषम् ।
   स्वर्गस्थानां शरीराणामर्धं तेज उदाहृतम्’

ब्रह्माण्डपुराणम्

14 उद्धरणानि

1. ‘अनन्योऽप्यन्यशब्देन तथैको बहुरूपवान् ।
   प्रोच्यते भगवान् विष्णुरैश्वर्यात् पुरुषोत्तमः॥’
2. ‘महिदासाभिधो जज्ञे इतरायास्तपोबलात् ।
   साक्षात् स भगवान् विष्णुर्यस्तन्त्रं वैष्णवं व्यधात्’
3. ‘ध्यायति ध्यानरूपोऽसौ सुखी सुखमतीव च ।
   परमैश्वर्ययोगेन विरुद्धार्थतयेष्यते’
4. ‘व्यवधानेन सूतिस्तु पुंस्त्वम् विद्वद्भिरुच्यते ।
   सूतिरव्यवधानेन स्त्रीत्वमाहुर्मनीषिणः ।
   उभयात्मकसूतित्वाद्वासुदेवः परः पुमान् ।
   प्रकृतिः पुरुषश्चेति शब्दैरेकोऽभिधीयते’॥
5. ‘अणुमात्रोऽप्ययं जीवः स्वदेहं व्याप्य तिष्ठति ।
   यथा व्याप्य शरीराणि हरिचन्दनविप्लुषः’
6. ‘त्रिवृत्क्रिया यतो विष्णो रूपं च तदपेक्षया ।
   रूपापेक्षं तथा नाम व्यवहारस्तदात्मकः ॥
   अतो नाम्नश्च रूपस्य व्यवहारस्य चैकराट् ।
   हरिरेव यतः कर्ता पिताऽतो भगवान् प्रभुः’
7. ‘मनोगतांस्तु संस्कारान् स्वेच्छया परमेश्वरः ।
   प्रदर्शयति जीवाय स्वप्न इति गीयते ॥
8. यदन्यथात्वं जाग्रत्त्वं सा भ्रान्तिस्तत्र तत्कृता ।
   अनभिव्यक्तरूपत्वान्नान्यसाधनजं भवेत्॥’
9. ‘सृष्टिं च पालनं चैव संहारं नियमं तथा ।
   एक एव करोतीशः सर्वस्य जगतो हरिः’
10. तीर्णतर्तव्यभागा ये प्राप्तानन्दाः परात्मनः ।
    प्रत्यवायस्य बन्धस्याप्यभावात् स्वेच्छया भवेत्’
11. ‘ज्ञानान्मोक्षो भवेत्येव सर्वकार्यकृतोऽपि तु ।
    आनन्दो ह्रसतेऽकार्याच्छुभं कृत्वा च वर्धते’
12. ‘न देवपदमन्विच्छेत् कुत एव हरेर्गुणान् ।
    इच्छन् पतति पूर्वस्मादधस्ताद्यत्र नोत्थितिः’
13. ‘अचलं चेच्छरीरं स्यान्मनसश्चाप्यचालनम्।
    चलने तु शरीरस्य चञ्चलं तु मनो भवेत्’
14. ‘श्रुणुयाद् यावदज्ञानं मतिर्यावदयुक्तता ।
    ध्यानं च यावदीक्षा स्यान्नेक्षा क्वचन बाध्यते ॥
    दृष्टतत्त्वस्य च ध्यानं यदा दृष्टिर्न विद्यते।
    भक्तिश्चानन्तकालीना परमे ब्रह्मणि स्फुटा ।
    आ विमुक्तेर्विधिर्नित्यं स्वत एव ततः परम्’

ब्राह्मपुराणम्

15 उद्धरणानि

1. ‘अनन्तो भगवान् ब्रह्म आनन्देत्यादिभिः पदैः ।
   प्रोच्यते विष्णुरेवैकः परेषामुपचारतः’
2. ‘केषाञ्चित् सर्वगत्वेन केषाञ्चिद्धृदये हरिः ।
   केषाञ्चिद्बहिरेवासावुपास्यः पुरुषोत्तमः’
3. ‘अग्नौ क्रियावतां विष्णुर्योगिनां हृदये हरिः ।
   प्रतिमास्वप्रबुद्धानां सर्वत्र विदितत्मानाम्’
4. ‘अस्थूलोऽनणुरूपोऽसावविश्वो विश्व एव च ।
   विरुद्धर्मरूपोऽसौ ऐश्वर्यात् पुरुषोत्तमः॥’
5. ‘सर्वज्ञस्यैव कृष्णस्य त्वेकदेशविचिन्तितम् ।
   स्वीकृत्य मुनयो ब्रूयुस्तन्मतं न विरुध्यते’
6. ‘पुरुषस्य मृतौ ब्रह्मन् प्राणा भागत एव तु ।
   अधिदैवं प्राप्नुवन्ति भागतोऽनुव्रजन्ति तम् ।
   पुनः शरीरसम्प्राप्तौतमेवानुविशन्ति च’
7. ‘अतिप्रिये यथा राजा न दुःखं सहते क्वचित् ।
   अत्यप्रिये सुखमपि तथैव परमेश्वरः’
8. ‘स्थावराणि दिवः प्राप्तः स्थावरेभ्यश्च पूरुषम् ।
   पुरुषात् स्त्रियमापन्नस्ततो देहं यथाक्रमम् ॥
9. देहेन जायते जन्तुरिति सामान्यतो जनिः ।
   विशेषवचनं(जननं) चापि प्रोच्यमानं निबोध मे ॥
10. स्थास्नुष्वथापि पुरुषे प्रमादायामथापि वा ।
    गर्भे वा बहिरेवाथ क्वचित् स्थानान्तरेषु च॥’
11. ‘साधनस्योत्तमत्वेन साध्यं चोत्तममाप्नुयुः ।
    ब्रह्मादयः क्रमेणैव यथाऽऽनन्दश्रुतौ श्रुताः’
12. ‘आनन्देन त्वभिन्नेन व्यवहारः प्रकाशवत्।
    कालवद् वा यथा कालः स्वावच्छेदकतां व्रजेत्॥’
13. ‘स्वेच्छयैव प्रवृत्तिस्तु ब्रह्मणो विधिचोदना ।
    नाशङ्क्यं तन्मतं क्वापि विष्णोः प्रत्यक्षचोदना ।
    इतरेषां न विहिता स्वेच्छावृत्तिः कथञ्चन’
14. ‘आत्मा विष्णुरिति ध्यानं विशेषणविशेष्यतः ।
    सर्वेषां च मुमुक्षूणामुपदेशश्च तादृशः ॥
    कर्तव्यो नास्य हानेन कस्यचिन्मोक्ष इष्यते’
15. ‘मुक्तानां सत्यकामत्वं सामर्थ्यं च परस्य तु ।
    कामानुकूलकामत्वं नान्यत् तेषां विधीयते’

भगवद्गीता

1 उद्धरणानि

1. ‘यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
   आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते’(भ.गी.३.१७)

भविष्यत्पुराणम्

7 उद्धरणानि

1. ‘पूर्वकर्म प्रयत्नं च संस्कारं चाप्यपेक्ष्यतु ।
   ईश्वरः कारयेत् सर्वं तच्चेश्वरकृतं स्वयम् ॥
   अनादित्वाददोषश्च पूर्णशक्तित्वतो हरेः’
2. ‘तिर्यक्षु नरके चैव सुखलेशो विधीयते ।
   नान्धे तमसि मग्नानां सुखलेशोऽपि कश्चन’
3. ‘गुणैः सर्वैरुपास्योऽसौ ब्रह्मणा परमेश्वरः ।
   अन्यैर्यथाक्रमं चैव मानुषैः कैश्चिदेव तु’
4. ‘विज्ञातमेतत् सर्वेषां मुनीनां ब्रह्मदर्शनात् ।
   स्यादेव मोक्षो नान्यस्मादिति तत्रापि चित्रता ॥
   स्वर्गादयः कर्मणैव नान्येनेत्यपरे विदुः ।
   ज्ञानेनाऽधिक्यमित्याहुर्जैमिन्याद्यास्तु केचन ॥
   अदृष्टमेव ज्ञानेन दृष्टं नैवोपलभ्यते ।
   इति केचिद्विदः प्राहुर्व्यासशिष्या इमेऽखिलाः ॥
   यस्माद् व्यासमतं सर्वं सत्यमेव ततोऽखिलम् ।
   यथाऽऽकाशस्त्वनन्तोऽपि व्यामो हस्तावधिस्तथा ।
   प्रादेशोऽपि हि सत्येन तथैतेषां मतानि तु ॥
   स्वयं तु भगवान् व्यासो व्याप्तज्ञानमहांशुमान् ।
   अनन्ताकाशवत् पश्यन् निखिलं पुरुषोत्तमः ॥
   ज्ञानेनैवाप्यते सर्वं कर्मणा त्वधिकं भवेत् ।
   इति प्राह महायोगी पुमर्थानां विनिर्णयम्’
5. ‘असुरान् दमयन् विष्णुः स्वपदं च सुरान् नयन् ।
   पुनः पुनर्मानुषांस्तु सृतावावर्तयत्यसौ’
6. ‘आत्मेत्युपासनम् कार्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः ।
   नानाक्लेशसमायुक्तोऽप्येतावन्नैव विस्मरेत्’
7. ‘देशतः कालतश्चैव समा प्रकृतिरीश्वरे ।
   उभयोरप्यबद्धत्वं तदबन्धः परात्मनः ।
   स्वत एव परेशस्य सा चोपास्ते सदा हरिम् ॥
   प्रकृतेः प्राकृतस्यापि ये गुणास्ते तु विष्णुना ।
   नियता नैव केनापि नियता हि हरेर्गुणाः’

भागवतम्

5 उद्धरणानि

1. ‘मां विधत्तेऽभिदत्ते मां विकल्प्योऽपोह्य इत्यहम् ।
   इत्यस्या हृदयं साक्षान्नान्यो मद्वेद कश्चन’(भाग.११.२१.४३)
2. ‘स एव भूयो निजवीर्यचोदितां स्वजीवमायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।
   अनामरूपात्मनि रूपनामनी विधित्समानोऽनुससार शास्तिकृत्’
3. ‘त्वं देवशक्त्यां गुणकर्मयोनौ रेतस्त्वजायां कविरादधेऽजः ।
   ततो वयं सत्प्रमुखा यदर्थे बभूविमात्मन् करवाम किं ते’(भा.३.६.२८)
4. ‘अविकारोऽपि भगवान् सर्वशक्तित्वहेतुतः ।
   विकारहेतुकं सर्वं कुरुते निर्विकारवान् ॥
   ‘शक्तिशक्तिमतोश्चापि न विभागः कथञ्चन ।
   अविभिन्नाऽपि सेच्छादिभेदैरपि विभाव्यते’
5. ‘तापापनोदो भूयस्त्वमम्भसो वृत्तयस्त्विमाः’(भाग.३.२७.४५)

भाल्लवेयश्रुतिः

1 उद्धरणानि

1. ‘उपास्य एकः परतः परो यो वेदैश्च सर्वैः सह चेतीहासैः ।
   सपञ्चरात्र्यै सपुराणैश्च देवः सर्वगुणैस्तत्र तत्र प्रतीतैः’

मत्स्यपुराणम्

2 उद्धरणानि

1. ‘भौतिकानि हि रूपाणि भूतेभ्योऽसौ परो यतः ।
   अरूपवानतः प्रोक्तः क्व तदव्यक्ततः परे’
2. ‘शुद्धस्फटिकसङ्काशं वासुदेवं निरञ्जनम् ।
   चिन्तयीति यतिर्नान्यं ज्ञानरूपादृते हरेः’

महाकूर्मपुराणम्

2 उद्धरणानि

1. ‘अन्तर्यामिणमीशेशमपेक्ष्याहं त्वमित्यपि ।
   सर्वे शब्दाः प्रयुज्यन्ते सति भेदेऽपि वस्तुषु’
2. ‘शमूनं कुरुते विष्णुः अदृश्यः सन् परः स्वयम् ।
   तस्माच्छून्यमिति प्रोक्तः तोदनात् तुच्छ उच्यते ॥
   नैष भावयितं योग्यः केनचित् पुरुषोत्तमः ।
   अतोऽभावं वदन्त्येनं नाश्यत्वान्नाश इत्यपि ॥
   सर्वस्य तदधीनत्वात् तत्तच्छब्दाभिधेयता ।
   अन्येषां व्यवहारार्थम् इष्यते व्यवहर्तृभिः’

महाभारतम्

4 उद्धरणानि

1. ‘यथा धारुमयीं योषां नरः स्थिरसमाहितः।
   इङ्गयत्यङ्गमङ्गानि तथा राजन्निमाः प्रजाः’
2. ‘रौरवोऽथ महांश्चैव वह्निर्वैतरणी तथा ।
   कुम्भीपाक इति प्रोक्तान्यनित्यनरकाणि तु ॥
   तामिस्रश्चान्धतामिस्रो द्वौ नित्यौ सम्प्रकीर्तितौ ।
   इति सप्तप्रधानानि बलीयस्तूत्तरोत्तरम् ।
   एतानि क्रमशो गत्वैवारोहोऽथावरोहणम्’
3. ‘विद्यापथः कर्मपथो द्वौ पन्थानौ प्रकीर्तितौ ।
   तद्वर्जितस्त्रिधा याति तिर्यग् वा नरकं तमः’
4. ‘अल्पमात्रः कृतो धर्मो भवेद् ज्ञानवतो महान् ।
   महानपि कृतो धर्मो ह्यज्ञानां निष्फलो भवेत्’

महासंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘समग्रानुग्रहं कश्चित् स्वयमेव समो यदि ।
   कुर्यात् पुनश्च गृह्णीयादविरोधेन कामतः ॥
   ध्यानयोः समयोर्यद्वद्विकल्पः कामतो भवेत् ।
   एवं गुरोर्द्वितीयस्य विकल्पो ग्रहणेऽपि च’

महोपनिषत्

1 उद्धरणानि

1. ‘एष ह्येव शून्यः, एष ह्येव तुच्छः, एष ह्येवाभावः, एष ह्येवाव्यक्तः, अदृश्यः, अचिन्त्यः, निर्गुणश्च’

माठरश्रुतिः

2 उद्धरणानि

1. ‘कर्मैव देहं दैविकं मानुषं वाऽप्यन्वारभेत् नापरस्तत्र हेतुः ।
   भोगांस्तदीयांश्च यथाविभागं ददाति कर्मैव शुभाशुभं यत्’
2. ‘य इमं परमं गुह्यमूर्ध्वरेतस्सु भाषयेत् ।
   न तथा विद्यते भूयान् यं प्राप्यन्येऽपि भूयसः’

वामनपुराणम्

4 उद्धरणानि

1. ‘यो गुणैः सर्वतोहीनो यश्च दोषविवर्जितः ।
   हेयोपादेयरहितः स आत्मेत्यभिधीयते ॥
   एतदन्यस्वभावो यः सोऽनात्मेति सतां मतम् ॥
   अनात्मन्यात्मशब्दस्तु सोपचारः प्रयुज्यते॥’
2. ‘सर्वच्छन्दोऽभिधो ह्येष सर्वदेवाभिधोऽह्यसौ(प्यसौ) ।
   सर्वलोकाभिधोऽह्येषः तेषां तदुपचारतः’
3. ‘यत्स्थानत्वादिदं चक्षुरसङ्गं सर्ववस्तुभिः ।
   स वामनः परोऽस्माकं गतिरित्येव चिन्तयेत्’
4. ‘यावदेव प्रमाणेन सिद्धं तावदहापयन् ।
   स्वीकुर्यान्नैव चान्यत्र शङ्क्यं मानमृते क्वचित्’

वायुप्रोक्तम्

3 उद्धरणानि

1. ‘वागिन्द्रियस्य नित्यत्वं श्रुतिसन्निधियोग्यता ।
   उत्पत्तिर्मनसो यस्मान्न नित्यत्वं कुतश्चन’
2. ‘संसारस्थितिहेतुत्वात् स्थितं कर्म विदो विदुः ।
   तस्मादुद्गतिहेतुत्वाज्ज्ञानं गतिरिहोच्यते॥’
3. भौममित्येव काठिन्याच्छौक्ल्यादौदकमित्यपि ।
   तेजिष्ठत्वात् तैजसं च यथाऽस्थ्नां वचनं श्रुतौ॥’

वाराहपुराणम्

11 उद्धरणानि

1. ‘एषं मोहं सृजाम्याशु यो जनान् मोहयिष्यति ।
   त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय ॥
   अतथ्यानि वितथ्यानि दर्शयस्व महाभुज ।
   प्रकाशं कुरु चात्मानामप्रकाशं च मां कुरु’
2. ‘सर्वत्र शक्यते कर्तुमागमं हि विनाऽनुमा ।
   तस्मान्न सा शक्तिमती विनागममुदीक्षितुम् ।’
3. ‘स्वांशश्चाथो विभिन्नांश इति द्वेधांऽश इष्यते ।
   अंशिनो यत् तु सामर्थ्यं यत् स्वरूपं यथास्थितिः॥
   ‘तदेव नाणुमात्रोऽपि भेदः स्वांशांशिनोः क्वचित् ।
   विभिन्नांशोऽल्पशक्तिः स्यात् किञ्चित्सादृश्यमात्रयुक्’
4. न जीवापेक्षया मुख्यं कारयेत् परमेश्वरः ।
   केवलात्मेच्छया तस्मान्मुख्यत्वं तस्य निश्चितम्’
5. ‘स्वर्गादवाग्गतो देही व्रीह्यादीतरदेहगः ।
   अभुञ्जंस्तु क्रमेणैव देहमाप्नोति कालतः’
6. ‘हिंसा त्ववैदिका या तु तयाऽनर्थो ध्रुवं भवेत्।
   वेदोक्तया हिंसया तु नैवानर्थः कथञ्चन’
7. ‘हृदयस्थात् पराज्जीवो दूरस्थो जाग्रदेष्यति । समीपस्थस्तथा स्वप्नं स्वपित्यस्मिन् लयं व्रजन् ॥
   यत एवं त्रयोऽवस्था मोहस्तु परिशेषतः ।
   अर्धप्राप्तिरिति ज्ञेयो दुःखमात्रप्रतिस्मृतेः’
8. ‘ब्रह्मादिगुणवैशेष्यादानन्दादिः परस्य(आनन्दः परमस्य) च ।
   प्रतिबिम्बत्वमायाति मध्योच्चादिविशेषतः’
9. ‘तमेव देशं सेवेत तं कालं तामवस्थितिम् ।
   तानेव भोगान् सेवेत मनो यत्र प्रसीदति ॥
   न हि देशादिभिः कश्चिद् विशेषः समुदीरितः ।
   मनः प्रसाधनार्थं हि देशकालादिचिन्तना’
10. ‘मत्स्यकूर्मवाराहाद्याः समा विष्णोरभेदतः ।
    ब्रह्माद्यास्त्वमाः प्रोक्ताः प्रकृतिश्च समासमा’
11. ‘परमोऽधिपतिस्तेषां विष्णुरेव न संशयः ।
    ब्रह्मादिमानुषान्तानां सर्वेषामविशेषतः ॥
    ततः प्राणादिनामान्ताः सर्वेऽपि पतयः क्रमात् ।
    आचार्याश्चैव सर्वेऽपि यैर्ज्ञानं सुप्रतिष्ठितम् ।
    एतेभ्योऽन्यः पतिर्नैव मुक्तानां नात्र संशयः’

वाराहसंहिता

1 उद्धरणानि

1. ‘अवधारणार्थं सर्वस्याप्युक्तस्याध्यायमूलतः ।
   द्विरुक्तिं कुर्वते प्राज्ञा अध्यायान्ते विनिर्णये’

व्योमसंहिता

1 उद्धरणानि

1. विष्णुवीर्याभियोगाच्च पीतत्वं भुव इष्यते ।
   स्वर्णवीर्यो हि भगवाननादिः पुरुषोत्तमः

श्रुतिः

2 उद्धरणानि

1. ‘इन्द्रस्यात्मानिहितः पञ्च होता’
2. ‘तद् वा एतद्ब्रह्माहुर्बृहति बृंहयति चेति । तद् वा एतदसदाहुः न ह्यासादयति कश्चन । तद् वा एतत् परमाहुः परतो हि तदुदीक्ष्यते’

श्रुतिः

3 उद्धरणानि

1. ‘एकः पुरस्ताद्य इदं बभूव यतो बभूव भुवनस्य गोपाः ।
   यमप्येति भुवनं साम्पराये स नो हरिर्घृतमिहायुषेऽत्तु देवः’
2. विषयभूते तस्मिन्नेव श्रवाणाध्यभ्यासात् प्रकाशश्च भवति ।
3. ‘आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोदव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः’(बृ.उ.४.४.५)

स्कान्दपुराणम्

22 उद्धरणानि

1. ‘‘अजस्य नाभौ’ इति, यस्य नाभेरभूच्छ्रुतेः पुष्करं लोकसारम् ।
   तस्मै नमो व्यस्तसमस्तविश्वविभूतये विष्णवे लोककर्त्रे’’
2. ‘श्वपचादपि कष्टत्वं ब्रह्मेशानादयः सुराः ।
   तदैवाच्युत यान्त्येव यदैव त्वं पराङ्‍मुखः॥’
3. ‘उत्पत्तिस्थितिसंहारा नियतिर्ज्ञानमावृतिः ।
   बन्धमोक्षौ च पुरुषाद्यस्मात् स हरिरेकराट्’
4. ‘ऋग्यजुःसामाथर्वाश्च भारतं पञ्चरात्रकम्।
   मूलरामायणं चैव शास्त्रमित्यभिदीयते ॥
   यच्चानुकूलमेतस्य तच्च शास्त्रं प्रकीर्तितम् ।
   अतोऽन्यो ग्रन्थविस्तारो नैव शास्त्रं कुवर्त्म तत्’॥
5. ‘यज्ञो(वै) विष्णुर्देवता’ इति हि श्रुतिः ।
   तस्मिन् काले महाराज राम एवाभिधीयते ।
   यथा हि पौरुषे सूक्ते विष्णुरेवाभिधीयते’
6. ‘विष्णुमेवानयन् देवा विष्णुं भूतिमुपासते ।
   स एव सर्ववेदोक्तस्तद्रथो देह उच्यते’
7. ‘सर्वेन्द्रियमयो विष्णुः सर्वप्राणिषु च स्थितः ।
   सर्वनामाभिधेयश्च सर्ववेदोदितश्च सः’
8. ‘स्रष्टा पाता तथैवात्ता निखिलस्यैक एव तु ।
   वासुदेवः परः पुंसामितरेऽल्पस्य वा न वा’
9. ‘यथेश्वरश्च जीवश्च सत्यभेदौ परस्परम् ।
   तेन सत्येन मां देवास्त्रायन्तु सहकेशवाः ॥’
10. ‘अपरं त्वक्षरं या सा प्रकृतिर्जडरूपिका ।
    श्रीः परा प्रकृतिः प्रोक्ता चेतना विष्णुसंश्रया ॥
    तामक्षरं परं प्राहुः परतः परमक्षरम् ।
    हरिमैवाखिलगुणमक्षरत्रयमीरितम्’॥
11. ‘व्यासचित्तस्थिताकाशादवच्छिन्नानि कानिचित् ।
    अन्ये व्यवहरन्त्येतान्यूरीकृत्य गृहादिवत्’ ॥
12. ‘पृथिव्यादिप्रकृत्यन्तं भूतं भव्यं भवच्च यत् ।
    विष्णुरेको बिभर्तीदं नान्यस्तस्मात् क्षमो धृतौ॥’
13. ‘सत्यकामोऽअपरो नास्ति तमृते विष्णुमव्ययम् ।
    सत्यकामत्वमन्येषां भवेत् तत्काम्यकामिता॥’
14. ‘सर्वेशो विष्णुरेवैको नान्योऽस्ति जगतः पतिः’
15. ‘श्रुतिर्लिङ्गं समाख्या च वाक्यं प्रकरणं तथा ।
    पूर्वं पूर्वं बलीयः स्यादेवमागमनिर्णयः’॥
16. ‘यावत्सेवा परे तत्वे तावत्सुखविशेषता ।
    सम्भवाच्च प्रकाशस्य परमेकमृते हरिम् ॥
    तेषां सामर्थ्ययोगाच्च देवानामप्युपासनम्।
    सर्वं विधीयते नित्यं सर्वयज्ञादिकर्म च’
17. ‘नभस्वतोऽपि सर्वाः स्युश्चेष्टा भगवतो हरेः ।
    किमुतान्यस्य जगतो यस्य चेष्टा नभस्वतः’
18. ‘यदधीनो गुणो यस्य तद्गुणी सोऽभिधीयते ।
    यथा जीवः परात्मेति यथा राजा जयीत्यपि’
19. ‘अनुक्तं पञ्चभिर्वैदैर्न वस्त्वस्ति कुतश्चन ।
    अतो वेदत्वमेतेषां यतस्ते सर्ववेदकाः’
20. ‘स्रष्टा पाता च संहर्ता स एको हरिरीश्वरः ।
    स्रष्टृत्वादिकमन्येषां दारुयोषावदुच्यते ॥
    एकदेशक्रिया चात्र न तु सर्वात्मनेरितम् ।
    सृष्ट्यादिकं समस्तं तु विष्णोरेव पराद्भवेत्’
21. ‘असुरा आसुरेणैव स्वभावेन च कर्मणा ।
    ज्ञानेन विपरीतेन तमो यान्ति विनिश्चयात् ॥
    देवा दैवस्वभावेन कर्मणा चाप्यसंशयम् ।
    सम्यज्ज्ञानेन परमां गतिं गच्छन्ति वैष्णवीम् ॥
    नानयोरन्यथाभावः कदाचित् क्वापि विद्यते ।
    मानुषा मिश्रमतयो विमिश्रगतयोऽपि च’
22. ‘उमा वै वाक् समुद्दिष्टा मनो रुद्र उदाहृतः ।
    तदेतन्मिथुनं ज्ञात्वा न दाम्पत्याद् विहीयते’

स्मृतिः

7 उद्धरणानि

1. संस्काराभावेनाभावस्तु सामान्येन ।
2. ‘स्त्रीणां प्रदानकर्मैव यथोपनयनं तथा’
3. ‘नाग्निर्न यज्ञः शूद्रस्य तथैवाद्ययनं कुतः ।
   केवलैव तु शुश्रूषा त्रिवर्णानां विधीयते’
4. वेदः कृत्स्नोऽधिगन्तव्यः सरहस्यो द्विजन्मना’
5. ‘मायाभिरुत्सिसृप्सत इन्द्र द्यामारुरुक्षत ।
   अवदस्यूँरधूनुथाः’(ऋ.सं.८.१४.१४)
6. ‘देवर्षिगन्धर्वाणां पदाकाङ्क्षी पतेत् ध्रुवम् ।
   अन्यत्र शुभमाकाङ्क्षन् न पतेदविरोधतः’
7. ‘आदत्ते हरिहस्तेन हरिदृष्ट्यैव पश्यति ।
   गच्छेच्च हरिपादेन(पादाभ्यां) मुक्तस्यैषा स्थितिर्भवेत्’

हरिवंशः

2 उद्धरणानि

1. ‘वेदे रामायणे चैव पुराणे भारते तथा ।
   आदावन्ते च मध्ये च विष्णुः सर्वत्र गीयते’
2. ‘अतीतानागतज्ञानी त्रैलोक्योद्धरणक्षमः ।
   एतादृशोऽपि नाऽचारं श्रौतं स्मार्तं परित्यजेत्’