Rigbhashyam/JSON
{
"schema": 1,
"doc": {
"slug": "Rigbhashyam",
"title": "श्रीश्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचितम् ऋग्भाष्यम्",
"type": "bhashya",
"docId": "RG",
"parent": null,
"related": [],
"nextId": 630
},
"blocks": [
{
"id": "Rigbhashyam-1",
"oldKey": "RG_C01_I01_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नारायणं निखिलपूर्णगुणार्णमुच्चसूर्यामितद्युतिमशेषनिरस्तदोषम् ।\nसर्वेश्वरं गुरुमजेशनुतं प्रणम्य वक्ष्याम्यृगर्थमतितुष्टिकरं तदस्य ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-2",
"oldKey": "RG_C01_I01_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ओमशेषगुणाधार इति नारायणोऽप्यसौ ।\nपूर्णो भूतिवरोऽनन्तसुखो यद् व्याहृतीरितः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-3",
"oldKey": "RG_C01_I01_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "गुणैस्ततः प्रसविता वरणीयो गुणोन्नतेः ।\nभारतिज्ञानरूपत्वाद् भर्गो ध्येयोऽखिलैर्जनैः ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-4",
"oldKey": "RG_C01_I01_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "प्रेरकोऽशेषबुद्धीनां स गायत्र्यर्थ ईरितः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-5",
"oldKey": "RG_C01_I01_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स पूर्णत्वात् पुमान्नाम पौरुषे सूक्त ईरितः ।\nस एवाखिलवेदार्थः सर्वशास्त्रार्थ एव च ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-6",
"oldKey": "RG_C01_I01_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स एव सर्वशब्दार्थः इत्याहोपनिषत् परा ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-7",
"oldKey": "RG_C01_I01_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "‘यो देवानाम्’ इति श्रुत्या देवनाम्नां विशेषतः । स्पष्टत्वात् तद्गतत्वेन"
},
{
"id": "Rigbhashyam-8",
"oldKey": "RG_C01_I01_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्रणीत्वं यदग्नित्वमित्यग्रे नाम तद्भवेत् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-9",
"oldKey": "RG_C01_I01_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "(ऋग्भाष्यम्) यथैवाग्न्यादयः शब्दाः प्रवर्तन्ते जनार्दने ।\nतथा निरुक्तिं वक्ष्यामो ज्ञानिनां ज्ञानसिद्धये ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-10",
"oldKey": "RG_C01_S01",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "अग्निसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-11",
"oldKey": "RG_C01_S01_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ओ३म् ॥ अग्निमीळेे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् ॥ होतारं रत्नधातमम् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-12",
"oldKey": "RG_C01_S01_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "........अग्निशब्दोऽयमग्र एवाभिपूज्यताम् । अग््रयत्वमग्रनेतृत्वमत्तिमङ्गागनेतृताम् ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-13",
"oldKey": "RG_C01_S01_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आह तं स्तौम्यशेषस्य पूर्वमेव हितं प्रभुम् । ऋत्विङि्नयामकत्वेन यज्ञानामृत्विजं सदा ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-14",
"oldKey": "RG_C01_S01_V01_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "द्योतनाद्विजयात् कान्त्या स्तुत्या व्यवहृतेरपि । गत्या रत्या च देवाख्यं होतृसंस्थं विशेषतः ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-15",
"oldKey": "RG_C01_S01_V01_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अग्निसंस्थेन रूपेण यतोऽग्निर्होतृदेवता ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-16",
"oldKey": "RG_C01_S01_V01_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रियाग्निषु चार्थानां यद्धोता होतृनामकः ॥ रतिधारकोत्तमत्वात् स रत्नधातम ईरितः ॥ १२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-17",
"oldKey": "RG_C01_S01_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निः पूर्वेभिर्ऋषिभिरीड्यो नूतनैरुत॥ स देवा एह वक्षति ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-18",
"oldKey": "RG_C01_S01_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स पूर्वैर्नूतर्नैरेष्यैर्विज्ञानादृषिनामकैः । ईड्यो देवादिभिस्सर्वैस्स च देवानिहानयेत् ॥ १३ ॥॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-19",
"oldKey": "RG_C01_S01_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निना रयिमश्नवत् पोषमेव दिवेदिवे । यशसं वीरवत्तमम् ॥३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-20",
"oldKey": "RG_C01_S01_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तेनैव रयिमाप्नोति वित्तं विद्याधनात्मकम् । दिवसे दिवसे नित्यं पुष्टिमेव न हीनताम् ॥ यशश्च पुत्रसंयुक्तं वीर्यवत्तममेव वा ॥ १४ ॥॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-21",
"oldKey": "RG_C01_S01_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्ने यं यज्ञमध्वरं विश्वतः परिभूरसि । स इद्देवेषु गच्छति ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-22",
"oldKey": "RG_C01_S01_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यं यज्ञं परितो भूत्वा रक्षसि त्वं सदैव च । विधिमार्गस्थितं देवान् स एवाप्नोत्यसंशयम् ॥ १५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-23",
"oldKey": "RG_C01_S01_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निर्होता कविक्रतुस्सत्यश्चित्रश्रवस्तमः ॥ देवो देवेभिरागमत् ॥ ५, १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-24",
"oldKey": "RG_C01_S01_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सोऽखिलग्रहणप्रज्ञः सद्गुणैः सन्ततोऽखिलम् । यमयत्यग््रयकीर्तीनाम् उत्तमो विबुधैः सह । आगन्ताऽखिलभक्तानां पूजास्वीकारतत्परः ॥ १६ ॥ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-25",
"oldKey": "RG_C01_S01_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यदङ्ग दाशुषे त्वमग्ने भद्रङ्करिष्यसि ॥ तवेत्तत् सत्यमङ्गिरः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-26",
"oldKey": "RG_C01_S01_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यजमानाय यद्भद्रं कर्तुमिच्छसि सत्प्रिय । त्वच्चेष्टयैव कर्माणि वर्तयित्वा तदीहनम् ॥ १७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-27",
"oldKey": "RG_C01_S01_V06_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तवैव सत्यमङ्गानां रसयद्वह्निगो हरिः । अङ्गिरा अङ्गिरःपुत्रो यतोऽग्निरभवत् क्वचित् ॥ १८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-28",
"oldKey": "RG_C01_S01_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोषावस्तर्धियावयम् ॥ नमो भरन्त एमसि ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-29",
"oldKey": "RG_C01_S01_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वस्तर्दिनमहोरात्रमभीष्ट प्राणिनां सदा । अल्पा अपि वयं बुद्ध्या त्वामुच्चगुणमीश्वरम् । उपयाम मनःकर्मवाग्भिस्त्वन्नमसम्भराः ॥ १९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-30",
"oldKey": "RG_C01_S01_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "राजन्तमध्वराणा ङ्गोपामृतस्य दीदिविम् । वर्धमानं स्वे दमे ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-31",
"oldKey": "RG_C01_S01_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "देदीप्यमानं स्वे सद्मन्यध्वरेशं सदावृधम् । यथार्थज्ञानगोपं त्वामुपेमसि पितेव नः ॥ २० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-32",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव ॥ सचस्वानस्स्वस्तये ॥ ९, २, १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-33",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सूपाश्रयो भव त्वं च यद्वदौरससूनवे । रक्ष सन्ततसौख्याय सम्यक्सत्त्वाय वा सदा ॥ २१ ॥ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-34",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मुनिस्तु सर्वविद्यानां भगवान् पुरुषोत्तमः । विशेषतश्च वेदानां ‘यो ब्रह्माणम्’ इति श्रुतिः ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-35",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋग्वेदादिकमस्यैव श्वसितं प्राह चापरा ॥ २२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-36",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘वाचो बभूवुरुशतीर्हयग्रीवात्’ इति स्फुटम् । वचो भागवतेऽप्यस्ति ब्रह्माण्डेऽपि तथा परम् ॥ २३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-37",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "हयग्रीवादिमा विद्याः श्वसितत्वेन निःसृताः । ब्रह्मणा स्वीकृतास्ताश्च रुद्रशेषविपा अपि ॥ २४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-38",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "दक्षाद्याः सनकाद्याश्च शक्राद्या मनवस्तथा । जगृहुस्ते च विश्वस्मिंश्चक्रुर्व्याप्तास्ततोऽखिलाः ॥ २५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-39",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B07",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उक्तं पद्मपुराणे च ‘कपिलो भगवानजः । प्रोवाच ब्रह्मणे विद्याः’ ‘हृदिस्थो बादरायणः ॥ २६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-40",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B08",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ओङ्कारपूर्विका विद्याः प्रेरयत्यखिलेष्वपि । सदैव ब्रह्मणे पूर्वम्’ इति सात्वतसंहिता ॥ २७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-41",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B09",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सकृन्निगदमात्रेण गृहीतं ब्रह्मणाऽखिलम् । अन्तर्गतस्य व्यासस्य प्रसादान्नित्यशक्तितः ॥ २८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-42",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B10",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तेन चानन्तशक्तित्वात् युुगपत् समुदीरितम् । प्रथमप्रतिपत्तृत्वान्मुनिर्ब्रह्माऽखिलस्य च ॥ २९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-43",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B11",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सुपर्णोऽखिलवेदानां पञ्चरात्रस्य नागरा ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-44",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B12",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "द्वितीयप्रतिपत्तृत्वान्मुनित्वे सम्प्रकीर्तितौ ॥ ३० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-45",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B13",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यः पश्यति स्वयं वाक्यं स ऋषिस्तस्य कीर्तितः । अर्वाक्तु द्वादशावृत्तेरधीत्याप्यृषिरेव सः ॥ ३१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-46",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B14",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यत्स्वयं प्रतिभातस्य संशयार्थं गुरोर्वचः । सुपर्णादेर्विरिञ्चस्य केवलं धर्मकारणम् ॥ ३२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-47",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B15",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋचामृषिस्ततः शक्रो यजुषां सूर्य एव च । सोमः साम्नां तृतीयास्ते प्रतिपत्तार ईरिताः ॥ ३३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-48",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B16",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अथर्वाङ्गिरसामग्निरेकर्षिश्चाप्यथर्वणाम् । इत्युक्ताः समुदायस्य सन्त्यन्ये च पृथक् पृथक् ॥ ३४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-49",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B17",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एतज्ज्ञानाददृष्टस्य फलस्याप्तिः स्फुटं भवेत् । द्रष्टॄणां तु चतुर्थानां ज्ञानादप्यैहिकं भवेत् ॥ ३५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-50",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B18",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ते चैकस्यापि बहवः स्युः सूक्तस्यर्च एव वा ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-51",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B19",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तस्यां तस्यामवस्थायां तत्तत्प्राप्तिविशेषतः ॥ ३६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-52",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B20",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तेषां वाक्यस्वरूपेण प्रार्थनादिषु पश्यति । विष्णुर्ब्रह्मा सुपर्णो वा तत्तद्योग्यार्थभेदतः ॥ ३७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-53",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B21",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सर्ववेदाभिमानित्वाच्छ्रीर्ब्रह्माणी च भारती । द्रष्ट्र्यश्च सर्वविद्यानां व्याख्यातो ब्रह्मणा मरुत् ॥ ३८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-54",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B22",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्वभर्त्रनन्तरं द्रष्ट्र्यस्तेभ्यस्तन्नोदिता हिरुक् । ताः स्तुवन्ति हरिं नित्यं विद्याभिस्ते च सर्वशः ॥ ३९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-55",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B23",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "छन्दस्त्वेन मुनित्वेन तासां स्मृतिरुदीरिता । स्मर्तव्यास्ते च सर्वेऽपि मुनित्वेन पृथक्पृथक् ॥ ४०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-56",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B24",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "गायत्री बृहती चैव ताः सर्वा गरुडस्तथा । ब्रह्माण्यनुष्टुबिन्द्राणी त्रिष्टप् स्वाहेति चोच्यते ॥ ४१ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-57",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B25",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "गायत्री जगती चैव वारुणी रोहिणी तथा । अनुष्टुप् बृहती चैव तारा पङ्क्तिः शची तथा ॥ ४२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-58",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B26",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उष्णिक् सौरी जगत्यश्च सर्वदेवस्त्रियो मताः । विराण्मित्रावरुणयोर्भार्ये इति च कीर्तिते ॥ ४३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-59",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B27",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अतिछन्दांसि सर्वाणि सर्वदेव्यः प्रकीर्किताः । विराडिति च नामासां तास्ता ऊनाधिकेष्वपि ॥ ४४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-60",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B28",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "निचृद् भुरिग् विरा सञ्ज्ञा प्रस्तारेत्यादि नाम च । बह्वीनामेकमानेन त्वेकं नाम च युज्यते ॥ सर्वाभिमानिता चैव तिसृणां तु यथाक्रमम् ॥ ४५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-61",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B29",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "देवता सर्वविद्यानां स्वयं नारायणः प्रभुः । ऋते तत्र प्रसिद्धाश्च देवता श्रीस्तथाऽत्र च ॥ ४६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-62",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B30",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋते प्रसिद्धा ब्रह्मैव ततस्तेन क्रमेण च ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-63",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B31",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पूर्वप्रसिद्धवर्जं तु शक्रान्ता देवता मताः ॥ ४७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-64",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B32",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ब्रह्मवायू गिरौ वीन्द्रशेषरुद्राश्च तत्स्त्रियः । शक्रकामौ कामपुत्रमनुदक्षाङ्गिरस्सुताः ॥ ४८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-65",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B33",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तद्वच्छची रतिः सूर्यसोमधर्मादितत्स्त्रियः । प्रधानमरुतो वारिपतिरग्निश्च मारुताः ॥ ४९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-66",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B34",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "निर्ऋतिः स्त्रियश्च सूर्यादेरश्विनावितरे तथा । अनन्तकोटिशतकदशार्धाद्यंशतः क्रमात् ॥ ५० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-67",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B35",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ज्ञानभक्तिबलैश्वर्यपूर्वाखिलगुणैरपि । मुक्तावपि क्रमो ह्येष देवता उदिता इमाः ॥ ५१ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-68",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B36",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रावरा विशेषेण लिङ्गेनैव पृथक्पृथक् । देवतास्तत्र तत्र स्युरेष एव परो विधिः ॥ ५२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-69",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B37",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वेदादिवर्णपर्यन्तैर्मूर्तयः केशवस्य तु । समासव्यासयोगेन वाच्यास्तात्पर्यतः पृथक् । यथायोगं यथान्यायमन्यासामपि मूर्तयः ॥ ५३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-70",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B38",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋक्संहितायां स्वाध्याये निरुक्ते व्यासनिर्मिते । प्रवृत्ते चैतदखिलमुक्तं हि प्रभुणा स्वयम् ॥ ५४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-71",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B39",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘सर्वे वेदाश्च’ ‘नामानि’ ‘ता वा एता ऋचस्तथा । ‘इन्द्रं मित्रं वरुणम्’ इत्याद्यत्र प्रमा परा ॥ ५५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-72",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B40",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "देवतातारतम्यं च सर्वोत्कृष्टं च केशवम् । ज्ञात्वैव मुच्यते ह्यस्मान्नान्यथा तु कथञ्चन ॥ ५६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-73",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B41",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इति पैङ्गिश्रुतिश्चाह दृश्यतेऽत्र च सर्वशः । ‘न ते महित्वम्’ इत्यादिनैश्वरानेव केवलान् । गुणान् विष्णोः श्रुतिर्ह्याह नैव दोषान् कथञ्चन ॥ ५७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-74",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B42",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘जाता परिबभूव’ इति मर्यादां ब्रह्मणोऽपि हि । ‘नैव रेमे बिभेद् ब्रह्मा ‘नासीत्’ इत्यादिकानपि ॥ ५८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-75",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B43",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "दोषान् रुद्रे च तानेव ‘न मिनन्ति’ इति पूर्वकान् । ‘यं कामये तं तमुग्रं’ ‘रुद्राय धनुः’ इत्यपि ॥ ५९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-76",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B44",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘अस्य देवस्य’ ‘मा शिश्नदेवा अपि गुः’ इत्यपि । ‘घ्नञ्छिश्नदेवान्’ इत्याद्या दोषा बहव ईरिताः ॥ ६० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-77",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B45",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘ततो वितिष्ठे योनिः’‘स एतावत्यहम्’ इत्यपि । अन्याश्रयत्वं देव्याश्च कथितं बहुशोऽपि हि ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-78",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B46",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तदाश्रयत्वमन्येषामपि तत्रैव निश्चयात् ॥ ६१ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-79",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B47",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘ब्रह्मैवाग्रे’ इति ह्युक्त्वा रुद्रादीनां ततो जनिः । उक्ता जातानि विश्वानि स पर्यभवदित्यपि । ‘यस्य च्छायामृतं मृत्युः’ इति चादरतोऽब्रवीत् ॥ ६२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-80",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B48",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अनन्तादवरेशाना तस्याः प्राणस्ततश्च वाक् । तस्या रुद्र उमा तस्मादिन्द्रस्तस्यास्ततोऽपरे । सौपर्णश्रुतिरित्याह सप्ताक्षितय इत्यपि ॥ ६३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-81",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B49",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वायुरस्मा उपामन्थद् विश्वदेवाय वायवे । विश्वैर्देवैः स इत्याद्याः प्रमा अत्रापरा अपि ॥ ६४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-82",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B50",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नारायणोऽदितिर्वायुर्वाणी रुद्र उमा विभुः । इतरे च क्रमाद्धीनाः शतांशाद्वायुतोऽवराः ॥ ६५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-83",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B51",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘अयं त एमि तन्वेति’ पूर्वा अन्या अपि स्फुटम् ॥ वायोराधिक्यमप्याहुः"
},
{
"id": "Rigbhashyam-84",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B52",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रं सोमं हुताशनम् ॥ ६६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-85",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B53",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सूर्यं रुद्रमिमान्् पञ्च देवानेको महात्मनः । सृजत्यत्ति महान्प्राण इति चाह तुरश्रुतिः ॥ ६७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-86",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B54",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘वि हि सोतोरसृक्षत नेन्द्रं देवममंसत । न यस्येन्द्रः’ इति ह्याह विष्णोरिन्द्रस्य हीनताम् ॥ ६८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-87",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B55",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘वेधा अजिन्वत्’ इत्यादि वचनं विष्णुनामतः । आनन्दश्रुतिरप्यस्य जीवतामेव दर्शयेत् ॥ ६९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-88",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B56",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आह सूर्यादपीन्द्रस्य वायोर्विष्णोरपीशताम् । ‘यः सूर्यं य उषसम्’ ‘म्रियन्ते पञ्च देवताः’ ॥ ७० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-89",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B57",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘चक्षुषा द्यौश्चादित्यश्च’ ‘चक्षोः सूर्यो अजायत’ । ‘यमादित्यो न वेद’ इति पूर्वा श्रुतिरथापरा ॥ ७१ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-90",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B58",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘विष्णोर्वातोऽजनिष्ट वातादिन्द्रस्ततो रविः । सोमश्चेति लयोऽप्येवं पूर्वे पूर्वे गुणाधिकाः’ ॥ ७२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-91",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B59",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘विष्णोः प्राणो अजनिष्ट प्राणादिन्द्रो रविर्विधुः । लयोऽप्येतादृशस्तेषां पूर्वः पूर्वो गुणाधिकः’ ॥ ७३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-92",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B60",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तुरश्रुतिश्च सौपर्णी पिङ्गश्रुतिरपीदृशी । अतः सर्वाधिको विष्णुर्निर्णीतः श्रुतिसञ्चयात् ॥ ७४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-93",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B61",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अतो दोषवचो यत्र तद्वाक्यमवरं वदेत् । निर्दोषतैव विष्णोस्तु क्रमान्मध्यगतेष्वपि ॥ ७५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-94",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B62",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘त्रयोऽर्थाः सर्ववेदेषु दशार्थाः सर्वभारते । विष्णोः सहस्रनामापि निरन्तरशतार्थकम्’ ॥७६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-95",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B63",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इति स्कान्दवचो यस्मादर्थभेदव्यपेक्षया । निर्दोषत्वं हरेर्वक्ति दोषमन्येष्वपि क्रमात् ॥ ७७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-96",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B64",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तारतम्यस्य विज्ञप्त्यै वचो दोषस्य चार्थवत् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-97",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B65",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘गुणाः श्रुताः’ इति ह्याह गुणैकनियतिं हरौ ॥ ७८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-98",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B66",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘निर्दोषगुणपूर्णश्च विष्णुरेको न चापरः । अपूर्णा दोषरहिता मायैका तद्वशैव च ॥ ७९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-99",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B67",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अदोषः प्रायशो ब्रह्मा दोषवन्तः क्रमात् परे’ । इति मान्यश्रुतिश्चाह भेदोऽर्थानां ततो मतः॥ ८० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-100",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B68",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "रूढिमेव समाश्रित्य विभज्यार्थान् यथाक्रमम् । विदोषगुणपूर्त्यर्थं विष्णौ योगार्थमानयेत् ॥ ८१ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-101",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B69",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पश्चादेव यथायोगमितरेष्वपि संनयेत् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-102",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B70",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋग्वेदसंहितायां च प्रभुणैवं समीरितम् ॥ ८२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-103",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B71",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पृथग्रूपाणि विष्णोस्तु देवतान्तरगाणि च । अग्न्यादिसूक्तवाच्यानि नाम्ना सूक्तभिदा भवेत् ॥ ८३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-104",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B72",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘नकिर्माकिः स्मसि’ इत्यादि प्रोक्ताऽधिक्यविवक्षया । ‘आधिक्येऽधिकम्’ इत्येव हरिणा सूत्रमीरितम् ॥ ८४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-105",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B73",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘कृत्वी हत्वी’ इति पूर्वाश्च ‘तृतीयोऽतिशये’ यतः । विश्लिष्टार्थे च विश्लिष्टमूनार्थे चोनमिष्यते। व्यत्ययोऽभेदकरणस्वातन्त्र्येषु समीरितः ॥ ८५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-106",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B74",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अभेदो हरिरूपाणां गुणानां च क्रियासु च । तस्यैवावयवानां च भेदः श्रीब्रह्मपूर्वकैः ॥ ८६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-107",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B75",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मुक्तैरपि जडैर्भेदः कैमुत्यादेव दृश्यते । ऋग्वेदसंहितायां च प्रोक्तमेतत्समस्तशः ॥ ८७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-108",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B76",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अभेदः स्वगुणाद्यैश्च मुक्तानामपि सर्वशः । भेदाभेदस्त्वभेदश्च गुणैः संसारिणामपि । जडानामंशतो भेदः समुदायेन चोभयम् ॥ ८८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-109",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B77",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मनुष्यगन्धर्वपितृगणकार्मिकतात्विकाः । देवाः शक्रः शिवो ब्रह्मा मुक्तौ सौख्यादिभिर्गुणैः ॥ ८९॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-110",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B78",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "शतायुतोत्तरा नित्यमन्योन्यप्रीतिसंयुताः । ’इति सिद्धान्तगं वाक्यं स्वयं भगवतेरितम् ॥ ९०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-111",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B79",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्वाध्यायस्तत्त्वविज्ञानं विष्णुभक्तिर्विरागता । निषिद्धकर्मसन्त्यागो विहितस्य सदा क्रिया ॥ ९१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-112",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B80",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सदा विष्णुस्मृतिश्चैव केवलं मोक्षसाधनम् । एतैर्विना न मोक्षः स्याद्भवेदेतैरपि ध्रुवम् ॥ ९२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-113",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B81",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘ऋषिच्छन्दोदैवतानि ज्ञात्वाऽर्थं चैव भक्तितः । स्वाध्यायेनैव मोक्षः स्याद्विरक्तस्य हरिस्मृतेः’ ॥ ९३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-114",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B82",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘जप्येनैव तु संसिद्ध्येद् ब्राह्मणो नात्र संशयः । कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥’ ९४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-115",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B83",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘तस्मान्नित्यं हरिं ध्यायन्कुर्यात् स्वाध्यायमञ्जसा ।’ ‘ऐहिकामुष्मिका भोगा रक्तस्यान्यस्तु मुच्यते ।’ इति स्वाध्यायवचनं स्वयं भगवतोदितम् ॥ ९५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-116",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B84",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्वाध्यायात्तु प्रवचने सहस्रगुणितं फलम् । अर्थद्रष्टुः कोटिगुणं ततोऽनन्तं नियामके ॥ ९६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-117",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B85",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तर्कागमाभ्यां नियतिं यः करोत्यधिकं ततः । पूर्णं वेदाखिलद्रष्टुर्ब्रह्मणः फलमुच्यते ॥। ९७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-118",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B86",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्तुत्यधर्मस्य भेदेन पदाद्यादिस्वरे भिदा । साधारणो विधिस्त्वेष विशेषो यत्र यत्र च ॥ ९९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-119",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B87",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "क्रमादेव तदन्येषामृष्यादीनां स्वयोग्यतः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-120",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B88",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विपर्ययार्थकथने विपरीतं तथा तमः ॥ १०० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-121",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B89",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यावत्प्रयोजको ज्ञाने तावत्तावच्छुभाधिकः । तथैव विपरीतेऽपि स्मृतौ ज्ञाने च तत्समम् ॥ १०१ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-122",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B90",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तमोनिरयमानुष्यस्वर्गमोक्षातिरेकतः । योग्यतातारतम्येन फलं सर्वेषु चोच्यते । इति प्रवृत्तवचनं विवेकेऽप्येतदीरितम् ॥ १०२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-123",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B91",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यादृशो योग्यतां यायात् स ज्ञेयोऽर्थस्तथा स्फुटम् । अनन्तनियमैर्युक्ता अनन्तार्थविशेषिणः । वेदा इति समासेन नियमोऽयं समीरितः ॥ १०३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-124",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B92",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋक्संहितागतं वाक्यमिति चान्यन्नियामकम् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-125",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B93",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तस्माद्वन्द्याश्च पूज्याश्च ब्रह्माद्या ज्ञानयोजकाः । गुरुत्वेन क्रमादेव विशेषेणैव केशवः ॥ १०४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-126",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B94",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आरभ्य स्वगुरुं यावद्विष्णुरेवोत्तरोत्तराः । क्रमान्निष्फलताऽन्यत्र गुरुतत्त्वे समीरिता ॥ १०५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-127",
"oldKey": "RG_C01_S01_V09_B95",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S01",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एवं स्थितेऽग्निगं विष्णुमग्निनामानमेव च । मधुच्छन्दा ऋक्शतेन वाय्वादिगतमेव च । साग्न्यादिं स्तौति सद्भक्त्या तत्तन्नामानमेव च ॥ १०६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-128",
"oldKey": "RG_C01_S02",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "वायुसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-129",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वायवायाहि दर्शतेमे सोमा अरङ्कृताः ॥ तेषाम्पाहि श्रुधी हवम् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-130",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बलत्वादयनाच्चैव वायुरित्यभिधीयते । वात्यायुरिति वा ज्ञानात् वरणादाश्रयत्वतः ॥ १०७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-131",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘वय बन्धने’ इत्यस्मात् संसारादेर्व्ययादपि । व्येत्यस्मिन्निति वा वायुः ‘वय श्रेष्ठत्वे’ इत्यपि ॥१०८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-132",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मुख्यतो वासुदेवे ते गुणाः सन्त्येव सर्वशः । अनिषिद्धास्तदन्येषु यथायोग्यतया मताः ॥ १०९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-133",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "दर्शतस्ततदृष्टित्वात् सर्वज्ञोऽसौ यतो विभुः । भक्त्या ह्यलङ्कृताः सोमा मनांसि अन्ये हिरण्यतः ॥ हिरण्यालङ्कृता यस्माद्धूयन्ते वायवे सुताः ॥ ११० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-134",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तान् पाहि श्रुधि चाह्वानं स्वातन्त्र्ये व्यत्ययोऽप्ययम् । मनोऽपि भोग्यमीशस्य प्रीतिमात्रेण केवलम् ॥ १११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-135",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "गुणाधिक्यं येन भवेद् वेदस्यार्थः स एव हि । प्रयोजकत्वान्नान्यस्य फलाभावात्तदर्थता ॥ ११२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-136",
"oldKey": "RG_C01_S02_V01_B07",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उपक्रमादयो यत्र तात्पर्यार्थस्स एव हि ॥ स्तुवन्ति शस्त्रैः स्तोतारो यथावद्यज्ञवेदिनः ॥ ११३ ॥ २॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-137",
"oldKey": "RG_C01_S02_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वाय उक्थेभिर्जरन्ते त्वामच्छा जरितारः । सुतसोमा अहर्विदः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-138",
"oldKey": "RG_C01_S02_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वायो तव प्रपृञ्चती धेना जिगाति दाशुषे ॥ उरूची सोम पीतये ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-139",
"oldKey": "RG_C01_S02_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वाक् त्वत्स्मम्पर्किणी यज्ञकृते प्रापयतीप्सितम् । सोमपायातिमहती महार्थत्वात्त्वदर्थतः ॥ ११४॥३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-140",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रवायू इमे सुता उपप्रयोभिरागतम् । इन्दवो वामुशन्ति हि ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-141",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रः स परमैश्वर्यादिदमुद्दिश्य च द्रुतेः । ददर्शेदं दीप्तिमत्त्वादिदं रातीति वा भवेत् ॥ ११५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-142",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सोमाभिमानिनो देवा वामिच्छन्ति हि सोमगाः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-143",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रियैरुपागतं तेनोपेन्द्रः सङ्कर्षणो हरिः ॥ ११६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-144",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "द्विरूपत्वाद् बहुत्वं च विशेषादेव केवलम् । एकस्यैव हरेर्नात्र भेदः शङ्क्यः कथञ्चन ॥ ११७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-145",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एकमेवाद्वितीयं तत् ‘नेह नानास्ति किञ्चन ।’ ‘मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥११८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-146",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘यथोदकं दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति । एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस्तानेवानु विधावति’॥ ११९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-147",
"oldKey": "RG_C01_S02_V04_B07",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उक्त्वा धर्मान् पृथक्त्वस्य निषेधादेवमेव हि । विशेषो ज्ञायते श्रुत्या भेदादन्यश्च साक्षितः ॥१२०॥४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-148",
"oldKey": "RG_C01_S02_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वायविन्द्रश्च चेतथस्सुतानां वाजिनीवसू । तावायातमुपद्रवत् ॥ ५, ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-149",
"oldKey": "RG_C01_S02_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विजानतः सुतानन्नपतौ सूर्ये सदा स्थितौ । द्रवद्द्रुतं सुतात्पर्यद्योतकोऽभ्यास इष्यते ॥१२१॥ ५, ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-150",
"oldKey": "RG_C01_S02_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वायविन्द्रश्च सुन्वत आयातमुपनिष्कृतम् ॥ मक्ष्वि१त्था धिया नरा ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-151",
"oldKey": "RG_C01_S02_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यजन् सुन्वन् कृतस्यानुसारिकर्मैव निष्कृतम् । तदर्थं क्षिप्रमायातं धियेत्थम्भूतयाचलौ ॥ १२२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-152",
"oldKey": "RG_C01_S02_V06_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नरौ तावविनाशित्वादुपचारः क्वचिद्भवेत् । अमरत्ववद्यतो मोक्षो देवतानां सुनिश्चितः ॥ १२३॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-153",
"oldKey": "RG_C01_S02_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणञ्च रिशादसम् ॥ धियङ्घृताचीं साधन्ता ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-154",
"oldKey": "RG_C01_S02_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मित्वा त्रातीति मित्रोऽयं मितमह्ना करोति वा । मितं रातीति वा नित्यं मितं रमयतीति वा ॥ १२४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-155",
"oldKey": "RG_C01_S02_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आवृणोतीति वरुणस्तमसाऽज्ञानतोऽपि वा । वरमुन्नयतीत्यस्मात् वरानन्दत्वतोऽपि वा ॥ १२५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-156",
"oldKey": "RG_C01_S02_V07_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पूता दक्षा अनेनेति पूतदक्ष इतीरितः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-157",
"oldKey": "RG_C01_S02_V07_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तमाह्वयामि सुखिनं शमदन् रमते यतः । अनूनसुखभोक्तृत्वाद् रिशादा इति कीर्तितः ॥ १२६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-158",
"oldKey": "RG_C01_S02_V07_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "हरिर्घृतः सुशुद्धत्वाद् घृताची च तदञ्चनात् । स्वधीतिसाधको विष्णुर्भक्तानां च यथार्थतः ॥ १२७ ॥॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-159",
"oldKey": "RG_C01_S02_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा ॥ क्रतुम्बृहन्तमाशाथे ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-160",
"oldKey": "RG_C01_S02_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नित्यवृद्धः स भगवानृतेनानुपचारतः । ऋतस्पृक् वेदवाच्यत्वात् अन्यौ चेद्भगवान् ऋतः । ऋ गतावित्यतः सर्ववस्तुष्वनुगतत्वतः ॥ १२८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-161",
"oldKey": "RG_C01_S02_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तेन वृद्धौ तत्स्पृशौ च सर्वदा मित्रवारिपौ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-162",
"oldKey": "RG_C01_S02_V08_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "संहितायां तु दैर्ध्यादिरुक्ताधिक्ये पदेऽन्यथा ॥ १२९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-163",
"oldKey": "RG_C01_S02_V08_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अनन्यार्थत्वविज्ञप्त्यै ईशाथे च महाक्रतुम् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-164",
"oldKey": "RG_C01_S02_V08_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "महत्सुखं वा ........................... ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-165",
"oldKey": "RG_C01_S02_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "कवीनो मित्रावरुणा तुविजाता उरुक्षया । दक्षन्दधाते अपसम् ॥ ९, ४, २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-166",
"oldKey": "RG_C01_S02_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "............ तुविजौ ब्रह्मजातौ तथाविधौ । हरिस्तथैव भूतत्वात् स्थानं क्षय इहोच्यते ॥१३०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-167",
"oldKey": "RG_C01_S02_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S02",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "कर्मापसं च कर्तारं दक्षं कर्तारमेव वा । अस्मदर्थे दधाते तौ नित्यं बुद्धौ गतागतौ ॥ १३१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-168",
"oldKey": "RG_C01_S03",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "अश्विनीसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-169",
"oldKey": "RG_C01_S03_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अश्विना यज्वरीरिषो द्रवत्पाणी शुभस्पती ॥ पुरुभुजा चनस्यतम् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-170",
"oldKey": "RG_C01_S03_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्नानि यज्ञयोग्यानि क्षिप्रहस्तौ शुभाधिपौ । बहुगोपौ बहुभुजौ नो योयजतमश्विनौ ॥ यज्ञे वृत्तान् स्वभागान् वा संयोजयतमाशु वै ॥१३२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-171",
"oldKey": "RG_C01_S03_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आशुवानाद् गतेरश्वी क्षिप्रावगतितोऽथवा । अश्नुतेऽखिलमित्येवाप्यश्वजत्वात् तथाऽश्विनौ ॥ १३३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-172",
"oldKey": "RG_C01_S03_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अश्विना पुरुदंससा नरा शवीरया धिया ॥ धिष्ण्या वनतङ्गिरः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-173",
"oldKey": "RG_C01_S03_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बहुकर्मकृतौ सौख्यवीर्यात्मिक्या धिया गिरः । अस्मदीयाः सम्भजतं धिष्ण्यौ सर्वाश्रयौ सदा ॥ १३४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-174",
"oldKey": "RG_C01_S03_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "दस्रा युवाकवस्सुता नासत्या वृक्तबर्हिषः ॥ आयातं रुद्रवर्तनी ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-175",
"oldKey": "RG_C01_S03_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "भेदकौ सर्वशत्रूणां दस्रौ सम्बन्धिनौ हि वाम् । सुता युवाकवः सोमा यज्वनः स्तृतबर्हिषः । नासत्यौ नासिकासंस्थौ नैव चासद्गुणौ क्वचित् ॥ १३५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-176",
"oldKey": "RG_C01_S03_V03_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "रुजां द्रावणतो रुद्रो वायुस्तदनुवर्तनात् । स्नेहतोऽनुवशत्वाद्वा तन्मार्गगतितोऽथवा । ‘कस्मिन्न्वहम्’ इति श्रुत्या वासुदेवोऽश्विनावपि ॥ १३६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-177",
"oldKey": "RG_C01_S03_V03_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "रुद्रवर्तनिशब्दोक्ताः ................. ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-178",
"oldKey": "RG_C01_S03_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रा याहि चित्रभानो सुता इमे त्वायवः ॥ अण्वीभिस्तना पूतासः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-179",
"oldKey": "RG_C01_S03_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................... चित्रं भद्रं रतं चितौ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-180",
"oldKey": "RG_C01_S03_V04_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "चिद्रतेश्चायनीयत्वाद् अदनाद्वा चितोऽभिदा । तादृशा रश्मयो ज्ञानमस्येति भगवान् परः ॥ १३७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-181",
"oldKey": "RG_C01_S03_V04_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "चित्रभानुरिति प्रोक्तस्तेजो वा तादृशं प्रभोः । त्वदिच्छव इमे सोमाः पटीभिस्सूक्ष्मतन्तुभिः ॥ विस्तृत्य शोधिताः ...."
},
{
"id": "Rigbhashyam-182",
"oldKey": "RG_C01_S03_V04_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".............सूक्ष्मप्रमाभिर्वा मनांसि च ॥१३८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-183",
"oldKey": "RG_C01_S03_V04_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सोमानां मनसां चैव देवताः सोमरश्मिगाः । सोमभृत्याः समस्तस्य सोम एवाधिपो हरिः ॥ १३९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-184",
"oldKey": "RG_C01_S03_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रायाहि धियेषितो विप्रजूतस्सुतावतः ॥ उप ब्रह्माणि वाघतः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-185",
"oldKey": "RG_C01_S03_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्मद्बुद्ध्या प्रार्थितो वा स्वबुद्ध्या प्रेरितोऽपि वा । ब्राह्मणैः प्रेरितो भक्त्या वदतो होतुरञ्जसा ॥ १४० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-186",
"oldKey": "RG_C01_S03_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ब्रह्माणि सोमयुक्तानि यजमानस्य वेच्छतः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-187",
"oldKey": "RG_C01_S03_V05_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उपायाह्यपि यः कोऽपि साधको यज्ञकृन्मतः । मानसो वाचिको वा स्याद्यज्ञो होता ह्वयन् स च ॥ १४१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-188",
"oldKey": "RG_C01_S03_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रा याहि तूतुजान उप ब्रह्माणि हरिवः ॥ सुते दधिष्व नश्चनः ॥ ६, ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-189",
"oldKey": "RG_C01_S03_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वेगवांस्तूतुजानः स्यात् संसारमुपसंहरन् । वर्तते येन हरिवा हरिभिर्वर्ततेऽथ वा ॥ १४२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-190",
"oldKey": "RG_C01_S03_V06_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "हरणाद्विषयाणां च प्राणा हरय ईरिताः । तेषु वर्तत इत्यस्मात्तान् वाऽथ गमयेदसौ ॥१४३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-191",
"oldKey": "RG_C01_S03_V06_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "हरिवा हरिवान् वाऽपि विष्णुना वर्ततेऽथवा । चनो मन इह प्रोक्तं सुखं च क्वचिदीर्यते ॥१४४॥६,५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-192",
"oldKey": "RG_C01_S03_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ओमासश्चर्षणीधृतो विश्वेदेवास आगत ॥ दाश्वांसो दाशुषस्सुतम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-193",
"oldKey": "RG_C01_S03_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आ समन्तात् स्वीकृता मा ओमा इति च शब्दिताः । ओनामा भगवान् विष्णुस्तेन वा निर्मिताः सुराः ॥ ओता मानेषु मावैषु प्रोता ओमा इतीरिताः ॥१४५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-194",
"oldKey": "RG_C01_S03_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रजाश्चर्षणयः प्रोक्ता विश्वे ते च प्रवेशनात् । सर्वे वाऽथ विशां वानाच्छब्दः कस्मै यथा भवेत् ॥१४६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-195",
"oldKey": "RG_C01_S03_V07_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "दातारो यजमाना वा... .......... ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-196",
"oldKey": "RG_C01_S03_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विश्वे देवासो अप्तुरस्सुतमागन्त तूर्णयः ॥ उस्रा इव स्वसराणि ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-197",
"oldKey": "RG_C01_S03_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..................अप्तुरः कर्मवेगिनः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-198",
"oldKey": "RG_C01_S03_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उस्रास्तु रश्मयश्चैव स्वसराणि दिनानि च ॥ १४७ ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-199",
"oldKey": "RG_C01_S03_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विश्वे देवासो अस्रिध एहि मायासो अद्रुहः ॥ मेधञ्जुुषन्त वह्नयः ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-200",
"oldKey": "RG_C01_S03_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "असंसारादस्रिधस्ते देवाश्चेन्मोक्षनिश्चयात् । यथेष्टनिश्चितज्ञाना एहिमायाः समन्ततः ॥१४८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-201",
"oldKey": "RG_C01_S03_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अदुःखत्वादद्रुहस्ते मेधं यज्ञं जुषन्तु नः । वह्नयो वहनादस्य ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-202",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "पावका नस्सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती ॥ यज्ञं वष्टु धिया वसुः ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-203",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "...............शोधकत्वात्तु पावका ॥ १४९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-204",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सरणात् सर्वगत्वेन सर्वज्ञो वा सरो हरिः । सरसः सरतित्वाद्वा तद्वत्येव सरस्वती । हरौ गुणाः सरश्शब्दा देवी तु हरिवाचिनी ॥ १५०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-205",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "हरिप्रियत्वतो वायुः सरस्वांस्तत्प्रियाऽथवा । गुणस्त्वेन ततत्वाद्वा भगवांस्तु सरस्वती ॥ १५१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-206",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्त्रीरूपश्चैव पुंरूपो भगवान्न नपुंसकः । स्त्रीपुन्दोषविहीनत्वादपि तच्छब्दगोचरः ॥ १५२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-207",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्नेनो वाजिनामीशो वाजिनी सूर्य उच्यते । वाजीनच्छन्दसां वाऽपि स्वामी प्रोक्तः स वाजिनी ॥ १५३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-208",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "छन्दांस्यश्वा यतस्तस्य ते चेना अन्यवाजिना । अन्नवत्त्वाद्वाजिनी वाग् ज्ञानयुद्धत्वतोऽपि वा ॥१५४॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-209",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B07",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स पुत्रो वागुमा तस्याः पुत्री तद्वाजिनीवती ॥ सरस्वती हरिर्वाऽपि यज्ञं वहतु नोऽशनैः ॥ १५५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-210",
"oldKey": "RG_C01_S03_V10_B08",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्नदा हि सदा देवी धिया सह वसेद्यतः । धियावसुर्नित्यबोधा .............. ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-211",
"oldKey": "RG_C01_S03_V11",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "चोदयित्री सूनृतानाञ्चेेतन्ती सुमतीनाम् ॥ यज्ञन्दधे सरस्वती ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-212",
"oldKey": "RG_C01_S03_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "....................सुवाचां प्रेरका सदा ॥ १५६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-213",
"oldKey": "RG_C01_S03_V11_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सुबुद्धिज्ञापिका सैव स्वातन्त्र्याल्लुप्तयो भवेत् । अनेनैव प्रकारेण सैव यज्ञादिधारिणी ॥ १५७ ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-214",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "महो अर्णस्सरस्वती प्रचेतयति केतुना ॥ धियो विश्वा विराजति ॥ १२, ६, ३, १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-215",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "महो अर्णः परं ब्रह्म तेजस्त्वाच्च महत्त्वतः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-216",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अरमानन्दरूपत्वात् णो हि निर्वृतिवाचकः ॥ १५८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-217",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तज्ज्ञापयति सा देवी ज्ञानं दत्वा महत्तरम् । महो अर्णः स्वयं देवः स्वमात्मानं प्रकाशयेत् । विराजयति विश्वाश्च धियः सुज्ञानदानतः ॥ १५९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-218",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सूक्तं त्वनारतं प्रोक्तम् अनुवागेककालिका ॥ (वेदेषु आवापोद्वापे हेतुनिरूपणम्) अन्यथात्वं च तत्र स्यादावापोद्वापतस्त्वृचाम् ॥ १६०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-219",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वेदानन्तत्वविज्ञप्त्यै तौ चक्रे बादरायणः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-220",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋचः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः । यजूंषि निगदाच्चैव तथा सामानि सामतः ॥१६१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-221",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B07",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एवं पुराणवचनादुद्धृता हि ततस्ततः । ऋचः शाखात्वमापन्नाः शिष्यतच्छिष्यकैरिमाः ॥१६२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-222",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B08",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मानस्तेनेति पूर्वासु ह्यूनता दृश्यतेऽर्थतः । शुनःशेपोदिताभ्यश्च पठ्यन्तेऽन्यत्र काश्चन ॥ १६३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-223",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B09",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अत्राप्यक्रमतो दृष्टिरिति नैकक्रमो भवेत् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-224",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B10",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अनन्तत्वात्तु वेदानां प्रायः कर्मानुसारतः । सङ्क्षेेपं कृतवान् देवः शिष्याश्च तदनुज्ञया ॥ १६४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-225",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B11",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अष्टकाध्यायवर्गादि भेदं च कृतवान् प्रभुः । स्वाध्यायविश्रमार्थाय तस्मात् क्रमविपर्ययः ॥ १६५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-226",
"oldKey": "RG_C01_S03_V12_B12",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S03",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तत्र तत्रैवान्तरिता दृश्यन्ते च खिला अपि । यत्रार्थे न विशेषोऽस्ति पदान्तरितताऽत्र च । यत्राल्पोऽपि विशेषोऽस्ति पदं नान्तरितं भवेत् ॥ १६६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-227",
"oldKey": "RG_C01_S04",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-228",
"oldKey": "RG_C01_S04_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे ॥ जुहूमसि द्यविऽद्यवि ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-229",
"oldKey": "RG_C01_S04_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विष्णुं सुरूपकर्तारमभिप्रेतार्थसिद्धये । त्राणाय वा कामधेनुमिव दोहाय तत्स्थितेः ॥१६७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-230",
"oldKey": "RG_C01_S04_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "दिने दिने स्वाह्वयामः.......... ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-231",
"oldKey": "RG_C01_S04_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उप नस्सवना गहि सोमस्य सोमपाः पिब ॥ गोदा इद्रेवतो मदः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-232",
"oldKey": "RG_C01_S04_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "................ज्ञानदोऽस्यैव चाधिकम् । ज्ञानाख्यरयियुक्तस्य हिरण्यादिमतोऽपि वा ॥ १६८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-233",
"oldKey": "RG_C01_S04_V02_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सुखकारी भवान् ......॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-234",
"oldKey": "RG_C01_S04_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अथा ते अन्तमानां विद्याम सुमतीनाम् ॥ मानो अतिख्य आगहि ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-235",
"oldKey": "RG_C01_S04_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................तस्माल्लभेम सुमतीस्तव । अन्ते मितास्त्वद्विषया मतयो ह्युत्तमोत्तमाः ॥ अस्मानतीत्य मा पश्य करुणार्द्रदृशा सदा ॥१६९॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-236",
"oldKey": "RG_C01_S04_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "परेहि विग्रमस्तृतमिन्द्रम्पृच्छा विपश्चितम् ॥ यस्ते सखिभ्य आवरम् ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-237",
"oldKey": "RG_C01_S04_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मन्मनो वाऽथ शक्रो वा दूरेऽपि परमेश्वरम् । गच्छाग्राह्यमनष्टं च व्याप्तचित्तं य एव च ॥ सखिभ्य उत्तमो नित्यम् ................॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-238",
"oldKey": "RG_C01_S04_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उत ब्रुवन्तु नोनिदो निरन्यतश्चिदारत । दधाना इन्द्र इद्दुवः ॥ ५, ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-239",
"oldKey": "RG_C01_S04_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..................निदस्तस्य समीपगाः ॥ १७०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-240",
"oldKey": "RG_C01_S04_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तेऽपि ब्रुवन्तु नो देवं प्रापुर्ये चान्यतोऽपि तम् । निर्गत्याज्ञानतस्त्वस्माद् दधाना ईश एव च । दुवः प्राणान् ब्रुवं त्वेव तेऽपि नः परमेश्वरम् ॥१७१॥५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-241",
"oldKey": "RG_C01_S04_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उत नः सुभगा अरिर्वोचेयुर्दस्म कृष्टयः ॥ स्यामेदिन्द्रस्य शर्मणि ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-242",
"oldKey": "RG_C01_S04_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अरयोऽपि प्रजा अस्मान् वोचेयुः सुभगान् सदा । शत्रुभेदिंस्तवेन्द्रस्य स्यामैवानुग्रहे सुखे ॥१७२॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-243",
"oldKey": "RG_C01_S04_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एमाशुमाशवे भर यज्ञश्रियन्नृमादनम् ॥ पतयन्मन्दयत्सखम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-244",
"oldKey": "RG_C01_S04_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आशुवीर्य तवैवाशुं सोमं क्षिप्रं मनोऽपि वा । आभरस्वोदरे तुष्ट्या हृदि वा यज्ञभूषणम् ॥ १७३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-245",
"oldKey": "RG_C01_S04_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ईमेव पुंमदकरं मदादुत्पतनादिके । हेतुं मन्दत्वहेतुं च तत्सखीनां पुरोगतेः ॥१७४॥७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-246",
"oldKey": "RG_C01_S04_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्य पीत्वा शतक्रतो घनो वृत्राणामभवः ॥ प्रावो वाजेषु वाजिनम् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-247",
"oldKey": "RG_C01_S04_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एनं पीत्वा बहुज्ञानाभूस्तमोभिरनावृतः । प्रसादादेव मुक्तेषु तमो सह्यतया घनः ॥ १७५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-248",
"oldKey": "RG_C01_S04_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आवृतेरेव वृत्राणि ह्यज्ञानान्यन्नदं नरम् । प्रावो युद्धेषु योद्धारं भक्तं ज्ञानिनमेव च ॥ १७६॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-249",
"oldKey": "RG_C01_S04_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तन्त्वा वाजेषु वाजिनं वाजयामश्शतक्रतो । धनानामिन्द्र सातये ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-250",
"oldKey": "RG_C01_S04_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "योधयामो वयं तं त्वां ज्ञानादिधनलब्धये । अज्ञानाद्यस्मदरिभिः ..............॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-251",
"oldKey": "RG_C01_S04_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यो रायो३ऽवनिर्महान्त्सुपारस्सुन्वतस्सखा ॥ तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १०, ८, ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-252",
"oldKey": "RG_C01_S04_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "............ योऽशेषद्रविणावनिः । सुखदः संसृतेः पारस्तस्मा इन्द्राय गायत ॥ १७७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-253",
"oldKey": "RG_C01_S04_V10_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S04",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "कम्पोऽशेषग्रहे क्वापि लज्जायां वा पुरातने । पृथक्त्वे धृष्यतायां वा हरिणर्क्संहितोदितः ॥१७८ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-254",
"oldKey": "RG_C01_S05",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-255",
"oldKey": "RG_C01_S05_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आ त्वेता निषीदतेन्द्रमभि प्र गायत ॥ सखायस्स्तोमवाहसः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-256",
"oldKey": "RG_C01_S05_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "पुरूतमम्पुरूणामीशानं वार्याणाम् ॥ इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-257",
"oldKey": "RG_C01_S05_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सुपूर्णानां पूर्णतमं वरेण्यानामधीश्वरम् । सुते सोमे सुखेनैव स चागायत तं प्रभुम् ॥१७१॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-258",
"oldKey": "RG_C01_S05_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स घा नो योग आभुवत्स राये स पुरन्ध्याम् ॥ गमद्वाजेभिरास नः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-259",
"oldKey": "RG_C01_S05_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मुक्तौ योगायाऽसमन्ताद् भवेन्नो घोऽवधारणे । स एव भगवान् ज्ञानवित्ताय स च बुद्धिगः ॥ १८०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-260",
"oldKey": "RG_C01_S05_V03_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बुद्धिः पुराश्रयत्वेन पुरन्धिः पत्न््नयथापि वा । पत्न््नयर्थत्वे तु तादर्थ्यं सोऽन्नैः सह न आव्रजेत् ॥१८१॥३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-261",
"oldKey": "RG_C01_S05_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्य संस्थे न वृण्वते हरी समत्सु शत्रवः ॥ तस्मा इन्द्राय गायत ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-262",
"oldKey": "RG_C01_S05_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यस्य स्थितौ न वृणुते हर्यग्रमपि शत्रवः । मनः पुरो वा विषयहरणान्मन एव च । बुद्धिश्च हरिशब्दोक्ते तमआदीनि शत्रवः ॥१८२॥४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-263",
"oldKey": "RG_C01_S05_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सुतपाव्ने सुता इमे शुचयो यन्ति वीतये ॥ सोमासो दध्याशिरः ॥ ५, ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-264",
"oldKey": "RG_C01_S05_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सोमपे शुचयः सोमाः प्राप्त्यै दधिविमिश्रिताः । मनांसि ध्यानयुक्तानि वायान्ति हरये सदा ॥ १८३ ॥५,९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-265",
"oldKey": "RG_C01_S05_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्वं सुतस्य पीतये सद्यो वृद्धो अजायथाः ॥ इन्द्र ज्यैष्ठ्याय सुक्रतो ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-266",
"oldKey": "RG_C01_S05_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सदा पूर्णः शुभज्ञानज्यैष्ठ्यव्यक्त्यै सुताप्तये । न क्षुदादेरभिव्यक्तोऽभवः......... ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-267",
"oldKey": "RG_C01_S05_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आ त्वा विशन्त्वाशवस्सोमास इन्द्र गिर्वणः ॥ शन्ते सन्तु प्रचेतसे ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-268",
"oldKey": "RG_C01_S05_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "......................... गीर्भिर्वृतप्रभो । प्रकृष्टचेतास्त्वद्भृत्यो योऽस्मै स्युः शङ्कराः सुताः ॥ १८४॥७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-269",
"oldKey": "RG_C01_S05_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्वां स्तोमा अवीवृधन्त्वामुक्था शतक्रतो ॥ त्वां वर्धन्तु नो गिरः ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-270",
"oldKey": "RG_C01_S05_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "व्यञ्जयन्त्यधिकं स्तोमाः साम््नयुक्थान्यृक्षु चैव हि । महागुणैः व्यञ्जयन्तु गिरोऽस्माकमपि प्रभो ॥ १८५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-271",
"oldKey": "RG_C01_S05_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आकाशवृद्धिवद् वृद्धिर्विष्णोः स्यान्नैव चान्यथा । ‘न वर्धते नोकनीयान््’ इति ह्येनं श्रुतिर्जगौ ॥ १८६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-272",
"oldKey": "RG_C01_S05_V08_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "महातात्पर्यरोधाच्च श्रुत्यर्थो नापरो भवेत् । यद्यन्यापेक्षया वृद्धिरीशत्वं स्यात् कुतोऽस्य च ॥ अक्षितोतिरिति ह्यस्मात् पूर्णाभिप्रायतोदिता ॥ १८७॥८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-273",
"oldKey": "RG_C01_S05_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अक्षितोतिः सनेदिमं वाजमिन्द्रः सहस्रिणम् ॥ यस्मिन्विश्वानि पौंस्या ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-274",
"oldKey": "RG_C01_S05_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अनन्तफलदं वाजमस्मत्तो लभतां स च । ददातु वा पौरुषाणि शक्तयो यत्र चाखिलाः ॥ १८८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-275",
"oldKey": "RG_C01_S05_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अतश्चानन्तशक्तित्वान्न वृद्ध्याद्याः कथञ्चन । सर्वोपेतेत्येतमर्थमभिप्रेत्याह वेदरा ॥ १८९॥९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-276",
"oldKey": "RG_C01_S05_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मानो मर्ता अभिद्रुहन्तनूनामिन्द्र गिर्वणः ॥ ईशानो यवया वधम् ॥ १०, १०, ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-277",
"oldKey": "RG_C01_S05_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मा मर्तानस्तनूनां तु द्रोग्धारः स्युः कथञ्चन । ईशोऽस्यपाकुरु वधं तेन नो मुक्तिदानतः ॥ १९०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-278",
"oldKey": "RG_C01_S05_V10_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S05",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मानुषेभ्यस्तनूनां च नैव नः स्युर्विपत्तयः । कालेन दैवतः प्राप्तः स्याददेहत्वतो वधः ॥ १९१ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-279",
"oldKey": "RG_C01_S06",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "इन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-280",
"oldKey": "RG_C01_S06_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "युञ्जन्ति ब्रध्नमरुषञ्चरन्तम्परि तस्थुषः ॥ रोचन्ते रोचना दिवि ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-281",
"oldKey": "RG_C01_S06_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पौंस्यानि वासुदेवस्य ब्रध्नं वृद्धं दिवाकरम् । अरुणं चरन्तं परितो गिरीन्युञ्जन्ति सर्वदा ॥ १९२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-282",
"oldKey": "RG_C01_S06_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तैरेवान्यानि चन्द्रादि रोचनानि त्रिविष्टपे । रोचयन्ति ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-283",
"oldKey": "RG_C01_S06_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "युञ्जन्त्यस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे ॥ शोणा धृष्णू नृवाहसा ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-284",
"oldKey": "RG_C01_S06_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".........हरी चास्य मनोबुद्धी स्वशक्तयः । युञ्जन्त्यधिगुणत्वेन काम्यावश्वावथापि वा ॥ १९३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-285",
"oldKey": "RG_C01_S06_V02_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विशिष्टपक्षसंयुक्ताविव क्षिप्रतरौ सदा । रथे देहेऽपि वा देवाः स्वमनो बुद्धिमेव च ॥ १९४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-286",
"oldKey": "RG_C01_S06_V02_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्य देहे प्रयुञ्जन्ति सूर्यादीन् स्थापयन्ति च । सूर्यादिस्थापकत्वं च ब्रह्मादीनां भवेत् सदा ॥ १९५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-287",
"oldKey": "RG_C01_S06_V02_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "शोणौ च शमणौ प्रोक्तौ सुखप्राप्तौ यतस्सदा । श्यामौ मूर्धनि शोणौ च शक्राश्वावग्रगौ स्मृतौ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-288",
"oldKey": "RG_C01_S06_V02_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "धृष्टौ नॄन् प्रति तं वेशं वहन्तौ तावुभावपि ॥ १९६॥२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-289",
"oldKey": "RG_C01_S06_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "केतुङ्कृण्वन्नकेतवे पेशो मर्या अपेशसे ॥ समुषद्भिरजायथाः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-290",
"oldKey": "RG_C01_S06_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अज्ञाय कुर्वन् सज्ज्ञानं हेमाहेमाय चेश्वरः । उषद्भिः सम्प्रकाशद्भिः शक्तिभिर्व्यक्ततामगाः ॥ १९७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-291",
"oldKey": "RG_C01_S06_V03_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मर्या मरणवन्तोऽपि देवा एवम् ............॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-292",
"oldKey": "RG_C01_S06_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आदहस्वधामनु पुनर्गर्भत्वमेरिरे ॥ दधाना नाम यज्ञियम् ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-293",
"oldKey": "RG_C01_S06_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".......................हरेर्वशात्॥ तदैव सुखमन्वेव पुनर्गूढत्वमापिरे ॥ १९८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-294",
"oldKey": "RG_C01_S06_V04_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्वेच्छयैव परेशस्य शक्तयो देवता अपि । यज्ञे वाच्यं दधानाश्च नाम ........ ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-295",
"oldKey": "RG_C01_S06_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वीळुचिदारुजत्नुभिर्गुहाचिदिन्द्र वह्निभिः ॥ अविन्द उस्रिया अनु ॥ ५, ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-296",
"oldKey": "RG_C01_S06_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "....................... वीु दृढं ह्यपि ॥ १९९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-297",
"oldKey": "RG_C01_S06_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आरुजद्भिः स्वसामर्थ्यैर्गुहायां संस्थितोऽपि सन् । वहद्भिरखिलं लोकं प्रकाशत्वानि लब्धवान् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-298",
"oldKey": "RG_C01_S06_V05_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "देवैर्वैतादृशैः साकमानुकूल्येन लब्धवान् ॥ २००॥ ५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-299",
"oldKey": "RG_C01_S06_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "देवयन्तो यथा मतिमच्छा विदद्वसुङ्गिरः ॥ महामनूषत श्रुतम् ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-300",
"oldKey": "RG_C01_S06_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सम्यक्प्रद्योतयन्तोऽमुं मतिरूपं यथास्थितम् । विदद्वित्तं महान्तं च विश्रुतं सुगिरोऽस्तुवन् ॥ २०१ ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-301",
"oldKey": "RG_C01_S06_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रेण सं हि दृक्षसे सञ्जग्मानो अबिभ्युषा ॥ मन्दू समानवर्चसा ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-302",
"oldKey": "RG_C01_S06_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तस्य सन्दर्शनायैव सङ्गतस्तेन शङ्करः । मखात्मा पुरुहूतो वा श्रीभूमी च सुखात्मिके ॥ २०२ ॥७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-303",
"oldKey": "RG_C01_S06_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अनवद्यैरभिद्युभिर्मखस्सहस्वदर्चति ॥ गणैरिन्द्रस्य काम्यैः ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-304",
"oldKey": "RG_C01_S06_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अनवद्यैर्महाज्ञानैः प्रियैर्देवगणैः सह । वायुना च सहार्चन्ति सुधीत्वात् परमेश्वरम् ॥२०३ ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-305",
"oldKey": "RG_C01_S06_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अतः परिज्मन्नागहि दिवो वा रोचनादधि ॥ समस्मिन्नृञ्जते गिरः ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-306",
"oldKey": "RG_C01_S06_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अतो हेतोरिहायाहि दिवो वा सूर्यमण्डलात् । परिज्मन् सर्वगास्माकमधिकृत्य समर्हणम् ॥ अस्मिन् गिरः प्राप्नुवन्ति सम्यक्परममुख्यतः ॥ २०४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-307",
"oldKey": "RG_C01_S06_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "युञ्जन्तीत्यत्र बाहुल्यात् देवयन्तोत इत्यपि । बाहुल्यादृ(ल्यात् दृष्टि)ष्टितो गीर्भिर्विनाऽर्थो नान्य इष्यते ॥ २०५॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-308",
"oldKey": "RG_C01_S06_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इतो वा सातिमीमहे दिवो वा पार्थिवादधि ॥ इन्द्रं महो वा रजसः ॥ १०, १२, ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-309",
"oldKey": "RG_C01_S06_V10_B10",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S06",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इतो दिवो वा पातालात् सातिं लाभस्वरूपिणम् । महतो रञ्जकात् विष्णोर्लोकाद्वा तमधीमहे ॥ २०६ ॥ १०,१२,६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-310",
"oldKey": "RG_C01_S07",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-311",
"oldKey": "RG_C01_S07_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रमिद्गाथिनो बृहदिन्द्रमर्केभिरर्किणः ॥ इन्द्रं वाणीरनूषत ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-312",
"oldKey": "RG_C01_S07_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तमेव गाथिनः साम्ना स्तुवन्त्यृग्भिश्च बह्वृचाः । बृहन्तमन्यवाणीभिरपि .............. ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-313",
"oldKey": "RG_C01_S07_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्र इद्घर्योः सचा सम्मिश्ल आवचो युजा ॥ इन्द्रो वज्री हिरण्ययः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-314",
"oldKey": "RG_C01_S07_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................. हर्यो विमिश्रितः ॥ २०७ ॥ रथेऽथवा मनोबुद्ध्योर्वाङ्मात्रेणैव योगिनोः ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-315",
"oldKey": "RG_C01_S07_V02_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सचा सुखेन वज्री च ज्ञानानन्दो हि धातुतः । हितश्च रमणीयश्च हिरण्यय इतीरितः ॥ २०८ ॥२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-316",
"oldKey": "RG_C01_S07_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रो दीर्घाय चक्षस आसूर्यं रोहयद्दिवि ॥ वि गोभिरद्रिमैरयत् ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-317",
"oldKey": "RG_C01_S07_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "दीर्घकालं दर्शनाय सूर्यमारोहयद्दिवि । ज्ञानैरादरयोग्यं च प्राणात्मानं समैरयत् ॥ २०९॥३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-318",
"oldKey": "RG_C01_S07_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्र वाजेषु नोऽव सहस्रप्रधनेषु च ॥ उग्र उग्राभिरूतिभिः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-319",
"oldKey": "RG_C01_S07_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बहुभिर्युध्यमानेषु युद्धेष्वपि सदाऽव नः । दुष्टोग्रैः सदभिप्रायैः ...... ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-320",
"oldKey": "RG_C01_S07_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रं वयं महाधन इन्द्रमर्भे हवामहे ॥ युजं वृत्रेषु वज्रिणम् ॥ ५, १३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-321",
"oldKey": "RG_C01_S07_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................महदल्पधनार्थिनः । हवामहेऽरिवर्ज्यं तं तमसां प्रतियोगिनम् ॥ २१० ॥ ५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-322",
"oldKey": "RG_C01_S07_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स नो वृषन्नमुञ्चरुं सत्रादावन्नपावृधि ॥ अस्मभ्यमप्रतिष्कुतः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-323",
"oldKey": "RG_C01_S07_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्मदीयं चरुं भोज्यमानन्दं त(त्व)मपावृणु । मोक्षगं सर्वदातस्त्वमप्रतिद्वन्द्व नो वृषन् ॥२११॥६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-324",
"oldKey": "RG_C01_S07_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तुञ्जे तुञ्जे य उत्तरे स्तोमा इन्द्रस्य वज्रिणः ॥ न विन्धे अस्य सुष्टुतिम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-325",
"oldKey": "RG_C01_S07_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वयैव प्रेरणे जाते तत्र तत्र य उत्तराः । तेऽपि स्तोमाः सुष्टुतित्वमस्यानन्त्यान्न चाप्नुयुः ॥ २१२॥७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-326",
"oldKey": "RG_C01_S07_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वृषा यूथेव वंसगः कृष्टीरियर्त्योजसा ॥ ईशानो अप्रतिष्कुतः ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-327",
"oldKey": "RG_C01_S07_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रतिवीरो वृषा वंसस्तद्गन्ता वंसगो विभीः । यूथान्याकर्षति यथा प्रजाः प्रेरयति प्रभुः । अल्पस्यापि प्रसिद्ध्यैव दृष्टान्तत्वं तु युज्यते ॥२१३॥८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-328",
"oldKey": "RG_C01_S07_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "य एकश्चर्षणीनां वसूनामिरज्यति ॥ इन्द्रः पञ्च क्षितीनाम् ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-329",
"oldKey": "RG_C01_S07_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "राजा भवति वित्तानां प्रजानां चैक एव यः । देवगन्धर्वदैतेयपितृमानुषभेदतः । प्रजानामपि पञ्चानां सामान्याच्च विशेषतः ॥२१४॥९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-330",
"oldKey": "RG_C01_S07_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रं वो विश्वतस्परि हवामहे जनेभ्यः ॥ अस्माकमस्तु केवलः ॥ १०, १४, ७, २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-331",
"oldKey": "RG_C01_S07_V10_B10",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S07",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सम्यग्घवामहे सर्वगतं च व्यक्तरूपतः । स्थातुमेकत्र वोऽर्थाय जना नोऽस्तु स केवलः ॥ २१५ ॥ ॥ १०,१४,७,२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-332",
"oldKey": "RG_C01_S08",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-333",
"oldKey": "RG_C01_S08_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एन्द्र सानसिं रयिं सजत्वानं सदा सहम् ॥ वर्षिष्ठमूतये भर ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-334",
"oldKey": "RG_C01_S08_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "जयिना सहितं लाभयुक्तं वित्तं सदाबलम् । वर्षिष्ठं सुमहद्रक्षानिमित्तं नित्यदा भर ॥ २१६ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-335",
"oldKey": "RG_C01_S08_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नियेन मुष्टिहत्यया नि वृत्रा रुणधामहै ॥ त्वोतासो न्यर्वता ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-336",
"oldKey": "RG_C01_S08_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "येनारीन् मुष्टियुद्धेन तमांसि ज्ञानयुद्धतः । त्वत्प्रेरिता निरुन्धामः कांश्चिद्वा तुरगादिभिः ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-337",
"oldKey": "RG_C01_S08_V02_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आवृत्त्यैवोपसर्गस्य क्रियाऽऽवृत्तिर्भविष्यति ॥२१७॥२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-338",
"oldKey": "RG_C01_S08_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्र त्वोतास आ वयं वज्रङ्घना ददीमहि ॥ जयेम संयुधि स्पृधः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-339",
"oldKey": "RG_C01_S08_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वत्प्रेरिता ज्ञानरतिं दृढत्वेनाऽददीमहि ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-340",
"oldKey": "RG_C01_S08_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वयं शूरेभिरस्तृभिरिन्द्र त्वया युजा वयम् ॥ सासह्याम पृतन्यतः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-341",
"oldKey": "RG_C01_S08_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वया पृतन्यतः शत्रूनभिष्याम सुयोद्धृभिः ॥२१८॥४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-342",
"oldKey": "RG_C01_S08_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "महा इन्द्रः परश्च नु महित्वमस्तु वज्रिणे ॥ द्यौर्न प्रथिना शवः ॥ ५, १५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-343",
"oldKey": "RG_C01_S08_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यस्मान्महाननादिश्च विष्णुर्जीवोऽवरस्तथा । तस्यैवास्तु महत्त्वं तन्न जीवब्रह्मतां स्मरेत् ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-344",
"oldKey": "RG_C01_S08_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आकाशवत् प्रथिम्नाऽसौ शवः सुखबले तथा ॥ २१९॥५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-345",
"oldKey": "RG_C01_S08_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "(७६) समोहे वाय आशत नरस्तोकस्य सनितौ ॥ विप्रासो वा धियायवः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-346",
"oldKey": "RG_C01_S08_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्यसंवहनेनापि ये तं प्राप्ता जनार्दनम् । ज्ञानलाभेन तु नरस्त एव पशवो परे । विप्राश्चैव धिया युक्ता मूर्खाः शूद्रसमा मताः॥२२०॥६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-347",
"oldKey": "RG_C01_S08_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यः कुक्षिस्सोमपातमस्समुद्र इव पिन्वते ॥ उर्वीरापो न काकुदः ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-348",
"oldKey": "RG_C01_S08_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यः कुक्षिस्तस्य देवस्य समुद्र इव सोऽखिलान् । कामान् क्षरति भक्ताय महाप इव तर्पकाः ॥ काकुदस्तस्य जिह्वास्तु बह्व्यो बहुमुखेषु याः ॥२२१॥७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-349",
"oldKey": "RG_C01_S08_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एवा ह्यस्य सूनृता विरप्शी गोमती मही ॥ पक्वा शाखा न दाशुषे ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-350",
"oldKey": "RG_C01_S08_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एवमेवास्य वाणी च वेदेता महती तथा । पक्वा शाखेव यजते वरदात्री विरप्शिनः ॥ २२२॥ बलिष्ठस्य हि ते ................. ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-351",
"oldKey": "RG_C01_S08_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एवा हि ते विभूतय ऊतय इन्द्र मावते ॥ सद्यश्चित् सन्ति दाशुषे ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-352",
"oldKey": "RG_C01_S08_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "............सन्ति सद्योऽपि यजते हि ते । मावते ज्ञानिने नित्यमूतयश्च विभूतयः ॥ २२३॥९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-353",
"oldKey": "RG_C01_S08_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एवा ह्यस्य काम्यास्तोम उक्थं च शंस्या ॥ इन्द्राय सोमपीतये ॥ १०, १६, ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-354",
"oldKey": "RG_C01_S08_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S08",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्तोमा उक्थानि चैवास्य तस्मै काम्यानि सर्वदा । गेयाः शंस्यानि सोमस्य पीतये नान्यथा पिबेत् ॥ २२४ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-355",
"oldKey": "RG_C01_S09",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-356",
"oldKey": "RG_C01_S09_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रेहि मत्स्यन्धसो विश्वेभिस्सोमपर्वभिः ॥ महा अभिष्टिरोजसा ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-357",
"oldKey": "RG_C01_S09_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सोमपाः सोमपर्वाणः सर्वं यस्मात्तदिच्छया । अभिष्टिरोजसा नित्यं मदं सुखमवाप्स्यसि ॥२२५ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-358",
"oldKey": "RG_C01_S09_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एमेनं सृजता सुते मन्दिमिन्द्राय मन्दिने ॥ चक्रिं विश्वानि चक्रये ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-359",
"oldKey": "RG_C01_S09_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एनमासृजतेन्दौ च विष्णुं तं मदकारिणम् । मन्दिने विष्णवे सम्यक्कर्मिणं सर्वकर्मिणे ॥ २२६॥२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-360",
"oldKey": "RG_C01_S09_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मत्स्वा सुशिप्र मन्दिभिस्स्तोमेभिर्विश्वचर्षणे ॥ सचैषु सवनेष्वा ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-361",
"oldKey": "RG_C01_S09_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्वानन्द विश्वजीवेश मत्स्वास्मद्रक्षया सह ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-362",
"oldKey": "RG_C01_S09_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "असृग्रमिन्द्र ते गिरः प्रति त्वामुदहासत । अजोषा वृषभं पतिम् ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-363",
"oldKey": "RG_C01_S09_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वन्निस्सृता वेदवाचस्त्वां प्रत्येवाप्यनारतम् ॥ २२७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-364",
"oldKey": "RG_C01_S09_V04_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उच्चैर्मुख्यतया सम्यग्विसृष्टाः स्वपतिं प्रति । अजोषाः स्तुत्यरूपेण त्वत्सेव्यास्त्वदृते क्वचित् ॥ २२८॥४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-365",
"oldKey": "RG_C01_S09_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सञ्चोेदय चित्रमर्वाग्राध इन्द्र वरेण्यम् ॥ असदित्ते विभु प्रभु॥ ५, १७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-366",
"oldKey": "RG_C01_S09_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अर्वाङ् नीचान् प्रति त्वस्मान् भद्रं राधः प्रचोदय । अस्त्येव ते विशेषेण प्रकृष्टं शुभमच्युतम् ॥ २२९॥५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-367",
"oldKey": "RG_C01_S09_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्मान्त्सु तत्र चोदयेन्द्र राये रभस्वतः ॥ तुविद्युम्न यशस्वतः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-368",
"oldKey": "RG_C01_S09_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "रभस्वतः शब्दवतः स्तोतॄनस्मान् यशस्वतः । तत्र त्वयि महाराये महाकीर्ते सुचोदय ॥ २३०॥६ ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-369",
"oldKey": "RG_C01_S09_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सङ्गोेमदिन्द्र वाजवदस्मे पृथु श्रवो बृहत् ॥ विश्वायुर्धेह्यक्षितम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-370",
"oldKey": "RG_C01_S09_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्मास्वतिबृहज्ज्ञानं नित्यं सन्धेहि चाक्षयम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-371",
"oldKey": "RG_C01_S09_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अस्मे धेहि श्रवो बृहद् द्युुम्नं सहस्रसातमम् ॥ इन्द्र ता रथिनीरिषः ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-372",
"oldKey": "RG_C01_S09_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विद्यां कीर्तिं सदेहान्नं बहुलाभयुतं बृहत् । प्रार्थने पौनरुक्त्यं न चोदयेति ततः पुनः ॥२३१॥८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-373",
"oldKey": "RG_C01_S09_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "वसोरिन्द्रं वसुपतिङ्गीर्भिर्गृणन्त ऋग्मियम् ॥ होम गन्तारमूतये ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-374",
"oldKey": "RG_C01_S09_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वसोर्वसूनां च पतिं देवदेवेश्वरं प्रभुम् । ऋङ्मेयमाह्वयामोऽत्र गृणन्तोऽभीष्टसिद्धये ॥२३२॥९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-375",
"oldKey": "RG_C01_S09_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सुतेसुते न्योकसे बृहद् बृहत एदरिः । इन्द्राय शूषमर्चति ॥ १०, १८, ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-376",
"oldKey": "RG_C01_S09_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S09",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अविनाश्यरिरुद्दिष्टो बृहच्छूषं सुखं प्रति । सुते सुते सद्गृहाय देवाय बृहतेऽर्चति ॥ २३३ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-377",
"oldKey": "RG_C01_S10",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-378",
"oldKey": "RG_C01_S10_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "गायन्ति त्वा गायत्रिणोऽर्चन्त्यर्कमर्किणः ॥ ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उद्वंशमिव येमिरे ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-379",
"oldKey": "RG_C01_S10_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "गायन्ति सामगास्त्वृग्भिः शंसन्त्यृग्वेदिनोऽन्तिकम् । विरिञ्चास्त्वां बहुज्ञान शक्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ॥ २३४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-380",
"oldKey": "RG_C01_S10_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "व्यजानन् .............. ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-381",
"oldKey": "RG_C01_S10_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यत्सानोस्सानुमारुहद् भूर्यस्पष्ट कर्त्वम् । तदिन्द्रो अर्थञ्चेतति यूथेन वृष्णिरेजति ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-382",
"oldKey": "RG_C01_S10_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..........उच्चतोऽप्युच्चं सामर्थ्यं करणे तव । ततोऽपि भूरि यत्तेन चेतत्यर्थमतो भवान् ॥ मुक्तामुक्तसमूहेन शोभते गूढशक्तिमान् ॥ २३५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-383",
"oldKey": "RG_C01_S10_V02_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उच्चादुच्चं विरिञ्चादिगतं कर्तृत्वमेव यत् । भूरि स्पष्टमभूत्तेन परेशस्य ततश्च सः । चेतत्यर्थानशेषांश्च महायूथेन चेष्टते ॥ २३६॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-384",
"oldKey": "RG_C01_S10_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "युक्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा । अथान इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिञ्चर ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-385",
"oldKey": "RG_C01_S10_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "कक्ष्याभिः पूरकौ पुष्ट्या युङ्क्ष्व त्वं केशिनौ हरी । अथोपगम्य शृणु नो गिरः ............. ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-386",
"oldKey": "RG_C01_S10_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "एहि स्तोमामभि स्वराभि गृणीह्यारुव । ब्रह्म च नो वसो सचेन्द्र यज्ञञ्च वर्धय ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-387",
"oldKey": "RG_C01_S10_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..................अभिस्वर च स्तुतिम् ॥ २३७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-388",
"oldKey": "RG_C01_S10_V04_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रशंसां कुरु शब्दं च पुनर्हर्षान्महत्तरम् । ब्रह्म यज्ञं च नोऽन्तस्थो बहिष्ठश्चैव वर्धय ॥ २३८॥४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-389",
"oldKey": "RG_C01_S10_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "उक्थमिन्द्राय शंस्यं वर्धनम्पुरु निष्षिधे ॥ शक्रो यथा सुतेषु णो रारणत्सख्येषु च ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-390",
"oldKey": "RG_C01_S10_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नित्यवृद्धत्वतो विष्णोर्वर्धनं तु प्रकाशनम् । बहुशत्रून्निष्षिदसौ हरिर्दनुजघातकः ॥ २३९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-391",
"oldKey": "RG_C01_S10_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्मत्सख्याय शब्दं च चकारास्मासु संस्थितः । यथा सुतेषु सोमेषु करोत्यृत्विक्षु च स्थितः ॥ २४०॥५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-392",
"oldKey": "RG_C01_S10_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तमित्सखित्व ईमहे तं राये तं सुवीर्ये । स शक्र उत नश्शकदिन्द्रो वसु दयमानः ॥ ६, १९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-393",
"oldKey": "RG_C01_S10_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तमेव शरणं नित्यं सखित्वाद्यर्थमीमहे । शक्त्यानन्दस्वरूपत्वाच्छक्रः सर्वत्र चाशकत् । अस्माकं च सदा वित्तं दददेव प्रवर्तते ॥ २४१॥६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-394",
"oldKey": "RG_C01_S10_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सुविवृतं सुनिरजमिन्द्र त्वादातमिद्यशः । गवामपव्रजं वृधि कृणुष्व राधो अद्रिवः ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-395",
"oldKey": "RG_C01_S10_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विस्पष्टं सुष्ट्वकाल्यं यशस्त्वद्दत्तमेव हि । गूढं ज्ञानसमूहं त्वं विवृण्वृद्धिं च नः कुरु ॥२४२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-396",
"oldKey": "RG_C01_S10_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अद्रिरादरणीयत्वात् प्राणस्तद्वर्तकोऽद्रिवाः । हरिः शक्रस्तथाऽद्रीणां छेदनाद्वारणादपि ॥ २४३॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-397",
"oldKey": "RG_C01_S10_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नहि त्वा रोदसी उभे ऋधायमाणमिन्वतः ॥ जेषस्स्वर्वतीरपस्सङ्गा अस्मभ्यन्धूनुहि ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-398",
"oldKey": "RG_C01_S10_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "न त्वामृघायमाणं हि वर्धमानं तु रोदसी । सम्प्राप्नुतः श्रीभूमी च सहिते वाऽप्रसादतः ॥ २४४॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-399",
"oldKey": "RG_C01_S10_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अपः प्रजाः सुखवतीरजयस्त्वद्वशत्वतः । ज्ञानानि सन्धूनुहि च प्रापयोच्चा अपि स्वयम् ॥ २४५॥८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-400",
"oldKey": "RG_C01_S10_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आश्रुत्कर्ण श्रुधी हवन्नूचिद्दधिष्व मे गिरः । इन्द्र स्तोममिमम्मम कृष्वायुजश्चिदन्तरम् ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-401",
"oldKey": "RG_C01_S10_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बहुश्रवणकर्णास्मदाह्वानं शृृणु चादरात् । औव च गिरो धेहि मयि स्तोमं च मत्कृतम् ॥ २४६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-402",
"oldKey": "RG_C01_S10_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रियं योगादपि कुरु ........... ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-403",
"oldKey": "RG_C01_S10_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विद्मा हि त्वा वृषन्तमं वाजेषु हवनश्रुतम् ॥ वृषन्तमस्य हूमह ऊतिं सहस्रसातमाम् ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-404",
"oldKey": "RG_C01_S10_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "....................विद्म त्वां शक्तिमत्तमम् । श्रोतारं युत्सु चाह्वानमाह्वयामस्तवावनम् ॥ २४७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-405",
"oldKey": "RG_C01_S10_V10_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बहुलाभोत्तममिति ............... ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-406",
"oldKey": "RG_C01_S10_V10_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................स्थानान्तरगते ऋचौ । दृष्ट्वेन्द्रं यज्ञगं याभ्यां मधुच्छन्दाः समस्तुवत् । आतून इति तेनैव न विरुद्धा शतर्चिता ॥ २४८॥॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-407",
"oldKey": "RG_C01_S10_V11",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आतून इन्द्र कौशिक मन्दसानः सुतम्पिब ॥ नव्यमायुः प्रसूतिर कृधी सहस्रसामृषिम् ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-408",
"oldKey": "RG_C01_S10_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मात्रा कुशैर्गृहीतत्वाज्जन्मन्यासीत् स कौशिकः । गाधित्वाद्वा हिरण्याण्डकोशस्थत्वात् हरिस्तथा ॥ २४९॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-409",
"oldKey": "RG_C01_S10_V11_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मन्दसानो नित्यसुखी स्तुत्यमायुश्च नस्तिर । ऋषिं सहस्रलाभं मां कुरु च............... ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-410",
"oldKey": "RG_C01_S10_V12",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "परि त्वा गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतः ॥ वृद्धायुमनु वृद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः ॥ १२, २०, १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-411",
"oldKey": "RG_C01_S10_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "........................त्वा इमा गिरः ॥ २५०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-412",
"oldKey": "RG_C01_S10_V12_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सर्वदा परितः सन्तु मदीयाः सर्वलाभिनम् । वृद्धिरूपा गिरो जुष्टाः सेवारूपाश्च सन्तु नः ॥ २५१॥१२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-413",
"oldKey": "RG_C01_S10_V12_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S10",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अष्टावृचः पुनस्तेन दृष्टा अन्यत्र गास्तपः । कुर्वता...............................॥ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-414",
"oldKey": "RG_C01_S11",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "इन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-415",
"oldKey": "RG_C01_S11_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त्समुद्र व्यचसङ्गिरः ॥ रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिम्पतिम् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-416",
"oldKey": "RG_C01_S11_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".... सम्यगुद्रिक्तगुणव्यक्तिस्तथाऽभिधः ॥ १५२ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-417",
"oldKey": "RG_C01_S11_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सख्येत इन्द्र वाजिनो मा भेम शवसस्पते ॥ त्वामभि प्रणोनुमो जेतारमपराजितम् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-418",
"oldKey": "RG_C01_S11_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "पूर्वीरिन्द्रस्य रातयो न विदस्यन्त्यूतयः ॥ यदी वाजस्य गोमतस्स्तोतृभ्यो मंहते मघम् ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-419",
"oldKey": "RG_C01_S11_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रथमानि महत्त्वेन ते दानान्यवनानि च । न भिद्यन्ते न नश्यन्ति गोमदन्नं यशस्तथा ॥ २५३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-420",
"oldKey": "RG_C01_S11_V03_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यदि मंहते ददातीशः ............. ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-421",
"oldKey": "RG_C01_S11_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "पुराम्भिन्दुर्युवाकविरमितौजा अजायत ॥ इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्ता वज्री पुरुष्टुतः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-422",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्वं वलस्य गोमतोऽपावरद्रिवो बिलम् ॥ त्वान्देवा अबिभ्युषस्तुज्यमानास आविषुः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-423",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "................वलस्तिर्यग्गतिर्धियः । वाचामन्यार्थबुद्धेस्तु बिलं मूलं तमो हि यत् । तदपावृतवांस्त्वं च प्रदर्श्य विनिवार्य च ॥ २५४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-424",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वां हि देवा भयापेताः प्रेर्यमाणास्त्वयैव च । छाद्यमानं गिरा दैत्यैररक्षन्निव सद्गिरा ॥ २५५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-425",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इन्द्रस्य गोसवार्थे च समुत्सृष्टा जगत्यपि । चर्तुं गावो हृता दैत्यैः सरमारक्षिताः पुरा । तस्याः स्वसृत्वमुक्त्वैव तयोच्छिष्टं च गोपयः ॥ २५६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-426",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तदर्थं पणयो नाम ते दैत्या बलपूर्वकाः । इन्द्रेण निहताः पश्चाज्ज्ञात्वा च सरमाकृतम् ॥ २५७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-427",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ताडयित्वा पदा वक्त्रात् सृते पयसि तां भयात् । शरणागतां प्रेषयित्वा दूत्येन पणिनां पुनः ॥ २५८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-428",
"oldKey": "RG_C01_S11_V05_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "भित्वा गिरिव्रजं तं च गावो यत्र प्रतिष्ठिताः । निःसारिताः पुनस्ताश्च गोसवेनेष्टमेव च ॥ तदा देवा भीत्यैव परितो जुगुपुः पतिम् ॥ २५९॥५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-429",
"oldKey": "RG_C01_S11_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तवाहं शूर रातिभिः प्रत्यायं सिन्धुमावदन् ॥ उपातिष्ठन्त गिर्वणो विदुष्टे तस्य कारवः ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-430",
"oldKey": "RG_C01_S11_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तव दानैरहं सिन्धुं नदीं प्रत्यागमं पुनः । त्वामावदन् स्तुतिपदैर्यज्ञदीक्षार्थमुद्यतः ॥ २६०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-431",
"oldKey": "RG_C01_S11_V06_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उपातिष्ठन्त कर्तारो विदुस्त्वां यो गिरोदित ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-432",
"oldKey": "RG_C01_S11_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मायाभिरिन्द्र मायिनन्त्वं शुष्णमवातिरः ॥ विदुष्टे तस्य मेधिरास्तेषां श्रवांस्युत्तिर ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-433",
"oldKey": "RG_C01_S11_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "शक्तिभिः शक्तिमन्तं त्वं शोषकं वृत्रमातिरः ॥ २६१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-434",
"oldKey": "RG_C01_S11_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तमो वा त्वां विदुर्मेधारतास्तेषां श्रवांसि च । विद्या उच्चैस्तरां देहि .................॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-435",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रमीशानमोजसाऽभि स्तोमा अनूषत ॥ सहस्रं यस्य रातय उत वा सन्ति भूयसीः ॥ ८,२१,११,३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-436",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "........यस्तुवन्ति त्वां सहौजसा ॥ २६२ ॥ ८, २१, ११, ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-437",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋक्संहितायाः स्वाध्यायात् प्रबन्धाद्व्यासनिर्मितात् । ब्राह्मणेभ्यस्तथा मानात् प्रोक्ताः स्युर्मुनयोऽत्र ये ॥ २६३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-438",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "श्रुत्यभावादलिङ्गाच्च मुनिर्नान्यः प्रतीयते । श्रुतिलिङ्गान्यता यावत्तावत्पूर्वा प्रमा भवेत् ॥ २६४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-439",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "शतर्ग्भिरुत्तराभिस्तु वह्निनामानमच्युतम् । अस्तौन्मेधातिथिस्ताभ्य उत्तरा अपि तद्-दृशः ॥ २६५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-440",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्यत्रगास्तपस्यन् स ता ददर्श कदाचन । कालस्थानान्तरत्वं चेत्सङ्ख्यातोऽभ्यधिकं भवेत् ॥ २६६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-441",
"oldKey": "RG_C01_S11_V08_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S11",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अन्यस्थानगता अन्यदृष्टा अप्यत्रगा यदि । सङ्ख्यान्तर्भावमेष्यन्ति ता इतोपगता यतः ॥ २६७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-442",
"oldKey": "RG_C01_S12",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "अग्निसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-443",
"oldKey": "RG_C01_S12_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निन्दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् ॥ अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-444",
"oldKey": "RG_C01_S12_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यज्ञभागार्थमत्रस्थो देवैः सम्प्रेषितो यतः । दूतोऽग्निर्वासुदेवश्च तत्तत्प्रार्थितकृद्यतः । विश्ववेदाः स सर्वज्ञो यज्ञज्ञो यज्ञसुक्रतुः ॥ २६८ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-445",
"oldKey": "RG_C01_S12_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निमग्निं हवीमभिस्सदा हवन्त विश्पतिम् ॥ हव्यवाहम्पुरुप्रियम् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-446",
"oldKey": "RG_C01_S12_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अग्निनामा जामदग्न्यो भगवान् सम्प्रकीर्तितः । तस्य रूपबहुत्वेन वीप्सा चैवोपपद्यते । हवीमभिर्ऋगाह्वानैराह्वयन्त प्रजापतिम् ॥ २६९॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-447",
"oldKey": "RG_C01_S12_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्ने देवा इहावह जज्ञानो वृक्तबर्हिषे ॥ असि होता न ईड्यः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-448",
"oldKey": "RG_C01_S12_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "जज्ञानो व्यज्यमानस्तु वृक्तं प्रस्तुतमुच्यते । यजमानो वृक्तबर्हिः ...................॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-449",
"oldKey": "RG_C01_S12_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ता उशतो विबोधय यदग्ने यासि दूत्यम् ॥ देवैरासत्सि बर्हिषि ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-450",
"oldKey": "RG_C01_S12_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "....................बोधयेशेच्छतः सुरान् ॥ २७०॥ देवैः सहोपविशसि.......... ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-451",
"oldKey": "RG_C01_S12_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "घृताहवन दीदिवः प्रतिष्म रिषतो दह ॥ अग्ने त्वं रक्षस्विनः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-452",
"oldKey": "RG_C01_S12_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................... यस्य ते सुघृतं हविः । रिषतो नाशकान् रक्षो जनान् प्रति दहैव च ॥ २७१॥५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-453",
"oldKey": "RG_C01_S12_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्निनाग्निस्समिध्यते कविर्गृहपतिर्युवा ॥ हव्यवाड् जुह्वास्यः ॥ ६, २२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-454",
"oldKey": "RG_C01_S12_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यस्याऽस्ये हूयते सोऽग्निः परेशेन समिध्यते । अथवाऽऽहवनीयोऽग्निर्मथितेन समिध्यते ॥ २७२॥६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-455",
"oldKey": "RG_C01_S12_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "कविमग्निमुपस्तुहि सत्यधर्माणमध्वरे ॥ देवममीवचातनम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-456",
"oldKey": "RG_C01_S12_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सत्यधर्मा सद्गुणभृद् दुःखघ्नोऽमीवचातनः । चातनं कालनं वा स्यात् ..............॥॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-457",
"oldKey": "RG_C01_S12_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्त्वामग्ने हविष्पतिर्दूतन्देव सपर्यति ॥ तस्य स्म प्राविता भव ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-458",
"oldKey": "RG_C01_S12_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यो अग्निन्देववीतये हविष्मा आविवासति ॥ तस्मै पावक मृय ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-459",
"oldKey": "RG_C01_S12_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "...................देववीतिस्तु तद्गतिः ॥ २७३॥ आवासयति यस्त्वां च तं त्वं मृय सर्वदा ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-460",
"oldKey": "RG_C01_S12_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स नः पावक दीदिवोऽग्ने देवा इहावह ॥ उप यज्ञं हविश्च नः ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-461",
"oldKey": "RG_C01_S12_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वत्पूजाविषये देवानावहेन्द्रियमानिनः ॥ २७४ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-462",
"oldKey": "RG_C01_S12_V11",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स नस्स्तवान आभर गायत्रेण नवीयसा ॥ रयिं वीरवतीमिषम् ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-463",
"oldKey": "RG_C01_S12_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "गायत्रेण स्तूयमानो दृश्यमानेन नो रयिम् । पुत्रयुक्तामिषं चैव वीर्ययुक्तामथावह ॥२७५ ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-464",
"oldKey": "RG_C01_S12_V12",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्ने शुक्रेण शोचिषा विश्वाभिर्देवहूतिभिः ॥ इमं स्तोमञ्जुुषस्व नः ॥ १२, २३, १२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-465",
"oldKey": "RG_C01_S12_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S12",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ज्वलता तेजसा विश्वदेवाह्वानैर्वृणु स्तुतिम् ॥॥ १२,२३,१२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-466",
"oldKey": "RG_C01_S13",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "unknown"
},
{
"id": "Rigbhashyam-467",
"oldKey": "RG_C01_S13_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सुसमिद्धो न आवह देवा अग्ने हविष्मते ॥ होतः पावक यक्षि च ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-468",
"oldKey": "RG_C01_S13_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्मद्धविष्मते देवानाहूय यज चादरात् ॥२७६ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-469",
"oldKey": "RG_C01_S13_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मधुमन्तन्तनूनपाद्यज्ञन्देवेषु नः कवे ॥ अद्या कृणुहि वीतये ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-470",
"oldKey": "RG_C01_S13_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तनूभ्यो वाक् ततो देवो व्यक्तस्तेन तनूनपात् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-471",
"oldKey": "RG_C01_S13_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नराशंसमिह प्रियमस्मिन् यज्ञ उपह्वये ॥ मधुजिह्वं हविष्कृतम् ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-472",
"oldKey": "RG_C01_S13_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नरैः स्तुत्यो नराशंसो वह्नेरन्याऽथवा तनूः ॥२७७॥३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-473",
"oldKey": "RG_C01_S13_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्ने सुखतमे रथे देवा ईति आवह ॥ असि होता मनुर्हितः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-474",
"oldKey": "RG_C01_S13_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मनूनां च हितत्वेन मनुर्हित इतीरितः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-475",
"oldKey": "RG_C01_S13_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स्तृणीत बर्हिरानुषग्घृतपृष्ठम्मनीषिणः ॥ यत्रामृतस्य चक्षणम् ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-476",
"oldKey": "RG_C01_S13_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आनुषक् सर्वतो देवस्थानं बर्हिः स्तृणीत च ॥२७८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-477",
"oldKey": "RG_C01_S13_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "शुद्धस्य विष्णोर्यत् स्थानं घृतपृष्ठं हि तन्मनः । यत्र स्याद् दर्शनं विष्णोर्नित्यामरणधर्मिणः ॥ २७९॥५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-478",
"oldKey": "RG_C01_S13_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विश्रयन्तामृतावृधो द्वारो देवीरसश्चतः ॥ अद्या नूनञ्च यष्टवे ॥ ६, २४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-479",
"oldKey": "RG_C01_S13_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋतरूपेण हरिणा समृद्धाया ऋतावृधः । द्वारो देव्यः श्रियो दास्यः श्रयन्तामिह नो मखे ॥ २८०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-480",
"oldKey": "RG_C01_S13_V06_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मानसे बाह्ययज्ञे वा ह्यसङ्गत्वादसश्चतः । अद्याहनि तथा नूनमद्यैव यजनार्थतः ॥ २८१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-481",
"oldKey": "RG_C01_S13_V06_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "द्वारभूतः स भगवानपि साक्षान्मुमुक्षतः । स्त्रीरूपश्च सः ............... ॥ ॥ ६,२४॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-482",
"oldKey": "RG_C01_S13_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नक्तोषासा सुपेशसाऽस्मिन् यज्ञ उपह्वये ॥ इदन्नो बर्हिरासदे ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-483",
"oldKey": "RG_C01_S13_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "........नक्ता स्यान्नाक्तो यस्मात् स सर्वतः । उषाः प्रकाशरूपत्वात् सुभद्रे ते उपह्वये ॥ २८२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-484",
"oldKey": "RG_C01_S13_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अस्मिन् बर्हिषि संस्थित्यै ......... ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-485",
"oldKey": "RG_C01_S13_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ता सुजिह्वा उपह्वये होतारा दैव्या कवी ॥ यज्ञन्नो यक्षतामिमम् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-486",
"oldKey": "RG_C01_S13_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "......................होतारौ देवगावपि । मथ्यमानोऽपरश्चैव वह्नी तद्गोऽथ वा हरिः ॥ २८३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-487",
"oldKey": "RG_C01_S13_V08_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आत्माऽन्तरात्मरूपेण द्विरूपो वा व्यवस्थितः । देवेषु यजतां यज्ञमस्मदीयमिमं सदा ॥ २८४॥८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-488",
"oldKey": "RG_C01_S13_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः ॥ बर्हिस्सीदन्त्वस्रिधः ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-489",
"oldKey": "RG_C01_S13_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ईेड्यत्वाद्धरिः श्रीर्वा भूरूपा सैव चापरा ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-490",
"oldKey": "RG_C01_S13_V09_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मही तु भारती नाम वायव्या ब्रह्मणोऽपरा । तद्गतस्तादृशै रूपैः पृथक्स्थो वा हरिस्तथा ॥२८५ ॥९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-491",
"oldKey": "RG_C01_S13_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इह त्वष्टारमग्रियं विश्वरूपमुपह्वये ॥ अस्माकमस्तु केवलः ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-492",
"oldKey": "RG_C01_S13_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "त्वष्टा तेजस्त्वतो विष्णुर्बलत्वाद्वा समीरितः । विश्वरूपकरत्वाच्च विश्वरूपोऽथ पूर्तितः ॥ २८६ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-493",
"oldKey": "RG_C01_S13_V11",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अवसृजा वनस्पते देव देवेभ्यो हविः ॥ प्रदातुरस्तु चेतनम् ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-494",
"oldKey": "RG_C01_S13_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वननीयपतित्वेन वनस्पतिरितीरितः । ज्ञानं तु चेतनम् ................. ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-495",
"oldKey": "RG_C01_S13_V12",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "स्वाहा यज्ञङ्कृणोतनेन्द्राय यज्वनो गृहे ॥ तत्र देवा उपह्वये ॥ १२, १५, १३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-496",
"oldKey": "RG_C01_S13_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".......स्वाहा स्वभागगतिमान् स्मृतः ॥ २८७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-497",
"oldKey": "RG_C01_S13_V12_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S13",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अव्ययत्वाद् अमोषश्च ॥ ॥ १२, २५, १३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-498",
"oldKey": "RG_C01_S14",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "वैश्वदेवसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-499",
"oldKey": "RG_C01_S14_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ऐभिरग्ने दुवो गिरो विश्वेभिस्सोमपीतये ॥ देवेभिर्याहि यक्षि च ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-500",
"oldKey": "RG_C01_S14_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "...............कामदोहा दुवः स्मृताः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-501",
"oldKey": "RG_C01_S14_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आ त्वा कण्वा अहूषत गृणन्ति विप्र ते धियः ॥ देवेभिरग्न आगहि ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-502",
"oldKey": "RG_C01_S14_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रवायू बृहस्पतिम्मित्राग्निम्पूषणम्भगम् ॥ आदित्यान्मारुतङ्गणम् ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-503",
"oldKey": "RG_C01_S14_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "बृहन्पतिर्बृहत्या वा वाच एव बृहस्पतिः ॥२८८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-504",
"oldKey": "RG_C01_S14_V03_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मित्रेति मित्रावरुणौ पूषा नाम स पोषणात् । पूर्णत्वाद्वा भगः प्रोक्तः पूर्णैश्वर्यादिकत्वतः ॥ २८९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-505",
"oldKey": "RG_C01_S14_V03_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "आदिस्थत्वात् स आदित्य आददानः प्रयाति वा । बहुरूपत्वतश्चैव मानोक्तत्वात्तु मारुतः ॥ २९० ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-506",
"oldKey": "RG_C01_S14_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "प्रवो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः ॥ द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-507",
"oldKey": "RG_C01_S14_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मत्सरा मदकारित्वात्ताच्छील्यादुत्तरं पदम् । द्रप्सास्ते द्रवणाच्चैव चमसस्थाश्चमूषदः । शिरश्च चमसं प्रोक्तमिष्टदानात् तथेन्दवः ॥ २९१॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-508",
"oldKey": "RG_C01_S14_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "हविष्मन्तो अरङ्कृतः ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-509",
"oldKey": "RG_C01_S14_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अवस्युर्यजमानः स्यादवनार्थप्रवृत्तितः । आत्मस्थं वा बहुवचो बहवो मुनयोऽत्र वा ॥२९२॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-510",
"oldKey": "RG_C01_S14_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "उत्तराणां वचस्त्वेन स्वयं वदति चेश्वरः । अरङ्कृतोऽतिकर्तारस्त्वलङ्कर्तार एव वा ॥ २९३॥५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-511",
"oldKey": "RG_C01_S14_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "घृतपृष्ठा मनोयुजो ये त्वा वहन्ति वह्नयः ॥ आ देवान् सोमपीतये ॥ ६, २६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-512",
"oldKey": "RG_C01_S14_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्निग्धपृष्ठाः समारूढा हरिणा वा विदोषिणा । मनोमात्रेण योज्याश्च त्वां देवांश्च वहन्ति ये ॥ २९४॥६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-513",
"oldKey": "RG_C01_S14_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तान्यजत्रा ऋतावृधोऽग्ने पत्नीवतस्कृधि ॥ मध्वस्सुजिह्व पायय ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-514",
"oldKey": "RG_C01_S14_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तैर्देवान् यजतः स्तोतॄन् ज्ञातेन ब्रह्मणैधितान् । पत्नीभिर्योजया गन्तुं सह मध्वश्च पायय ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-515",
"oldKey": "RG_C01_S14_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ये यजत्रा य ईड्यास्तेते पिबन्तु जिह्वया ॥ मधोरग्ने वषकृति ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-516",
"oldKey": "RG_C01_S14_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ते षष्ठ्यतोऽनुदात्तः स्यादुदात्तो बहुवाचकः । आवृत्तस्तु भवेदर्थस्ते पिबन्तु वषकृतौ ॥ २९६॥८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-517",
"oldKey": "RG_C01_S14_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आकीं सूर्यस्य रोचनाद्विश्वान् देवा उषर्बुधः ॥ विप्रो होतेह वक्षति ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-518",
"oldKey": "RG_C01_S14_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सूर्यस्य रोचनात् स्वर्गादावक्षत्यग्निरिन्दुपान् । उषःप्रकाशनाद् ब्रह्म तद्विदस्त उषर्बुधः ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-519",
"oldKey": "RG_C01_S14_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विश्वेभिस्सोम्यम्मध्वग्न इन्द्रेण वायुना ॥ पिबा मित्रस्य धामभिः ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-520",
"oldKey": "RG_C01_S14_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "देवास्ते विष्णुधामत्वान्मित्रधामान ईरिताः ॥ २९७ ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-521",
"oldKey": "RG_C01_S14_V11",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि ॥ सेम नो अध्वरं यज ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-522",
"oldKey": "RG_C01_S14_V12",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः ॥ ताभिर्देवा इहावह ॥ १२, २७, १४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-523",
"oldKey": "RG_C01_S14_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S14",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अग्निवाहा अश्वतर्यो दूर्वापद्माग्निसप्रभाः । लोहिताः क्वचिदश्वाश्च रोहिन्मृग्योऽपि कुत्रचित् ॥ २९८॥ १२,२७,१४॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-524",
"oldKey": "RG_C01_S15",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऋतुसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-525",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्र सोमम्पिब ऋतुना त्वा विशन्त्विन्दवः ॥ मत्सरासस्तदोकसः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-526",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ऋतुर्मार्गस्तु नेतृत्वान्नेष्टाऽग्निर्हरिरेव वा । ईष्टे न कश्चिदस्येति ग्ना नद्यश्च समीरिताः ॥ गतिशीलत्वतो ग्नास्ता ज्ञातृनेतृत्वतो हरिः ॥२९९॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-527",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "गमनान्नयनाद्वा ग्ना .............."
},
{
"id": "Rigbhashyam-528",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "....................ऋतुपात्रमृतुस्तथा । सोमास्तदोकसः प्रोक्ता ऋतुपात्रस्थिता यतः ॥३००॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-529",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01_B04",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पत्नीनेतृत्वतो नेष्टा नेष्टर्त्विक् सम्प्रकीर्तितः ।"
},
{
"id": "Rigbhashyam-530",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01_B05",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ज्ञापयन्ति स्वलिङ्गानीत्यृतवः ष प्रकीर्तिताः ॥३०१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-531",
"oldKey": "RG_C01_S15_V01_B06",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पावनाच्चैव पोतारो मरुतः पोतृदेवताः । अग्निस्तु देवतानेष्ठुस्त्वष्टेन्द्रो विष्णुरेव वा ॥ ३०२॥१,२,३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-532",
"oldKey": "RG_C01_S15_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मरुतः पिबत ऋतुना पोत्राद्यज्ञम्पुनीतन ॥ यूयं हिष्ठा सुदानवः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-533",
"oldKey": "RG_C01_S15_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अभि यज्ञङ्गृृणीहि नोऽग्नावो नेष्टः पिब ऋतुना ॥ त्वं हि रत्नधा असि ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-534",
"oldKey": "RG_C01_S15_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अग्ने देवा इहावह सादया योनिषु त्रिषु ॥ परि भूष पिब ऋतुना ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-535",
"oldKey": "RG_C01_S15_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वेद्युत्तरासदश्चैव प्राग्वंशो योनयः स्मृताः । भूष भूषय नो यज्ञम् ........ ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-536",
"oldKey": "RG_C01_S15_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ब्राह्मणादिन्द्र राधसः पिबा सोममृतूरनु ॥ तवेद्धि सख्यमस्तृतम् ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-537",
"oldKey": "RG_C01_S15_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..................ब्राह्मणाच्छंसिपात्रतः । पिबेन्द्र नो राधसोऽर्थे त्वामनु त्वृतुदेवताः ॥३०३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-538",
"oldKey": "RG_C01_S15_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्तृतं छिन्नमिति प्रोक्तम् .......... ॥ ५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-539",
"oldKey": "RG_C01_S15_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "युवन्दक्षन्धृतव्रतमित्रावरुणदूभम् ॥ ऋतुना यज्ञमाशाथे ॥ ६, २८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-540",
"oldKey": "RG_C01_S15_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".............अस्तभ्यं दुर्दभं स्मृतम् । दक्षाख्यं यजमानं चापीशाथे यज्ञमेव च । सोमं पीत्वर्तुपात्रेण सहवा तेन चर्तुना ॥ ६, २८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-541",
"oldKey": "RG_C01_S15_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे ॥ यज्ञेषु देवमीते ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-542",
"oldKey": "RG_C01_S15_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "होता च होतृकाश्चैव द्रविणोदा द्रवीणसः । अग्निश्चैवाग्नयस्तेषां देवता विष्णुमीते ॥३०५॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-543",
"oldKey": "RG_C01_S15_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "द्रविणोदा ददातु नो वसूनि यानि शृण्विरे ॥ देवेषु ता वनामहे ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-544",
"oldKey": "RG_C01_S15_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "द्रविणोदाः पिपीषति जुहोत प्र च तिष्ठत ॥ नेष्ट्रादृतुभिरिष्यत ॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-545",
"oldKey": "RG_C01_S15_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पातुमिच्छति सोमं स सोमास्तस्मै प्रतिष्ठिताः । ऋतुपात्रैर्देवताभिः सहैवैनमभीप्सत ॥३०६॥ ९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-546",
"oldKey": "RG_C01_S15_V10",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यत्त्वा तुरीयमृतुभिर्द्रविणोदो यजामहे ॥ अध स्मानो ददिर्भव ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-547",
"oldKey": "RG_C01_S15_V10_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "चतुर्थवारमपि यत्त्वां यजामो ददिर्भव ॥ १० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-548",
"oldKey": "RG_C01_S15_V11",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अश्विना पिबतम्मधु दीद्यग्नी शुचिव्रता ॥ ऋतुना यज्ञवाहसा ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-549",
"oldKey": "RG_C01_S15_V11_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................दीद्यग्नी इति दीप्ताग्नी ॥ ११ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-550",
"oldKey": "RG_C01_S15_V12",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "गार्हपत्येन सन्त्य ऋतुना यज्ञनीरसि ॥ देवान्देवय ते यज ॥ १२, २९, १५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-551",
"oldKey": "RG_C01_S15_V12_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "...............सन्त्योऽग्निः सन्ततत्वतः ॥३०७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-552",
"oldKey": "RG_C01_S15_V12_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विष्णुर्वर्त्वधिपो विष्णुः केशवादिस्वरूपतः । ‘ग्रहान् सोमस्य मिमते’ इति तस्यैव कथ्यते ॥ गार्हपत्येन पात्रेण यजमानस्तु देवयन् ॥ ३०८॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-553",
"oldKey": "RG_C01_S15_V12_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S15",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "देवान्पातीति ............. ॥ १२, २९, १५ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-554",
"oldKey": "RG_C01_S16",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-555",
"oldKey": "RG_C01_S16_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आ त्वा वहन्तु हरयो वृषणं सोमपीतये ॥ इन्द्र त्वा सूरऽचक्षसः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-556",
"oldKey": "RG_C01_S16_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..............सुष्ठूरीकुर्वति विषयान् यतः । चक्षूंषीन्द्रस्य हरयस्तेनोक्ताः सूरचक्षसः ॥ ३०९ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-557",
"oldKey": "RG_C01_S16_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोपवक्षतः ॥ इन्द्रं सुखतमे रथे ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-558",
"oldKey": "RG_C01_S16_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "भक्तिस्नुतानि धानानि बुद्धेर्धाना इति ह्यपि ॥२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-559",
"oldKey": "RG_C01_S16_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रम् प्रातर्हवामह इन्द्रम् प्रयत्यध्वरे ॥ इन्द्रं सोमस्य पीतये ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-560",
"oldKey": "RG_C01_S16_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘प्रातः’ इत्यादिवाक्येन सवनत्रयमीरितम् । समाप्तत्वात् सोमपीतिस्तृतीयं सवनं स्मृतम् ॥३१०॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-561",
"oldKey": "RG_C01_S16_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "(१६२) उप नस्सुतमागहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः ॥ सुते हि त्वा हवामहे ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-562",
"oldKey": "RG_C01_S16_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सेमन्नः स्तोममागह्युपेदं सवनं सुतम् ॥ गौरो न तृषितः पिब ॥ ५, ३० ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-563",
"oldKey": "RG_C01_S16_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इमे सोमास इन्दवस्सुतासो अधि बर्हिषि ॥ ता इन्द्र सहसे पिब ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-564",
"oldKey": "RG_C01_S16_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..... विष्णुविवक्षायां यजमानबलं सहः । तदिष्टस्यैव दानाय तद्गुणव्यक्तिरेव वा ॥ ३११॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-565",
"oldKey": "RG_C01_S16_V06_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "‘पूर्णमदः पूर्णमिदम्पूर्णात् पूर्णमुदच्यते’ । ‘हेयोपादेयरहितगुणपूर्णो हरिः सदा । अनुग्रहव्यक्तिरेव तद्गुणानां च नान्यथा’॥ ३१२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-566",
"oldKey": "RG_C01_S16_V06_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "इत्यादि वेदवाक्येभ्यो नैव वृद्धिर्हरेः क्वचित् ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-567",
"oldKey": "RG_C01_S16_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अयन्ते स्तोमो अग्रियो हृदिस्पृगस्तु शन्तमः ॥ अथा सोमं सुतम् पिब ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-568",
"oldKey": "RG_C01_S16_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "विश्वमित्सवनं सुतमिन्द्रो मदाय गच्छति ॥ वृत्रहा सोमपीतये ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-569",
"oldKey": "RG_C01_S16_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सेमन्नः काममापृण गोभिरश्वैश्शतक्रतो ॥ स्तवाम त्वा स्वाध्यः ॥ ९, ३१, १६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-570",
"oldKey": "RG_C01_S16_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S16",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पृण सम्पूरय स्वाध्यः सुधीतय इतीरिताः ॥३१३ ॥ ९, ३१, १६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-571",
"oldKey": "RG_C01_S17",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "ऐन्द्रावरुणसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-572",
"oldKey": "RG_C01_S17_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "(१६८) इन्द्रावरुणयोरहं सम्राजोरव आ वृणे ॥ ता नो मृात र्इदृशे ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-573",
"oldKey": "RG_C01_S17_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अविकारेण संस्थानमीदृक्त्वं नाम कीर्तितम् ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-574",
"oldKey": "RG_C01_S17_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "गन्तारा हि स्थोऽवसे हवं विप्रस्य मावतः ॥ धर्तारा चर्षणीनाम् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-575",
"oldKey": "RG_C01_S17_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "मावतो ज्ञानयुक्तस्य प्रजाश्चर्षणयः स्मृताः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-576",
"oldKey": "RG_C01_S17_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अनुकामन्तर्पयेथामिन्द्रावरुण राय आ ॥ ता वान्नेदिष्ठमीमहे ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-577",
"oldKey": "RG_C01_S17_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नेदिष्ठत्वं समीपत्वं क्षिप्रं शरणमीमहे ॥३१४॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-578",
"oldKey": "RG_C01_S17_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "युवाकु हि शचीनां युवाकु सुमतीनाम् ॥ भूयाम वाजदाव्नाम् ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-579",
"oldKey": "RG_C01_S17_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "युवयोरेव वाक्यानां सुमतीनां च सर्वशः । भवेमान्नप्रदातॄणां सर्वदा विषया वयम् ॥ ३१५॥४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-580",
"oldKey": "RG_C01_S17_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रस्सहस्रदाव्नां वरुणश्शंस्यानाम् ॥ क्रतुर्भवत्युक्थ्यः ॥ ५, ३२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-581",
"oldKey": "RG_C01_S17_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "क्रतुः प्रधान उक्थ्यश्च शस्त्रैस्स्तुत्यो विशेषतः ॥ ५,३२ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-582",
"oldKey": "RG_C01_S17_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "तयोरिदवसा वयं सनेम नि च धीमहि ॥ स्यादुत प्ररेचनम् ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-583",
"oldKey": "RG_C01_S17_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "रक्षणेन तयोर्वित्तं ज्ञानं वा प्राप्नुमः सदा । निधीमहि च दानं च स्यादेवास्माकमर्थिने ॥ ३१६॥६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-584",
"oldKey": "RG_C01_S17_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रावरुण वामहं हुवे चित्राय राधसे ॥ अस्मान्त्सु जिग्युषस्कृतम् ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-585",
"oldKey": "RG_C01_S17_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "ह्रस्वता संहितायां तु देवतैक्यप्रदर्शिनी । स्वरूपैक्यं हरौ तत्तु मत्यैक्यं भिन्नयोरपि ॥३१७॥ ७॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-586",
"oldKey": "RG_C01_S17_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "इन्द्रावरुण नूनुवां सिषासन्तीषु धीष्वा ॥ अस्मभ्यं शर्म यच्छतम् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-587",
"oldKey": "RG_C01_S17_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "अद्य वां नु नुमो लोपः स्वातन्त्र्यार्थे हि सूत्रतः । साधयन्तीषु धीष्वेव शर्मास्मभ्यं प्रयच्छतम् ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-588",
"oldKey": "RG_C01_S17_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "प्रवामश्नोतु सुष्टुतिरिन्द्रावरुण यां हुवे ॥ या मृधाथे सधस्तुतिम् ॥ ९, ३३, १७, ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-589",
"oldKey": "RG_C01_S17_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S17",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यथास्थितस्तुतिं यां च वर्धयेथे सदैवमे ॥ ३१८ ॥९॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-590",
"oldKey": "RG_C01_S18",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "unknown"
},
{
"id": "Rigbhashyam-591",
"oldKey": "RG_C01_S18_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सोमानं स्वरणङ्कृणुहि ब्रह्मणस्पते ॥ कक्षीवन्तं य औशिजः ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-592",
"oldKey": "RG_C01_S18_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सौम्यं शब्दं कृणु त्वं नो विष्णो वायो सुवाक्पते । कक्षीवन्तं प्रति हि यो दत्तो यः स उशिक्सुतः । विवक्षितो मुनिः सोऽपि तस्मादर्थोऽपि मां प्रति ॥३१९ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-593",
"oldKey": "RG_C01_S18_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यो रेवान्यो अमीवहा वसुवित्पुष्टिवर्धनः ॥ सनस्सिषक्तु यस्तुरः ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-594",
"oldKey": "RG_C01_S18_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "वित्तवान् रोेगहा ज्ञानवेत्ताऽस्माभिः सयुग् भवेत् । तुरो वेगाद्धरिर्वायुः ..................... ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-595",
"oldKey": "RG_C01_S18_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "मानश्शंसो अररुषो धूर्तिः प्रणङ्मर्त्यस्य ॥ रक्षाणो ब्रह्मणस्पते ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-596",
"oldKey": "RG_C01_S18_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "..................अररुचातिरोषणात् । तस्य धूर्तिर्वचो नोऽस्मान् पूरयेद्रक्ष नो हरे ॥३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-597",
"oldKey": "RG_C01_S18_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सघा वीरो न रिष्यति यमिन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः ॥ सोमो हिनोति मर्त्यम् ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-598",
"oldKey": "RG_C01_S18_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "घेति हावधृतिश्चैव सोमः सौम्यत्वतो हरिः । उना मया च युक्तत्वादूमैर्युक्तत्वतोऽपि वा ॥३२१ ॥ अमः स इति वा ....................... ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-599",
"oldKey": "RG_C01_S18_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "त्वन्तम्ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् ॥ दक्षिणा पात्वंहसः ॥ ५, ३४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-600",
"oldKey": "RG_C01_S18_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": ".................साक्षाच्छ्रीर्दक्षेनेति तु दक्षिणा । दक्षिणा चतुरत्वाद्वा स्वयमेव जनार्दनः ॥ ५, ३४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-601",
"oldKey": "RG_C01_S18_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "सदसस्पतिमद्भुतम्प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् ॥ सनिम्मेधामयासिषम् ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-602",
"oldKey": "RG_C01_S18_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "सदसस्पतिर्हरिस्साक्षाद् वायुरग्निरथापि वा । लाभज्ञानस्वरूपोऽसौ शरणं तमयासिषम् ॥३२३॥६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-603",
"oldKey": "RG_C01_S18_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "यस्मादृतेन सिध्यति यज्ञो विपश्चितश्चन ॥ सधीनां योगमिन्वति ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-604",
"oldKey": "RG_C01_S18_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "धीप्रेरकः स ध्येयश्च धीभिर्योगं तदाऽप्नुते ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-605",
"oldKey": "RG_C01_S18_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आदृध्नोति हविष्कृतिम्प्राञ्चङ्कृणोत्यध्वरम् ॥ होत्रा देवेषु गच्छति ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-606",
"oldKey": "RG_C01_S18_V08_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "तस्माद्धविष्कृतः स्वृद्धिं करोति यजतो विभुः । करोति चोत्तमं यज्ञं देवाह्वानानि गच्छति ॥ ३२४॥८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-607",
"oldKey": "RG_C01_S18_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "नराशंसं सुधृष्टममपश्यं सप्रथस्तमम् ॥ दिवो न सद्ममखसम् ॥ ९, ३५, १९ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-608",
"oldKey": "RG_C01_S18_V09_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S18",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "नरैः स्तुत्यो नराशंसो हरिर्धृष्टतमश्च सः । गुणानां प्रथिमाधिक्यात् सप्रथस्तम ईरितः । यस्य स्वर्गादपि गृहं मखः प्रियमिवेयते ॥ ३२५॥९, ३५, १८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-609",
"oldKey": "RG_C01_S19",
"type": "section",
"parent": null,
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "sukta",
"text": "अग्निमारुतसूक्तम्"
},
{
"id": "Rigbhashyam-610",
"oldKey": "RG_C01_S19_V01",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "प्रतित्यञ्चारुमध्वरङ्गोेपीथाय प्रहूयसे ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-611",
"oldKey": "RG_C01_S19_V01_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "यज्ञं प्रतिप्रति त्यं तं सम्यक् शास्त्रोक्तलक्षणम् । आहूयसे ............................ ॥ १ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-612",
"oldKey": "RG_C01_S19_V02",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "न हि देवो न मर्त्यो महस्तव क्रतुम्परः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-613",
"oldKey": "RG_C01_S19_V02_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "महान्नैव त्वदन्योऽस्ति (हि) क्रतुं प्रति ॥ ३२६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-614",
"oldKey": "RG_C01_S19_V02_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "विष्णौ हि मुख्यतोऽर्थोऽयमग्नौ कांश्चिदृते सुरान् ॥ २ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-615",
"oldKey": "RG_C01_S19_V03",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ये महो रजसो विदुर्विश्वे देवासो अद्रुहः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ३॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-616",
"oldKey": "RG_C01_S19_V03_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "महतो रञ्जकात् स्वर्गादद्रोग्धारोऽखिलं विदुः ॥ ३ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-617",
"oldKey": "RG_C01_S19_V04",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "य उग्रा अर्कमानृचुरनाधृष्टास ओजसा ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-618",
"oldKey": "RG_C01_S19_V04_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्राप्ता अर्कं विशेषेण सन्निधिस्तत्र यद्धरेः ॥ ४ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-619",
"oldKey": "RG_C01_S19_V05",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "ये शुभ्रा घोरवर्पस सुक्षत्रासो रिशादसः ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ५, ३६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-620",
"oldKey": "RG_C01_S19_V05_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "शुद्धा घोरबलाः क्षेत्रत्रातारः क्षतितोऽपि वा । रम्यसत्सुखभोक्तारो मरुतो मारुतत्वतः ॥ ३२८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-621",
"oldKey": "RG_C01_S19_V05_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "एतादृशानि रूपाणि प्राणाग्निस्थानि चेशितुः । पृथग् वा तादृशान्येव देवगान्यपि सर्वशः ॥३२९॥५॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-622",
"oldKey": "RG_C01_S19_V06",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "येनाकस्याधि रोचने दिवि देवास आसते ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ६ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-623",
"oldKey": "RG_C01_S19_V06_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "स्वर्गोपरि प्रकाशे च सूर्यादावासते सुराः । नाको निर्दुःखरूपत्वाद् द्यौः प्रकाशस्वरूपतः ॥३३०॥६॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-624",
"oldKey": "RG_C01_S19_V07",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "य ईङ्खयन्ति पर्वतान् तिरस्समुद्रमर्णवम् ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-625",
"oldKey": "RG_C01_S19_V07_B01",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रतोलयन्ति च गिरींस्तिरस्कृत्य च सागरम् । पुरुषान् प्रकृतिं वाऽपि पर्ववन्तो हि जन्मना ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-626",
"oldKey": "RG_C01_S19_V07_B02",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "पुरुषाः सुसमुद्रेकात् समुद्रः प्रकृतिर्मता ॥ ३३१॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-627",
"oldKey": "RG_C01_S19_V07_B03",
"type": "bhashya",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": null,
"text": "प्रकृतेः पुरुषाणां च प्रेरकः सन् सदा हरे । स्वरूपैर्बहुभिर्युक्त आयाहि सम सद्गुणैः ॥३३२॥ ७ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-628",
"oldKey": "RG_C01_S19_V08",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "आये तन्वन्ति रश्मिभिस्तिरस्समुद्रमोजसा ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ८ ॥"
},
{
"id": "Rigbhashyam-629",
"oldKey": "RG_C01_S19_V09",
"type": "verse",
"parent": "RG_C01_S19",
"chapter": "RG_C01",
"verseType": "mantra",
"text": "अभि त्वा पूर्वपीतये सृजामि सोम्यम्मधु ॥ मरुद्भिरग्न आगहि ॥ ९, ३७, १, १९ ॥"
}
]
}